Definitions containing the research անէ : 7071 Results

Պարտիզապան

cf. Պարտիզպան.

· Calfa

NBHL (2)

Կարծեաց նա զնմանէ, թէ պարտիզապանն իցէ. (Եփր. համաբ.։)

Ձայնէր ողբալով, ո՛վ պարտիզապան, ցո՛յց ինձ թէ բարձեր։ Ի գերեզմանէն՝ ո՛վ պարտիզապան՝ եթէ դու բարձեր՝ ասա՛. (Շ. տաղ յար. նոյնպէս եւ յայլ տաղս։)


Պարտիզարար, աց

cf. Պարտիզպան.

· Calfa

NBHL (1)

Զայնչափ բանջարովք՝ զորովք պարտիզարարն արկանէր զմանգաղակն. (Կոչ. ՟Ղ։)


Պարտիզիկ

s.

small garden.

· Calfa

NBHL (1)

Առեալ զմեզ յիւր պարտիզիկ մուծանէր. (Վրք. հց. ձ։)


Պարտիմ, տէի

vn.

to owe, to contract debts, to become indebted, to be bound;
to be obliged, beholden to;
ought, must.

· Calfa

NBHL (4)

Թողցես զամենայն պարտս՝ զոր պարտիցի քեզ ընկեր քո։ Եթէ պարտելով պարտիցի ընկեր քո զինչ եւ իցէ։ Որ պարտիցի ոք ինչ յարքունիս, թողեալ լիցի նմա։ Վասն արծաթոյն՝ որ պարտէր յովնաթան յարքունիս։ Եւ զպսակն՝ որ պարտիք, եւ ինչ այլ ինչ՝ որ մաքս ելանէ յերուսաղէմէ, այլ մի՛ ելցէ. (Օր. ՟Ծ՟Ե. 2։ ՟Ի՟Դ. 10։ ՟Ա. Մակ. ՟Ծ. 43։ ՟Ծ՟Գ. 15. 39։)

Զոր պարտէաքն առնել՝ արարաք։ Ըստ օրինաց մերոց պարտի մեռանել։ Եւ դուք պարտիք զմիմեանց ոտս լուանալ։ Ոչ պարտիմք համարել ոսկւոյ ՟Կմ արծաթոյ ... զաստուածականն լինել նմանող։ Պարտին եւ մարմանաւորացն կցորդ լինել։ Պարտէիք եւ յաշխարհէ իսկ ելանել։ Յուսով պարտի որ սերմանէն՝ սերմանել։ Պարտի կինն շուք դնել գլխոյն։ Ոչ պարտին որդիք հարց գանձել։ Այնպէս պարտի գնալ, որպէս նայն գնաց։ Վասն եղբարց մերոց պարտիմք դնել զանձինս։ Պարտիմք զմիմեանս սիրել։ Պարտիմք ընդունել զայնպիսիսն. (Եւն։)

Զի թէ զվարս առաջնորդացն պարտէաք քննել, ամենայն ինչ վեր ի վայր կործանէր. ոտքն ի վեր, եւ գլուխն ի վայր. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)

Որչափ ինչ պարտէր (կամ պարտ էր) ի նմանէն (լինել), եղեւ ամենայն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 13։)


Պարփակեմ, եցի

va.

to envelop, to enclose, to encircle, to surround, to shut in;
to circumscribe, to comprehend;
— թագաւ, to crown, to gird the brows with a crown.

· Calfa

NBHL (2)

Շուրջ պարփակելով թակարդեօքն։ Շուրջ զարտաքնոյն կողմանէ պարփակեալ ունէր պարսպաձեւ կազմութեամբ ամրութիւն՝ ի խիտ եւ ի խոցոտող մացառուտ փչոց. (Պիտ.։)

Տարժամ մահուանէ պարփակել, ըզկապեալսն ի բանդից արձակել. (Գանձ.։)


Պետութիւն, ութեան

s.

command, rule, reign, sway, domination, dominion, authority, power;
government, state, kingdom, empire;
—ք, powers ( hierarchy of angels);
հոգեւոր —ք, ecclesiastical principalities, bishops, etc.

