Definitions containing the research անէ : 7071 Results

Մեծացուցիչ, չի, չաց

See full entry →
NBHL (1)

Այն որ մեծացուցանէ (ըստ ամենայն առման).


Մթացուցիչ, չի, չաց

See full entry →
NBHL (1)

Այն՝ մր մթացուցանէ. խաւարեցուցիչ.


Յապաղեցուցիչ

See full entry →
NBHL (1)

Որ յապաղեցուցանէ. խափանիչ.


Յորսայսեալ կալ

See full entry →
NBHL (1)

Ծովն ընդ աւազուտ դրունսն ոչ անցանէ, այլ անդրէն յինքն որսայսեալ անկանի. (Պիսիդ. (յն. յորսայս վերընթանայ)։)


Յուռութուլունք

See full entry →
NBHL (1)

Գտանէին ի ներքոյ հանդերձից նոցա յուռութուլունս, եւ բժժանս յամենայն կռոց ուս ընդ անութ ունէին. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 40.)


Յօդակոտոր՞՞՞առնեմ

See full entry →
NBHL (1)

Զի թէ էին բազմակապ յօդիւք ոտքն (խղի), բազմայօդքն լքեալ անկանէին, եւ յօդակոտոր ի միմեանց յօդքն քակտէին. (Վեցօր. ՟Ը։)


Յօրանչումն, ման

See full entry →
NBHL (1)

(Ի ժամ աղօթից) զամենայն հոգս կենացս արկանէր ի միւս, եւ յորդորէր ի յորաչմունս. (Ճ. ՟Գ.։)


Նա

See full entry →
NBHL (1)

Դաս ունի այբն նախկին գոլոյ, եւ ըստ նմանէքն եւ տեսակ զատելոյ յայլս զատուցեալ. (Մագ. քեր.։)


Նախանձախնդիր

See full entry →
NBHL (1)

Տեսանէր (մովսէս) նախանձախնդիր զվրիժառուն հեղիաս. (Եփր. այլակերպ.։)


Նաւատորմիղ, մղի

See full entry →
NBHL (1)

Նաւի զօրագլխականի՝ նաւատորմին զարդու։ Զնաւատորմիլն տեսեալ՝ խոստովանէ զնաւաստին. (Փիլ. ել. ՟Բ. 44։ եւ Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Նհանջեմ, եցի

See full entry →
NBHL (1)

Չորս ամօք նհանջիլ եղանակացն՝ երեսուն ամն ի նոյն կացուցանէ զպատկեր աւուրն. (Տօնակ.։)


Նմանական

See full entry →
NBHL (1)

Նմանական ազգն՝ որով սնեալ է, զայնոսիկ նմանեցուցանէ դիւրաւ եւ քաջապէս. (Պղատ. տիմ.։)


Նորածնիմ

See full entry →
NBHL (2)

ՆՈՐԱԾՆԻԼ. ՆՈՐԱԾՆԻԼ կամ ՆՈՐԱԾՆԱՆԻԼ. Նոր ծնանիլ, վերածնիլ ի սուրբ աւազանէ՝ որդեգրիլ աստուծոյ հաւատովք.

Զբիծ մեղաց լուծանէ զնորա ծնելոցս աւազանաւ ի հոգւոյն. (Յճխ. ՟Բ։)


Նուաստացուցիչ

See full entry →
NBHL (1)

Որ նուաստացուցանէ, կամ ընդվայր հարկանէ.


Նստական

See full entry →
NBHL (1)

Յորժամ ցուցանէ զնստականն, (յայտ առնէ) զսուրբն հանգուցեալն ի նոսա զաստուած. (Ոսկ. եբր.։)


Նօթճեմ, եցի

See full entry →
NBHL (1)

Երգով երգոցս զխորհրդոցն խորհուրդս ուսուցանել մեզ բարձր բանս նօթճէ (յն. արտաճառէ, կամ խոստանայ)։ Զհեռացեալ վատութիւնն յայտնապէս նօթճէ (յն. աւետարանէ), եւ զպտուղ առաքինութեանն չեւ եւս կատարելապէս ցուցանէ. (Նիւս. երգ.։)


Շնորհահատոյց

See full entry →
NBHL (1)

Ոչ լինին շնորհահատոյցք բարութեանց նորա։ Շնորհահատոյց լինել պարտ էր, եւ ոչ հակառակաւն վարել ձայնիւ։ Աբրահամ որդւոցն քետայ երկիր պագանէր, եւ շնորհահատոյց լինէր. (Եփր. մն.։ Պիտ.։ Սարկ. պատկ.։)


