Definitions containing the research ք : 10000 Results

Թեւապարեմ, եցի

See full entry →

vn.

to stretch wings;
to fly.

NBHL (2)

ԹԵՒԱՊԱՐԵՄ մանաւանդ ԹԵՒԱՊԱՐԻՄ. Թեւօք պարել կամ տալ պարիլ. թեւանալ. վերաթեւել.

Զյարձակումն մտաց մերոց յաշխարհական զբօսանաց յերկինս թեւապարեալ վերացոյց։ Թեւապարի յերկիրն պարգեւաց։ Թեւապարեցայ ի վերինն երուսաղէմ. (Զքր. կթ.։)


Թեւապարփակ

See full entry →

adj.

that keeps under the wings;
kept under the wings;
that protects;
protected.

NBHL (1)

Թեւապատ. ծածկելով զինքն թեւօք, կամ զայլս ընդ թեւօք.


Թեւատեալ

See full entry →

adj.

cf. Թեւաթափ.

NBHL (1)

Ոյր թեւքն են հատեալ.


Թեւարկեմ, եցի

See full entry →

vn.

to extend the wings;
to be a protector, to patronize;
to obtain possession.

NBHL (1)

Թեւարկեալ պահպանական ամենայաղթ զօրութեամբ. (Զքր. կթ.։)


Թեւարկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

protection, patronage;
cf. Թեւածութիւն.

NBHL (2)

Ի շառաչմանէ թեւարկութեան արծուոյ. (Զքր. կթ.։)

Ոչ յիշեցի զբարեաց քոց թեւարկութիւն. (Բենիկ.։)


Թեւարկումն, ման

See full entry →

s.

manner of working or managing a rudder or oar, act of steering or rowing.

NBHL (1)

Դարձցին ... ղեկացն թեւարկմունք յանքոյթ նաւահանգիստն. (Նար. ՟Լ՟Բ։)


Թեւացեմ

See full entry →

vn.

to beat with the wings.

NBHL (3)

ԹԵՒԱՑԵԼ եւ ԹԵՒԱՑԵԱԼ ԼԻՆԵԼ. Թեւածել կամ թեւօք աքացել եւ Ընդ հարկանել.

Ոմանք իբրեւ զագռաւս թեւացէին զերեսս իմ. (Վրք. մակարայ, Ճ. ՟Ա.)

որ ի (Վրք. հց.) գրի,


Թեւաւոր, աց

See full entry →

adj.

winged, that has wings.

NBHL (6)

Ասի եւ զազգէ ինչ օձի, կամ զքարբէ.

Օձք թեւաւորք. (Ես. ՟Ժ՟Դ. 29։)

Յարձակեալք իբրեւ օձք թեւաւորք յառաջեցին թշնամիքն. (Ղեւոնդ. ՟Բ։)

Հօրն զօրութիւն ի վերայ անցեալ նստի ի վերայ թեւաւոր կառաց՝ առ հասարակ ի վերայ ամենայն աշխարհի, վարելով զնա։ Քանզի թեւաւոր էին զօրութիւնքն, թեւաւոր կառօք ի վերայ ամենայն աշխարհիս բնաւորեցան նստել. (Փիլ. լին. ՟Դ. 51. եւ Փիլ. տեսական.։)

Թեւաւոր առաքինութիւն երկուս լծեաց՝ աղօթս եւ ողորմածութիւնս. (Բրս. չար.։)

Զթեւաւորէ զքեզ կախէ (այսինքն զքառաթեւ խաչէ). (Անյաղթ բարձր.։)


Թեւաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the being winged or feathered.

NBHL (1)

Սիրամարգք, որք զպայծառ եւ զզանազան թեւաւորութեանն՝ զօրէն ոստայնից տեսանելով, եւ ամենագեղեցիկ տեսիլ ցուցանէ տեսողացն. (Փիլ. լիւս.։)


Թեւեմ, եցի

See full entry →

vn.

to fly.

NBHL (1)

Թռչունք լողան խաղան յօդս, եւ այսր անդր թեւեն պատառեն զլոյծ եւ զտարած բնութիւնն. (Վեցօր. ՟Ը։)


Թեւճակ, աց

See full entry →

s. mech.

oar, scull;
fastening har, tringle;
— ի ժամացուցի, appendix.