· Calfa

NBHL (1)

Հասանէր ի վերայ ամենայն երկրի յամենայն պետութեանցն եւ զօրութեանցն. (՟Ա. Մակ. ՟Ա. 4։)


Պերճ, ից

adj. adv.

illustrious, famous, distinguished, celebrated, renowned;
elegant, magnificent, excellent;
pompous, sumptuous, fine, rich, superb;
proud, haughty, stiff and starched;
— or —ս, proudly, haughtily;
pompously;
— եւ պաճոյճ, richly and magnificently;
—ս խօսել, to speak elegantly.

· Calfa

NBHL (1)

Պերճքն եւ գլխաւորքն ի նոցանէ. (Խոր. ՟Ա. 22։)


Սարակ

s.

mare, brood mare;
small height, upland, hill.

· Calfa

NBHL (1)

Դարանամուտք եղեն ի սարակն, որում եղբարսն կոչէր. եւ կալեալ զառաջս կրճիցն՝ զբազումս ի նոցանէ սատակէին. (Ղեւոնդ.։)


Սարատակ, աց

s. zool. tinnunculus or kestrel.

· Calfa

NBHL (1)

Անուն զբուս եւ զսարատակս ըմբռնեալ առ լեռնոտամբն կասաբեյա՝ շրջեցուցանէր, բազէ զնոսա կարծեալ. (Մագ. ՟Ժ՟Ը։)


Սարատան

s. ast. Cancer.

· Calfa

NBHL (1)

Մտանէ արեգակն ի խեցգետինն, որ է սարատանն. (Երզն. երկն.։)


Սարդիոստայն, ից

s.

cobweb, spider's web;
սրբել զ—ս, to sweep down the cobwebs;
— ձգել ծածկոյտ զերեսօք, to hind behind a cobweb, to try to conceal what is manifest, to cover with pretexts.

· Calfa

NBHL (1)

Զհելլենական մոլորութիւնն որպէս սարոստայն եղծանէր. (Ճ. ՟Ա.) (գրեալ էր՝ սարդոստայն)։


Սարկաւագանոց

cf. Սարկաւագարան.

· Calfa

NBHL (1)

Որ միանգամ ի սարկաւագանոցն կայ։ Յառաջելանէ ի սարկաւագանոցէն։ Բացէք զդուռն սարկաւագանոցն։ Բացէք զդուռն սարկաւագանոցն, եւ հանէք զմարմին սրբոյն. (Կանոն.։ Մաշտ.։ Վրք. հց. ՟Ը։)


Սարկաւագութիւն, ութեան

s.

deaconship, deaconry;
service, ministry.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ծնողացն իմոց աբիբաս կոչեցայ, արժանաւորեալ սարկաւագութեան աշտիճանի։ Սրբէ զղեւտացիսն սրսկմամբ ի գործ սարկաւագութեան։ Նայեցեալ ի սարկաւագութիւն ժողովոյն՝ հրեշտակք պատասխանէին նմա ի քարոզութեանն զտէր ողորմեա։ Յիշեա տէր զքահանայութիւնս մեր, եւ որ ի քրիստոսի զստրկաւագութիւնս. (Ճ. ՟Բ.։ Նախ. թուոց. Լմբ. պտրգ.։ Պտրգ. բրս.։)

զաքարիա, որ ի միում աւուր եհաս, ի քահանայականէն, ի գլխաւորական գահ կաթողիկոսութեան. (Սամ. երէց.։)


Սարոյ, ից

s.

pine-tree.

· Calfa

NBHL (2)

Փայտս մայրս, եւ սարոյս, եւ թեղօշս ի լիբանանէ. (՟Բ. Մնաց. ՟Բ. 8։)

Սարոյի պտուղն ի դեղս մտանէ, եւ փոխանակ խնկոյ ծխի)։


Սարսատիմ, եցայ

vn. va. to dry, to dry up.

