Definitions containing the research անէ : 7071 Results

Գրաւորական, ի, աց

cf. Գրաւոր.

· Calfa

NBHL (1)

Գրաւորական ժողովուրդն (հին օրինաց)։ Հրաման ընկալաք ի գրաւորականէն, եւ ի նորոգատուր ուսմանց։ Գրաւորական դատապարտութիւն. (Երզն. մտթ.։ Լծ. ածաբ.։ ՃՃ.։)


Գրգեմ, եցի

va.

to fondle, to treat delicately or effeminately, to caress;
to feed delicately.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգին իջանէ, եւ գրգի ի վերայ ջուրցն. (տպ. գրգէ. Մծբ. ՟Զ։)


Գրգիմ

vn.

cf. Գրգամ.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգին իջանէ, եւ գրգի ի վերայ ջուրցն. տպ. գրգէ. (Մծբ. ՟Զ։)


Գրգիչ

adj.

caressing.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոչ առնու ի նմանէ շուչս այս որ փչեալ է ի մեզ, եւ հանգչի յայն ի գրգիչն. (Եփր. ծն.։)


Գրգռիչ, չի, չաց

adj.

exciter, provoker.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ զգրգռիչսն գտանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)


Գրեան, րենոյ, եանք, ենոց

s. pl. books;
writings.

· Calfa

NBHL (1)

Առեալ զճարտարացն գրեան ի նոյն դիւանէն եդեսիոյ. (Խոր. ՟Գ. 53։ Փարպ.։)


Գրեմ, եցի

va.

to write, to compose;
to engrave, to carve;
to paint;
to esteem, to value;
ոչ ինչ —, to despise, to disesteem.

· Calfa

NBHL (3)

Գրեսջի՛ր թէ զայլսն ամենեսեան ունէիր իբրեւ զպատժապարտս մեղաց. յաստուծոյ որդին զիա՞րդ իշխեցեր ժտել։ Գրեսջիր թէ զնա ի խաչ հանէք, ի կայսր զի՞ խրախուսէք. (Ոսկ. ես.։)

Գրեթէ բոլոր աշխարհս կախեալ էր զնմանէ. (Եղիշ. ՟Ը։)

Գրեթէ յազդմանէ հոգւոյն զլինելոցս նախատեսեալ. (Յհ. իմ. ատ.։)


Գրթիչ

s.

cheater, sharper.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ գուցէ ի քումմէ հրամանէ յանդուգն ոք հոլովեալ գրթի քարանց իջանիցէ. (Արշ. վերջ։)


Գրթցեմ, եցի

va.

to knock, to strike.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՛վ խաշինք գէրք, մի՛ ոգորայք. գրթցէք, հարկանէք զհիւանդացեալսն. (Մծբ. ՟Է։)

Գրթցէիք, խեթկէիք, եւ առ ոտն հարկանէիք. (Եփր. աւետար.։)


Գրիչ, չի, չաց

s.

writer, scribe, author;
pen;
— երկաթի, style;
graver;
steel-pen;
փետուր —, goose-quill;
— նկարչի, pencil.

· Calfa

NBHL (2)

Յորժամ աչքս՝ գրչաց, կամ ստեղծչաց գործս զբարւոք կազմեալս տեսանէ. (Փիլ. այլաբ.։)

Ցուանէին զքարտէսն պակասեալ, եւ զգրիչսն մաշեալս. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 16։)


Գրկախառն

adj. adv.

embraced;
"with embracements;
— սիրով ողջունել զմիյեանս, to salute by embracing each other;
— լինիմ, to embrace;
cf. Գիրկ ընդ խառն լինիմ."

· Calfa

NBHL (1)

Լանջակից եւ գրկախառն հօրն կացուցանէ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Գրոհեմ, եցի

vn.

to assault, to storm.

· Calfa

NBHL (1)

Զմիմեամբք գրոհեալք՝ խնճոյս կացուցանէին. (Ագաթ.։)


Գօսանամ, ացայ

vn.

to dry, to become dry.

· Calfa

NBHL (1)

Դալարեցուցանէ զչոր գօսացեալս։ Զգօսացելովքն սփռեսցէ զանձրեւ փայլատականցն ի կիզուլ յայրել։ Անդամալոյծք եւ գօսացեալք. (Ագաթ.։)


Գօսացուցանեմ, ուցի

va.

to dry.

· Calfa

NBHL (1)

Անօրէնութիւն չար գօսացուցանէ զանձն. (Սիր. ՟Ժ՟Դ. 9։)


Դա, դորա

pron.

that, this.

