Definitions containing the research ք : 10000 Results

Խահրեմ, եցի

See full entry →

va.

to overdo, to cook too much, to burn, to spoil;
to corrupt, to ruin.

NBHL (6)

Զմի կէսն (ձկանն եփելոյ) խարհեալ աւերեաց։ Այո՝ խարհեալ էր սակաւ մի. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)

Եգիտ զպարտէզն՝ զի խահրեալ եւ կիզեալ էր յերամակէ խոզիցն։ Ոչ եթող զիս աստուած՝ խահրել եւ գթել զքեզ։ Առաւել թարշամեալ եւ խահրեալ մարմնով քան զայն՝ որ ի շաբաթուն միանգամ ճաշակէր զոսպն. (Վրք. հց. ՟Դ. ՟Զ. ՟Ժ՟Ա։)

Եթէ խահրեալ եւ աւերեալ է (կերակուրն), բարւօք է հեղուլ արտաքս, զի մի՛ ճաշակեալ հիւանդասցին. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)

Նման է համարձակութիւնն կիզողական խորշակի .. . որ եւ զպտուղս խարհէ զծառոց եւ զամենայն երկրի. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)

Եթէ ոք կամիցի գործել զառաքինութիւն, թէպէտ եւ խահրիցէ ինչ ի նմանէ, մի՛ մեկնեսցի. (Վրք. հց. ՟Բ. ձձ։)

Նաեւ ինքն զեղջն ուսուսցէ մեզ զգործն, որք զօրացուցանեն զնա, եւ որք խահրեն եւ մերժեն. (Անդ. ՟Դ։)


Խաղալիկ, լկաց

See full entry →

s. fig.

player;
dancer;
game, play, toy, plaything;
trifle, trifling amusement, foolery;
gewgaw, bawble;
laughing-stock, butt;
— լինել, to become the laughing-stock of;
— առնել, to make game of;
— եղեւ բախտին, he was fortune's plaything, or the sport of fortune, fortune mocked him;
հողմոց եւ ալեաց —, at the mercy of winds and waves.

NBHL (5)

Նուագէին կանայք խաղալիկք։ Ձայն խաղալկաց։ Ընդ ժողովս խաղալկաց. (Ա. Թագ. ԺԸ. 8։ Երեմ. Լ. 19։ ԼԱ. 4։)

ԽԱՂԱԼԻԿ գ. παίγνιον lusus, ludibrium. Գործիք խաղալոյ, եւ ենթակայ խաղ առնելոյ. որ եւ խաղ ասի. խաղկըլիք.

Արարեալ խաղալիկ հրեշտակաց։ Եւ բանաւորք՝ խաղալիկքնորա. (Յոբ. ԽԱ. 25։ Ամբ. Ա. 10։)

Մանկունքն եւ փոքունքն առ նուաստ իրս հպին, եւ յայլ բազում խաղալիկս, եւ այնպէս սթափեալ հրճուին. (Ոսկ. յհ. Բ. 25։)

Խաղայր հրովն որպէս խնձորով, կամ այլ իւիք խաղալկօք։ Չգիտիցե՞ս զքեզ, եթէ մարդ ես, խաղալիկ ես բախտից. (Պիտառ.։)


Խաղախորդ, աց

See full entry →

s.

leather-dresser, currier;
tanner.

NBHL (1)

ի բաց քերիցեն ի մորթոյն զգեղեցկութիւն, որպէս խաղախորդք զթանձրագոյն մորթոցն. (Առ որս. ՟Թ։) (Իսկ գործարանն խաղախորդաց կոչի ի գիրս Վաստակոց՝ կաշեգործնոց։)


Խաղաղական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

cf. Խաղաղ;
supplimentary vesper service;
certificate of poverty;
— Ովկիանոս, the Pacific Ocean;
— զոհ, peace-offering.

