Definitions containing the research ք : 10000 Results

Աղբակոյտ

See full entry →

s.

muck-heap, dung-hill.

NBHL (2)

Տեղի՝ ուր աղբք կուտիցին. աղբեւք. չէօփլիւք.

Զպատուական գլուխն թաղեցին յաղբակոյտ տեղիս քաղաքին. (Հ=Յ. հոկտ. ՟Ժ՟Զ.։)


Աղբանոց, աց

See full entry →

s.

privy;
sink.

NBHL (1)

Տեղի աղբոյ եւ աղտեղութեանց. կերիզ. Իսկ անցք նոցա՝ ԱՌՈՒ ԱՂԲԱՆՈՑԱՑ. ἁμαρὰ կամ ὁχετὸς ἁμάρας cloaca


Աղբեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj.

excremental, excrementitious.

NBHL (1)

Փառք նորա աղբեղէնք են. (Ա. Մակ. ՟Բ. 62։)


Աղբեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to go to stool, to dung;
to dung, to manure.

NBHL (1)

Աղբ արկանել ի գետին վասն պարարտացուցանելոյ. կիւպրէլէմէք, ֆըշգըլէմէք.


Աղբերակն, ական, կունք, կանք, անց

See full entry →

s.

spring of water, source, fountain.

NBHL (3)

Ընդ ցամաքել աղբերականն. (Եփր. թագ.։)

Զերկիրս գետովք եւ աղբերակամբք վայելչացոյց. (Սարգ.։)

Ցամաքեցուցեալ զակնաղբեւրն նորա. (Ագաթ.։)


Աղբերահոս

See full entry →

adj.

flowing like a fountain, fluent, streaming;
copious, abundant.

NBHL (2)

Աղբերահոս կողիւ մաքրեաց զաղտեղութիւն ազգի մարդկան. (Շար.։)

Աղբիւրահոս միտք. (Ոսկ. լս.։)


Աղբերանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to flow as a fountain, to stream;
to abound.

NBHL (2)

Որոյ եւ շտեմարանքն աղբերացան սքանչելապէս. (Խոր. ՟Գ. 31։)

Յորմէ եւ կեանքն աղբերացեալ. (Շ. վիպ.։)


Աղբերացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make to flow as a fountain, to make to flow or gush out;
to pour forth abundantly.

NBHL (1)

Աղբերացուսցե՛ս ի մեզ զշնորհս քո զողորմութեան. (Շար.։)


Աղբիւրաբար

See full entry →

adv.

like a fountain, fluently;
abundantly, copiously.

NBHL (1)

Աղբիւրաբար հոսել կամ բերել յինքեան. (Պիտ.։)


Աղբիւրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Աղբերանամ.

NBHL (6)

ԱՂԲԻՒՐԱՆԱՄ որ եւ գրի ԱՂԲԻՒՐԱՆԱԼ, ԱՂԲԵՐԱՆԱԼ. Բղխել եւ յորդել իբրեւ զաղբիւր. աղբիւրի պէս առատ վազել. ճարի օլմագ. ճէրեան էթմէք.

Ի միոյ խոցուածէ տիգին՝ ի ներքոյ ջուր աղբիւրանայր, եւ ի վերոյ արիւն. (Ոսկիփոր.։)

Շնորհքն աղբիւրասցին. (Նեղոս.։)

Աղբիւրացաւ ի մեզ ի սուրբ մարմնոյն զանազան վտակք Հոգւոյն շնորհաց. (Լմբ. սղ.։)

Զուարճանայ սիրտ իմ, աղբիւրանան միտք իմ. այլ սուղ է լեզուս. (Բրս. ծն.։)

Ուրախութիւն ի ներքս՝ փոխանակ անիծիցն՝ աղբիւրանալոց (Է). (Կիւրղ. ղկ.։)


Աղբոտ

See full entry →

adj.

slovenly, dirty, filthy, nasty.

NBHL (1)

առաւել ռմկ. Շաղախեալ աղբով կամ աղտեղութեամբ. աղտեղի. փիծ. աղտոտ. քիրլի. փիս.


Աղբոց, ի, աց

See full entry →

s.

cf. Աղբանոց.

NBHL (1)

Աղբանոց. լուալիք.