NBHL (1)

Ի նաւն ընկալաւ զՅիսուս, եւ թեճակօքն վարելով՝ որպէս ի վեր (ի խորս) զոք համարէր տանել. ոչ գիտելով եթէ տանի եւ կրէ զնա՝ որ զամենայնս կրէ. (Ոսկ. ղկ.։)


Թեփամորթ

See full entry →

adj.

scaly, that has a scaly skin;
crustaceous, shelly with joints.

NBHL (1)

Ազգ ամենայն ձկանց, կէսք թեփամորթք, եւ կէսք լերկամորթք. (Վեցօր. ՟Է։)


Թեփոտ

See full entry →

s.

scaly, squamous, covered with scales.

NBHL (1)

ԹԵՓՈՏ ԹԵՓՈՏԵԱԼ. Որոյ են թեփք. (Ձկունք) թեփոտք եւ թեւաւորք. (Վրդն. ծն.։)


Թեփուկ

See full entry →

s.

white scab, furfur;
impetigo, moist tetter;
ringworm.

NBHL (2)

Սպիտակ քոսն ի մարմնի, որ չէ՛ բոր.

Մերձաւոր բորոտութեան առստանալ զթեփուկն վարկանիմ, զի է թեփուկ մաքուր. (Մեկն. ղեւտ.։)


Թզաչափ

See full entry →

s. adj. adv.

span, palm, hand;
a palm long.

NBHL (2)

Այնչափ գանեցին, որ թիկունքն թզաչափ մի վերացան. (Հ=Յ. մայ. ՟Ա.։)

Արեգակն բազմապատիկ մեծ գոլով քան զերկիր՝ թզաչափաբար տեսանի. (Անյաղթ պորփ.։)


Թզենապատ

See full entry →

adj.

girded with leaves of the fig-tree.

NBHL (2)

Սաղարթապատ լինելով թզենապատ տերեւովն. (Զքր. կթ.։)

Որ վասն թզենեկասփած սաղարթ Ադամայ բառնալով խանձարրօք պատեցաւ. (Աթ. ի կոյսն.։)


Թզենեկասփած

See full entry →

cf. Թզենապատ.

NBHL (2)

Սաղարթապատ լինելով թզենապատ տերեւովն. (Զքր. կթ.։)

Որ վասն թզենեկասփած սաղարթ Ադամայ բառնալով խանձարրօք պատեցաւ. (Աթ. ի կոյսն.։)


Թզուկ, թզկաց

See full entry →

s.

pigmy, dwarf, shrimp.

NBHL (2)

Լինի եւ թզուկ մօտ յովկիանոս ի սպիտակ լերինսն։ Կղզի մի է հանդէպ արեաց ի հնդկաց ծովուն, յորում թզուկք լինին երեքթզեան հասակաւ. որք եւ պատերազմին ընդ խորդուց հաւուց՝ վասն ճարակելոյ նոցա զանդաստանս թզկաց. (Խոր. աշխարհ.։)

Հասաք ի յերկիրն թզկաց, որ երկայնութիւն մարդոյն կանգուն մի էր միայն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Թէեւ

See full entry →

conj.

even if, although, though, notwithstanding.

NBHL (1)

Զի թէ եւ չխոստովանիմք, ի ծածկագիտէն չկարեմք թաքուցանել. (Խոսր.։)


Թէպէտ

See full entry →

conj.

even if, although, though;
whether;
-..., -..., whether ... or ...;
either ..., or ...;
թէպէտեւ իցէ, however, whatever.

NBHL (11)

(մանաւանդ ԹԷՊԷՏ ԵՒ) εἱ καί, κᾅν, καίπερ, ὄπως, δήπου quamvis, quamquam, etsi, etiamsi Նոյն ընդ Թէեւ. իբր, եթէ պէտք եւս իցէ. ալ նէ, ալ, իրաւ որ, ըղորդ որ. կերչի, (այսինքն եկէր չի ).