NBHL (7)

Խաղաղական խորհրդով։ Բանիւք խաղաղականօք։ Կենաց խաղաղականաց. (Եղիշ. ՟Բ։ ՃՃ.։ Յհ. կթ.։)

Նստել ի խաղաղական խուցս. (Վրք. հց. ՟Բ։)

կէին հեշտալիր խաղաղականօք. այսինքն խաղաղ կենօք. (Արծր. ՟Ա. 12։)

Խաղաղական անձամբ եկին ի քեբրոն թագաւորեցուցանել զդաւիթ. (՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Բ. 38։)

Այնպիսիքն յայնպիսեաց ախտից ազատ են, եւ ի մարմնի են խաղաղական. (Իգն.։)

ԽԱՂԱՂԱԿԱՆ ա.գ. Ժամերգութիւն հանգստեան՝ որ յետ երեկոյան ժամուն յառաջ քան զԵկեսցէն.

Հանգստեան կոչի աղօթք, եւ խաղաղական ասի։ Զխաղաղականին աղօթքն յերեկոյին ժամն յարեն. (Ի գիրս խոսր.։)


Խաղաղակեաց

See full entry →

adj.

living in peace.

NBHL (1)

Զքսուն եւ զերկխօսն առ հասարակ անիծանիջիք, զի խաղաղակեացս կորոյս. (Սիր. ՟Ի՟Ը. 15։)


Խաղաղակոյտ

See full entry →

adj.

peacefully assembled.

NBHL (1)

Եւ այն լի էր խաղաղակոյտ ոսկերօք մարդկան. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։)


Խաղաղամբոխ

See full entry →

adj. s.

peace-breaker, turbulent, unquiet, restless, seditious, rebellious.

NBHL (1)

Կագազարթոյցք, խաղաղամբոխք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Խաղաղանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be appeased, tranquillized, to grow calm.

NBHL (6)

Գազանք վայրենիք խաղաղասացին ընդ քեզ. (Յոբ. ՟Ե. 23։)

Խաղաղացեալք՝ ի բարիսն վայելեն. (Ագաթ.։)

Անդ խաղաղանայր գրաւորական ժողովուրդն ի պատուիրանազանցութենէ՝ քաւեալք ի ձեռն քահանայութեանն. (Մամբր. յորմէ եւ Երզն. մտթ.։)

յապահովութեամբ խաղաղանալ՝ օրինակ իմն յանքոյթ նաւահանգստի. (Պիտ.։)

Խաղաղասցին խռովութիւնք. (Ժմ.։)

Խաղաղասցին ոգիք մեր յայնպիսեաց դառն վտանգից. (Խոսր.։)


Խաղաղասէր

See full entry →

adj.

fond of peace, that loves tranquillity, peaceable, peaceful.

NBHL (3)

Առաքինեացն իցէք պսակող մարդկան եւ խաղաղասիրաց. (Պիտ։)

Խաղաղասէր շինութիւն, կամ մարդասիրութիւն, միտք, կեղծաւորութիւն. (Ագաթ։ Եղիշ։)

Խաղաղասէր կեանք, կամ հանգիստ, կամ մատուցումն. (Պիտ։)


Խաղաղասիգ

See full entry →

adj.

mild, soft, gentle.

NBHL (3)

Ուր իցէ սիւք խաղաղ, կամ շնչումն օդոյ մեղմ եւ հանդարտ.

Եղեւ շնչումն խաղաղասիգ օդոյ, կամ շնչիւն խաղաղասիք օդոց. (Փարպ. Ճ. Բ։)

Շնորհեա՛ տէր գնացողաց ի ծովու խաղաղասիգ ալիսն վետս վետս քստմնել ծածանմամբ. (Վրդն. ծն։)


Խաղաղարար, աց

See full entry →

adj. s.

peace-making, pacifying, conciliating;
peace-maker, pacifier, reconciler.