· Calfa

NBHL (1)

երեւեսցի ցամաքն. զի մի կարծիցի, թէ պատճառք սարսատելոյն նորա յարեգականէ իցէ, յառաջագոյն քան զարեգակն սարսատէր ցամաքէր հրամանաւ ամենարդար իմաստութեանն. (Վեցօր. ՟Դ։)


Սարսափեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause terror, to strike with consternation, to cause to shudder or shiver with fear or horror.

· Calfa

NBHL (1)

Երկիւղն՝ որ ի հրէիցն, յոյժ սարսափեցուցանէր զաշակերտսն. (Նանայ.։)


Սարսեմ, եցի

vn.

to quake, to totter, to start, to feel a thrill of fear, to shudder, to tremble, to quiver.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ դեւք հաւատան եւ սարսեն։ Յերեսաց իմոց ոչ՞ սարսիցէք։ Սարսեցի յերեսաց ձեռին քո։ Որոց սարսեն յանուանէ նորա։ ի նմանէ սարսեցին կէտք որ ի ներքոյ երկինց։ երկիր երկեավ եւ սարսեաց ընդ յառնելն աստուծոյ ի դատաստան։ Սարսեաց կամ սարսէր երկիրս ամենայն առաջի նորա։ Սարսեցին անօրէնք յահէ նորա.եւ այլն։

Սարսէ ի գոչելսյն սաստիւ։ Եւ ես սարսեցի։ Պիղատոս սարսեաց յարդարութենէ փրկչին։ Սարսեցէք (ի մահուանէ), եւ սմին ակն կալարուք. (Եզնիկ.։ Դիոն. թղթ.։ իսուք։ Ոսկ. ննջ.։)


Սարսռացուցանեմ, ուցի

va.

to cause to shiver or to tremble.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն մարմինն սարսռացուցանելով կարկաջեցուցանէ. (Եւագր. ՟Ի՟Գ։)


Սարտնում, եայ

vn.

cf. Սարտչիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Սարտուցեալ ի տեսլեան սրտի իւրոյ։ Սարտեաւ ի նմանէ հարճն իւր, խ. (7։ Դտ. ՟Ժ՟Թ. 2։)

Ի սմանէ մահ սարտուցեալ՝ երկնչի մերձենալ առ հաւատացեալս. (Մամիկ.։)


Սարտչիմ, եայ, տուցեալ

vn.

to be shocked at, estranged, alienated, to have an aversion to, to withdraw, to abandon;
to be horrified, scared, to take umbrage;
— ի ստենէ, to be weaned, disaccustomed.

· Calfa

NBHL (2)

Սարտուցեալ ի տեսլեան սրտի իւրոյ։ Սարտեաւ ի նմանէ հարճն իւր, խ. (7։ Դտ. ՟Ժ՟Թ. 2։)

Ի սմանէ մահ սարտուցեալ՝ երկնչի մերձենալ առ հաւատացեալս. (Մամիկ.։)


Սարտուցանեմ, ուցի

va.

to rebuff, to spurn, to repulse, to shock, to estrange, to cause a separation, to alienate, to detach;
to scare, to startle, to cause or give umbrage to;
— ի ստենէ, to wean, to disaccustom.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ այսպէս սարտուցանէր խաննա զփեննա. (Եփր. թագ.։)


Սարտուցիչ, չի, չաց

adj.

disgusting, forbidding.

· Calfa

NBHL (1)

Որ սարտուցանէ. ընդոստուցիչ. զարթուցիչ.


Սաւառնաձայն

adj.

humming, buzzing.

· Calfa

NBHL (1)

Սաւառնաձայն հնչմամբ զլեառնն թնդեցուցանէին. (Արծր. ՟Գ. 2։)


Սափրեմ, եցի

va.

to shave, to shear;
cf. Մօրուք.

