Definitions containing the research անէ : 7071 Results

Սերմնական, ի, աց

adj.

seminal;
spermatic.

· Calfa

NBHL (1)

Զսերմնական բանն (աստուածասիրութեան) ի մեզ անկեալ։ Ի սերմնական է բանէ է հաւաստի. (Բրս. հց.։ Մաքս. ի դիոն.։)


Պերճացուցանեմ, ուցի

va.

to render illustrious, to exalt, to raise, to glorify.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս գիտութիւն պերճացուցանէ զընթեռնուլն, գոյնպէս եւ զգիտութիւն՝ ազդողութիւն պայծառացուցանէ. (Իսիւք.։)


Պէս

prep. adv.

as, like;
— գունակ, as;
— զայս օրինակ, thus, in this manner or way;
almost, nearly.

· Calfa

NBHL (2)

Գետոյ պէս սահի անցանէ։ Աղօթս առնէ ի վերայ նոցա՝ աղքատաց պէս։ Ոչ վասն այսորիկ ետ մեզ ոտս՝ զի անճահս աքստոտեմսք եւ ուղտուց պէս անհեթեթս վազիցեմք. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ծ. ՟Ծ՟Է։ եւ Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)

Սա՝ պէս գունակ բաբելոնի. զի եւ ընդ սորա մէջն անցանէ գետն կինդոս. (Ասող. ՟Գ. 42։)


Պէսպէս

adj.

diverse, varied, different;
of divers colours, variegated;
precious, excellent.

· Calfa

NBHL (1)

Պէսպէս տանջանօք վատթարէր զբազումս ի նոցանէ. (Եղիշ. ՟Բ։)


Պէտք, պիտոյից

s. rhet.

necessaries, the necessary, the needful;
need, want, necessity, indigence;
exigence, necessity;
use, employ, business;
concise narration;
— or — մարմնոյ, needs, jobs, going to stool;
ի պէտս, for use or service;
for;
յի՞նչ պէտս, for what use or purpose ? why ?
— կենաց;
the necessities of life;
— են, — է, ի պէտս է, it must, it is necessary;
չեն —, it must not, it is not necessary;
յոչինչ պէտս, in vain, uselessly;
յանձին ունել, to have care, to be concerned, to reck;
պէտս ունել, to want, to need, to be or to stand in want of;
ի պէտս գալ, to be useful or serviceable;
պէտս առնել, պիտօք վարիլ, to use, to make use for, to avail oneself of;
պէտս ունել զիմեքէ, to devote or apply oneself to;
զպէտս հոգւոյն հատուցանել or վճարել տեառն, to breathe one's last, to die;
պէտս ունիմ or — են ինձ երթալ, I must go;
նստիլ ի պէտս, վճարել զպէտս մարմնոյն, to go to stool, to evacuate the bowels.

· Calfa

NBHL (5)

Յի՞իչ պէտս մեր եւ զկարիս. (Ժմ.։ Եւ ի նոցանէ ըստ իւրաքանչիւր ումեք են պէտքն Իմ. ՟Ծ՟Է. 7։)

Գործ աստուծոյ ոչ միայն յիւրմէ զպարգեւս շնորհէ, այլ զմեր չարութիւնն ի բարւոք պէտս դարձուցանէ. (Սեբեր. ՟Ը։)

Զորոց եւ ոչ մի ոք ի նոցանէ պետք յանձին կալաւ մատենադրել. (Խոր. ՟Ա. 2։)

Մի եղելոյ հինգերորդ բաղկացութեանն՝ առ ամենայն. (աշխարհ՝) աստուած սորա պիտօքն վարիւր . այսինքն զաս ի պէտս վարէր, ի կիր արկանէր. (Պղատ. տիմ.։)

ի սոցանէ որչափ պէտսն է. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Պինդ, պնդոյ, պնդոց

adj. adv.

firm, steady;
hard, solid, strong, fast, compact, close, stiff;
constant, immovable, steadfast, firm, infrangible, unshaken;
— պնդով, strongly, steadily;
— կալ, to hold fast, to preserve, to persist;
— ունել, to hold firmly to, to retain.

