Definitions containing the research ք : 10000 Results

Իւղարան, աց

See full entry →

s.

pot, or vase for ointment;
the vase for holy oil;
place for anointing;
oil factory.

NBHL (1)

Իւղարան օծելութեան քրիստոսական անունադրութեան. (Նար. կուս.։)


Իւղարկեմ, եցի

See full entry →

va.

to oil, to anoint, to grease.

NBHL (2)

զուարակք եզաց իւղարկեալք. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)

Իւղարկեալք է անուն քո. լինի եւ երկու բառ, իւղ արկեալ, այսինքն թափեալ կամ հեղեալ։


Իւղեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Իւղարկեմ.

NBHL (3)

χρίω, ἁλείφω ungo Իւղ ի վերայ արկանելով օծանել (իրօք կամ նմանութեամբ). եղ քսել, եղոտել, օծել.

Զթշուառացեալս գլուխ՝ գթութեանդ օծմամբ իւղեսցես։ Ոչ ահա մելքիսեդեկ ի վերնոց անտի հրեշտակաց ի պտղոց տեղւոյն իւղեցաւ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)

Ակիւղաս ասէ, զիւղեալն իւր, իսկ այլքն՝ ցօծեալ իւր ասեն. (Ոսկ. ես.։)


Իւղենի

See full entry →

s.

that produces oleaginous fruits, perfumes, ineenses;
olibanum, frankincense, incense-tree.

NBHL (1)

Ի պարտեզ իւղենեաց տածեալ գրգեցէք. (Նար. ՟Զ՟Գ։)


Իւղեփեաց, եփեցաց

See full entry →

s.

perfumer.

NBHL (2)

Իւղեփեացք իւղոյն եւ խնկոցն։ Լցին խնկովք, եւ ազգի ազգի իւղովք իւղեփեցաց. (՟Ա. Մնաց. ՟Թ. 30։ ՟Բ. Մնաց. ՟Ժ՟Զ. 14։)

զօրէն իւղափեաց ամանոց յինքն ընկալաւ. իմա ըստ յն. իւղեփեցաց, կամ իւղեփեցական։


Իւղիկ

See full entry →

s.

a little oil.

NBHL (1)

Ի չորաբեկ սեղանն մատչին. ոմն հացիկ, եւ աղիկ, եւ սմանք իւղիկ եւս յաւելուն. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ.) (յն. հաց, աղ, իւղ)։


Իւր, եանց, եամբք

See full entry →

s.

himself.

NBHL (20)

ἵδιος proprius ὀ, ἠ τὸ αὑτοῦ suus, -a, -um. դերան. ստաց. Որ ինչ ի՛ւր, կամ անկ է ինքեան. իւրական. առանձնական. սեպհական. իրը, իրենը.

Տեառն իւրոյ։ Տեառն իւրում։ Ի տեառնէ կամ ի ծառայէ իւրմէ։ Տէր ի տաճար սուրբ իւրում, տէր յերկինս յաթոռ իւրում (իբր ի տաճարի, աթոռի)։ Իւրով պաշտաման զինուն։ Ծառայից իւրոց։ Զծառայս իւր։ աշակերտօքն իւրովք.եւ այլն։

Իւրով անարատ կրօնիւքն։ Ոչ զիւրսն խրատելով որդիս. (Պիտ.։)

Ի չափու իւրում ընթացից (այսինքն իւրոց). (Նար. ղ. ՟Խ՟Ը։)

Նշան տեսողաց զնա իւրում քաջութեան (այսինքն իւրոյ)։ Թողու զթագաւորութիւնն արտաշրի որդւոյ իւրոյ (այսինքն իւրում). (Յհ. կթ.։)

Զորդին առաքեաց յիւրում ծոցոյն. այսինքն ի ծոցոյ իւրմէ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)

ԻՒՐՔՆ. ա.գ. ἵδιοι, -ια proprii, -ia οἰ αὑτοῦ sui. որ եւ ԻՒՐԱՅԻՆՔՆ. Մերձաւորք՝ ազգակիցք՝ կամ ընտանիք իւր.

իբրեւ լուան՝ որք իւրիքն էին. (Մրկ. ՟Գ. 21։)

Յիւսն եկն, եւ իւրքն զնա ոչ ընկալան. (Յհ. ՟Ա. 11.)