· Calfa

NBHL (2)

Դա՛ է որդի իմ սիրելի։ Արասցուք դմա օգնական ըստ դմա։ Առէ՛ք ի դմանէ զմնասն։ Զի կերիցեն դոքա։ Չէ դոցա բաւական.եւ այլն։

Դոքօք զստամբակսն ածես ի հաւանութիւն։ Գոհ իցեն զդմանէ։ Զի՞նչ պատմեն զդմանէ. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Ե։)


Դադար, ոյ

s.

cessation, rest;
pause;
establishment, dwelling;
station;
—ք գազանաց, den;
—ք խաշանց, անասնոց, stable;
—ք հաւուց, roost;
perch;
—ք նաւուց, harbour.

· Calfa

NBHL (1)

Չգտանէին ուրեք ոտից դադար. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Դադարեցուցանեմ, ուցի

va.

to cease, to stop, to calm, to interrupt;
to extinguish, to stanch, to quench;
to drain.

· Calfa

NBHL (3)

Դադարեցուցանել զտապանակն (ի կայս իւր)։ Դադարեցուցանել զմարախ ի վերայ ամենայն սահմանացն եգիպտացւոց։ Դադարեցուցանել ի մարդկանէ զյիշատակս նորա։ Դադարեցուցանել զթագաւորութի տանն իսրայելի. (՟Ա. Մնաց. ՟Զ. 31։ Եւ. ՟Ժ. 14։ Օր. ՟Լ՟Բ. 26։ Ովս. ՟Ա. 4։)

Դադարեցուցանէ զխազմն. (անդ. 14։)

Զիարդ ահագինս սկսեալ՝ եւ ի նոյն դադարեցուցանէ զբանն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։)


Դաժան, աց

adj.

hard, harsh, rough, sharp, sour, atrocious, austere, morose, blunt, cross, fro ward, difficult, inaccessible, cruel, merciless.

· Calfa

NBHL (1)

Դեղք դաժանք։ Դեղովք ոմամբք դաժանօք։ Ի դատաւորէ դաժանէ. (Ոսկ. ես.։ Բրս. պհ. ՟Ա. ՟Բ։)


Դաժանաբարոյ, ից

adj.

wild, fierce, savage;
rude, cruel.

· Calfa

NBHL (1)

Բաղակիոս եւ զվանականս մերկացուցանէր, եւ գանհարկանէր, զի դաժանաբարու էր. (Աթ. անտ.)


Դաժանահոտ

adj.

that has a bad smell, stinking.

· Calfa

NBHL (1)

Դաժանահոտ պոռնուկութինն ուրախացուցանէ զդեւս. (Կլիմաք.։)


Դալար, ի, ոյ

adj. s.

green, that is not dry;
fresh;
—, գեղ —, verdure, herb, grass, greens.

· Calfa

NBHL (2)

Գան հարկանէին բրօք դալարօք. (Ճ. ՟Ա.։ Հ=Յ. դեկտ. ՟Ժ՟Թ.։)

Մինչեւ ... ի դալար մի որ ելանէ ի դալարուտ պահանգի՝ որ արկեալ է յորմ. (Եփր. թագ.։)


Դալարացուցանեմ, ուցի

va.

to make green;
to renew, to restore.

· Calfa

NBHL (1)

Դալարեցուցանէ զչոր գօսացեալս։ Բուսուցանես յերկրէ զոսկերս մարդկան դալարեցուցանես, նորափետուր զարդարես. (Ագաթ.։)


Դալարուտ

adj.

green, fresh.

· Calfa

NBHL (1)

Որ առ օրին բուսանի, եւ ելանէ ի դալարուտ պահանգի՝ որ արկեալ է յորմ. (Եփր. թագ.։)


Դալնկոտ, ի

cf. Դալկահար.

· Calfa

NBHL (1)

Լերդացաւի եւ դալնկոտի գինի մատուցանէ. (Եփր. աւետար.։)


Դահեկանահատ

adj.

forger, counterfeiter.

· Calfa

NBHL (1)

Այն՝ որ դահեկան հատանէ ապախտ, կամ հատանէ մասն ինչ յարքունի դահեկանէ. սուտ ստակ տպօղ, կամ ստակ կտրօղ. գալպազան.


Դաղձ, ի

s.

wild mint;
calamint;
origan.

· Calfa

NBHL (1)

Ջրային կրայ եթէ ուտիցէ ի մսոյ իժի, երթայ ուտէ դաղձն, եւ այնու անցուցանէ զտապ նեղութեան. (Վեցօր. ՟Թ։)


Դաղձն, ձին

cf. Դաղձ.