Շողոքորթ

See full entry →
NBHL (1)

Ո՞ր ի գազանաց չարագոյն խածանէ. յընտանեաց շողոքորթն, եւ յօտարաց զրպարտողն. (Պիտառ.։)


Ողջէգալ

See full entry →
NBHL (1)

Եթէ յանկարծ ուրեք պատահի նմա հեթանոս անօրէն, յառաջ քան զնորա ողջէգալն կանխէ եւ երկիրպագանէ նմա հանդերձ ողջունիւն հարցանելով. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Ուղղաբանութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Որք զբանին աստուծոյ զիջումն ուղղաբանութեամբ գովեստաբանէք. (Կանոն.։)


Ուղղանկիւն, կեանց

See full entry →
NBHL (2)

Ասէ եւրիպիդէս, եթէ ինձ պատուեալ լիցի ութերեակ. որ եւ քուեայ առաջին զսա անուանէ յաղագս ուղղանկեանցն. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.) իմա՛ ուղիղ անկեանց, կամ նման գոլոյ ուղղանկիւն ձեւոց։

Զուղղանկիւնսն չորեսին առ միմեանս հայեցուցանէ։ Ի հայել ուղղանկիւնեացն առ տրամագիծն վերջին. (Շիր.։)


Ունայնացուցիչ

See full entry →
NBHL (1)

Որ ունայնացուցանէ կամ ի դերեւ հանէ.


Ուրախամիտ

See full entry →
NBHL (1)

Բնակեցուցանէ զամուլն ի տան ուրախամիտ որպէս մայր որդւովք (կամ որդւոց) բերկրեալ. (Սղ. ՟Ճ՟Ժ՟Բ. 9։)


Չորեքշաբաթի, թւոյ

See full entry →
NBHL (1)

Ի կիւրակէի եւ ի չորեքշաբաթու եւ յուրբաթու։ Զչորեքշաբաթի եւ զուրբաթ անսուաղ անցուցանէին։ Մինն ի մէնջ հրեշտակ չորեքշաբաթի է, եւ միւսն ուրբաթու. (Սեբեր. ՟Ե։ Վրք. հց. ՟Ը. ՟Ժ՟Թ։)


Պասեքատօն

See full entry →
NBHL (1)

Դղրդեցուցանէ զբոլորն Երուսաղէմ, ի պասեքատօնակ մտանելով ի սա. (Մամբր.։)


Պատուհասակոծ

See full entry →
NBHL (1)

Պատուհասակոծ առնէր զդպիրսն իբրեւ զկաշառաբեկս։ իբրեւ յանցանէ աղքատն, յարուցեալ ի վերայ՝ պատուհասակոծ առնեն զնա. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 15։ Սիր. ՟Ծ՟Գ. 27։)


Պերճանք, նաց

See full entry →
NBHL (1)

Բազում իմն պերճանք էին ի ժամանակին՝ կանանցն. այնպէս զի եւ զարամբք ելանէին չարութիւնք նոցա։ Չար ցաւք մտին ի տունս արանց առ ի կանանց հապիտ պերճանաց. (Ոսկ. ես.։)


Պլակինդի

See full entry →
NBHL (1)

Գնեա՛ ինձ ի նմանէ պլակինդի (կամ պլակունտա). (Վրք հց. ԺԵ։)


Պտղատու

See full entry →
NBHL (1)

Արդ երկրագործ՝ արօր կացուցանէ, ի վեր հայելով զպտղատու կոչէ (զաստուած)։ Եւ ոչ որովք միանգամ զնիւղոս պատուօքն թշնամանեն՝ զպտղատուն, որպէս գովեն նոքա. (Ածաբ. ի նոր կիր.։)


Ջամբեցուցանեմ, ուցի

See full entry →
NBHL (1)

Զայս նուազութիւն մասնաւոր պտղոյ ձեզ ջամբեցուցի։ Նախ կաթն ջամբեցուցանէ որպէս դեռածին մանկուց։ Ի խաչանց կաթն ջամբեցուցանէր. (Նար. ՟Հ՟Բ։ Շ. ՟ա. պ. ՟Ի՟Ա։ Հ=Յ. փետր. ՟Ժ՟Բ.։)


Ջերմեռանդն

See full entry →
NBHL (2)

Ջերմեռանդն յոժարութեամբ բեւեռեսցէ զնոսա ի յանարատ սրբութեանն մաքրութիւն։ Զարդացուցանէի զջերմեռանդ սէրն ընդ անբաւ բարեացն պարգեւողին իմոյ քրիստոսի. (Պիտ.։)