· Calfa

NBHL (1)

Պոռնկութեան դեւն՝ սաստկագոյն իսկ հաւատացելոց պնդոց ի վերայ հասանէ. (Եւագր. ՟Դ։)


Պիսակ, աց

adj. s.

spotted, speckled, motley, dapple;
cf. Բորոտ;
speckle, spot, mark;
ephelis;
small-pox.

· Calfa

NBHL (2)

Ձիք աշխէտք եւ պիսակք եւ սպիտակք։ Ձիք պէսպէս պիսակք։ Պիսակքն ելանէին ընդ երկիր հարաւոյ. (Զաք. ՟Ա. 8։ 3. 6։)

Ի ձի երաշխ արիւնագոյն իջեալ ... ի սպիտակափառն ... ՝ պարէ պիսակին պարառեալ հասանէ ի մեզ պատահ թադեոսեան (որ թուի եղն խայտաբղետ)։ Վարդանասարըն պիսակ, գիշերաբուն բոլղարաց՝ սպիտակափառըն գեստրաս. (Մագ. ՟Հ՟Գ. եւ ՟Հ՟Է։)


Պիտանամ, ացայ

vn.

to want, to be in want of;
to be necessary, useful.

· Calfa

NBHL (1)

Ես զիմ աման ձիթոյն ո բացեալ էի, այլ մախաթով ծակեալ էի ըզծեփ նորա. քանզի փոքր ինչ պիտացաւ ի նմանէ. (Վրք. հց. ՟Ե. ձ.) (տպ. տիպոյացաւ)։


Պիտանանամ, ացայ

vn.

cf. Պիտանամ ;
to use, to employ, to make use of.

· Calfa

NBHL (1)

Զհմտանալն՝ ամենայն իսկ կենցաղոյս իրք հարկաւորաբար խնդրեն ի մարդկանէ. բայց մանաւանդ պատերազմականս՝ պիտանայ (կամ պիտանայ) ամենավայելուչ խելամտութեամբ առնուլ զտեղեկութիւն. (Պիտ.։)


Պիտանացու, աց

adj.

necessary, useful, advantageous;
—ք, necessaries, the needful;
ոչ ումեք է —, it is useful to no one;
ոչ եւս իմիք է —, it is no longer good for anything.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանկութիւն արկանէ՝ վասն պիտանացուացն ստէպ ստէպ յիշատակն. (Իսիւք.։)


Պիտառեմ, եցի

va.

to deliver oracles, to foretell, to predict;
to use, to make use of.

· Calfa

NBHL (2)

Ինձէն եղեալ ականատես եւ ականջալուր նորա սքանչ հրաշիցն, որում բոլորն այն ծովահայեացն քաղաք թագաւորական պիտառ հռոմայեցւոցն նահանգին, սակս հասարակաց գոլով յայտնի ի նմանէ (կամ ի նմա) եղելոյ ի վերին տեսչութեանցն. (Ճ. ՟Գ.)

χρηματίζω oraculum vel sententiam pronuncio, voluntatem declaro. Տալ հրաման պատասխանւոյ. պատգամս բարբառել. ճառել յաստուածակոյս կողմանէ. վարել ի պէտս զբան տեառն. վկայութիւն ի կիր արկանել. վկայել. հաստատել.


Պիտիմ

v. imp. one must, it is necessary;
սակաւիկ ինչ պիտեցաւ, it was within a hair's breadth of.

· Calfa

NBHL (1)

Սակաւիկ ինչ պիտեցան՝ ասէ, եւ եղեալ գտանէի ի մէջ ամենայն չարեաց։ Սակաւիկ ինչ պիտէր՝ եւ սպառեալ կործանէր զնա յերկիր. (Վրք. հց. ձ. այսինքն փոքր միւս եւս եւ ... քիչ մնաց որ.)