Թէպէտ եւ ամենեքեան գայթագղեսցին ի քէն, սակայն ես ոչ գայթագղեցայց։ Թէպէտ եւ արտաքին մարդս մեր ապականի, այլ ներքին մարդս մեր նորոգի օրըստօրէ.եւ այլն։

Բայց սակայն՝ թէպէտեւ նոքա յոյժ զուարթութեամբ խնդային ըստ ներքին մարդոյն, արտաքին տեսիլն կարի ողորմելի էր։ Թէպէտեւ փակեաց եւ կնքեաց զդրունս եկեղեցեաց, նոքա զամենայն տուն եկեղեցի արարին։ Թէպէտեւ հայեսցուք ի ստորին կողմն երկրիս, տեսանեմք զսա լի ամենայն ապականութեամբ. (Եղիշ.։)

Թէպէտ ե՛կ ասա դու ցիս. զի՞նչ լուսաւորագոյն է քան զՊօղոս. իբր, այլ արդ եւ այլն։

Ես չեմ թէպէտ արժանի, սակայն կամքդ միայն բաւական է ի սրբութիւն ինձ. (Երզն. մտթ.։)

ԹԷՊԷՏ ... ԹԷՊԷՏ. Ի կրկնիլն նշանակէ, եթէ՛, եւ եթէ՛. կա՛մ, եւ կամ. թէ՛, թէ՛. ա՛լ. ա՛լ. էկէ՛ր, կէրէ՛ք, կէրէք. հէ՛մ, հէմ εἵτε, εἵτε tam, quam;
tum, tum;
sive, sive.

Թէպէտ ի չար վարէր, եւ թէպէտ ի բարի, ոչ պարսաւանք ինչ էին նմա, եւ ո՛չ գովութիւնք. (Եզնիկ.։)

Զայսոսիկ թէպէտ առասպելս ոք, թէպէտ ճշմարտութիւն հաշուել համարեսցի։ Թափեմք զձեզ ի գործակալացն յունաց, թէպէտ պատերազմաւ ընդ կայսեր, թէպէտ խաղաղութեամբ. (Խոր. ՟Ա. 5։ ՟Գ. 48։)

Թէպէտ տո՛ւք ցիս ի գերեզմանէն զմեռեալն, թէպէտ առէք ընկալա՛ք զյարուցեալն. այսինքն կա՛մ, եւ կամ. եթէ կամիք, եւ այլն. (Եղիշ. թաղմ.։)

Կերիցեն՝ թէպէտ յառաջ քան զայլ կերակուրս, եւ թէ յետոյ, անվնաս են երկոքին. (Շ. թղթ.։)

Եւ զայլ ամէն թշնամիսն ետուն ի ձեռս նորա, եւ հրամայեցին թէպէտ պահել, թէպէտ սպանանել. (Մաղաք. աբեղ.։) (զոր մարթ է գրել եւ տրոհաբար, թէ պէ՛տ։)


Թթենի, նւոյ, նեաց

See full entry →

s.

mulberry-tree.

NBHL (1)

Ասիցէք թթենւոյս այսմիկ. (Ղկ. ՟Ժ՟Ե. 6։)


Թթուաբար

See full entry →

adv.

rudely, ruggedly, fiercely.

NBHL (2)

δριμύ, δριμέως acerbe, acriter, mordaciter Թթու օրինակաւ. թթուութեամբ իմն. ժանտ կամ կծու դիմօք. եւ Յայրատ հայեցուածով.

Հայեցաւ թթուաբար յոլոմպիադա, տռփանօք ցանկութեամբ հարեալ. (Պտմ. աղեքս.։)


Թթուաբեր

See full entry →

adj.

that bears sour fruit.

NBHL (1)

Որ բերէ զպտուղ թթու. որոյ բերքն է թթու ախորժ.


Թթուակենցաղ

See full entry →

adj.

austere.

NBHL (2)

Թթուակենցաղ ճգնաւորք.

Թթուատեսակ կրօնաւորք. (Վրդն. երգ.։)


Թթուենի

See full entry →

cf. Թթուաբեր;
—ք, acid fruits in general, lemons, oranges, limes.


Թթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Թթուութիւն.

NBHL (2)

Կէսքն ի ծառոց, որ ի բնէ զթթուութիւն եւ զդաժանութիւն ունիցին, (ի մշակիլն) հալի եւ կորնչի ի նոցանէ դառնութիւն եւ թթութիւն. (Վեցօր. ՟Ե։)

Ի քաղցր համոյն ի թթուութիւն դարձուցանէ. (Լմբ. սղ.։)


Թթուիկ

See full entry →

adj. s.

subacid, sourish;
weak or small wine, thin watery wine.

NBHL (1)

Ինչ մի փոքր մի թթու. եւ Ջրախառն գինի.


Թթուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

acidity, sourness.