· Calfa

NBHL (1)

Ջրային կրայ եթէ ուտիցէ ի մսոյ իժի, երթայ ուտէ դաղձն, եւ այնու անցուցանէ զտապ նեղութեան. (Վեցօր. ՟Թ։)


Դամբան, աց

s.

tomb, sepulchre, mausoleum.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դրից դամբանէ շիրմի եղբօր հօրն իւրոյ։ Ի դամբանի գոլով երկրաւոր՝ ընդ բարձրելոյն գտաւ միաւոր. (Նար. խչ. եւ Նար. մծբ.։)


Դայեակ, եկաց

s.

wet-nurse;
nurse;
midwife;
preceptor;
tutor, governor.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյն արարածք՝ որ դարմանիչք առնին ... յորժամ յղփանայ (մարդն) ... օրինադիրն յայնժամ զնոյն դայեակս զայրացուցանէ, եւ նոքօք խրատէ. (Յճխ. ՟Է։)


Դայեկութիւն, ութեան

s.

nurse's office;
bringing up, education.

· Calfa

NBHL (1)

Ակամայ դայեկութեամբ սնուցանէր զնա. (Եղիշ. ՟Ե։)


Դանակ, ի, աց

cf. Դան.

· Calfa

NBHL (1)

μαχαίριον, ἑνχειρίδιον culter, cultellus Գործի հատանելոյ ի մասունս մասունս, որպէս թէ՝ հատ հատ, դանէ դանէ. կտրոց. սուր փոքրիկ.


Դանգ, աց

s.

mite, penny, obole.

· Calfa

NBHL (2)

ԴԱՆԳ կամ ԴԱՆԿ. Իբրու չափ կշռոյ է Քառորդն տրամոյ, եւ վեցերորդ մասն ամենայն իրաց. պ. տանէ, (այսինքն հատիկ) տանգ, տէնկ

Գանձդ ամենայն բարութեան շնորհեա՛ ինձ դանկի մի չափ ի քո սերմանէդ. (Եփր. աղ.։)


Դանդաղիմ, եցայ

vn.

to loiter, to trifle, to slumber, to dally, to waver.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ մինչ ես դանդաղիմ, այլ ոք քան զիս յառաջագոյն իջանէ. յն. եկաւորեմ, այսինքն սկսանիմ շարժիլ. (Յհ. ՟Ե. 7։)


Դանդանաւանդ, աց, ից

s.

bit, curb;
bridle;
gag.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրու դանդանաւանդ ինչ արկանէր սմա զտիրողացն զօրութիւն. (Պղատ. օրին. ՟Գ.)


Դանդաչեմ, եցի

vn.

to waver, to hesitate;
to grope;
to talk idly, to dream.

· Calfa

NBHL (2)

Զի՞նչ ասացից նոցա, ստեցի՞ց, դանդաչեցի՞ց, ասիցե՞մ թէ չեմ ի նոցանէ. (Եփր. ել.։)

Գինի դանդաչեցուցանէ եւ մոլորեցուցանէ. (Ածաբ. կարկտ.։)


Դանդաչեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to waver or tinkle, to resound.

· Calfa

NBHL (1)

Գինի դանդաչեցուցանէ եւ մոլորեցուցանէ. (Ածաբ. կարկտ.։)


Դաշն, շին, շանց

s. adj. adv.

contract, convention, bargain, treaty, engagement;
condition, capitulation;
compact, agreement;
concurrence, alliance;
harmony;
sweet, agreeable to the ear;
with a low voice;
դաշինս կռել՝ հաստատել, ի — մտանել, to contract, to make an agreement;
to stipulate, to transact;
to confederate;
— խօսիլ, to speak very mildly;
— նայիլ, to look tenderly, affectionately, or sweetly on one;
անցանել զդաշամբ, to break the conditions, the alliance or faith;
անցանել զամուսնութեան զառն դաշամբք, to be unfaithful to the marriage-bed;
— հաւատոյ, the Creed;
— քաղաքական, civil contract.

· Calfa

NBHL (1)

Քննելի՛ է ձեւ բարի, եւ երգ, եւ դաշինք, եւ կաքաւք։ Բայց զի՞նչ զգեղեցիկ ձեւն կամ զդաշն գոլ պարտ է ասել երբէք։ Յերաժշտականումն եւ ձեւք իսկ ներգոյ, եւ դաշինք առ յեղանակս, եւ յարմարութիւն երաժշտականին։ Ոմանք յարութիւն հայելով՝ զամենայն ձեւս իսկ, եւ զդաշինս բարի առնեն։ Ձեւօքն, եւ կամ դաշամբքն։ Գեղեցիկ իսկ ձեւք, եւ գեղեցիկ դաշինք։ Զնոյն իսկ զքերթողն քերթուածօքն զուարճացուցանէ՝ եղանակաւ եւ կամ դաշամբ. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Դաշնաւորիմ, եցայ

vn.

to agree;
to confederate, to ally;
to conspire, to plot.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր առ միմեանս դաշնաւորեալք էին, ի վար արկանէին. (Ճ. ՟Ա.։)


Դաշտավայր, աց

s.

plain, heath, country ntry, field.