մեռանի ինքն, եւ ամենայն իւրքն։ Ի վերայ իմոցս ողբալով ասեմ, որպէս եւ պօղոս յաղագս իւրոցն. (Խոր. ՟Բ. 71. 89։)

Նահապետն մտանէր ի տապանն իւրովքն. (Շ. բարձր.։)

ԻՒՐ, կամ ԻՒՐԵԱՆ, րեաբ, կամ րեւ, կամ րեաւ, իւրեանք, եանց, եամբք. գ. դերանուն էական. αὑτοῦ, ἐαυτοῦ sui ipsius, sibi, se եւ այլն. Ինքեան. անձին իւրոյ. ինքեանք. իսկ փոխանակ եզակի ուղղականի պակասելոյ՝ դնի ինքն կամ Անձն. ինքը, իր, իրեն, իրենք, իրենց.

Իւրաքանչիւր ոք զիւր բեռանցն հոգայ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ը։)

Զերկիրն յիւր վտարեալ, բռնացեալ ունէր։ Զբազումս յիւր (այսինքն ի կերպարանս իւր) կերպարանեալ էր ի մէջ իւրոյ գնդին. (Բուզ. ՟Ե. 1. 43։)

Որով իւրեանքն անխտանան, ընձեռեսցեն թողութիւն այլոց. (Ոսկ. ի պետր. եւ Ոսկ. յեղիա.։)

իւրեան գործակցօք. (Շար.։)

Ասէին եւ իւրեանք։ Իւրեանք անփորձ են. (Լմբ. ժղ.։)

Ըստիւր ինքեան ասլոյ. (Շ. թղթ.։)

Զիւր ինքեան զիսկագոյնն եւ զհարազատագոյնն։ Ինքն իւր իւքեան խոնարհեալ երկրպագէ յիմարաբար. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)

Զոր խորհըրդեամբըն պատկերեալ, եւ իւր ինքեան կերպարանեալ. (Շ. վիպ.։)


Իւրաբնակ

See full entry →

adj.

where he dwells;
of his habitation.

NBHL (1)

Բնակելին իւր կամ ինքեան. սեպհական.


Իւրածին

See full entry →

adj.

produced by himself, his.

NBHL (1)

Զբանն յիւրածին ծոցոյ՝ անանջատելի յինքնէ առաքէ. (Մամբր.։)


Իւրական, ի, աց

See full entry →

adj.

his own, his.

NBHL (3)

Վասն օտար փարձութեանց իւրական ստանան զտրտմութիւն։ իւրական առաքինութեամբ. (Սահմ. ՟Ը. ՟Ժ։)

Իւրանօք կորստեան բերիւք։ Նստաւ յաթոռն իւրական Նար. (՟Ժ՟Ը. ՟Լ՟Դ։)

Իւրական է (այսինքն յատուկ է) յաւիտենին՝ հինն եւ անայլայլելի (գոլ). (Դիոն. ածայ.։)


Իւրակից

See full entry →

adj.

the same as he, in conjunction with him.

NBHL (2)

Կից ինքեան. յարակից. իւրական.

Տայր հրաման արքայն արշակ դնել անուն դաստակերտին յիւրակից անունն արշակաւան. (Բուզ. ՟Դ. 12։)


Իւրահոգ

See full entry →

adj.

egotist, that thinks only of self;
— շահասիրութիւն, self-interest.

NBHL (1)

ապաշխարօղ իցէ նքնադատապարտեալ խորհուրդ, եւ անհոգ իւրահոգ։ (Վրք.հց. ՟Դ։)


Իւրանման

See full entry →

adj.

like himself, of his own nature.

NBHL (1)

Նման իւր, կամ ընտանի ինքեան.


Իւրապէս

See full entry →

adv.

like him.

NBHL (1)

Որ ի նմանէն եղեն, իւրապէս՝ այսինքն առանձնապէս, կամ նմանապէս զիւրն ունի։


Իւրաստեղծ

See full entry →

adj.

created by himself.

NBHL (1)

յիւրմէ այսինքն յաստուծոյ ստեղծեալ. իւրակերտ. որ ինչ է արարած իւր.


Իւրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to appropriate to himself;
to usurp.

NBHL (3)

οἱκειοῦμαι suum facere. ի՛ւր առնել. ինքեան սեպհականել յանձն իւր առնուլ. յինքն գրաւել. ընտանեցուցանել կամ վերագրելեւ ընծայել անձին իւրում. տիրել.