Աղեհամ

See full entry →

adj.

salted, brackish, pungent, sharp.

NBHL (1)

Զաղեհամ աղբն մի՛ արկաներ ի գետին, զի չէ՛ բարւոք։ Մեծ կորեկն զաղեհամ վայրքն սիրէ։ Աղեհամ կամ բորբոսահամ գինի. (Վստկ.։)


Աղեղնակապարճ

See full entry →

s.

quiver.

NBHL (3)

Կապարճ աղեղան, որ լինի եւ անօթ նետից. պատկանդարան ի դնել զաղեղն. գըրպան. նիյմլէկ. թէրքեշ. Բայց թուի նշանակել եւ զզարդ ինչ զինուորական որպէս վառ ծոպաւոր կամ դրօշ կամ դրօշակ կախեալ ի վերնակողմն նիզակի. որպէս յն. φάρος pallium, palla.

Զբնիցն գեղարգեանցն զաղեղնակապարճս կախիցեն, պղնձապատ զգլուխսն առնիցեն, զրահապատք շողայցեն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 16։)

Պատանի մի հեծեալ ի ձի, սուսեր ընդ մէջ, թուր զգօտւոյ, աղեղնակապարճ զմիջովն, վարսակալ եդեալ ի գլուխ իւր, եւ օդիկ արկեալ զուսովք իւր. (Բուզ. ՟Զ. 8։)


Աղեղնաւոր, աց

See full entry →

s.

archer;
Sagittarius.

NBHL (8)

τοξότης, τοξεύων, ἑκτείνων sagittarius, jaculator Որ գիտէ վարել եւ լարել զաղեղն. նետաձիգ. նետող. պատերազմական, եւ որսորդ. աղեղ բանեցնօղ, նետ ձգօղ. օգճի, քէմանքէշ. թիրէնտազ. գավվաս.

Աճեաց, եւ եղեւ աղեղնաւոր։ Գտին զնա աղեղնաւորք աղեղամբք։ Յուսացան ի կորովս աղեղնաւորացն եւ պարսաւորացն։ Նետաձիգ եղեն աղեղնաւորքն ի ծառայս քո ի վերուստ ի պարսպէ անտի։ Հարին աղեղնաւորքն զարքայ Յովսիաս։ Նետօղք եւ աղեղնաւորք մտանիցեն անդր։ Պատուէ՛ր տուք ամենայն աղեղնաւորաց. եւ այլն։

Որ մերկ առանց զինու աղեղնաւորքն էին. (Եղիշ. ՟Գ։)

Աղեղնաւորք կորովեաց, եւ տիգաւորք նիզակաց։ Սրիկայս պատրաստէր աղեղնաւորս. (Յհ. կթ.։)

Աղեղնաւորք ուշի մտօք նկատեն ձգել զնետս. (Շ. բարձր.։)

Վիրաւորեալ սիրով եմ ես. սէր է Որդի Աստուծոյ, աղեղնաւոր է Հայր, եւ զՄիածին իւր իբրեւ զնետ առաքեաց ի մարդկային բնութիւնս. (Նիւս. երգ.։)

Մին յերկոտասան կենդանակերպից, ընդ որ անցանէ արեգակն ի ՟Ի՟Ա օրէ նոյեմբ. մինչեւ ի ՟Ի՟Ա դեկտ. քըման, պիւրճի գավիս.

Զաղեղնաւորէն ասեն (սուտ գուշակք), թէ որ ի նմա ծնանի՝ կորովի եւ ահարկու մօտաւորաց եւ բացէից լինի. (Շիր.։)


Աղեղնաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

archery.

NBHL (3)

Հմտութիւն քաջ արհեստի աղեղնաւորութեան. հրահանգք ճարտար նետաձգութեան. քեմանքէշլիք. Յայս անուն կոչեցաւ եւ ողբն Դաւթի ի վերայ Սաւուղայ եւ Յովնաթանու քաջ աղեղնաւորաց.

Փորձք կորովակի աղեղնաւորութեամբ։ Ունելով զաղեղնաւորութեանցն (այս ինքն զաղեղանց) եւ զնիզակաց եւ զսուսերացն եւ զտիգացն պատրաստութիւն. (Պիտ.։)

Աղեղնաւորութիւնք՝ վատասրտացն եւ անարեաց առանձինն նահատակութիւն է. (Փիլ. լին.։)


Աղետակոծ

See full entry →

adj.

cf. Աղէտական.