· Calfa

NBHL (2)

Յառաջագոյն զպարկեշտութիւն սափրեալ ի նմանէ՝ յետոյ եւ զզօրութիւնն սափրէ (ընդ վարսս գլխոյն)։ Թաւագէսք են, որ ոչն սափրին ամենեւին։ Սափրեալ յայլոց. (Փիլ. յովն. եւ Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Եպիսկոպոսն կարոցօք խաչաձեւ հատանէ զհերսն. եւ այլ ոք ի կղերիկոսացն տանի եւ սափրէ զգագաթն. (Մաշտ.։)


Սգամ, ացայ, ացի

vn.

to be in, or to wear mourning, to mourn;
to afflict oneself, to be sorrowful, to regret, to be moved, to bewail, to lament, to deplore.

· Calfa

NBHL (1)

Մի խնդալ ընդ այն, ընդ որ սգալն պարտ է։ Վասն է՞ր իսկ սգոյք զայսմանէ, զորոյ ես սկիզբն անգոսնեմ. (Իսիւք.։)


Սգաւորութիւն, ութեան

s.

cf. Սուգ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կերայ ես ի նմանէ ի սգաւորութեան իմում. (Եփր. օրին.։)


Սեաւ, սեւոյ

adj. fig. s.

black;
sad, gloomy;
ink;
negro;
black;
— փայտ, cf. Եբենոս.

· Calfa

NBHL (1)

Կարմիրն ընդ սեւի եւ ընդ սպիտակի խառնեալ՝ ծիրանի։ Գոշ ի սպիտակի եւ ի սեաւի (խառնմանէ). (անդ։)


Սեբենի

cf. Սեբինէ.

· Calfa

NBHL (2)

Մի դներ հանդերձ ներքոյ քո, այլ՝ խոտ եւ սեբին, որպէս աբբայ արսենիոս։ Կապերտս ադանէին, եւ սեբինէս. (Վրք. հց. ձ։)

ՍԵԲԵՆԻ կամ ՍԵՒՆԻ ՍԵԲԻՆ ՍԵԲԻՆԵԱՅ ՍԵԲԻՆԷ. Բառ յն. սէվէնիօն. σεβένιον palmae involucrum, palmula. Ճիւղ եւ տերեւ կամ ծագ ոստաց արմաւենւոյ, եւ հիւսեալն յայնմանէ.


Սեբին

cf. Սեբինէ.

· Calfa

NBHL (2)

Մի դներ հանդերձ ներքոյ քո, այլ՝ խոտ եւ սեբին, որպէս աբբայ արսենիոս։ Կապերտս ադանէին, եւ սեբինէս. (Վրք. հց. ձ։)

ՍԵԲԵՆԻ կամ ՍԵՒՆԻ ՍԵԲԻՆ ՍԵԲԻՆԵԱՅ ՍԵԲԻՆԷ. Բառ յն. սէվէնիօն. σεβένιον palmae involucrum, palmula. Ճիւղ եւ տերեւ կամ ծագ ոստաց արմաւենւոյ, եւ հիւսեալն յայնմանէ.


Սեբինէ

s.

palm-leaf vest, garment made of palm-leaves.

· Calfa

NBHL (2)

Մի դներ հանդերձ ներքոյ քո, այլ՝ խոտ եւ սեբին, որպէս աբբայ արսենիոս։ Կապերտս ադանէին, եւ սեբինէս. (Վրք. հց. ձ։)

ՍԵԲԵՆԻ կամ ՍԵՒՆԻ ՍԵԲԻՆ ՍԵԲԻՆԵԱՅ ՍԵԲԻՆԷ. Բառ յն. սէվէնիօն. σεβένιον palmae involucrum, palmula. Ճիւղ եւ տերեւ կամ ծագ ոստաց արմաւենւոյ, եւ հիւսեալն յայնմանէ.


