Definitions containing the research անէ : 7071 Results

Սկզբումն, ման

See full entry →

s.

beginning, outset, opening, initiative, first steps, first appearance;
priority.

NBHL (2)

Եւս յայտնագոյն վերայայտէ, եւ ուսուցանէ սկզբմամբ թղթոյն. (Կամրջ.։)

Որ եւ զմարտակռուելն ընդ անոպայ հրէիցն՝ սկզբմունք գրոցդ ցուցանէ. (Ճ. ՟Ա.։)


Սկսանիմ, սայ

See full entry →

vn.

cf. Սկսնում.

NBHL (1)

Սկսաւ մարդիկն բազմանալ։ Յայնմհետէ սկսաւ քարոզել յիսուս։ Եւարդ սկսի՛ր օրհնել զտուն ծառայի քո։ Տու՛ր նոցա վարձս՝ սկսեալ ի յետնոցն մինչեւ ցառաջինսն։ Ուսուցանէ ընդ ամենայն հրէաստան՝ սկսեալ ի գալիլէէ մինչեւ ցայսր.եւ այլն։


Սկսող, աց

See full entry →

s.

beginner, novice.

NBHL (1)

Զի եւ ոչ գործ ամենայն եւ արուեստ ի միոջէ սկսողէ աւարտեալ կատարեցաւ ի սկզբանէ, այլ ի բազմաց. (Մխ. դտ.։)


Սկսումն, ման

See full entry →

s.

beginning, start, debut, first appearance or performance;
prelude.

NBHL (1)

Ի սկսմանէ արար աստուած զերկին եւ զերկիր. (Վրդն. պտմ.։)


Սղոց, աց

See full entry →

s. zool.

saw;
saw-fish;
— ձեռաց, hand-saw.

NBHL (1)

πρίων serra. իտ. sera. Երկաթի գործի բազմաժանի, որ սողելով իմն հատանէ զփայտ կամ զտախտակ եւ այլն.


Սղոցեմ, եցի

See full entry →

va.

to saw, to cut with a saw.

NBHL (1)

Զկէսս սղոցէին ընդ մէջ, եւ սպանանէին. (Եփր. վկ. արեւ.։)


Սմբակակոխ լինիմ

See full entry →

sv.

"cf. Սմբակակոխ առնեմ."

NBHL (1)

Հինիւ սմբակակոխ արարեալ զսահմանս հայոց։ Բազում արեան ճապաղիս ի նոցանէ հեղուին՝ սմբակակոխ արարեալ. (Խոր. ՟Ա. 12։ Յհ. կթ.։)


Սմբակակոխեմ

See full entry →

va.

to trample down with cavalry.

NBHL (1)

Հինիւ սմբակակոխ արարեալ զսահմանս հայոց։ Բազում արեան ճապաղիս ի նոցանէ հեղուին՝ սմբակակոխ արարեալ. (Խոր. ՟Ա. 12։ Յհ. կթ.։)


Սնաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Ընդունայնաբանութիւն.

NBHL (1)

Այլոց եւս վնասէին սնաբանութեամբք։ Որք սնաբանութեամբ բանիւք խոտորին ի կարգադրութեանց։ Զամենայն չարիս հատանէ զմտածութեանց մերոց, եւ զսնաբանութեանց. (Ոսկ. գղ.։ Ճ. ՟Գ.։ Շ. յկ. ՟Ծ՟Բ։)


Սնապարծ, ից

See full entry →

cf. Սնապարծիկ.

NBHL (2)

Սնապարծ, որ յոչ գոյսն իւր մեծաբանէ, եւ առաւել քան զոր էն՝ երեւել ձեւանայ. (Բրս. հց.։)

Ըզսուտ եւ զսնոտի եւ զսնոտապարծ բանս։ Զնապարծ իմաստութիւնն յունաց ճշմարիտ վարվարդապետութեամբ եղծանէր։ Զանլուռ բերան բազմախօսին, եւ եւ ըզսնապարծ բան յիմարին. (Վեցօր. ՟Ա։ Ճ. ՟Գ.։ Յս. որդի.։)


Սնապարծիկ

See full entry →

adj.

vain-glorious, conceited, vain, boastful, bragging, swaggering, bullying.