NBHL (1)

Սկսանի ասել այսպիսի ինչ տաղս գորովալի, եւ երգս աղետակոծս. (Պտմ. աղեքս.։)


Աղերսաբան

See full entry →

s.

suppliant;
flattering, adulator.


Աղերսաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to supplicate, top pray.

NBHL (1)

Համայնից ունօղս զբնաւից աղերսաբանեմ զմեռելոցն՝ քեզ կենդանեաց. (Նար. ՟Ձ՟Զ։)


Աղերսաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

supplication, entreaty, instance.

NBHL (2)

Առանց փրկանաց եւ աղերսաբանութեան հատուցանելոց են զկորստեանն պարտս. (Սարկ. քհ.։)

Վայելուչ աղերսաբանութեամբքս զուարճացուցանել զտրտմեալդ ձեր բարեպաշտութիւն. (Պրպմ. ՟Լ՟Ը։)


Աղերսալի

See full entry →

adj.

cf. Աղերսալից.

NBHL (4)

ԱՂԵՐՍԱԼԻ ԱՂԵՐՍԱԼԻՑ. Աղերսական. եւ լի աղերսանօք. թախանձագին.

Անդ աղօթք աղերսալիք, եւ խնդրուածք հաշտեցուցիչք. (Կորիւն.։)

Աղերսալի հառաչանօք եւ մաղթանօք զԱստուած հաշտեցուցանէին. (Եփր. պհ.։)

Աղերսալի պաղատանօք ի Քրիստոսէ հայցէր։ Յաղերսալի գոհութիւնս ծախէր։ Աղերսալի եւ հեշտալի բանս առաջի դնէին. (Յհ. կթ.։)


Աղերսալից

See full entry →

adj.

full of supplication, suppliant.

NBHL (4)

ԱՂԵՐՍԱԼԻ ԱՂԵՐՍԱԼԻՑ. Աղերսական. եւ լի աղերսանօք. թախանձագին.

Անդ աղօթք աղերսալիք, եւ խնդրուածք հաշտեցուցիչք. (Կորիւն.։)

Աղերսալի հառաչանօք եւ մաղթանօք զԱստուած հաշտեցուցանէին. (Եփր. պհ.։)

Աղերսալի պաղատանօք ի Քրիստոսէ հայցէր։ Յաղերսալի գոհութիւնս ծախէր։ Աղերսալի եւ հեշտալի բանս առաջի դնէին. (Յհ. կթ.։)


Աղերսարկու, աց

See full entry →

adj.

suppliant.

NBHL (1)

Երկրպագեմք աղերսարկու մաղթանօք. (Գանձ.։)


Աղերսեմ, եցի

See full entry →

va.

to supplicate, to implore, to entreat, to petition.

NBHL (8)

Աղերս մատուցանել. աղաչել. մաղթել. պաղատիլ. եալվարմագ. րիճա նիյազ էթմէք. ἰκετεύω, δέομαι supplico, rogo

Բերան իմ աղաչէր, եւ աղերսէի զկին իմ։ Աղաչիցէ զքեզ թշնամին քո, եւ ի ձայն բարձր աղերսիցէ։ Աղերսեա՛ առաջի նորա. (Յոբ. ՟Ժ՟Թ. 17։ Առակ. ՟Ի՟Զ. 28։ Սիր. ՟Ժ՟Է. 22։)

Աղերսեմք զփառաւորեալ արարչութիւնդ։ Ոչ կամեցայ առ այս զոք աղերսել. (Նար. ՟Լ՟Գ։ Մխ. դտ.։)

Ընդ նմին վասն նորին աղերսել առ քեզ։ Զատեանն դատաւորին թողեալ՝ խառնակրօնիցն աղերսեմ. (Նար. ՟Խ՟Ը. ՟Հ՟Ա։)

Հայցել. խնդրել. տիլէմէք.

Եւ ոչ յայլմէ աղերսել. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Որպէս աղերսաբանել. ջատագովել. ի չքմեղս լինել. ἁπολογούμαι excuso. բւզիւր տիլէմէք.