NBHL (4)

Գոն մնացուածք առն խաղաղարարի։ Երանի խաղաղարարաց. (Սղ. ԼԶ. 37։ Մաթ. Ե. 9։ Տես եւ Սղ. ՃԺԹ. 6։ Երեմ. ԼԸ. 2։ Յկ. Գ. 17։)

Խաղաղարարին աստուածոյ աշակերտք. (Ոսկ. յհ. Բ. 36։)

Խաղաղարարն քրիստոս։ Երկնաւոր խաղաղարարին. (Խոսր։ Լմբ. ատ։)

Զառ յինքենէ՝ երկնաւորաց եւ երկրաւորաց խաղաղարարէն աւանդեալ նոցա զօրէն խաղաղութեան՝ տալ ամենեցուն. (Սկեւռ. յար։)


Խաղաղացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to pa cify, to calm;
to conciliate, to reconcile.

NBHL (2)

παύω. sedo, եւ այլն. խաղաղել. հանդարտել. զիջուցանել. հուզուր վէրմէք.

Խաղաղացուցեալ էր զասքանազեան ազգս յամենայն վրդովմանց չարի. (Յհ. կթ։)


Խաղաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to pacify, to appease, to calm, to allay, to assuage;
to conciliate, to reconcile, to accommodate, to adjust;
to hide, to conceal, to keep secret.

NBHL (7)

Ոչ խաղաղեցայ, ոչ հանդարտեցի։ Խաղաղեցաւ երկիրն, եւ ոչ գոյն ուստեք նմա պատերազմ։ Խաղաղեցաւ թագաւորութիւնն յովսափատու. (Յոբ. Գ. 26։ Բ. մն. ԺԴ. 6։ Ի. 30։)

Խաղացք ջուրցն ցածնուցուն, եւ խաղաղեալ խորն հանդարտիցէ. (Եւս. քր. Ա։)

Եւ այնպէս խաղաղեալ կային ի քուն ամենեքեան. (Եղիշ. Ը։)

Որպէս Գաղելով գաղել. հետախաղաղ ծածկել. քօղարկել. անհետ առնել լռութեամբ եւ խաղաղութեամբ. մեղմել. ցածուցանել.

Թէ եւ բիւր չարիք ստացեալ ունի, ծածկեալ խաղաղէ. (Մանդ. Թ։)

Որչափ կամիցիս զմեզս խաղաղել կամ ծածկել, եւս քան զեւս յայտնես։ Մի սանհար լիցուք մեղաց ընկերաց, այլ որչափ ի դէպ է խաղաղեսցուք. (Ոսկ. մ. Բ. 23։)

Ոչ յայտնապէս ասէ եթէ չարք են, այլ խաղաղէ զիրսն. (Իգն։)


Խաղաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to become calm, to be pacified, tranquillized;
to be reconciled;
խաղաղեաց, be quiet, be tranquil, compose yourself.

NBHL (7)

Ոչ խաղաղեցայ, ոչ հանդարտեցի։ Խաղաղեցաւ երկիրն, եւ ոչ գոյն ուստեք նմա պատերազմ։ Խաղաղեցաւ թագաւորութիւնն յովսափատու. (Յոբ. Գ. 26։ Բ. մն. ԺԴ. 6։ Ի. 30։)

Խաղացք ջուրցն ցածնուցուն, եւ խաղաղեալ խորն հանդարտիցէ. (Եւս. քր. Ա։)

Եւ այնպէս խաղաղեալ կային ի քուն ամենեքեան. (Եղիշ. Ը։)

Որպէս Գաղելով գաղել. հետախաղաղ ծածկել. քօղարկել. անհետ առնել լռութեամբ եւ խաղաղութեամբ. մեղմել. ցածուցանել.

Թէ եւ բիւր չարիք ստացեալ ունի, ծածկեալ խաղաղէ. (Մանդ. Թ։)

Որչափ կամիցիս զմեզս խաղաղել կամ ծածկել, եւս քան զեւս յայտնես։ Մի սանհար լիցուք մեղաց ընկերաց, այլ որչափ ի դէպ է խաղաղեսցուք. (Ոսկ. մ. Բ. 23։)

Ոչ յայտնապէս ասէ եթէ չարք են, այլ խաղաղէ զիրսն. (Իգն։)


Խաղապատիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to embrace affectionately, to caress, to fondle;
to embrace the knees, to supplicate with weeping;
օձատիպ խաղապատեալ, interwoven, interlaced, entwined like serpents.