NBHL (1)

Ըզսուտ եւ զսնոտի եւ զսնոտապարծ բանս։ Զնապարծ իմաստութիւնն յունաց ճշմարիտ վարվարդապետութեամբ եղծանէր։ Զանլուռ բերան բազմախօսին, եւ եւ ըզսնապարծ բան յիմարին. (Վեցօր. ՟Ա։ Ճ. ՟Գ.։ Յս. որդի.։)


Սնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render useless.

NBHL (1)

Մի սնացուցանէ զուռ քո ապականիչ եւ ժանտագործ մարախ. (Սարկ. աղ.։)


Սնափառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

avidity of vain or false glory, pride, ambition, vanity, self-conceitedness, foppishness.

NBHL (1)

Սնափառութեանն (ընդդէմ դնել) զանփառութիւնն։ Բաժանէ սնափառութեամբ յեղբարցն. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)


Սննդական, ի, աց

See full entry →

adj.

nutritive, nutritious, alimentary.

NBHL (1)

Երեք մասունք են որդւոյ. է որ սննդական է, եւ է որ զգայական, եւ է որ բանական։ Տունկք ամենայն զսննդականն եւ շարժողականն ունին կենդանութիւն ի բարւոյն։ Զանկոյ սննդականս եւ աճողոկանս զօրութիւն ի վեր շարժէ։ Զմարմինս դարմանէ սննդականաւն. (Փիլ. լին.։ Դիոն. ածայ.։ Շիր.։)


Սննդակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj. s.

nursed, bred or brought up together, coetaneous;
familiar, friend, comrade, fellow.

NBHL (1)

Ընդ սննդակից եւ ծանօթական բանսն խառնեալ անկանէ զբանն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։)


Սնուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to nourish, to feed, to maintain;
to foster, to instruct, to breed, to bring up.

NBHL (1)

Սնուցանէ մանուկ սառա։ Առ զմանուկդ, սնո զդա ինձ։ Սնոյց զքեզ տէր աստուած քո, որպէս սնուցանիցէք ոք զորդի իւր։ Եթօղ նա անդ զլիւսի՝ սնուցանել զորդի իւր։ Սնուցեանէր զանտիոք զպատանեակն աղեքսանդրի.եւ այլն։


Սնուցանող

See full entry →

cf. Սնուցող.

NBHL (1)

ՍՆՈՒՑԱՆՈՂ ՍՆՈՒՑԻՉ ՍՆՈՒՑՈՂ. Որ սնուցանէ. սնուցանօղ. հոգաբարձու որբոց. եւ Սննդադար. տես եւ Եպիտրոպոս, Կուրատոր.


Սնուցիչ, չի, չաց

See full entry →

cf. Սնուցող.

NBHL (1)

ՍՆՈՒՑԱՆՈՂ ՍՆՈՒՑԻՉ ՍՆՈՒՑՈՂ. Որ սնուցանէ. սնուցանօղ. հոգաբարձու որբոց. եւ Սննդադար. տես եւ Եպիտրոպոս, Կուրատոր.


Սնուցող

See full entry →

adj. s.

nutritious, nutritive;
nurse, fosterer.

NBHL (1)

ՍՆՈՒՑԱՆՈՂ ՍՆՈՒՑԻՉ ՍՆՈՒՑՈՂ. Որ սնուցանէ. սնուցանօղ. հոգաբարձու որբոց. եւ Սննդադար. տես եւ Եպիտրոպոս, Կուրատոր.


Սողամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

cf. Սողիմ;
cf. Սողոսկիմ.

NBHL (1)

կաղալով եւ սողալով եւս ի լեառնն ելանէին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 27։)


Սողեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to creep or crawl.

NBHL (1)

Որ զբիրտ ցուպն ի շնչաւորութիւն կենդանացուցեալ սողեցուցանէր. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)


Սողիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to creep, to crawl on the belly, to wriggle;
— ընդ երկիր, to crawl along on the ground;
to drag or draw oneself along.