Եթէ յողոք անկեալ ինչ ձեզ աղերսիցեմք. (Բ. Կոր. ՟Ժ՟Բ. 19։)


Աղէբեկ

See full entry →

adj.

grey-haired;
cf. Աղէթափ.

NBHL (1)

ԱՂԷԲԵԿ կամ ԱՂԵԲԵԿ. իբր Ալեբեկ. ալեխառն. ալիք ի մօրուսն կամ ի հերս անկեալ. ճերմակ ընկած. ճերմակ ընկած. գըռ.


Աղէխարշ

See full entry →

adj.

cf. Աղէխորով.

NBHL (1)

Խարշիչ եւ խարշատիչ աղեաց, կամ սրտի. տոչորիչ. կսկծեցուցիչ. եւ Խարշատեալ սրտիւ. մորմոքեալ. գորովական.


Աղէկատ, ի

See full entry →

s.

distaff.

NBHL (2)

ԱՂԷԿԱՏ կամ ԱՂԵԿԱՏ. գրի եւ ԱՂԷԿԱՆԴ. ἅτρακτος, ἡλακάτη fusus, colus որ եւ Մարմնենի. մանելիք, ձողաձեւ գործի կամ մեքենայ մանելոյ՝ հանդերձ գլխով, յոր պատատի վուշն կամ այծեայն մանելի. րոք. եօրէքէ. (տե՛ս եւ ԻԼ, իլոյ. ԻԼԻԿ)

Թելքն՝ որ գործեալ եւ պարապեալ, զանցեալն նշանակէ. որ դեռ մանեալ լինին՝ զներկայս. եւ որ տակաւին յաղէկատն է, զապառնին. (Արիստ. աշխ.։)


Աղէկէզ

See full entry →

adj.

pitiable;
afflicted with grief.

NBHL (2)

Ոյր աղիք կիզանին ի գթոյ. եորովագութ.

Էր նա եւ ողորմած եւ աղէկէզ ի վերայ քրիստոնէից. (Պտմ. վր.։)


Աղէկոտոր

See full entry →

adj.

pitiable, that excites compassion.

NBHL (2)

Առաջի դնելով նմա զեղուկ աւազումն այրութեան իւրոյ՝ յայտ ածէր զաղէկոտոր խնամսն։ Ոչ յիշեցան նոցա աղէկոտոր խնամք ծնողականաց. (Յհ. կթ.։)

ԱՂԷԿՈՏՈՐ ԼԻՆԵԼ. Աղէխարշիլ. մորմոքիլ. կսկծալ, խղճալ. ճիյերի փարալանմագ.


Աղէյարմար

See full entry →

adj.

well-chorded, well-tuned;
adapted, suitable.

NBHL (1)

ԱՂԷՅԱՐՄԱՐ կամ ԱՂԵՅԱՐՄԱՐ. Աղեօք կամ լարիւք յարմարեալ յօրինեալ. քիրիշլի. տիւզէնլի. ահենկլի.


Աղէտաբեր, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Աղէտաւոր.

NBHL (1)

ԶԵւայ դարձեալ ազատեմ ի տաժանելի եւ յաղէտաբեր երկանցն. (Զքր. կթ.։)


Աղիողորմ

See full entry →

adj.

miserable, pitiable, unfortunate, calamitous, grievous.

NBHL (3)

Ձայն աղիողորմ՝ ուժգին գոչմամբ յերկինս բարձրացուցանէր. (Վրք. ածաբ.։)

Աղիողորմ արտասուօք լային. (Մաղաք.։)

Յաղագս որոյ լայք աղիողորմ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Աղիւսագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the employment, the art of making bricks.

NBHL (1)

Դարձաւ յԵգիպտոս այս ինքն ի խաւարումն աղիւսագործութեան իմանալի փարաւոնի. (Վրք. հց. ՟Գ։)


Աղիւսակ, աց

See full entry →

s.

little brick;
tablet;
draught-board;
arithmetical table, logarithm.

NBHL (3)

πλινθίς laterculus Աղիւս փոքր. թուզլաճըգ. եւ աղիւսաձեւ խորշք կամ շարք գրուածոց, եւ թուոց եւ այլն. զիճ.