NBHL (3)

ὁλοφύρομαι lamentor եւ այլն. Խաղալով իմն պատիլ եւ ցնդիլ յարտասուր. Փարիլ արտասուօք. պլլըւիլ, կոտըրտւիլ՝ ողիկողիկ գալով. պլլըւիլ, կոտըրտւիլ՝ ողիկ ողիկ գալով.

ամենայնիւհնարին զխանդաղատութիւն մանկանն. զի զլալն եւ զհեկեկալն խափանեսցեն. թեպետեւ նոքազխաղապատեալ զերեսն այսր անդր դարձուցանեն. (Եփր. զղջ.։)

Որ ի տպ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ.) դնի,


Խաղասէր

See full entry →

adj.

playful, fond of amusements.

NBHL (1)

Հրէայք խաղաղասէրք եւ լկտիք էին՝ ի մեհեանս եգիպտացւոցն սովորեալ.


Խաղարան, աց

See full entry →

s.

play-ground;
gaminghouse;
theatre.

NBHL (1)

Ի խաղարանս զբօսանին. յորս մտանեն ողջանգամք, եւ ելանեն վիրաւորեալք (հոգւով). (Մանդ. ՟Ժ՟Է։)


Խաղարկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

play, sport, diversion;
թատրոնական —ք, theatrical representations.


Խաղացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to move, to march, to transfer, to transport, to carry away;
to advance, to drive forward, to push on;
to pour out, to spirt;
cf. Թաւալգլոր.

NBHL (1)

Խաղացուցանել զամենայն ինչս, կամ զամենայն աւար քաղաքին. զորդիսն իսրայէլի. Զամենայնազգս հրէիցն. զայլ քորսն ժաղավրդեանն. եւ այլն։ Կապեաց եւ խաղացոյց զերանելին։ Զհրէայսն խաղացուցանեն ի գերութիւն։ Զդաւիթ առ ամիրապետն խաղացուցեալ. (Եղիշ. ՟Է։ Խոր. ՟Գ. 35։ Յհ. կթ.։)


Խաղբակեմ, եցի

See full entry →

va.

to deceive, to entrap, to draw into a snare, to inveigle;
to vex, to trouble.

NBHL (1)

(Նեստոր) զչորեք եզերեան տիեզերս խաղբակեալ։ (Նեռն) խաղբակեալ զտիեզերս, եւ պատրեալ զազգս հրէից. (Կիւրղ. ի կոյսն.։ Զքր. կթ.։)


Խաղթուղթ

See full entry →

s.

card, playing card;
հմայել խաղթղթովք, cf. Թուղթ.


Խաղխամեայ

See full entry →

adj.

grated, cross-barred;
open, openwork;
— դուռն, iron-gate.

NBHL (1)

Հարեալ զպահապանսն՝ եբաց զխաղխամեայ դուռն վանդակին. յն. զերկաթի վանդակս. (Պտմ. աղեքս.։)


Խաղճախուղճ

See full entry →

s.

gristle, cartilage.

NBHL (1)

Որ մերձ ի պարանոց է խաղճախուղճն, զձայնն առարգեալ՝ գոչաւորագոյն զհնչումն գործէ։ Ոսկերք, եւ խաղճախուղճ, երակք, խռչափողք. (Նիւս. կազմ.։)


Իմն, իրիք, իմիք, իւիք

See full entry →

adj. s. adv.

some, a, an;
somewhat;
really, in effect;
մեծ — է ինձ, it is a great thing for me;
կամէի —, I could wish;
I would.