Տեսանէ զջերմեռանդն հայցուածս խնդրողին. (Շ. ընդհանր.։)


Ստէպ, ստիպոյ, ով, աւ

See full entry →
NBHL (2)

Վաղվաղակի ստիպով առաքեալ դեսպան։ Խնդրէին ստիպով ի նմանէ։ Լուան զայնպիսի ստիպով կոչումն. (Փարպ.։)

Ետես ինձ մի, որ ելանէր ի լեառն ստէպ ի վաղ. (Հ. սեպտ. ՟Զ.։)


Ստորադասական

See full entry →
NBHL (2)

Առաջադիր ձայնաւորք են վեց. ա, ե, է, ը, ի, ո. եւ ստորադասք են ի նոցանէ երկու, ի, ւ։ Ստորադասք են ի սոցանէ երեք. սակս. կից. որդ. (Թր. քեր.։)

Անդրանիկ դասապետութիւնք, եւ ստորադասքն ի նոցանէ. (Տօնակ.։)


Ստորոգելի

See full entry →
NBHL (1)

ՍՏՈՐՈԳԵԱԼ ՍՏՈՐՈԳԵԼԻ. κατηγόρημα praedicatum προσνενεμουμένον attributum. Բառ՝ որ ըստ տրամաբանից ասի զենթակայէ. պատշաճեալ ինչ ումեք կամ իմիք իրաւամբք, եւ ստուգութեամբ ասելի զնմանէ.


Ստորուստ ի —

See full entry →
NBHL (2)

Ի ՍՏՈՐՈՒՍՏ. κάτωθεν inferne, ab imo. ի ստորէ. ի ստորին կողմանէ. ի ներքուստ, ի ներքոյ կողմանէ. վարէն, տակէն.

Այն ի վերուստ ի վայր հոսէր, եւ այս ի ստորուստ ի վեր ելանէր։ Ի ստորուստ յերկրէ աղբերց պատառեցելոց. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին. ՟Բ. 29։)


Սրատեսութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Ի սրատեսութի՞ւն (հպարտանաս). արծուի եւ անգղ յաղթեն քեզ։ Տուեալ է աստուծոյ անկեղն առաւել զսրատեսութիւն։ Այծեամն իւրով սրատեսութեամբն։ Այծեամն անուանէ յաղագս սրատեսութեանն զբանն աստուած. (Ոսկ. փիլիպ.։ Ոսկիփոր.։ Բրս. հայեաց.։ Նիւս. երգ.։)


Սրտնութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Սրտնութեամբն խաւարեցուցանէ. (Խոսր.։)


Վաղուց

See full entry →
NBHL (1)

Յիշեցուցանէ նոցա զվաղուց գործոցն նշանսն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 28։)


Տասնապատկեմ, եցի

See full entry →
NBHL (1)

Հազարն ասելով աւուրս՝ զտասնապատկելն եւ զբազմապետկելն ցուցանէ. (Լմբ. յայտն.։)


Տիտանացիք, ցւոց

See full entry →
NBHL (2)

ՏԻՏԱՆ ՏԻՏԱՆՔ, ՏԻՏԱՆԵԱՆ ՏԻՏԱՆԱՑԻՔ որպէս յն. դիդան, դիդանէս . τιτάν, τιτάνες titan, -nes. gigas, gigantes. եբր. Ռափա, ռափայիմ կամ ռափայինք, ռափացիք. այսինքն հսկայ, հսկայք. որպէս Քամ, մանաւանդ Նեբրովթ կամ Բէլ թոռն նորա, քանանացիք։ Ըստ առասպելաց՝ Տիտան ասի արեգակն, եւ տիտանեանք՝ թշնամիք նորա որդիք երկնի եւ երկրի՝ յարամազդայ գետնասուզեալք, այսինքն դեւք, որպէս եւ հսկայք շինօղք աշտարակի.

Յետ ջրհեղեղին տիտանն ընդ կրովնի ի մարտ գրգռէր։ Սկսանէին զբարձրաբարձ զբուրգնն կանգնել. եւ յետ այնորիկ կրովնն եւ տիտանն մարտ պատերազմի ընդ միմեանս բախէին։ Հերկալէս եւ դիոնէսոս էին ի տիտանացն. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Տիտանեան, եանք

See full entry →
NBHL (2)

ՏԻՏԱՆ ՏԻՏԱՆՔ, ՏԻՏԱՆԵԱՆ ՏԻՏԱՆԱՑԻՔ որպէս յն. դիդան, դիդանէս . τιτάν, τιτάνες titan, -nes. gigas, gigantes. եբր. Ռափա, ռափայիմ կամ ռափայինք, ռափացիք. այսինքն հսկայ, հսկայք. որպէս Քամ, մանաւանդ Նեբրովթ կամ Բէլ թոռն նորա, քանանացիք։ Ըստ առասպելաց՝ Տիտան ասի արեգակն, եւ տիտանեանք՝ թշնամիք նորա որդիք երկնի եւ երկրի՝ յարամազդայ գետնասուզեալք, այսինքն դեւք, որպէս եւ հսկայք շինօղք աշտարակի.