Պիտոյ

adj.

necessary;
suitable;
— է, cf. Պիտիմ;
it is becoming, proper, suitable;
զի՞ եւս — են մեզ վկայք, what need have we of witnesses ?

· Calfa

NBHL (2)

Որում հանդերձ պիտոյ էր՝ հանդերձ զգեցուցանէր. (Եղիշ. ՟Է։)

Եւ մեք հատանեմք փայտ ի լիբանանէ ըստ ամենայն պիտոյից քոց։ Ընտրեցէք արս եօթն, զորս կացուսացուք ի վերայ պիտոյիցս այսոցիկ։ Զեպափրոդիտոս՝ զձեր առաքեալ, եւ զպաշտոնեայ իմոյ պիտոյից. (՟Բ. Մնաց. ՟Բ. 16։ Գծ. ՟Ղ. 3։ Փիլիպ. ՟Բ. 25։)


Պիտոյանամ, ացայ

vn.

cf. Պիտանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Փոքր ինչ պիտոյացաւ ի նմանէ։ Ողորմելով տային նմա որչափ եւ պիտոյանայր նմա։ Եթէ ճգնէաք ի խոնարութիւն, ոչ պիտոյանայր մեզ այլ ճգնութիւն. (Վրք. հց. ՟Է. ՟Ը. ՟Ժ՟Ը։)


Պիւռիոն, ի

s.

pyrheum, Persian Fire-altar.

· Calfa

NBHL (1)

Հրով վառեաց զպիւռիոնն պարսից, զոր տաճար հրոյ անուանէին, յորում զհուրն բորբոքէին հրապաշտքն։ Հրամայէր նմա միւսանգամ շինել զպիւռիոնն՝ զոր այրեաց. (Ճ. ՟Բ. եւ Հ=Յ. մարտ. ՟Ի՟Դ.։ եւ Տէր Իսրայէլ. մայ. ՟Ի՟Դ.) որ գրէ ՊԻՌԻՈՆ, եւ ՊԵՌԻՈՆ։


Պիւրամիդ

cf. Պիւրամիտ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զմեծ պիրամիդն կանգնեաց։ Զնմանէ ասեն շինել զերրորդ պիրամիդն, որ է ցուրան բլրաձեւ. (Եւս. քր. Ա։)


Պլօր

cf. Բիւրեղ.

· Calfa

NBHL (1)

Ասեն հրէաք՝ թէ պատուհանն (տապանին) էր պլօր։ Լոյսն մտանէ ընդ պլօրն. եւ ելանէ առանց ապականութեան. (Ի գիրս առաքին։)


Պղերգիմ, եցայ

vn.

cf. Պղերգանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ (ծառայն) պղերգի երբեք, բարկացուցանէ զտէրն. (Խոսր.։)


Պղինձ, ղնձոյ

s.

copper;
coppercoin;
— ծխեալ, yellow copper, brass, bronze, tombac;
— հրաքարային, copper pyrites, yellow copper-ore;
— երփներանգ, variegated copper-ore, phillipsite.

· Calfa

NBHL (1)

Մի ստանայք ոսկի, եւ մի արծաթ, եւ մի պղինձ ի գօտիս։ Արկանէր պղինձ ի գանձանակն։ Զպղինձս հատավաճառացն ցրուեաց. (Մտթ. ՟Ժ. 9։ Մրկ. ՟Ղ. 8։ ՟Ժ՟Բ. 41։ Յհ. ՟Բ. 15։)


Պղծեմ, եցի

va.

to soil, to contaminate, to stain, to spot;
to profane, to pollute, to abuse;
to abhor, to detest, to execrate;
— զկոյս, to violate, to dishonour.