NBHL (25)

որպէս եւ ի ձայնիցս իր, իք, կազմին հոլովքդ՝ Իրիք, իմիք, յիմեքէ, իւիք)

τις, τι quis, quid, aliquis, -qua, -quod չէզոք նմասնական անուանս Ոմն, եզակի եւեթ եթէ հոլովականն եւ եթէ անհոլովն. ինչ. ինչ մի. մի. մի ինչ. իր ինչ. մէկ բան մը. իք մը.

Ահեղ իմն է տեղիս այս։ Այլք այլ իմն աղաղակէին։ Եթէ վասն այլ իրիք խնդիր իցէ։ Վասն խռովութեան իրիք եղելոյ։ Առանց իրիք յանցանաց։ Ի Նազարեթէ մարթ ի՞նչ իցէ բարւոյ իմիք լինել։ Միթէ կարօտացա՞յք իմիք։ եւ ո՛չ իմիք։ Ազնուականի իմն (այսինքն իմիք իրի) ցանկացեալ են։ Բարկութեամբ իմն (այսինքն իւիք) հասեալ ի տեղի անդր։ Եւ ոչ միով իւիքհանգիստ գտաւ.եւ այլն։

Զնա եդ գլուխ ի վերայ ամենայն իրիք եկեղեցւոյ. յն. ի վերայ ամենայնի՝ եկեղեցւոջ. լտ. պի վերայ ամենայն եկեղեցւոյ։

Բարւոյ իրիք լինին պատճաք. (Շ. մտթ.։)

Առանց յանցանաց իրիք. (Եղիշ. ՟Ը։)

Առանց իմիք աշխատութեան, կամ փառաց. (Յհ. կթ.։)

Նուազեալ յուխտէ իմմէ սակս յոքնակուռ ընթերցմանն։ Ի տեսւթենէ իմեմնէ դարձեալ լինիմ։ Ո՛չ ի թերութենէ իմեմնէ ի կատարելութիւն եկեալ. (Մագ.։ Սարգ.։ Վահր.։)

Լուեալ յումեքէ, եւ յիմեքէ։ Ի մորենւոյ, եւ ոչ յայլ իմեքէ։ Իբր ի պարարտութենէ իմեքէ։ (Եզնիկ.։ Կիւրղ. ել.։ Նար. ՟Գ։)

Որ ամենայնիւ ստեմ, եւ ոչ միով իւիք ճշմարտեմ. (Նար. ՟Ե։)

Այլով իւիք տանջանօք։ Օրինօք իւիք. (ՃՃ.։)

Իբր խթանաւ իմն՝ ընդոստուցեալ բանիւ։ Ընդ կրիւք իմն գրաւեցաւ. (Յհ. կթ.։ Նար. ՟Հ։)

Իբր պսակաւ իմիք պաճուճեալ։ Իբրեւ տապարաւ իմիք հատին. (Նար. էթ։ Տօնակ. ստէպ։)

Պատկառեցէք ի վերայ իմիքի բանիւս իմով. յն. ի վերայ բանիս իմոյ։ ((ուր եւ ՟Խ՟Բ. 22. նոյնպէս անսովուր հոլով կայ, ումեքիւ)։)

ԻՄՆ. որպէս Ոմն. ոք. մանաւանդ թէ թարմաւար (զորմէ զկնի).

Իբր զհերքեալ իմն կալանաւոր. (Նար. ՟Հ՟Ե։)

Բիւրապատիկ իմն էին յայս եւ ի սոյն աղօթք ժողովելոցն. (՟Գ. Մնաց. ՟Ա. 11։)

Կամէին իմն, թէ փոխեսցուք զնա ի գործոյ անտի. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 63։)

Յանկարծակի իմն եղաք. (Իմ. ՟Բ. 2։)

Մտադիր իմն անսայիք անմտաց. (՟Բ. Կոր. ՟Ժ՟Ա. 19։)

Յաճախագոյն քան դպրացն իմն ճառէ. (Ոսկ. մտթ.։)

ԻՄՆ ԻՄՆ, իրիք իրիք. իւիք իւիք. τίνα quaedam, aliqua, nonnulla. Ինչ ինչ. քանի մի. պէսպէս.