Գտանէ զգրեալ անուանսն ի խեցեղէն աղիւսակի. (Երզն. քեր.։ Տօմար.։ Կանոն. եւ այլն։)

Քառասուն եւ հինգն ծննդական թիւ է՝ բաղկացեալ յաղիւսակէ երեքկնացն. եւ է աղիւսակն, ՟Զ. ՟Թ. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Ը. շարադրութիւնն ՟Խ՟Ե։ Զամենայն երկին ընդ ոտիւք գոլ էին. քանզի եւ գոյնն՝ շափիղայի առաւել նմանեալ էր. եւ աղիւս՝ միահամուռ աստեղաց է աղիւսակ, դասիւ թուոց՝ բանից եւ համեմատութեանց յարմարեալ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 27։ Փիլ. ել. ՟Բ. 37։)


Աղիւսարկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Աղիւսագործութիւն.

NBHL (2)

ԱՂԻՒՍԱՐԿ ԱՂԻՒՍԱՐԿՈՒԹԻՒՆ πλινθεία, πλινθουργία laterum confectio, laterificium Աղիւսարկութիւն. աղիւս արկանելն. քէրփիջճիլիք. թուզլաճըլըգ.

Մի՛ եւս յաւելուցուք տալ յարդ ժողովրդեանն յաղիւսարկութիւն. (Ել. ՟Ե. 7։)


Աղիւսեայ

See full entry →

adj.

made of brick, brick.

NBHL (1)

Յաղիւսեայ տունս բնակեալ եմք։ Մարթիմք եւ յաղիւսայս (իբր յաղիւսեայս) տունս կեալ. (Ոսկ. փիլ. ՟Ժ։ եւ Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Ը։)


Աղխաղխեմ, եցի

See full entry →

va.

to join together, to chain, to fasten, to buckle;
to button;
to lock.

NBHL (3)

Զօդել եւ յարել ի մի զբազում ինչ իրս. կուտել. բեռնաւորել. խռկել. լնուլ. յօրինել. կապկըպել, դիզել, խընճախընճ լեցնել. պիլե գօմագ, տիզմէք, եըզմագ, եիւքլէթմէք. συντίθημι, πληρόω եւ այլն compono, conjungo, repleo, instruo

Զհամատարած անդունդսն աղխաղխեաց ելից (մամոնայ) բազում անօրէնութեամբ։ Բազում բեռամբք աղխաղխես զնաւդ։ Նիւթս վաճառականաց աղխաղխիցէ։ Թէպէտ եւ զամենայն ինչ աղխաղխիցեն, աղքատանան։ Զփիւնիկ ասորին լցեալ աղխաղխեալ արձակեաց. (Ոսկ.։ յորմէ եւ Սարգ. յուդ. ՟Բ։)

Ուղխիւք գետոց՝ փայտ եւ քարինք, եւ ամենայն որ ինչ դիպիցին՝ աղխաղխելով հոսանօքն բերեն. (Նիւս. կուս.։)


Աղխամաղխ, ի

See full entry →

s.

cf. Աղխամաղխեայ.

NBHL (3)

ԱՂԽԱՄԱՂԽ ԱՂԽԱՄԱՂԽԵԱՅ. σύμμικτος commistus, miscellanea Խառնիխուռն աղխք վաճառաց. բազմութիւն ընչից. ստացուածք. եւ խռկեալ խռնեալ (գոյք). տէնկ տէնկ, պապէթ պապէթ մալ, մաթահ.

Վաճառք քո բազմացեալք յաղխամախէ քումմէ։ Ի յաճախութենէ աղխամաղխի քո։ Յաղխամաղխէ վաճառաց քոց մեծացուցեր զամենայն թագաւորս երկրի. (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 16. 25. 33.)

Ռետամբ լցին զաղխամաղխեայ վաճառաց քոց։ (ուր ի 17.)


Աղխամաղխեայ

See full entry →

s.

moveables, goods, effects, commodities.

NBHL (3)

ԱՂԽԱՄԱՂԽ ԱՂԽԱՄԱՂԽԵԱՅ. Խառնիխուռն աղխք վաճառաց. բազմութիւն ընչից. ստացուածք. եւ խռկեալ խռնեալ (գոյք).