NBHL (1)

քահանայքն անկանէին սողէին. (յն. մի բառ προπίπτω procido ) աղաչէին զաստուած. (՟Գ. Մակ. ՟Ա. 10։)


Սողոբայ

See full entry →

cf. Սիղղոբայ.

NBHL (1)

Առանց ալփաբետաց ուսուցանէ, եւ առանց սողոբայից հեդէ. (Մամբր.։)


Սողոսկեմ, եցի

See full entry →

va.

to cause to glide in, to instil, to insinuate, introduce or bring in cleverly, to foist.

NBHL (1)

Սովոր է չարն ի ձեռն այլոց սողոսկել զայսպիսի սպրդումն բանից։ Խորագէտն սուզեալ կորուսանէ զիւր վնասն, եւ ճարտարութեամբ բանին սողոսկէ զմիտս լսողացն ի վերայ վնասուն դիւրին պատճառաւ. (Մագ. ՟Ծ՟Դ։ Լմբ. առակ.։)


Սողոսկիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to crawl often, to creep, to meander, to wind, to go trailing along;
to be introduced or brought in;
cf. Սողմիմ.

NBHL (1)

իբրեւ զմկունս ի ծակս որմոց սողոսկեալ մտանէին։ Սուղ ինչ աւանդութիւնս եկամուտ սպրդեալ իմն սողոսկեցաւ. (Լաստ. ՟Բ։ Մագ. ՟Ա.։)


Ջրասուզակ

See full entry →

adj. s.

diving;
diver.

NBHL (1)

Որ սուզանի ի ջուրս, եւ ելանէ. սույտ պաթար.


Ջրատեսակ

See full entry →

adj.

water-like.

NBHL (1)

Ընդ հատանել երակաց մարդոյ՝ նախ ելանէ թանձր արիւն, եւ յետոյ սակաւ սակաւ ջրատեսակ, եւ ջուր. (Մխ. ապար.։)


Ջրատուն

See full entry →

cf. Ջրամբար.

NBHL (1)

Անձրեւն անդ յստակի ի պղտորութէանն, եւ ապա մտանէ ի ջրատունն. (Վստկ.։)


Ջրգողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

dropsy;
— որովայնի, ascites, common dropsy;
— գլխոյ, hydrocephalus;
- աչաց, hydrophthalmia;
— պորաց, hydrophalus;
— սրտակրանաց, hydrocardy;
— փամփշափ, hydrocele;
— կրծից, hydrothorax;
— ականջաց, hydrotite.

NBHL (1)

ὔδερος, ὔδρωψ, ὐδερίασις hydrops, hydropisis, aqua intercus. որպէս թէ գողութիւն ջրոյ. Ախտ՝ որ գոյաւորէ ընդ մորթով զջուր օտար, ուռուցանէ զհիւանդն իբրեւ զտիկ, եւ տայ պասքիլ ի ծարաւոյ.


Ջրիկ

See full entry →

s.

drop of water.

NBHL (1)

Ընդ գազանս անապատի շրջէր, եւ ջրիկն՝ որ գտանէր, նոցա արբուցանէր։ Զմայլեալ պարարին ըմպելով զականակիտ զքաղցր ջրիկ աղբերականց. (Վրք. հց. ձ։)


Ջրհան, աց

See full entry →

s. s. mech.

drawer of water;
pump;
— բազագրեալ, ձգիչ եւ ճնշիչ, lift & force —, sucking & forcing —, double-acting -;
— շնչող, sucking, lifting or drawing -;
— մղիչ, forcincing — set;
— հրդեհի, steam —, engine, fire-engine;
— կեդրոնախոյս զօրութեամբ, centrifugal -;
— կրելի, portable fire-engine;
— հոլովական, rotatory, rotary -;
— սնուցիչ, feed —;
— օդային, air —, pneumatic —.

NBHL (2)

Որ հանէ զջուր ի գբոյ. ջրուոր. ջուր քաշօղ.