Ի հրէականէն իւրիք իւիք կարի իսկ այլակերպ է (Եւս.քր.։)

Իւիք իւիք որով ծառայեմք քեզ. (Փարպ.։)

Ոչ գարշի զայնպիսի անուանս զինեքեամբ առնուլ վասն իրիք իրիք տեսչութեանց. (Եզնիկ.։) cf. ԻՒԻՔ, cf. ԻՒԻՔ, cf. ԻՒԻՔ.


Իմնապէս

See full entry →

adv.

in some manner.

NBHL (2)

ԻՄՆԱՊԷՍ, ԻՄՆԷ. πῶς aliquo modo. Օրինակաւ իւիք. ըստ իմիք. իւիք իրօք.

Բարբարէիք իմնէ. (Փիլիպ. ՟Դ. 10։)


Իմոյական, ի, աց

See full entry →

adj.

mine, my.

NBHL (2)

աստուածն բոլորից իմոյական կերպիւ հրաշագործեաց զփրկութիւն. (Զքր. կթ.։)

Նա ինքն է նիկոդեմոս՝ իմոյին հարազատն. (ՃՃ.։)


Իմոյին

See full entry →

cf. Իմոյական.

NBHL (2)

աստուածն բոլորից իմոյական կերպիւ հրաշագործեաց զփրկութիւն. (Զքր. կթ.։)

Նա ինքն է նիկոդեմոս՝ իմոյին հարազատն. (ՃՃ.։)


Իմովսանն

See full entry →

adv.

as far as I possibly can, as much as is in my power, as much as I can, the best I can;
as for me.

NBHL (2)

Այնպէս որչափ իմովսանն յօժարութեամբ եւ ձեզ որ ի հռոմդէք աւետարանել. (Հռ. ՟Ա. 15։)

որպէս իմովսանն, աստուծոյ որպէս ին անձին, քրիստոսի շնորհ. (Ոսկ. հռ.։)


Ինձ, ընձուց

See full entry →

cf. Ինծ.

NBHL (3)

ԻՆԾ ԻՆՁ. πάρδαλος pardus, pardalis. եւս եւ λεόπαρδος leopardus Գազան գիշակեր խայտախարիւ. որպէս կատու մեծ, կամ որպէս առիւծ. cf. ՎԱԳՐ, cf. ՅՈՎԱԶ. ունծ, գափլան, քալան.

Զարթեաւ ինծ ի վերա քաղաքաց նոցա։ Եթէ փոխիցէ հնդիկ զմորթ իւր, եւ ինձ զխայտուցս իւր, եւ դուք կարօղ լինիցիք գործել զբարիս. (Երեմ. ՟Ե. 6։ ՟Ժ՟Գ. 23։)

Վազեսցեն առաւել քան զինծս երիվարք նոցա. (Ամբ. ՟Ա. 8։)


Ինձէն

See full entry →

adv.

by myself, personally.

NBHL (3)

αὑτός ἑγώ ego ipse եւ այլն. Ես ինքնին. յինէն. յանձնէ իմմէ. ինեւ. անձամբ.

Ողջ լիջիք, եւ ես ինձէն իսկ ողջ եմ անենայն իրօք. (՟Գ. Մակ. ՟Գ. 8։)

Ես ինձէն աչօք տեսի։ Ինձէն զիս քեզ մատուցի. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Է։)


Ինն, ինունք, ունց

See full entry →

adj. s.

nine.

NBHL (4)

ἑννέα novem. Երիցս երեք թիւ. միով պակաս ի տասնէ. ինը

Ո՞չ տասն սոքա սրբեցան. իսկ արդ ինունքն (կամ իննունքն) ու՞ր են. (Ղկ. ՟Ժ՟Է. 17։)

Ամօք երեք հարիւր քառասուն եւ իննուք. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Իննամբքն զօրէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 32։)


Իննակնեան

See full entry →

adj.

having nine sources.