Վաճառք քո բազմացեալք յաղխամախէ քումմէ։ Ի յաճախութենէ աղխամաղխի քո։ Յաղխամաղխէ վաճառաց քոց մեծացուցեր զամենայն թագաւորս երկրի. (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 16. 25. 33.)

Ռետամբ լցին զաղխամաղխեայ վաճառաց քոց։ (ուր ի 17.)


Աղխատրոյզ

See full entry →

adj.

rude, barbarous, coarse, uncivilised, gross;
that has a disagreeable sound.

NBHL (1)

Անդ ապա զնուաճեալսն առ ինքեամբ զաղխատրոյզսն բանիւք համոզեալ։ Ոչ սակաւ ինչ ձայն ամբոխի աղխատրոյզ շփոթից ի վերայ ածեալ. (Յհ. կթ.։)


Աղխեմ, եցի

See full entry →

va.

to lock, to fasten, to enclose, to shut up;
to stop or close up;
to button.

NBHL (5)

ԱՂԽԵՄ կամ ԱԽԵՄ. Աղխիւք փակել. ամրափակել. խնուլ. ամրապնդել. σφηνόω obstruo կղպել, գոցել. քիլիտլէմէք. գափամագ.

Զդրունս քաղաքին աղխեալ էր. (Ագաթ.։)

Վահանօք հոգւոյն աղխէր զզգայարանսն իւր. (ՃՃ.։)

Բացեր զաղխեալ դրունսն Ադենայ։ Զաղխեցելոյն կարել փեռեկել մածուածս ... Շիրմացն ախեալ դրունք։ Աղխեալ ազգարան (բերան). (Եղիշ. ՟Ը. Պիտ.։ Նար. ՟Խ՟Գ։)

Ոտք քո ոչ աղխեցան ի շղթայս. (Բ. Թագ. ՟Գ. 34. այս ինքն ոտնակապօք ոչ պնդեցան։)


Աղծապիղծ

See full entry →

adj.

unchaste, lascivious.

NBHL (2)

Եղծ եւ պիղծ, զերծ. անմաքրասէր. գարշ, եւ աղտեղի, կամ սոդոմական. (է՛ որ գրէ ԵՂԾԱՊԻՂԾ, կամ ՊՂԾԱՊԻՂԾ)

Յաղծապղծից անուն կուռքն կանգնեալ լինէին. (Յհ. իմ. պաւլ։)


Աղծապղծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unchastity, lewdness.

NBHL (1)

Աղտեղագոյն աղէտք աղծապղծութեան։ Համօրէն իսկ աղծապղծութեամբ տարրացեալ ... Պարտական սպանութեան, եւ ամենայն աղծապղծութեան. (Յհ. կթ.։ Պիտ.։)


Աղծեալ

See full entry →

adj.

salted.

NBHL (1)

Ազգի ազգի ազգս ձկանց՝ իբրեւ աղծեալ ապխտեալ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Աղկաղկ, աց

See full entry →

adj.

destitute, indigent, poor, necessitous.

NBHL (6)

πένης, πτωχός inops, pauper, egens Աղքատ. տնանկ. չքաւոր. կարօտ. ցականեալ. անկած. տառապեալ. ֆագըր, ֆուգարէ, սէֆիլ.

Յաղագս թշուառութեան աղքատին, եւ հեծութեանց աղկաղկին այժմ յարեայց ասէ տէր։ Յաղագս զրկեցելոցն եւ աղկաղկաց. (Ածաբ. աղքատասիր.։)

Եթէ լսէ աղքատ, գիտէ զինքն աղկաղկ, եւ ամենայնի կարօտ. (Բրս. սղ.։)

Ողորմելի է աղքատն եւ տնանկն եւ աղկաղկն. (Խոսր.։)

Առաքինութեամբ հոգւոյ է այնպիսին աղկաղկ ի խոհեմութենէ եւ յարւութենէ. (Ոսկ. գծ.։)

Նկուն ճիրանք աղկաղկաց մնոցն մորմոքողաց՝ զիս կեղեքեսցեն. (Նար. ՟Կ՟Ը։)


Աղկաղկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

indigence, destitution, poverty, beggarliness.