իւրացուցանէ հոգին զամենայն ինչ զմարմնոյն։ Իւրացուցանէ բանն զորս իւրոյն մարմնոյ էր. զի իւր՝ մարմինն, եւ այլոյ ուրուք էր։ Մի՛ զարմանար, թէ զմարմնոյ տկարութիւնս իւրացուցանել ասեմք նմա մարմնով. (Պրպմ. ՟Ը. եւ ՟Լ՟Թ։)

Մի՛ պարծեսցի բանսարկուն վանեալ զքո ստացեալս իւրացուցանել. (Նար. ՟Հ՟Ը։)


Իւրեանցակուռ

See full entry →

adj.

forged by themselves.

NBHL (2)

Կռեալ յիւրեանց կամ յինքեանց.

Տիրադրուժք՝ իւրեանցակուռ ձուլելոյն երկիր պագանէին. (Բուզ. ՟Գ. 10։)


Իւրոյին

See full entry →

adj.

his, his own.

NBHL (1)

cf. իՒՐԱԿԱՆ. եւ ԻՒՐ. , իւրոյ. Ինքնին զիւրոյին ծեծէր զդէմբն։ Կապեն զիւրոյին անձանց զձեռս եւ զոտս։ Ունելն զիւրոյին զնախնեացն քաջաբար զթագաւորութիւնն. (Փարպ.։)


Իւրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the act of appropriation;
property, substance.

NBHL (2)

Իւրաքանչիւր ոք ի զգայարանացն ըստ նմանութեան իրիք եւ իւրութեան՝ իւրոցն զգալեաց լինի ընդունակ. (Նիւս. բն.։)

Ոչ այնպէս զմարմնոյն նկարագրութիւն, որչափ զիւրութիւն զառ ի նոցանէ ուղղելոց առաքինութեանցն բացայայտէ. (Բրս. ծն.։)


Իւրուրոյն

See full entry →

adj.

his, his own.

NBHL (2)

Որ ինչ է իւր սեպհական. ինքնուրոյն. յատուկ. բուն. հարազատ. իւրոյին. իւր.

Նաբուպաղսարոս առաքելաց զիւրուրոյն որդին նաբուկոդրոսորոս. (Եւս. քր. ՟Ա.) յն. ἐαυτοῦ sui ipsius.


Լ (lioun)

See full entry →

s.

the twelfth letter of the alphabet, and the seventh of the consonants;
thirty, thirtieth.

NBHL (2)

Գիր բաղաձայն ի կարգէ կրկնակաց, անուանեալ Լիւն. բարակ քան զղ. որ եթէ փափուկ հնչեսցի որպէս զղամմա յունաց, յորժամ եւ նա կոչի յոմանց ղիւն։

Լիւնըն լըռել վարդապետէ՝ ի ցաւագին բարկութենէ։ Լիւն՝ լու՛ր ասէ հօր քո խրատու, լե՛ր օրինաց մօր քո հըլու. (Շ. այբուբ.։)


Լագութիւն, ութեան

See full entry →

s.

luxury;
debauchery, disorderly conduct, excess.

NBHL (1)

Սերմներթութիւնք, է՛ որ ի յոյժ գիրութենէ է եւ է՛ որ ի կրօնից լագութենէ։ Եւ եթէ ի կրօնից լագութենէ, զնոյն հառաչանս առնել՝ բարիոք երկիւղածութիւն է. (Կանոն.։)


Լալագին

See full entry →

adj. adv.

tearful, pitiful, rueful, weeping, in tears;
tearfully, all in tears.

NBHL (3)

Լալագին պաղատանօք աղաչեաց. (ՃՃ.)

Ուժգին լալով, արտասուօք.

Ասէ լալագին (Վրք.հց. ՟Զ։)


Լալետղ, ետեղ

See full entry →

s.

place for weeping.


Լալատեղ, ի

See full entry →

cf. Լալետղ.


Լալիւն

See full entry →

s.

weeping, bewailing, tears, lamentation, mourning, groaning;
լալ ի լալիւն՝ լալիւն մեծ, to melt or burst into tears, to weep bitterly, to shed a shower of tears, to shed bitter tears;
լալիս դնել, to weep, to cry, to groan;
լալիք, mourning, time of mourning.


Լալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Լալիւն.

NBHL (5)

Կատարեցան աւուրք սգոյ լալեացն մովսէսի. (Օր. ՟Լ՟Դ. 8։)

Ընդ երեկոյս հանգիցեն լալիք. (Սղ. ՟Ի՟Թ. 6.)

Վայ վայ.. . արդ եղիցին լալիք նոցա. (Միք. ՟Է. 4։)

Լցաւ լալեօք (կամ լալովք). (Երեմ. ՟Խ՟Ը. 5։)

ամենայնփեսայից լի էին բերանք ողբոց լալութեան. (՟Ա. Մակ. ՟Ա. 28։)


Լալումն, ման

See full entry →

s.

cf. Լալիւն.