NBHL (2)

ու էին ինն աղբերակունք. որ ըստ ոմանց՝ պին պին քունար.

Որք յիննակնեան տեղիս անկան. (Շար.։)


Իննամսեայ, էի

See full entry →

adj. adv.

of nine months;
during nine months.

NBHL (3)

Յղութիւն ճշմարիտ, իննամսեայ ժամանակաց ծախք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 8։)

Եւ այսպէս իննամսեայ (ժամանակօք) բնակեցաւ ի սուրբ յորովայնի նորա. (Ճ. ՟Ե.)

Զոր իննամսեան ժամանակաւ՝ տըկար բնութեամբ յինքըն տարաւ. (Յիսուս որդի.։)


Իննամսեան, սենի

See full entry →

cf. Իննամսեայ.

NBHL (3)

Յղութիւն ճշմարիտ, իննամսեայ ժամանակաց ծախք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 8։)

Եւ այսպէս իննամսեայ (ժամանակօք) բնակեցաւ ի սուրբ յորովայնի նորա. (Ճ. ՟Ե.)

Զոր իննամսեան ժամանակաւ՝ տըկար բնութեամբ յինքըն տարաւ. (Յիսուս որդի.։)


Իննեակ

See full entry →

adj.

nine;
no venary.

NBHL (2)

Իննեակ երանութեամբքն քրիստոսի. (ՃՃ.։)

Սանդուղք եդեալ յերկրէ յերկին, ինըն մատամբ աստիճանին, հաներ նովաւ զազգ երկրեծին, դասակցեցեր իննեակ դասին. (Յիսուս որդի.։)


Իններեակ, եկի

See full entry →

cf. Իննեակ.

NBHL (2)

Ի յաւարտումն կատարման իններեակ յոբելինին, ի սկիզբն պսակելոյ մտի տասնեկին. (Նար. յիշատ. այսինքն ի թուին հայոց՝ ՟Ն՟Ծ՟Ա։)

Բարձրագոյն հոյլք անմահից՝ որ բոց հրացան, հրեշտակաց դասք իններեակ՝ հոգիացան. (Շ. միշտ էիդ.։)


Իններորդ, աց

See full entry →

adj. adv.

ninth;
ninthly.

NBHL (2)

Մի ի տասանց նստցի յերուսաղէմ, եւ իններորդքն գնասցեն յիրաքանչիւր քաղաքս. (Նեեմ. ՟Ժ՟Ա. 11։)

Առ իններորդաւն ոչ ինչ արժանի յիշատակի գործեցաւ իրք. (Եւս. քր.։)


Իննեւտասն, սին, սանց

See full entry →

adj.

nineteen.

NBHL (1)

Քաղաքք իննեւտասն. (Յես. ՟Ժ՟Թ. 38։)


Իննեւտասնամեայ

See full entry →

adj.

of nineteen years;
nineteen years old.

NBHL (2)

ԻՆՆԵՒՏԱՍՆԱՄԵԱՅ որ եւ ԻՆՈՒՏԱՍՆԱՄԵԱՅ. Որոյ են ամք ինն եւտասն. որ է ամաց իննեւտասանց. Որոյ են ամք ինն եւ տասն. որ է ամաց իննեւտասանց. Տասնըւինը տարւան՝ տարեկան.

Ձեռնադրեցաւ անդ քահանայ իննեւտասնամեայ գոլով. (ՃՃ.։)


Իննեւտասներորդ, աց

See full entry →

adj.

nineteenth.

NBHL (1)

այն ամ իննեւտասներորդ էր նաբուգոդոնոսորայ արքայի. (՟Դ. Թագ. ՟Ի՟Ե. 8։)


Իննհարիւր, ոց

See full entry →

adj.

nine hundred.

NBHL (2)

Ամք ինն հարիւր եւ երեսուն, եւ այլն. (Ծն. ՟Ե. 5։)

Իննհարիւր կառք երկաթիք էին նորա։ Իննհարիւր կառս երկաթեղէնս. (Դատ. 3. 13։)


Իննուտասն

See full entry →

cf. Իննեւտասն.