· Calfa

NBHL (1)

ո՛չ որ ինչ մտանէ ընդ բերան՝ պղծէ զմարդ, այլ որ ինչ ելանէ ի բերանոյ՝ այն պղծէ զմարդ։ Անլուալ ձեռօք ուտել ոչ պղծէ զմարդ։ Զոր աստուած սրբեաց՝ դու մի պղծեր։ Զպղծեալսն սրբէր առ ի մարմնոյ սրբութենէ.եւ այլն։


Պղնձագործ, աց

s. adj.

coppersmith, brass-founder;
brazier, tinker;
copper, bronze.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ ոսկերիչս եւ ընդ արծաթաձոյլս հակառակի, եւ պղնձագործաց նմանէ. (Իմաստ. ՟Ծ՟Է. 9։)

Պղնձագործ եւ երկաթագործ ի խնամենալն՝ արուեստիւ ճոխաբանէին. (Մխ. առակ.։)


Պղնձակուռ պղնձակռածոյ

adj.

cast in copper or in bronze.

· Calfa

NBHL (1)

Յետուստ կողմանէ աճապարեալ քսերքսէս, բուռն հարեալ զդիակաց պղնձակուռ վարապանին աշդահակայ՝ ի վերայ թիկանցն զգաւակաւ երիւարին արկեալ. (Արծր. ՟Ա. 5։)


Պղնձահանք

s.

cf. Պղնձահատք.

· Calfa

NBHL (1)

Թաղեցաւ ի պղնձահանքն ընդ եղբօր իւրում իւանէի. (Կիր. պտմ.։)


Պղնձաձայն

adj.

bronzevoiced.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ունի կամ հանէ զձայն պղնձոյ. Տե՛ս ի յաջորդ բառն։


Պղպջակաձեւ

adj.

bubble-shaped.

· Calfa

NBHL (1)

Պղպջակաձեւ ջուրն ի փայլիւն հրոյ կերպարանէր. (Տէր Իսրայէլ. դեկտ. ՟Ժ՟Թ.։)


Պղպջակեմ, եցի

vn.

to bubble up, to boil fast, to froth;
to simmer, to be in ebullition.

· Calfa

NBHL (1)

Հայեցարուք ի պետս ջերմկաց ջուրց, զայնմանէ ասեմ, որ յերկրէ պղպջակէ. (ՃՃ.։)


Պղպջումն, ման

s.

bubbling.

· Calfa

NBHL (1)

Խմոր, վասն լինելոյ համբարձման եւ պղպջման, այն՝ որ ի նմանէն եւ այլն. (Փիլ. բագն.։)


Պղտոր, ոյ

cf. Պղտորական.

· Calfa

NBHL (2)

Վայ որ արբուցանէ ընկերի իւրում հրապոյրս պղտորս. (Ամբակ. ՟Բ. 15։)

(Զբան տեառն՝ որ վասն անցանելոյ բաժակին՝) եւնոմիոս եւ արիոս՝ իւրեանց չար հաւատովն պղտորեցին, եւ ընկերին արբուցանեն խմորուն պղտորս։ Վա՛յ որ արբուցանէ ընկերի իւրում խոտորումն պղտորոյ. (Ոսկ. ի չրչրնս.։)


Պղտորիմ, եցայ

vn. fig.

to grow turbid, muddy or thick;
to become confused, disconcerted, to be unsettled, in disorder;
պղտորի երկին, it is getting overcast;
there will be a storm presently;
յականէ աղբերն պղտորեալ է ջուր նորա, the fish begins to stink at the head.

· Calfa


Պնդագոյն

adv.

firmly, tightly, strongly;
steadily, steadfastly;
constantly, earnestly, diligently;
— չարախօսէին զինէն, they stood and vehemently accused me.

· Calfa

NBHL (1)

Պնդագոյն զհրէայսն հանդիմանէր։ Պնդագոյնս չարախօսէին զնմանէ։ Պնդագոյնս խնդրեաց զիս, եւ եգիտ. (Գծ. ՟Ժ՟Ը. 28։ Ղկ. ՟Ի՟Գ. 10։ ՟Բ. Տիմ. ՟Ա. 17։)


Պնդութիւն, ութեան

s.

consistence, solidity, fixity, hardness, density, consolidation;
steadiness, firmness, constancy;
stiffness, severity, obstinacy;
strength, vigour;
sustained, unflagging or continued effort, endeavour, care, solicitude, diligence;
— որովայնի, constipation, costiveness;
պահք պնդութեան, rigorous fasting;
բազում, մեծաւ or փութոյ պնդութեամբ, carefully, diligently, eagerly, cordially, earnestly.