· Calfa

NBHL (1)

Բնակէ ի լեռնոտին միում ի դաշտավայրի։ Ածեն զնա ի տեղի դաշտավայրս։ Երթեալ իջանէ ի խորին դաշտավայրի մի. (Խոր. ՟Ա. 9. ՟Բ. 71։ եւ ՟Ա. 11։)


Դողութիւն, ութեան

s.

trepidation;
start;
shudder, horrour;
convulsive motion;
whim;
shiver, shivering;
ի դողման լինել, կալ, զդողման հարկանիլ, to tremble;
ահիւ եւ դողութեամբ, with fear and trembling;
եմուտ — յոսկերս իմ, (the shudder penetrated to my bones), I trembled with fright, I shuddered with fear;
— կալցի ի քէն զլերինս, at thy presence the mountains will tremble;
— երկրի, earth-quake.

· Calfa

NBHL (2)

Եղեւ շարժ մեծ. եւ ի դողմանէն երկեան իշխանն եւ զօրականքն. (Հ=Յ. փետր. ՟Ի.։)

Մեռանէր ի դողմանցն (այսինքն սոսկալի իրաց), որ լինելոց է յայնժամ։ Դողմունս անհանդուրժելիս. (Վրք. հց. ՟Դ. ՟Ի՟Բ։)


Դողումն, ման

s.

cf. Դողութիւն.

· Calfa

NBHL (3)

Եղեւ շարժ մեծ. եւ ի դողմանէն երկեան իշխանն եւ զօրականքն. (Հ=Յ. փետր. ՟Ի.։)

Մեռանէր ի դողմանցն (այսինքն սոսկալի իրաց), որ լինելոց է յայնժամ։ Դողմունս անհանդուրժելիս. (Վրք. հց. ՟Դ. ՟Ի՟Բ։)

Զդողմանի հարկանէր, մի՛ գուցէ խածանիցէ. (Լմբ. իմ.։)


Դոյզն

adj.

very little, exiguous;
small;
frivolous, light;
— ինչ, very little;
pinch, drop.

· Calfa

NBHL (2)

Իբրեւ զդոյզն ոք ի մարդկանէ շրջէր. (Շ. մտթ.։)

Զի ո՛չ դոյզն ասաց, թէ ցանկացան տեսանել, այլ ասէ, զոր դուքդ տեսանէք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա։ 6։)


Դոյլ, դուլից

s.

pail;
tub;
— կաթի, churn;
cf. Խնոցի.

· Calfa

NBHL (1)

Հանէր դոյլիւ (դուլիւ) զջուր։ Չուան դուլոյն (կամ դոլոյն). (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ը. ՟Ի։)


Դուրք

cf. Դուռն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դուրս բերել (զբան, զզօրութիւն)։ Ի դուրս հանել ընկենուլ։ Ի դուրս ելանել (ի տապանէ)։ Ուղէշքն ի ծառոյ ի դուրս բուսեալք. (Փիլ.։)


Դոփեմ, եցի

vn.

to tap, to stamp with the foot.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ մի անգամ միայն դոփիցէ ոտամբ, ընդոստուցանէ զամենեսին. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)


Դոփիւն

s.

stamping of feet.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տրոփական դոփմանէ ոտիցն թնդեալ տանիքն. (Յհ. կթ.։)


Դոփումն, ման

s.

cf. Դոփիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տրոփական դոփմանէ ոտիցն թնդեալ տանիքն. (Յհ. կթ.։)


Դպրոցակից, կցի, կցաց

s.

school-fellow.

· Calfa

NBHL (1)

Ուսուցանէր մամաս զդպրոցակիցսն (կամ զդպրոցակից մանկունսն) ի բաց կալ ի սնոտի կռապաշտութենէն. (Հ. կիլիկ.։ Հ=Յ. սեպտ. ՟Բ.։)


Դռնապահ

s.

porter, usber, door-keeper.

· Calfa

NBHL (1)

Մտանէին ընդ դուռն քաղաքին. հարցին դռնապահքն, եւ նոքա զճշմարիտն ասացին. (Հ=Յ. փետր. ՟Ժ՟Զ.)


Դռոհ՞՞՞տամ

cf. Գռոհ.

· Calfa

NBHL (1)

Դռոհ տուեալ հասանէին բազմութիւն ժողովոյն. (Ճ. ՟Ա.։)