NBHL (1)

Իւրաքանչիւր կանոն իննուտասն ամաց շրջագայութիւն ունի. (Պրպմ. ՟Ի՟Թ։)


Իննուտասներորդ

See full entry →

cf. Իննեւտասներորդ.

NBHL (1)

Իննտասներորդ հարստութիւն եգիպտացւոց։ Յիննուտասներորդումն (ամի) ցասումն արարեալ զօրականաց. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Իննսնամեայ, էի

See full entry →

adj.

nonagenarian, ninety years of age.

NBHL (2)

ԻՆՆՍՆԱՄԵԱՅ ԻՆՆՍՆԱՄԵԱՆ ԻՆՆՍՆԱՄԵՆԻ. որ եւ ԻՆՆՍՆԵՄԵԱՆ. որոյ իցեն ամք իննսուն. կամ ըստ յն. իննսուն ամաց.

Եւ հայրն անտոն իննսնամեայ էր. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Իննսնամեան, մենի

See full entry →

adj.

cf. Իննսնամեայ.

NBHL (2)

ԻՆՆՍՆԱՄԵԱՅ ԻՆՆՍՆԱՄԵԱՆ ԻՆՆՍՆԱՄԵՆԻ. որ եւ ԻՆՆՍՆԵՄԵԱՆ. որոյ իցեն ամք իննսուն. կամ ըստ յն. իննսուն ամաց.

Եւ հայրն անտոն իննսնամեայ էր. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Իննսնամենի

See full entry →

adj.

cf. Իննսնամեայ.

NBHL (2)

ԻՆՆՍՆԱՄԵԱՅ ԻՆՆՍՆԱՄԵԱՆ ԻՆՆՍՆԱՄԵՆԻ. որ եւ ԻՆՆՍՆԵՄԵԱՆ. որոյ իցեն ամք իննսուն. կամ ըստ յն. իննսուն ամաց.

Եւ հայրն անտոն իննսնամեայ էր. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Իննսներորդ, աց

See full entry →

adj.

ninetieth.

NBHL (1)

Յամին չորեքհարիւրերորդի իննսներորդի եօթներորդի (թուականութեան հայոց), որ էր երկրորդ ան գերութեան մերոյ. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)


Ինչ, իրիք, իմիք, իւիք

See full entry →

s. adj. adv.

thing, some thing;
some, a, an, one, certain, single, any;
աւուրս —, some days;
պտուղ —, some fruit;
չիք —, չէ —, nothing, it is nothing, no matter;
չգիտեմ —, I know nothing, I know nothing about it;
Ի՞նչ, what? Which? զ— ժամ է ? what o'lock is it? զ— ասէ ?what says he ? առ զ— իցէ ? to what purpose ? cf. Զի՞նչ;
յ— օրէնս ? in what law? in what religion or custom? իւիք իւիք, in something, somehow;
by which, whereby.


Խոնարհամտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to humble or abase one's self, to be humble.

NBHL (3)

ԽՈՆԱՐՀԱՄՏԵԼ. ταπεινοφρονέω humilior, summissionem adhibeo. Խոնարամիտ լինել. խոնարհութեամբ քաղաքավարիլ. խոնարհիլ.

Կանխաւ մաքրիլ եւ խոնարհամտել. եւ քարոզել ի կատարումն հասակին. (Ածաբ. յայտն.։)

Ի վերայ մեծամեծ բարեգործութեանց առաւել խոնարհամտել. (Կլիմաք.։)


Խոնարհամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

humility, modesty, meekness, to conjugate verbs.

NBHL (2)

ταπεινοφροσύνη humilitas animi. Խոնարհամտին գոլ. առաքինութիւն խոնարհութեան. ոգի խոնարհ.

Զհաւատն եւ զգործն որչափ բազում մատուցանէ, փոքր համարի ի խոնարհամտութենէ. (Բրսղ. մրկ.։)