Definitions containing the research անէ : 7071 Results

Սինլքոր, աց

adj.

refuse;
low, despicable, vile;
— or — ժողովըրդեան, — խուժան, riffraff, dregs and refuse of the people, mob, rabble, scum of the people, the unwashed, the many-headed, beggarhood.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ սինքլորք բագրատունւոյն ... բեկեալ կենօք տատանէին. (Ուռպ. ողբ.։)


Սինկղիտոս, աց

s.

senate.

· Calfa

NBHL (1)

Թէոդոս հարցանէր զամենայն զսիւնկղիտոսքն։ Տուր մեզ զպատիւ սինկղիտոսացն։ Զինուորեցուցին ի դուռն թագաւորին ի դասս սին կղիտոսացն. (Եղիշ. ՟Գ։ Լմբ. պտրգ.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Սիրալիր

adj.

full of love, of affection, of tenderness, kindness or good-will, affectionate, obliging, kind.

· Calfa

NBHL (1)

Զբամաց միտս հանգուցանէր սիրալիր սրտիւ։ Սիրալիր սրտիւ զարժանահայց խնդիրն ընկալեալ։ Սիրալիր դաշամբք ուխտից։ Սիրալիր խնդութեամբ խրախամտեալք։ Կոչէր սիրալիր կամօք. (Յհ. կթ.։)


Սիրայ, ից

s. adv.

mat;
rush-tress, hay-rope;
սէր ի —է, file by file, line by line, in series.

· Calfa

NBHL (1)

Նստէր եւ հիւսէր զսիրայն։ Յերեկոյէ մինչեւ ցայժմ հիւսեցի սիրայ գիրկս քսան։ Ուսցի ի նմանէ կարել զսիրայն։ Ցօղեաց զարմաւն, եւ պատրաստեաց զկարանս սիրային։ Թաքոյց զայն ի ներքոյ սիրային. (Վրք. հց. ստէպ։)


Սիրաստուած

adj.

beloved of God.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենեսին սիրաստուածս միանգամայն եւ աստուածասէրս, սիրօղս զճշմարիտն աստուած, եւ անդէն (կամ անդրէն) սիրեցեալս ի նմանէ. (Փիլ. իմաստն.։)


Սիրելի, լւոյ, լեաց

adj. s.

amiable, dear, beloved, well-beloved;
affectionate, benign, kind;
favourite, darling, lover;
—դ իմ, my dear;
— ընծայել, to render amiable;
— է ինձ, I prefer;
— է քեզ գեղեցիկն, the beautiful affects you;
— է ինձ կարծել, I should think;
— է ինձ տեսանել ի քեզ, I am very happy to see in you;
— էր ինձ բարերարել, I had placed all my happiness in doing good.

· Calfa

NBHL (1)

Մին սիրելի, եւ միւսն ատելի։ Մի իշխեսցէ անդրանկացուցանել զորդի սիրելոյն։ Սաւուղ եւ յովնաթան սիրելիք։ Առ դու զորդիդ քո սիրելի, զոր սիրեցեր՝ զիստհակ։ Ոչ խնայեցեր յորդիդ քո սիրելի վասն իմ։ Դա է որդի իմ սիրելի, ընդ որ հաճեցայ։ Բայց ձեզ ասեմ սիրելեաց իմոց։ Ողջոյն տան քեզ սիրելիք։ Ողջոյն տաջիր սիրելեաց մերոց իւաքանչիւր յանուանէ.եւ այլն։


Սիրելութիւն, ութեան

s.

loving;
amiability, kindness, love, affection, tenderness, sympathy, fellow-feeling.

· Calfa

NBHL (2)

Զքրիստոս ընդունելով՝ գործովք զսիրելութիւնն յանդիման կացուցանէ։ Զգեստ ամպարշտութեան նոցա սիրելութիւն գրոյն։ Զատելութիւն, եւ զսիրելութիւն. (Ածաբ. աղք. եւ Առ որս. ՟Է. ՟Ծ՟Գ։)

Եւ հայր ի վերուստ ասէ զսիրելութիւն որդւոյ։ Ուր առ հայր աղաչանս մատուցանէր, զկատարեալ սիրելութիւն յուզանէր. (Յճխ. ՟Ի։ Մամբր.։)


Սիրեմ, եցի

va.

to love, to be fond of, to have an affection or a liking for, to cherish, to like, to be pleased, to take pleasure or delight in, to delight in;
— զմիմեանս, to love one another, to be fond of each other;
ըստ անձին —, to love as oneself;
— իբրեւ զբիր ական, to love as the apple of one's eye;
— մինչեւ զշունչ վախճանին, to love to one's last breath;
խանդակաթ, տարփանօք, սաստիկ, բոլորով սրտիւ or յամենայն սրտէ, ոգւով չափ, ի վեր քեան զամենայն, անկեղծ սիրով —, to love tenderly, passionately or dotingly, to distraction, with all one's heart, with all one's soul, above all, sincerely;
զմի սէր —, to love with equal affection.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրեսցուք զնա, զի սիրեսցէ զմեզ. (Եփր. պհ.։ Սիրեցին զարարիչն, եւ սիրեցան ի նմանէ. Յճխ. ՟Բ։)


Սիրողաբար

adv.

cf. Սիրելապէս.