NBHL (2)

Կէսքն ի ծառոց, որ ի բնէ զթթուութիւն եւ զդաժանութիւն ունիցին, (ի մշակիլն) հալի եւ կորնչի ի նոցանէ դառնութիւն եւ թթութիւն. (Վեցօր. ՟Ե։)

Ի քաղցր համոյն ի թթուութիւն դարձուցանէ. (Լմբ. սղ.։)


Թի, ոց

See full entry →

s.

shovel;
blade of an oar, oar;
rudder, helm;
bagnio, hulks;
թի պարտիզի, spade, shovel;
թի փռան, a baker's shovel;
թիակ կրակարանի, fire-shovel;
— փայտեայ, wooden shovel.

NBHL (1)

Յորթ (կամ յորդ կամ յարդի) եւ ի թի ծառայելոյ (կամ, եւ ի թիոյ ծառայութենէ). յն. քո՛ւֆինոս, է կողով. ռմկ. քիւֆէ։ Գուցէ թարգմանն մեր ընթեռնոյր քօ՛փի, որ է թիակ։


Թիակ, աց

See full entry →

cf. Թի.

NBHL (7)

κώπη remus Փոքրիկ թի, մանաւանդ նաւակի.

սանձեալ թիակօք՝ (մի ձ. թիանօք) զերիվարս տախտակագործացն. (Ագաթ.։)

Հարկեալ իբր ի նաւապետէ իմեմնէ՝ սրավարեցայ թիակօք։ Նաւակառոյցք լեալք սրավար թիակօք. (Յհ. կթ.։)

Նաւ՝ եկեղեցի. առագաստ՝ խաչն փրկչական. թիակն՝ առաքելոցն պարք. (Ոսկիփոր.։)

Իսկ (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ը.)

Ինքն ունէր զթիակ նաւի. մա՛րթ է իմանալ եւ ղեկ։

Զաճիւնն թիակօք ցանել յօդս. (Ճ. ՟Ա.։)


Թիկն

See full entry →

cf. Թեկն.


Թիկնախիլ

See full entry →

adj.

having one's back injured, or one's shoulders out of joint.

NBHL (1)

Ոյր թիկունք են խլեալ, մաշեալ, տեռեալ. կռնակը քեղրթած.


Թիկնակից

See full entry →

adj.

who suceours, supports, takes the part of, *backs up.

NBHL (2)

Օգնական. թիկունք. արգա.

Սուրբ հրեշտակքն թիկնակից եւ աղօթակից լինին քեզ. (Վրք. հց. ձ։)


Թիկնամէջ

See full entry →

s.

chine, back-hone, back.

NBHL (2)

μετάφρενον scapula, dorsi pars retro septum sita Միջավայրն թիկանց. քամակ. կռնըկի մէջտեղը.

Թիկնամէջք նորա ի գոյն ոսկւոյ. (Սղ. ՟Կ՟Է. 14։)


Թիկնանոց, աց

See full entry →

s.

frock, mantle, plaid.

NBHL (3)

ԹԻԿՆԱՆՈՑ կամ ԹԻԿԱՆՈՑ կամ ԹԻԿՆՈՑ. Վերարկու (անթեւ). արկանելիք. զգեստ թիկանց. փիլոն.

Զամոնի թիկանոցն փաթադեալ ընդ պարանոցն. (Վրք. ոսկ. հին ձ. (իսկ նորն, եւ տպ. զարկանելիսն պարաւանդեալ)։)

Եբեր երկուս առիւծակորիւնս թիկանոցովն։ Շրջեալ կայր թիկնոցն ի վերայ սրտի նորա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ. եւ ՟Թ։)


Թիկնապահ, աց

See full entry →

s.

body guard, life-guardsman, yeoman of the guard, satellite;
guard, guardsman;
—ք, lifeguards, body-guards.


Թիկնաւէտ

See full entry →

adj.

strong-backed, broad-shouldered.

NBHL (1)

Արջ եւ առիւծ եւ վագր թիկնեղք եւ կարճապարանոցք են. (Վեցօր. ՟Թ։)


Թիկնեղ

See full entry →

cf. Թիկնաւէտ.

NBHL (1)

Արջ եւ առիւծ եւ վագր թիկնեղք եւ կարճապարանոցք են. (Վեցօր. ՟Թ։)


Թինդ

See full entry →

s.

noise, sound, din, uproar, crash;
resounding, booming, echo;
wriggling, frisking;
— ոտիզ, stamping of the feet;
— հրճուանաց, transport of joy;
—ս առնուլ, to make a noise, to resound;
to wriggle;
to rebound, to jump, to frisk or turn about;
to thrill.