NBHL (5)

Կատարեցան աւուրք սգոյ լալեացն մովսէսի. (Օր. ՟Լ՟Դ. 8։)

Ընդ երեկոյս հանգիցեն լալիք. (Սղ. ՟Ի՟Թ. 6.)

Վայ վայ.. . արդ եղիցին լալիք նոցա. (Միք. ՟Է. 4։)

Լցաւ լալեօք (կամ լալովք). (Երեմ. ՟Խ՟Ը. 5։)

ամենայնփեսայից լի էին բերանք ողբոց լալութեան. (՟Ա. Մակ. ՟Ա. 28։)


Լակեմ, եցի

See full entry →

va.

to lap up, to lick up.

NBHL (2)

Իբրեւ զշունս լակեն։ Լեզուօք լակէին (զջուրն), եւ ոչ առնաբար ձերբացի. (Կիւրղ. ել.։)

Նախ զջուրն լակեսցուք, եւ ապա կերիցուք զկաշին. եւ սկսան լակել. (Ոսկիփոր.։)


Լակոնացի, ցւոյ

See full entry →

adj. s.

Laconic;
Spartan;
Lacedaemonian

NBHL (2)

զառ տնկին արկանելի, եւ զերեւելի (այսինքն զթափանցիկ կտաւ) լակոնացի. (Ես. ՟Գ. 22։)

Ոսկեհուռ մետաքսիւք, եւ լակոնացի զարդուք։ Ծիրանիս, եւ երեւելի լակոնացի եւ արաբացի վիմաց. (Մագ. ՟Ի՟Թ։)


Լամբեմ, եցի

See full entry →

vn.

to bear, to carry.

NBHL (2)

ԼԱՄԲԵԼ. Որպէս թէ ունելով զլամբէն ի վեր կամ ի վերայ առնուլ. որ եւ ՁԱՆՁԵԼ. այսինքն Ըստանձնել. որպէս յն. լամվանօ, λαμβάνω , այսինքն առնուլ. բառնալ. (Հին բռ.։)

Չա՛ր են (մենք) այնոցիկ, որ լամբեալ յինքեանս՝ զիւրեաւ ունին. եւ դիւրին այնոցիկ են, որ ապաշխարութեամբն ի բաց թօթակեն. (Կոչ. ՟Բ.) (հին տպ. բարձեալ)։


Լամբիւրինթոս

See full entry →

s.

labyrinth;
— կրետացի, the — of Crete;
cf. Բաւիղ.

NBHL (1)

Լամբիւրինթոս կրետացի՝ դժուարաւ արտաքս ելանելի եւ դժուարին պատուածովք. (Առ որս. ՟Լ՟Դ։)


Լայն, ից

See full entry →

adj.

large, broad, ample, vast, spacious, extensive;
գետ ի — ծաւալեալ, a mighty mass of flowing water, an immense, or over flowing river;
բարձր եւ — հասակաւ, a tall and stout man, fleshy, corpulent.

NBHL (3)

πλάτος latus, -a, -um. Ընդարձակ ըստ աջոյ եւ ձախոյ տարածութեան. տարածեալ ըստ կողմանցն, իրօք կամ նմանութեամբ. լան.

Զբաժակն քեռ քո արբցես՝ զխորն եւ զլայնն. (Եզեկ. ՟Ի՟Գ. 32։)

պեղեալ երկուս հորս՝ յոյժ քաջախորս. եւ սաստկապէս լայնս. (Խոր. ՟Գ. 32։)


Լայնագոյն

See full entry →

adj.

wider, more ample, very extensive;
—ս, largely, copiously, amply.

NBHL (2)

մօրմուք կատարեալ, եւ լայնագոյն. (Վրք. ոսկ.։)

լայնագոյնս եւս վասն այլորիկ պատմէ մեծ քերթողն. (Արծր. ՟Ա. 2։)


Լայնադէմ

See full entry →

adj.

having a bloated face, whose features are too large.

NBHL (1)

լայն եւ տափարակ դիմօք. Երեսը լայն.


Լայնադիր

See full entry →

adj.

of a wide and roomy situation.

NBHL (1)

Լայն դիրք.


Լայնալիճ

See full entry →

adj. s.

well-bent (bow);
a well-braced bow, a great and strong bow, a far-shooting bow.