· Calfa

NBHL (2)

Սիրողաբար առ նա զհնազանդութեանն հարկ հարկանէին. (Արծր. ՟Դ. 5։)

Սիրողաբար հարկս հարկանէան կայսեր. (Գագիկ առ ռոմանոս.։)


Սլացութիւն, ութեան

s.

cf. Սլացումն.

· Calfa

NBHL (1)

Արծուոյ իմն սլացման (կամ սլացեալ) թեւոք։ Ի սլացմանէ գիշակեր արծուեաց. (Խոր. ՟Ա. 25։ Փարպ.։)


Սլացումն, ման

s.

soaring, flight.

· Calfa

NBHL (1)

Արծուոյ իմն սլացման (կամ սլացեալ) թեւոք։ Ի սլացմանէ գիշակեր արծուեաց. (Խոր. ՟Ա. 25։ Փարպ.։)


Սլացուցանեմ, ուցի

va.

to cause to fly swiftly.

· Calfa

NBHL (1)

Աստիճանօք սլացուցանէ ի պահպանելն սիրով զօրէնս. (Լմբ. իմ.։)


Սլաք, աց

s.

shaft, arrow, dart;
stiletto;
style, needle;
— ժամացուցի, hand;
— ժամուց, hour-hand;
— վայրկենից, minute-hand.

· Calfa

NBHL (1)

ի կողահերձ սայրասուր ոլաքէ ուժգին բախմանէ։ Սլաքով խոցեցայ ի կողս վասն քո. (Նար. ՟Ի՟Ը։ Եպիփ. թաղմ.։)


Սխալեմ, եցի

vn.

cf. Սխալիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ սղալեցից բան մի յամենայն բանից քոց, եկեսցէ ի վերայ իմ ամենայն նզովքն։ Եթէ ես ինչ սղալեցի կամ ստեցի այսմիկ երդման։ Եթէ սխալեմ ինչ ի հայծուածոց քոց, անէծք քո եկեսցեն ի վերայ իմ։ Իսկ սուրբն տրիփոն ոչինչ յաղօթիցն սխալէր։ կարգն նոցա ոչ սխալեցաւ. (Ղեւոնդ.։ Յհ. կթ.։ Ճ. ՟Ա.։ Իգն.։)


Սխալոտ

cf. Սխալական.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ սխալոտ մարմնով կապեալ եմք։ Սխալոտ եւ դիւրայանց հասակիս (մանկութեան)։ Տկար եւ սղալոտ եմք մարդիկ։ Զընկերն այպանէ ստութեամբ գոլով եւ ինքն սխալոտ բնութիւն։ Ոչ է մարթ չգալ գայթագղութեան՝ վասն սխալոտ եւ նիւթական բնութեանս. (Ի գիրս խոսր.։ Սարկ. աղ.։ վանակ. յուրախացիրն։ Լմբ. առակ.։ Երզն. մտթ.։)


Սխրացուցանեմ, ուցի

va.

to ravish, to enrapture, to delight, to strike with admiration, to charm, to be the delight, the charm of.

· Calfa

NBHL (2)

Յովսէփու ընդ եգիպտուհւոյն պատերազմ զծագս տիեզերաց սխրացուցանէ. (Ոսկ. կուս.։)

Ո՞վ տայր հաւասարել խորհրդոյս, եւ զամենեսեան զյեզ սխրացուցանել իմաստութեամբ տօնելոյս։ Բարբառովն սխրացուցանէ ի համեղութենէ խօսիցն. (Լմբ. համբ. եւ Լմբ. իմ.։)


Սխրացուցիչ, չի, չաց

adj.

stupefactive.

· Calfa

NBHL (1)

Որ սխրացուցանէ. Հիացուցիչ.


Սխրիմ

vn.

to become extenuated, to grow thin or lean.

· Calfa

NBHL (1)

Մեք պարարեալ ազգի ազգի կերակրովք ըմպելեօք, եւ ի միում աւուր պակասմանէ նուաղեալ սխրիմք մարմնով. (Ոսկ. լս.։)


Սկզբնաբոյս հասակ

sn.

tender age, infancy.