Սեղան, ոց

s.

table, board;
meal, food, table;
altar;
banker's counter;
աւագ —, grand, high altar;
— գրելոյ, writing-table;
— խոհակերոցի, kitchen-table;
dresser;
— մարմարեայ, marble-table;
— գործոյ, work-table;
սփռոց —ոյ, table-cloth;
անօթք, սպասք —ոյ, plates and dishes;
պատառաքաղ, դանակ, դրգալ —ոյ, table-fork, table-knife, table-spoon;
զրոյցք ի —ի, table-talk;
— յարդարել, ուղղել, դնել, to lay out a table, to spread the table;
— ուղղել, to erect or place an altar or Communion-table;
բեզմել ի —, to sit down to table;
ծառայել —ոյ, to wait at table;
ի —ի լինել, to be at table;
ելանել ի —ոյ, to rise from table;
բառնալ զ—, to take away, to clear the table;
ծախք —ոյ, table-expenses;
cf. Կողապտեմ;
cf. Ճաշ;
cf. Պատիւ;
s. geom. trapezium.

· Calfa

NBHL (2)

(Առ սովոյն) բարձեալ ապա յամենեցունց ի նոցանէ սեղան ուղղել. (Յհ. կթ. ռմկ. սեղան դնել՝ պատրաստել։)

Կացուցանէր քահանայս առ սեղան սեղան յամենայն եկեղեցիս. (Ագաթ.։)


Սեղանազերծ

cf. Սեղանակապուտ.

· Calfa

NBHL (1)

Զնոյն ինքն զսեղանապիղծ զտաճարակապուտ զգանձի տամբն արկանէին փախստեայ. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 42։)


Սեղանաւորեմ, եցի

va. fig.

to wait at table, to spread the table, to serve up;
to give to eat;
to make known the word of God, to feed with the bread of life.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զայլս սեղանաւորէ, եւ ինքն ի նմանէ մխիթարի. (Մեկն. ղկ.։)


Սենատոր, աց

s.

senator.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ լտ. սենադօռ. senator. որ ըստ յն.սինկղիտիկոս. այսինքն Ոմն ի ծերականէ.


Սենգելոս

s.

chancellor.

· Calfa

NBHL (1)

Զքեռորդին իւր զտէր անանէ արար սենգելոս. (Ուռհ.։ 2)


Սեպ, ոց, ից

s. adj.

peak, point, summit of a rock, steep rock;
peg, wedge;
steep, cragged, a-peak, precipitous.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ ոչ էր ծործոր քարանձաւացն պատառեալ, եւ սեպս հատեալ։ Զլերանցն պատառուածի ծործորն, եւ զսեպոցն ամրութիւն ետ թռչնոցն տեղի դադարման։ Թէ վէմ ի սեպէ հատանէր եւ հոլովէր. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. իմ.։)


Սեպհականացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Սեպհականեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բնականաբար սեպհականէին զսահմանս քաղաքին. (Յհ. կթ.։)


Սեպհականեմ, եցի

va.

cf. Սեպհականեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բնականաբար սեպհականէին զսահմանս քաղաքին. (Յհ. կթ.։)


Սեպհականեցուցանեմ, ուցի

va.

to appropriate, attribute, ascribe or impute to oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Բնականաբար սեպհականէին զսահմանս քաղաքին. (Յհ. կթ.։)


Սեռական, ի, աց

adj. gr.

generic;
general, universal;
genitive.

· Calfa

NBHL (1)

Մասնաւոր իմանալիք, սեռական իմանալին. մասնաւոր զգալիք, սեռական զգալին։ Սեռականն՝ ամենայն, իբրու զի կատարեալ է։ Մեծ գետն՝ որոյ չորք վտակք եղեն, սեռական առաքինութիւն. իսկ տեսականքն չորքն ի սեռականէն. (Փիլ. այլաբ.։)


Սեռակոտոր

adj.

of several species, diversified, various, subdivided, heterogeneous.

· Calfa

NBHL (1)

տարեալ հանէ յօդային սեռակոտոր տեսակագոյն տեսակս. (Քեր. քերթ.։)


Սեռն, սեռին

s.

axle, axis, pivot.