NBHL (1)

Յորձանօք եւ որոտագոչ թընդիւք սաստկութեամբ դղորդէր զլեառնն. (Նար. յովէդ.։)


Թիռ

See full entry →

cf. Թռիչ;
desire, eagerness, longing.

NBHL (2)

Արմատ Թռանելոյ, որպէս Թռիչք.

Կամք նորա ի վազս եւ ի թիռս իշխանաշուք փառաց. (Ուռպ.։)


Թիւմ, ի

See full entry →

s. bot.

thyme

NBHL (2)

Մեղուաց՝ որք ի վերայ թռչին բուրաստանաց, յինքեանս ծծեն, եւ մանաւանդ ի թիւմացն. (Փիլ. լիւս.։)

Եթիւմայցն (փոխանակ գրելոյ, ի թիւմայցն) ծաղիկ է, որպէս խռընդատի, զոր տղայքն ծծեն, զի մեղրոտ լինի. (Լծ. փիլ.։)


Թիւրախ

See full entry →

s.

butt, mark, aim, target.

NBHL (1)

Որ ոք յորս կամ ի թիւրախ՝ նետ չգիտէր ձգել, զնա պարտաւորէր. (Փարպ.։)


Թիւրակէ, էի

See full entry →

s.

theriac.

NBHL (3)

ԹԻՒՐԱԿԷ θηριακή, -κά theriaca cf. ԹԵՐԱԿԷ, ԹԵՐԻԱԿԷ. ռմկ. թիրեաք. Բառ յն. թիրիագի՛, գա՛. այսինքն գազանական. Դեղ կամ դեղթափ կազմեալ ի մարմնոյ օձի եւ այլոց զեռնոց.

Որպէս սքանչանի թիւրակէս՝ ի խածանօղ մահացու սողնոց առ կենացս նիւթ պատրաստեալ. (Նար. մծբ.։)

Իբր թիւրակէք. (Վրդն. ծն.։)


Թիւրակից լինիմ

See full entry →

sv.

to fall in error together, to stray.

NBHL (1)

Մի՛ լիցի քեզ թիւրեցելոցն լինել թիւրակից. (Խոսրովիկ.։)


Թիւրաշուրթն

See full entry →

adj.

double tongued, deceiving.

NBHL (1)

στρεβλοχείλος perversi labii Թիւրեալ շրթամբք կամ բանիւք.


Թիւրասիրտ

See full entry →

adj.

perverse, malign, wicked.

NBHL (1)

Թիւրեալ սրտիւ. սիրտը կամ միտքը ծուռ.


Թիւրեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to turn aside;
to wrest, to sprain, to wring, to twist, to make crooked, to bend;
to deprave, to pervert, to lead astray.

NBHL (2)

Թիւրել զանձինս։ Զի թիւրեցան անձինք ժողովրդեան իմոյ։ Թիւրել զճանապարհս, զամենայն ուղղորդս, զազգս մեր, զնաւն, զսայլն. (եւ այլն. Եզեկ. ՟Ժ՟Գ. 18. 22։ Առակ. ՟Ժ. 9։ Միք. ՟Դ. 9։ Ղկ. ՟Ի՟Գ. 2։ Գծ. ՟Ի՟Է. 41։ ՟Բ. Թագ. ՟Զ. 6։)

Մի՛ զխորհուրդ բանին առ քեզ բռնադատեալ թիւրեսցես։ Առ ի թիւրել զուղղասացութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Թիւրիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be sprained, wrung;
to turn aside, to err;
— զիրաւունս, to give unjust judgments;
— զճանապարհս խոնարհաց, to cause the steps of the weak to err;
— զնաւն, to run aground, to run on the rocks;
— զհետ զօշաքաղութեան, to run after error for reward, to become corrupt through avarice.


Թիւրութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

sprain, twist;
distortion, crookedness;
depravation, perversion.

NBHL (1)

Կամ στρέβλοσις tortura Խոշտանգանք ծռելոյ զանդամս՝ ոզորածեծ առնելով.


Թլփատ, ի

See full entry →

s.

circumcised member;
prepuce;
foreskin.

NBHL (1)

Հրամայեաց կտրել զքիթս եւ զթլփատս նոցա. (Մամիկ.։)