· Calfa

NBHL (1)

Անդստին ի սկզբանէ բուսեալ. կանխաբոյս. Սկզբնաբոյս ընդ լաւին վերերեւեսցի ցորենոյ որսմն դառնութեան. (Սկեւռ. աղ.։)


Սկզբնաժառանգ

adj. s. the first heir from all eternity.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սկզբանէ անտի բուն ժառանգ.


Սկզբնասեր

adj.

propagated first;
— բողբոջք, the first offshoots or branches.

· Calfa

NBHL (1)

Սարկաւագունք առ ի նմանէն եւ ընդ նմին սկզբնասերեալք որպէս սարկաւագակիցք նորին. (Գր. սքանչ. ի ստեփ.։)


Սկզբնաւոր

adj.

commenced, created, primitive, first.

· Calfa

NBHL (2)

Եղական է աշխարհս, եւ սկզբնաւոր։ Մի դնիցես անսկիզբն սկզբնաւորս։ Զիա՞րդ քննել կարիցեմք սկզբնաւորք զանսկզբնականէն. (Նախ. ծն.։ Վեցօր. ՟Ա։ Ագաթ.։)

Յերկուց յայսցանէ երիցութեամբ պատուեալ է սկզբնաւորն եւ առաջինն. եւ երկրորդիւք՝ որ զհետն գայ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 56։)


Սկզբումն, ման

s.

beginning, outset, opening, initiative, first steps, first appearance;
priority.

· Calfa

NBHL (2)

Եւս յայտնագոյն վերայայտէ, եւ ուսուցանէ սկզբմամբ թղթոյն. (Կամրջ.։)

Որ եւ զմարտակռուելն ընդ անոպայ հրէիցն՝ սկզբմունք գրոցդ ցուցանէ. (Ճ. ՟Ա.։)


Սկսանիմ, սայ

vn.

cf. Սկսնում.

· Calfa

NBHL (1)

Սկսաւ մարդիկն բազմանալ։ Յայնմհետէ սկսաւ քարոզել յիսուս։ Եւարդ սկսի՛ր օրհնել զտուն ծառայի քո։ Տու՛ր նոցա վարձս՝ սկսեալ ի յետնոցն մինչեւ ցառաջինսն։ Ուսուցանէ ընդ ամենայն հրէաստան՝ սկսեալ ի գալիլէէ մինչեւ ցայսր.եւ այլն։


Սկսող, աց

s.

beginner, novice.

· Calfa

NBHL (1)

Զի եւ ոչ գործ ամենայն եւ արուեստ ի միոջէ սկսողէ աւարտեալ կատարեցաւ ի սկզբանէ, այլ ի բազմաց. (Մխ. դտ.։)


Սկսումն, ման

s.

beginning, start, debut, first appearance or performance;
prelude.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սկսմանէ արար աստուած զերկին եւ զերկիր. (Վրդն. պտմ.։)


Սղոց, աց

s. zool.

saw;
saw-fish;
— ձեռաց, hand-saw.

· Calfa

NBHL (1)

πρίων serra. իտ. sera. Երկաթի գործի բազմաժանի, որ սողելով իմն հատանէ զփայտ կամ զտախտակ եւ այլն.


Սղոցեմ, եցի

va.

to saw, to cut with a saw.

· Calfa

NBHL (1)

Զկէսս սղոցէին ընդ մէջ, եւ սպանանէին. (Եփր. վկ. արեւ.։)


Սմբակակոխ լինիմ

sv.

"cf. Սմբակակոխ առնեմ."

· Calfa

NBHL (1)

Հինիւ սմբակակոխ արարեալ զսահմանս հայոց։ Բազում արեան ճապաղիս ի նոցանէ հեղուին՝ սմբակակոխ արարեալ. (Խոր. ՟Ա. 12։ Յհ. կթ.։)


Սմբակակոխեմ

va.

to trample down with cavalry.

· Calfa

NBHL (1)

Հինիւ սմբակակոխ արարեալ զսահմանս հայոց։ Բազում արեան ճապաղիս ի նոցանէ հեղուին՝ սմբակակոխ արարեալ. (Խոր. ՟Ա. 12։ Յհ. կթ.։)


Սնաբանութիւն, ութեան

s.

cf. Ընդունայնաբանութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Այլոց եւս վնասէին սնաբանութեամբք։ Որք սնաբանութեամբ բանիւք խոտորին ի կարգադրութեանց։ Զամենայն չարիս հատանէ զմտածութեանց մերոց, եւ զսնաբանութեանց. (Ոսկ. գղ.։ Ճ. ՟Գ.։ Շ. յկ. ՟Ծ՟Բ։)


Սնապարծ, ից

cf. Սնապարծիկ.