NBHL (3)

Աղքատութիւն. յետնութիւն. տկարութիւն. խեղճութիւն, ոչնչութիւն. ոչնչութիւն. հագարէթ. եօխսուլլուգ.

Ղովտ զիւր աղկաղկութիւնն խոստովանէ՝ ասելով ոչ կարել ամենեւին ի բաց կալ ի քաղաքէ. (Փիլ. լին.։)

Յիշել եւ զիմ աղկաղկութիւնս արտօսրաբուղխ մաղթանօք. (Սարգ. յուդ. եւ Սարգ. յիշատ. եւ այլն։)


Աղճատիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to grow childish, to dote, to rave, to talk nonsense;
to stagger, to reel, to waver;
աղճատեալ ծեր, garrulous and decrepit old man.

NBHL (5)

Աղճատիս. յորո՞ւմ եմք ծաղու արժանի. (ՃՃ.։)

Ի վերջինն հասանիցէ ծերութիւն, եւ սկիզբն առնէ աղճատելոյ եւ բարբանջելոյ։ Մի՛ խոտան վարկանել վասն դողդոջ եւ աղճատեալ հասակին։ Աղճատեա՛լ ալեւոր, մինչեւ ցե՞րբ ընդ քեզ լինիմ ... Աղճատեալ ծեր. (Սահմ. ՟Թ։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա։ Վրք. հց.։)

Յիմարաց են այդպիսի կարծիք, որպէս եւ ոյք վասն լուսնոյ խաւարմանն աղճատին, ի տտնոյ վիշապին դատարկաբանելով։ Զի մի՛ անզուգութիւն ի զուգութեան երեւեցուցանել աղճատիցիմք. (Սարկ. շարժ.։)

Մերկացաւ, եւ սկսաւ լուանալ. զոր տեսեալ սպասաւորին՝ ասէ, աղճատեցաւ ծերն. (Վրք. հց. ձ։)

Յետ եքտոռոսի՝ աղճատիլն քեզ հուպ է. (Պղատ. սոկր.։)


Աղճատիչ

See full entry →

adj. s.

loquacious, chattering, prating;
putting into disorder, that spoils, ruinous, that causes the loss of reputation.

NBHL (1)

Անդ՝ կրիցն լիցուք մի՛ աղճատիչք, այլ ցաւակիցք. (Լմբ. ատ.։)


Աշմկասէր

See full entry →

adj.

mutinous, seditious, turbulent, inclined to excite sedition.

NBHL (2)

Անուն պատուական քարի. թերեւս ռմկ. եէշիմ, եէշմ. լտ. եասբիս, իտ. տիա՛սբրօ.

Ի քարէ պատուականէ, որոյ անունն է ալպէսգօն, որ է աշմ. (Մարթին.։)


Աղմկեմ, եցի

See full entry →

va.

to trouble, to disquiet;
to alarm;
to put into disorder, to jumble, to mix, to confound.

NBHL (5)

ԱՂՄԿԵՄ ԱՂՄԿԻՄ. ταράσσω, θορυβέω, κυκάω , ἑκκρούω, συμφύρομαι, turbo, conturbo, confundo, misceo Լնուլ աղմկաւ. վրդովել. խառնակել. շփոթել. խառնել. խռովիլ, վրդովիլ. տակնուվրայ ընել՝ ըլլալ. ալթիւսթ եթմէք՝ օլմագ.

Աղմկել զմիտս նոցա։ Աղմկէին զամենայն՝ ի վեր եւ ի վայր յեղյեղլով։ Երկիւղիւ եւ խռովութեամբ բազմաւ ըմբռնեալք աղմկէին։ Մի՛ աղմկեսցիս, քանզի զիջման էր եղեալ իրքն. (Ոսկ. յհ.։)

Մի՛ աղմկել (այս ինքն իլ) առ խնդիրսն։ Տրտմեալք աղմկէին։ Գունդն հագարացւոց աղմկեալ՝ յետս կոյս հարան. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։ Փարպ.։ Յհ. կթ.։)

Ժողովուրդք աղմկին ի վերայ մեր. (Զքր. կթ.։)

Ծով թքանէ զփրփուրն արտաքս, եւ աղմկի առ ափն ծփանօք. (Պիսիդ.։)