Տեսանէր ջրհոր ոսկեղէն, եւ շխթայս ոսկեղէն, եւ գոդի մի ջրհան, զի հանէր ոսկի ամանով ջուր. (Վրք. հց. ձ։)


Ջրհոր, ոց

See full entry →

s.

well;
cistern;
— արգեղեան, Artesian-well;
— ծծիչ, absorbing or draining well, bog, cesspool.

NBHL (1)

Ջրհոր ջրոյ կենդանւոյ։ Ի ջրհորոյն յայնմանէ արբուցանէին զխաշինս։ Նստաւ առ ջրհորի միում։ Ջուր ի ջրհորոյն բեթղահեմի։ Ի քոց ջրհորոց։ Ի ջրհորոց ձերոց.եւ այլն։


Ջրմուղ, մղաց, ից

See full entry →

s.

water-pipe, conduit, aqueduct.

NBHL (1)

Գտանէ աղբիւր սակաւաբուղխ. որոյ ջրմուղ կազմեալ՝ ածեալ հասուցանէ ի մէջ հովտին։ Պատսպարեաց ջրմուղ ներքոսագոյն երկրի՝ ի քարանց տաշելոյ փողոցս գնացից ջրոյն կազմեալ. (Արծր. ՟Ա. 11։ ՟Դ. 11։)


Ջրուոր, աց

See full entry →

adj.

drawing water;
water-carrying.

NBHL (1)

Նստոյց զուղտսն արտաքոյ քաղաքին առ ջրհօրոյ ջրոցն՝ ընդ երեկս, յորժամ ջրուորն ելանէր. (Ծն. ՟Ի՟Դ. 11.) յն. αἰ ὐδρευόμεναι ջուր հանօղ (աղջկունք)։


Ռ (ra)

See full entry →

s.

the twenty eighth letter of the alphabet and the twenty second of the consonants;
thousand, thousandth;
It is sometimes confounded with the letter ր;
When used as an initial it generally indicates foreign words.

NBHL (1)

ռայն ըռամիկ՝ արանց հանուրց, ոչ նախանձել՝ խրատէ վարուց։ Ռայն՝ ռահիւհանէ զքեզ ի բարձունս գընալ հոգւով ընդ իմաստունս. (Շ. այբուբ.։)


Ռաբբի

See full entry →

s.

Rabbi;
master, doctor.

NBHL (1)

Կոչել ի մարդկանէ ռաբբի ռաբբի։ Ռաբբի՝ բարւոք է մեզ աստ լինել. եւ այլն։


Ռազմ, ից

See full entry →

s.

battle-array, rank, line, order;
battle, war;
— առնել, կարգել զ—ն, to marshal, to array;
— դնել, ի — մտանել, to make war, to fight, to assail;
հատանել զ— պարւուց զօրաց, to put to rout, to disperse, to defeat, to discomfit.

NBHL (1)

Յերկու կողմանէն ռազմ գաղտ կարգեաց. եւ ինքն զութ հազար արսն բաժանեաց ի վեց ռազմն (թեւ բանակի). (Մամիկ.։)


Ռամիկ, մկաց

See full entry →

adj. s.

vulgar, low, plebeian, popular, common, vile, trivial;
the vulgar, the common people, lower orders;
տգէտ —ն, the ignorant mob.

NBHL (1)

Կամ իբրեւ ածական. ամենայն ռամիկ բազմութիւն։ Զբազումս ի ռամիկ մարդկանէն։ Եկեղեցական դասուց, եւ ռամիկ ժողովրդոց. (Եղիշ. գ։ Փարպ.։ Շ. թղթ.։)


Ռեմոն

See full entry →

s.

earnest, pledge.

NBHL (1)

Ռեմոն չտան, եւ զգինքն չվճարեն։ Առնու առհաւատչեայ, այսինքն ռեմոն (կամ ռիմոն)։ Առնու ի դնողէն ռեմոն (ռիմոն)։ Կորուստանէ միայն՝ զոր ինչ ռեմոն ետ. (Մխ. դտ.։)


Ռշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

penuriousness, niggardness, stinginess, avariciousness.