· Calfa

NBHL (2)

Սնապարծ, որ յոչ գոյսն իւր մեծաբանէ, եւ առաւել քան զոր էն՝ երեւել ձեւանայ. (Բրս. հց.։)

Ըզսուտ եւ զսնոտի եւ զսնոտապարծ բանս։ Զնապարծ իմաստութիւնն յունաց ճշմարիտ վարվարդապետութեամբ եղծանէր։ Զանլուռ բերան բազմախօսին, եւ եւ ըզսնապարծ բան յիմարին. (Վեցօր. ՟Ա։ Ճ. ՟Գ.։ Յս. որդի.։)


Սնապարծիկ

adj.

vain-glorious, conceited, vain, boastful, bragging, swaggering, bullying.

· Calfa

NBHL (1)

Ըզսուտ եւ զսնոտի եւ զսնոտապարծ բանս։ Զնապարծ իմաստութիւնն յունաց ճշմարիտ վարվարդապետութեամբ եղծանէր։ Զանլուռ բերան բազմախօսին, եւ եւ ըզսնապարծ բան յիմարին. (Վեցօր. ՟Ա։ Ճ. ՟Գ.։ Յս. որդի.։)


Սնացուցանեմ, ուցի

va.

to render useless.

· Calfa

NBHL (1)

Մի սնացուցանէ զուռ քո ապականիչ եւ ժանտագործ մարախ. (Սարկ. աղ.։)


Սնափառութիւն, ութեան

s.

avidity of vain or false glory, pride, ambition, vanity, self-conceitedness, foppishness.

· Calfa

NBHL (1)

Սնափառութեանն (ընդդէմ դնել) զանփառութիւնն։ Բաժանէ սնափառութեամբ յեղբարցն. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)


Սննդական, ի, աց

adj.

nutritive, nutritious, alimentary.

· Calfa

NBHL (1)

Երեք մասունք են որդւոյ. է որ սննդական է, եւ է որ զգայական, եւ է որ բանական։ Տունկք ամենայն զսննդականն եւ շարժողականն ունին կենդանութիւն ի բարւոյն։ Զանկոյ սննդականս եւ աճողոկանս զօրութիւն ի վեր շարժէ։ Զմարմինս դարմանէ սննդականաւն. (Փիլ. լին.։ Դիոն. ածայ.։ Շիր.։)


Սննդակից, կցի, կցաց

adj. s.

nursed, bred or brought up together, coetaneous;
familiar, friend, comrade, fellow.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ սննդակից եւ ծանօթական բանսն խառնեալ անկանէ զբանն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։)


Սնուցանեմ, ուցի

va.

to nourish, to feed, to maintain;
to foster, to instruct, to breed, to bring up.

· Calfa

NBHL (1)

Սնուցանէ մանուկ սառա։ Առ զմանուկդ, սնո զդա ինձ։ Սնոյց զքեզ տէր աստուած քո, որպէս սնուցանիցէք ոք զորդի իւր։ Եթօղ նա անդ զլիւսի՝ սնուցանել զորդի իւր։ Սնուցեանէր զանտիոք զպատանեակն աղեքսանդրի.եւ այլն։


Սնուցանող

cf. Սնուցող.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՆՈՒՑԱՆՈՂ ՍՆՈՒՑԻՉ ՍՆՈՒՑՈՂ. Որ սնուցանէ. սնուցանօղ. հոգաբարձու որբոց. եւ Սննդադար. տես եւ Եպիտրոպոս, Կուրատոր.


Սնուցիչ, չի, չաց

cf. Սնուցող.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՆՈՒՑԱՆՈՂ ՍՆՈՒՑԻՉ ՍՆՈՒՑՈՂ. Որ սնուցանէ. սնուցանօղ. հոգաբարձու որբոց. եւ Սննդադար. տես եւ Եպիտրոպոս, Կուրատոր.


Սնուցող

adj. s.

nutritious, nutritive;
nurse, fosterer.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՆՈՒՑԱՆՈՂ ՍՆՈՒՑԻՉ ՍՆՈՒՑՈՂ. Որ սնուցանէ. սնուցանօղ. հոգաբարձու որբոց. եւ Սննդադար. տես եւ Եպիտրոպոս, Կուրատոր.


Սողամ, ացայ, ացի

vn.

cf. Սողիմ;
cf. Սողոսկիմ.