Յետ ջրհեղեղին տիտանն ընդ կրովնի ի մարտ գրգռէր։ Սկսանէին զբարձրաբարձ զբուրգնն կանգնել. (եւ յետ այնորիկ կրովնն եւ տիտանն մարտ պատերազմի ընդ միմեանս բախէին։ Հերկալէս եւ դիոնէսոս էին ի տիտանացն. Եւս. քր. ՟Ա։)


Տուրեւառութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Ծանիր, ուստի է ի քեզ գոլդ, տուրեւառութիւն օդոյդ։ Մինչեւ ցյետին տուրեւառութիւն շնչոյն։ Ի սաստիկ կսկծմանէն զտուրեւառութիւն շնչոյն խափանէ։ Իբր զկենդանութիւն իսկապէս, եւ զշնչոյ տուրեւառութիւն հաւաստի. (Ածաբ. աղք.։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 39։ Շ. ՟ա. յհ. ՟Խ՟Դ։ Նար. ՟Ժ՟Բ. եւ ՟Հ՟Ա. ՟Հ՟Դ։)


Տրամաբանեմ, եցի

See full entry →
NBHL (1)

Զառաջինն ըստ բնութեանն տրամաբանէ ... ըստ միաւորութեանն տրամաբանեցան. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Փայլատակունք

See full entry →
NBHL (4)

Ձայնք եւ փայլատակունք։ Յաճախեաց զփայլատակունս իւր, եւ խռովեցոյց զնոսա։ Գնասցեն նետք կորովիք փայլատականց (այսինքն շանթք փայլական), եւ իբրեւ ի լայնալիճ աղեղանէ յամպոցն ոստիցեն ի նպատակս.եւ այլն։

Փայլատակունք ոչ եթէ այլուստեք են, եթէ ոչ ի բնութենէ հրոյ։ Ոչ զփայլատականց եւ ոչ զորոտմանէ, եւ ոչ զխաւարէ ճառէ։ Որք արժանիեն փայլատականց, եւ կայծականց։ Փայլատակունս, եւ շանթս հրացեալս. (Եզնիկ.։ Մանդ.։ Եւս. քր. ՟Ա։)

Կայծակունք թօթափէին ի նոցանէ իբրեւ ի փայատականց պղնձոյ։ Ի փռնչելոյ նորա փայլատակունք հատանին։ Փայլատակունք հատան ի նմանէ։ Ճառագայթք հատանէին իբրեւ ի փայլատականց հրոյ.եւ այլն։

Ի դուրս ոստչէին քաջ զրահաւորք որպէս ի փայլատականց ճառագայթք։ Փայլատակունք ի մերկապատեան վաղակաւորացն բազմութենէ հատանէին. (Խոր. ՟Գ. 37։ Յհ. կթ.։)


Փափկացուցիչ

See full entry →
NBHL (1)

Որ ինչ փափկացուցանէ.


Փղձկամ, ացայ

See full entry →
NBHL (1)

Մովսէս փղձկէր ի սրտին իւրում, եւ ի վեր ինչ ոչ հանէր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 19։)


Փղձկիմ, եցայ

See full entry →
NBHL (1)

Մովսէս փղձկէր ի սրտին իւրում, եւ ի վեր ինչ ոչ հանէր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 19։)


Փոխարէն

See full entry →
NBHL (1)

Զի եւ ոչ իսկ փոխարէնս խնդրէ ի մէնջ փոխանակ երեխտեացն։ Ինքն առնէ զփոխարէնս յերկնի եւ յերկրի։ Փոխարէնս առ ի նմանէ առաքին երեւելիք եւ աներեւոյթք։ Որ առիթ լինի չարին, զփոխարէնս չարեաց առցէ. (Յճխ.։)


Փունջ

See full entry →
NBHL (1)

Եօթն հասկ ելանէին ի միում փնջի. (Ծն. ՟Խ՟Ա. 5. 22։)


Քանոնական

See full entry →
NBHL (1)

Յորժամ զգրիչն հետեւեցուցանէ ընդ ուղիղ քանոնական գիծն. (Մխ. ապար.։)