NBHL (3)

εὕκυκλος bene curvatus. Մակդիր աղեղան՝ ոյր միջին լիճն, այսինքն ծոցն է լայն եւ ընդարձակ, վասն ուժգին պըրկման ի զօրաւոր բազկէ.

Առեալ զհաստաբեստ աղեղն իւր, եւ լայնալիճ գըրկօք կորովակի փրթուցեալ. (Ուռպել.։)

Լի քարշէ պինդ զլայնալիճն։ Քարշեալ ոմն զլայնալիճն։ Ըզլայնալիճըն լի քարշեալ. (Խոր. ՟Ա. 10։ Արծր. ՟Գ. 8։ Շ. վիպ.։)


Լայնալիր

See full entry →

cf. Լայնատարած.

NBHL (1)

Իբր ի լայնալիր մարդկան, եւ ի հովտային լերանց հաւաքեալ. (Ասող. ՟Ա. 1։)


Լայնածաւալ

See full entry →

adj.

cf. Լայնասփիւռ.

NBHL (1)

եդեմականաղբերնբղխիչ լայնածաւալ ընթացիւք. (Երզն. լուս.։)


Լայնակամար

See full entry →

adj.

that has a large girdle, or zone.

NBHL (1)

Զլայնակամարն ոչ զկրծիւքն (կամ զկրծիցն) կապեալ, այլ գօտի ընդ մէջ իւր կապեալ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։ յն. լոկ գօտի։)


Լայնակայլակ

See full entry →

adj.

flowing copiously.

NBHL (2)

Լայն կայլակօք. Առատահոս. յորդահոսան.

Վտակք լայնակայլակք ջրականաց գետոց յորդաբուղխ ուղխից. (Նար. խչ.։)


Լայնական

See full entry →

cf. Լայն.

NBHL (1)

Լայնական հնարք, անձնական պայման։ Զլայնական դիւրին խածմունս. (Նար. ՟Գ. ՟Ի՟Ը։)


Լայնաճակատ

See full entry →

adj.

having a large forehead.

NBHL (1)

Լայնաճակատ, լայնապատկեր. (Աղթարք.։)


Լայնանիստ

See full entry →

adj.

spacious, extensive, vast.

NBHL (2)

որոյ նիստն կամ դիրքն է լայն եւ ընդարձակ.

Լայնանիստ ծով, ալիք կամ դաշտ, կալ, կամ բրգունք. (Խոսր.։ Ագաթ.։ Վրդն. պտմ. եւ լս։ Արծր. ՟Ե. 7։)


Լայնապատկեր

See full entry →

cf. Լայնադէմ.

NBHL (1)

Լայն պատկերաւդիմացն. լայնադէմ։ (Աղթարք.։)


Լայնասաղարթ

See full entry →

adj.

large-leafed, or branched.

NBHL (2)

Լայն սաղարթիւք.

լայնասաղարթ տերեւօք. (Տօնակ.։)


Լայնատարր

See full entry →

cf. Լայնասփիւռ.

NBHL (2)

Լայն եւ ընդարձակ տարերբք, այսինքն դրիւք, տարածութեամբ, մեծութեամբ. լանուարձակ.

լայնատարր հետովք խաբեցայ։ Լայնատարր հանգստարան. (Նար. խ. ՟Ձ՟Բ։)


Լայնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to widen, to enlarge, to extend;
to dilate, to stretch;
to unfold, to unrol, to draw out, to spread, to open.

NBHL (1)

Ծով լայնացուցանէ զբերանն, բազում ինչ գոչէ, եւ թքանէ զփրփուրն արտաքս. (Պիսիդ.։)


Լայնեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Լայնացուցանեմ.

NBHL (3)

Լայնեցին դժոխք զանձինս իւրեանց. (Ես. ՟Ե. 14։)

Լայնել քեւ բարի զնրբութիւն ծածուկս խորհրդոց. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)

Մի՛ լայնիր շրթամբք քով. (Առակ. ՟Ի՟Դ. 28.) այսինքն մի ընդարձակեր զբանս շատախօսութեամբ, կամ մի՛ լինիր անդուռն բերան։


Լայնափողոց, աց

See full entry →

s. adj.

wide street;
of wide streets.

NBHL (3)

Ընթանան ամենեքին կամ ըստ լայնափողոցս, եւ կամ ըստ նեղափողոցս. (Նիւս. կազմ.։)

ԼԱՅՆԱՓՈՂՈՑ ա. լայն փողոցիւք.

Արկին հիմն քաղաքի, արձակահիմն, լայնափողոց. (Վրդն. պտմ.։)