· Calfa

NBHL (1)

կաղալով եւ սողալով եւս ի լեառնն ելանէին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 27։)


Սողեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to creep or crawl.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զբիրտ ցուպն ի շնչաւորութիւն կենդանացուցեալ սողեցուցանէր. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)


Սողիմ, եցայ

vn.

to creep, to crawl on the belly, to wriggle;
— ընդ երկիր, to crawl along on the ground;
to drag or draw oneself along.

· Calfa

NBHL (1)

քահանայքն անկանէին սողէին. (յն. մի բառ προπίπτω procido ) աղաչէին զաստուած. (՟Գ. Մակ. ՟Ա. 10։)


Սողոբայ

cf. Սիղղոբայ.

· Calfa

NBHL (1)

Առանց ալփաբետաց ուսուցանէ, եւ առանց սողոբայից հեդէ. (Մամբր.։)


Սողոսկեմ, եցի

va.

to cause to glide in, to instil, to insinuate, introduce or bring in cleverly, to foist.

· Calfa

NBHL (1)

Սովոր է չարն ի ձեռն այլոց սողոսկել զայսպիսի սպրդումն բանից։ Խորագէտն սուզեալ կորուսանէ զիւր վնասն, եւ ճարտարութեամբ բանին սողոսկէ զմիտս լսողացն ի վերայ վնասուն դիւրին պատճառաւ. (Մագ. ՟Ծ՟Դ։ Լմբ. առակ.։)


Սողոսկիմ, եցայ

vn.

to crawl often, to creep, to meander, to wind, to go trailing along;
to be introduced or brought in;
cf. Սողմիմ.

· Calfa

NBHL (1)

իբրեւ զմկունս ի ծակս որմոց սողոսկեալ մտանէին։ Սուղ ինչ աւանդութիւնս եկամուտ սպրդեալ իմն սողոսկեցաւ. (Լաստ. ՟Բ։ Մագ. ՟Ա.։)


Սուր

adj. s. adv. gr.

sharp, pointed, piercing, cutting, trenchant;
penetrative, acute, perspicacious, keen, subtle, lively;
sharpness;
sharply;
acute accent;
— ձայն, sharp sound, shrill voice;
— ազք, ակն, keen sight;
— ականջ, sharp ear;
— համ, acrid savour;
— ցաւ, acute pain;
— ունկն կալջիր խրատու հօր քոյ, be most attentive to your father's advice.

· Calfa

NBHL (1)

Յայտնագոյն քան զձայն՝ զգործոցն ճշմարտութիւն, այնոցիկ՝ որ սուր կարեն տեսանել, յանդիման կացուցանէ. (Փիլ. լիւս.։)


Սպանակ

s.

an ancient Egyptian land-measure.

· Calfa

NBHL (1)

Կռիւք եւ սպանմունք լինէին եգիպտացւոցն ի վերայ իւրաքանչիւր սահմանի (զկնի յորդելոյ նեղոսի). մինչեւ իմացան չափ մի, որում անուն էր սպանակ. զայն դնելով՝ գտանէին զսահմանս իւրաքանչիւր արտավարաց. ուստի ապա եւ երկրաչափութիւն գտաւ. (Սահմ. ՟Ժ՟Է.) ուր ի յն. ձ. գրի εὑακαινᾶν διὰ τὸ μὴ καίνειν, ὀ ἑστι φονεύειν. 21


Սպանանեմ, սպանի

va.

to kill, to slay, to put to death, to take away life, to assassinate, to massacre, to slaughter, to cut the throat of, to behead, to execute;
— զմիմեանս, to kill each other;
— զկրակ, to put out, to extinguish, to quench fire;
cf. Ընթադրութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Սպանեցէք զայնպիսի ճոխ կրականի։ Սպանէք զմոգեանն. (Փարպ.։)

σφάττω, σφάζω, φονεύω , κτείνω, καίνω, ἁποκτείνω interficio, occido, neo, macto եւ այլն. Զենուլ. խողխողել. գլխատել. սրով ծախել. զոհել. մեռուցանել. ի մահ մատնել. (ոմանք ի գրչաց ստէպ գրեն որպէս ռմկ. Սպանել) սպանել, մորթել, մեռցնել .... եբր. զապախ։ Ասի զանասնոց. տե՛ս (Ել. ՟Ի՟Բ. 1։ Ղեւտ. ՟Ժ՟Ե. 5։ Օր. ՟Ի՟Ը. 31։ Ես. ՟Ի՟Բ. 13. եւ այլն։ Եւ զմարդկանէ. տե՛ս Սղ. ՟Լ՟Զ. 15։ Ղկ. ՟Ժ՟Թ. 28։ Գծ. ՟Ե. 30. եւ այլն։)