NBHL (1)

Ըռըշդութեամբ զինչսն։ Մի ռըշդութեամբ ի նմանէ վրիպել։ Բամբասեցան ի յռշտութէանն։ Այսպիսի ռժդութիւն ժողովրդեան. (Լմբ.։)


Ռոճիկ, ճկաց

See full entry →

s.

appointment, salary, pension, pay, hire, wages;
maintenance.

NBHL (1)

Ի բազում ամաց կերակրիւ յռոճկացս յայսցանէ, եւ ոչինչ օգտեցայ. այժմ գտի այլ ռոճիկ. (Ճ. ՟Բ.։)


Ռումբ, ռմբաց

See full entry →

s.

shell, bomb, grenade;
—ս արձակել, to shell, to fire shells, to shoot bombs.

NBHL (1)

Եդեալ լիցի այն ի փայտ ըռմբի ... Նշանակն դնի ի կողմանէ կապեալ կամ ագուցեալ ի յըռմբի։ Զոր բառնան ըռմբօք ի չորից բարձր ի վերայ նորա առագաստ. (Մաշտ. ջահկ.։)


Ս (sé)

See full entry →

s.

the twenty ninth letter of the alphabet and the twenty third of the consonants;
two thousand, two thousandth.

NBHL (1)

Քէ, եւ սէ, եւ ցոյ՝ յաւարտ բանին (բառին) մտեալ՝ բազում ցուցանէ. (Տօնակ.։)


Սադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to persuade, to advise, to excite, to suggest, to insinuate, to stir up, to provoke, to induce;
to help, to contribute;
to be the means of, to procure;
to contrive, to invent, to form;
to betray, to give up, to deliver.

NBHL (1)

Ի սադրելոյ աղօթից նորա։ Թերեւս ի սադրելոյ նորա լուծումն ինձ ի կապարանէն լիցի. (Յհ. կթ.։)


Սալ, ից

See full entry →

s.

anvil;
slab, paving or flag stone;
sheet of metal, plate.

NBHL (1)

Ասեն (վասն շինողաց աշտարակի), թէ սալք ոսկւոյ եւ արծաթոյ ի հիմանէ մինչեւ ցաւարտն դնէին շուջանակի. (Վրդն. ծն.։)


Սալայատակ, աց

See full entry →

adj. s.

paved with flagstones;
pavement;
foot-pavement, foot-path.

NBHL (1)

Զանգանէ զ՝ի վայրծորեալ բնութիւն ջրոյն սալայատակ տրամացեալ հողոյն կափմամբ։ Խտանայ երկնային մարմինս ի ներքոյ ջուրցն, եւ լինի սալայատակ հաստատրամ անփապելի. (Եղիշ. ՟Բ։ Շիր.։)


Սալասմբակ

See full entry →

adj. s.

stone-hoofed, solid hoofed;
steed, courser.

NBHL (1)

Հասանէ աժխոյժն խիզախմամբ՝ իւրովն ճանճաճերմակ եւ սալասմբակն երիվարաւ։ Կռօնոս յայծի հեծեալ (ժամանակն յայծեղջիւնր (ի վրնջապապչեակն քաղ սալասմբակ. (Մագ. ՟Լ՟Դ. ՟Ծ։)


Սալար, սալարանի

See full entry →

cf. Սաղար.

NBHL (1)

Մեր ցասուցեալ սալարի (կամ սաղարի) նոցա՝ ցլու արբուցաք արիւն։ Ըստ անուանց նոցա սալարս եւ հէջիպս անուանէին. (Խոր. ՟Գ. 17։ Մեսր. երէց.։)


Սալարկ

See full entry →

adj. s.

paved;
pavement.

NBHL (1)

Տեսանէր զկամուրջսն, եւ սալարկս ի ձորս, եւ ի բազում տղմային տեղիս պողոտայից. (Տէր Իսրայէլ. մարտ. ՟Ժ՟Գ.։)


Սալովբայ

See full entry →

cf. Սիղղոբայ.

NBHL (1)

Հանդիպեցուցանէր զհայերէն աթութասն ըստ կարգման սալովբայիցն յունաց. (Փարպ.։)