· Calfa

NBHL (1)

Զրպարտութիւն կորուսանէ զսիրտ պնդութեան նորա։ Հատուսցես նոցա ըստ պնդութեան սրտից նոցա. (Ժող. ՟Է. 8։ Ողբ. ՟Գ. 65։)


Պշնեմ, եցի

vn.

cf. Պշնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Այլայլի պշնեալ (կամ պշրեալ) տեսիլն, եւ զլոյսն իբրեւ զմռայլ իմն տեսանէ. (Վեցօր.։)


Պշնում, եայ

vn.

to gaze, to stare, to look at fixedly, to fasten or fix one's eyes upon, to look upon attentively, to consider, to observe, to contemplate;
cf. Հայիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ի ճառագայթս արեգականն ոք պշնուցու, ոչ միայն չհասանէ նայել հաւաստեաւ, այլ եւ վրիպի՝ եւ կարի իսկ վնասի. որչափ եւս առաւել որ ընդ անմատոյց լոյսն կամիցի պշնուլ մտացն աչօք. (Ոսկ. ՟բ. տիմ. ՟Բ։)


Պշումն, ման

s.

fixed gaze, stare.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ ի ստէպ պշմանէն իմացաւ. (Պիտառ.։)


Պշուցանեմ, ուցի

va.

to cause to look at fixedly or attentively, to cause to rivet one's gaze on.

· Calfa

NBHL (2)

Եթէ կարճիչք յանցանաց էին դեւք, ոչ երբէք զմարդիկ ի կռապաշտութիւն յօժարեցուցանէին ... ոչ ընդ աստեղաց պշուցանել, թէ նոքա ինչ իցեն պատճառք բախտաւորութեան եւ շուառութեան. (Եզնիկ.։)

Տեսասէրք կաքաւչաց, որք ի բազմադարձ ոտսն զձեր աչս պշուցանէք. (Բաբիղ. յհ. մկ.։)


Պոդիրի

s.

gown, long robe.

· Calfa

NBHL (1)

Զերծ ի նմանէ զգեստն աղտեղի, եւ զգեցո իւր պոդիրի. (Դամասկ.։)


Պողիպոդ, ի

s.

polypus.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ պինդ մարմինս ունին, այլ թոյլ, այսինքն պողիպոդք։ Պողիպոգէս յամենայն քար կամ խարակ՝ յորում հասանէ ի մէջ ծովուն, զնորուն գոյն առնու. (Վեցօր. ՟Է։)


Պողովատ, ոյ, ի, ից

s.

steel.

· Calfa

NBHL (1)

Հարկանէր զնա պողովատովն ի վերայ սաղաւարտին. (Ուռհ.։)


Պողովատիկ

adj.

steely;
s. fig. steel, sword.

· Calfa

NBHL (2)

Զպողովատիկ զէնս նորա կորզեաց եւ եհան ի նմանէ. (Եղիշ. երէց.։)

Զվաղակաւորն պողովատիկ ի գործ առեալ՝ զպահապանս դիաթաւալ կացուցանէր. (Յհ. կթ.։)


Պողոտայ, ի, ից, այց

s.

high-way;
thoroughfare, broad street.

· Calfa

NBHL (1)

Ճոխաբար հետեւեցան լուսաշաւիղ ընդ պողոտայն, որ հասուցանէ յատակս դժոխից. (Շ. ընդհանր.։)


Պոռնկախառնիչ

s.

pander, pimp;
procuress, go-between, bawd.