· Calfa

NBHL (1)

Օրինակաւ քրայի հալոցաց երկաթոյ. զի կակուղն որիշ իջանէ, եւ սեռն որիշ. եւ հուրն յերկոսին նմանապէս է. (Ոսկիփոր.։)


Սեռն

adj.

clean, pure, clear, limpid;
sincere, true, simple.

· Calfa

NBHL (1)

Օրինակաւ քրայի հալոցաց երկաթոյ. զի կակուղն որիշ իջանէ, եւ սեռն որիշ. եւ հուրն յերկոսին նմանապէս է. (Ոսկիփոր.։)


Սեր, ից

s. gr.

kind, race, species;
sex;
cream;
— գինեմրրոյ, cream of tartar;
gender;
գեղեցիկ —, the fair sex, womankind;
գալ ի ծնունդեւ ի —, to increase and multiply.

· Calfa

NBHL (1)

Այծոյ կաթ եռացուցած եւ պաղեցուցած, եւ ամեն սերն հանած ի նմանէ. (Վստկ. ՟Ճ՟Հ։)


Սերմանահան, աց

s.

sower.

· Calfa

NBHL (1)

σπείρων, σπορεύς seminans, seminator, sator. Մշակ՝ որ հանէ եւ սերմանէ զսերմանիս. սերմանացան, սերմանօղ. ցանօղ.


Սերմանամատոյց

adj.

producing seeds.

· Calfa

NBHL (1)

Որ մատուցանէ զիւր հասունացեալ սերմանիս.


Սերմանաքաղ, աց

s. fig.

gleaning, gathering or picking up seeds;
babbler, tale-bearer, telltale;
— լինել, to criticize, to find fault with, to censure.

· Calfa

NBHL (1)

Ամրացոյց քսսավ, զի մի լիցի դիւրին սերմանաքաղ թռչնոց առնուլ ինչ ի նմանէ. (Վեցօր. ՟Է։)


Սերմանեմ, եցի

va.

to sow, to disseminate, to spread or cast the seed;
to procreate;
— սերմն, to seed;
ժամանակ սերմանելոյ, seed-time or sowing-time.

· Calfa

NBHL (1)

Սերմանել սերմն ըստ ազգի եւ ըստ նմանութեան։ Սերմանեաց սերմ իսահակ յերկրին յայնմիկ։ Առէք ձեզ սերմանս, եւ սերմանեցէք զերկիրդ. եւ այլն։ Որ սերմանէ զանզգամութիւն՝ հնձեսցէ զչարիս. (Առակ. ՟Ի՟Բ. 8։)


Սերմն, սերման, սերմունք, սերմանք, մանց

s. fig. bot. med.

seed, grain;
berry;
corn, pulse;
progeny, race, descendants;
germ, bud, seeds, cause, principle;
cotyledon;
— արութեան, sperm;
— ձկանց, spawn;
— շողգամի, rape-seed;
ի — տալ զցորեան, to sow corn;
ելանել արութիւն սերման, to be afflicted with gonorrhea;
— առնուլ կնոջ, to conceive.

· Calfa

NBHL (2)

Ի բաց մերժեցէք ի նոցանէ որպէս զբոյս վնասակար ի բարի սերմանց. (Շ. ընդհանր.։)

Իւրաքանչիւր ինչ յիւրմէ սերմանէ ծնանի, եւ ոչ յայլոյ. (Նիւս. բն.։)


Սերմնակաթ, ից

adj.

gonorrheic, ill of the gonorrhea.

· Calfa

NBHL (1)

γονορροής, γονόρροιος gonorrhoea affectus, seminifluus. Ցաւագար՝ ոյր սերմն արութեան կաթէ՝ ծորէ, կամ ելանէ ինքնին. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Է. 4 = 13։ ՟Ի՟Բ. 4։ Թուոց. ՟Է. 2։ ՟Բ. Թագ. ՟Գ. 29։)