· Calfa

NBHL (1)

Կոչեաց իշխանն զկին մի (կամ զոմն մի) պոռնկնխառնիչ, որ է կաւատ։ Եմուտ պոռնկնխառնիչն ի տուն, եւ տեսանէ զերիտասարդն մեռեալ. (Հ=Յ. եւ Տէր Իսրայէլ. յուլ. ՟Թ.։)


Պոռնկեմ, եցի

va.

cf. Պոռնկեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զայս զպոռնկէն ասէ, եւ որ պոռնկեցուցանէ զայլն։ (Ոսկ.՟ա. կոր. ՟Թ։)


Պոռնկեցուցանեմ, ուցի

va. fig.

to cause to commit fornication, to prostitute, to abandon to prostitution;
to induce to idolatry, to idolize.

· Calfa

NBHL (1)

Զայս զպոռնկէն ասէ, եւ որ պոռնկեցուցանէ զայլն։ (Ոսկ.՟ա. կոր. ՟Թ։)


Պորտ, ոյ

s. adv.

navel, umbilicus;
belly;
middle, centre;
— երկրի, mount, mountain;
— կամարաց, key-stone of an arch;
— ի վեր, —յորսայս, supinely, with one's face upward;
—ոյ ծառայ, slave to one's belly, gourmand, *greedy-gut.

· Calfa

NBHL (1)

Զօր իջանէ ընդ ծովակողմն առ պորտով երկրին. (Դատ. ՟Թ. 37։)


Պորտաբոյծ

cf. Որովայնապարար.

· Calfa

NBHL (1)

ՊՈՐՏԱԲՈՅԾ ՊՈՐՏԱՊԱՐԱՐ. παράσιτος parasitus, coenarum adsecla, bucco. Որ բուծանէ եւ պարարէ զպորտ. որովայնապարար. որկորամոլ.


Պորտապարար

cf. Որովայնապարար.

· Calfa

NBHL (1)

ՊՈՐՏԱԲՈՅԾ ՊՈՐՏԱՊԱՐԱՐ. παράσιτος parasitus, coenarum adsecla, bucco. Որ բուծանէ եւ պարարէ զպորտ. որովայնապարար. որկորամոլ.


Պուետեմ, եցի

va.

to versify, to poetize, to make or write poetry.

· Calfa

NBHL (1)

Քեզ եւ հոմերականս հատանէին բան ի պիսանի պուետեալ առաւել քան զեւնոմիոս։ Ասի բան սակս կեստոնի՝ յոլովագոյնս սիրել նմա զայլոցն պուետել առասութիւն (այլ ձ. պատուել). (Մագ. լ. եւ ՟Կ՟Թ։)


Պուղեմ, եցի

va.

to push, to repulse, to remove, to disperse, to scatter about.

· Calfa

NBHL (1)

Անդէն եւ անդ մրրկեալ ընդ միմեանս՝ պողէր պղտորէր, եւ առհասարակ ընդ ամենայն կողմանս ի փախուստ դարձուցանէր, ա՛յլ ձ. լոկ, պողէր. ա՛յլ ձ. լոկ, պղտորէր. իսկ յն. ի փախուստ աճպարեցին՝ այլ այլուր բերեալ։


Պուտուկ, տկաց

s.

pot, small pot, saucepan.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ պուտկունս ոք զի արկանէ հրով, զմարմինն այնպէս կծուակից առնէ. (Եւագր. ՟Ի՟Գ։)


Պչրանք, նաց

s.

affectation, studied elegance, finery;
primness, prim ways, smirking, mincing air, simpering, alluring manners, enticing looks or ways, coquetry;
prudery, prudishness;
peevish temper, disdainful airs, grimaces;
cf. Ընդվայրայօն;
ընդ —նս գալ, cf. Պչրեմ, cf. Պչրիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Երանէակ (դուստր արքայի) ատեցեալ զայր իւր զարդատ՝ պչրանօք եւ պռստելով կայր զօրհանապազ. (Խոր. ՟Բ. 60։)