Definitions containing the research անէ : 7071 Results

Երերումն, ման

s.

cf. Երեր.

· Calfa

NBHL (2)

Յերերման եւ ի տատանման կան երկրայինքս ի մէջ փորձանաց։ Նայիդ է տեղի երերման՝ յերերմանէն կայենի կոդեցեալ. (Վրդն. ծն.։)

Զի դադարի մայրն յերերմանց (այսինքն յերերմանց) ... յերերմանէն եղեւ դադարեալ. (Գանձ.։)


Երեւակ, ի

s.

Saturn (planet);
cf. Երեւոյթ;
cf. Տեսիլ.

· Calfa

NBHL (1)

Երեւակ է խաբէութիւն մտաց ի ննջեալ մարմինս։ Երեւակ է զարմացումն մտաց ի ննջել մարմնոյն։ Երեւակ է անէութեան տեսութիւն. (Կլիմաք.։)


Երեւակի

adv.

visibly, openly, manifestly.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ հատուցանէ երեւակի. (Վանակ. յոբ.։)

Հեղձուցանէր զերեւակի տրտմութիւնն». իմա՛ կամ զերեւելի սրտմտութիւն (դիւին), եւ կամ զերեւակի, այսինքն զերեւեցուցչի (դիւին)։


Երեւակութիւն, ութեան

s.

imagination;
pomp, show.

· Calfa

NBHL (1)

Զգայութիւն կոչեն, զոր տեսանէ ակն կամ լսէ ականջն. եւ երեւակութիւն՝ զայն, որ երեւումնն զինչ տեսաւ եւ կամ լուաւ զկայ առնու. (Տօնակ.։)


Երեւելագոյն

adj.

more illustrious, famous.

· Calfa

NBHL (1)

Զայս ի վերայ այլոցն երեւելագոյնս յանդիման կացուցանէ։ Երեւելագոյնս զեկուցանի ի ձեռն զկնիցս. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Երեւելապէս

adv.

evidently, visibly.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ցուցանէ զնոսա երեւելապէս, զի մի՛ խոտեսցին. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Երեւեցուցանեմ, ուցի

va.

to make appear, to represent, to show, to make, to figure;
to feign;
to produce, to bud, to sprout;
— զերեսս, to visit.

· Calfa

NBHL (2)

Իբրեւ արեգակն մտանէ, աստեղք զիւրեանցն երեւեցուցանեն փայլումն։ Երեւեցուցանելով տեսականացն (ի մեզ) եւ այլ գեղեցկութիւնս. (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Զծածկեալսն երեւեցուցանեն։ Ոչ երեւեցուցանէ ինչ նշոյլ։ Դէմս քսամնելիս երեւեցուցանեն։ Ի բիւրուցն չափ մի երեւեցուցի. (Նար.։)


Երեւիմ, եցայ

vn.

to appear, to show one's self, to offer one's self;
to dawn;
to bud;
երեւի, it appears;
I think.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգի ճշմարտութեան անուանի. եւ քրիստոս է ճշմարտութիւն. եւ երեւի նովաւ (յն. յառաջագայի առ ի նմանէ), որպէս յաստուծոյ եւ ի հօրէ. (Պրպմ. ՟Խ՟Ե։)


Երեւոյթ, ւութից

s. adj.

appearance, exterior;
vision;
air, aspect, face, mien, sight;
colour, semblance, indication, display;
feint, false appearance, illusion;
shadow, figure, image;
exhibition, show;
phenomenon;
—ք լուսնի, phases;
—ք բնութեան, the phenomena of nature;
visible, palpable;
notable;
ridicule;
whimsical, chimerical;
առ —ս, externally, outwardly, in appearance.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ պարտեաց աստուած զնոսա առ ինքն երեւոյթ բժշկութեամբն, սկսաւ խառնել նոցա զհոգեւոր բժշկութիւնսն։ Եթէ զաներեւոյթ հաւատս տեսանէր նա, ո՞րչափ եւս զերեւոյթ մարդկութիւն տեսանէր նա. (Եփր. համաբ.։)


Երեւումն, ման

s.

cf. Երեւութիւն.

· Calfa

NBHL (6)

Ափշեալ ի փայլակնացայտ երեւմանէ։ Երեւումն սքանչելատեսիլ եցոյց քեզ։ Յայտնական երեւմամբ կայր գունդն։ Մինչեւ ցերեւումն պղծոյն. (Փարպ.։)

Մարդ յերեւմանէն ծանօթանայ. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա։)

Ի տես անառակ եւ պիղծ երեւմանց։ Կերպարանէ արհաւրաց տեսիլս եւ երեւմունս. (Խոսր.։)

Երեւմամբ խորհրդոյ զանցանել զսկզբմամբն. (Բրս. յիսկզբանէ։)

Ո՛չ ասէ՝ յերկրէ ջնջել, այլ ի դիմաց երկրի, այսինքն յերեւմանէն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 15։)

Հաւանելի իմն ի միտս արկանէ երեւմունս անցից առ ի պատրանս քաղաքաց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Երեքանկիւն

cf. Եռանկիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեւք՝ որ երիս ունի կողս, կայ ի նոցանէ երեքանկիւն. (Եւկղիդ.։)


Երեքանկիւնի

cf. Եռանկիւնի.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեւք՝ որ երիս ունի կողս, կայ ի նոցանէ երեքանկիւն. (Եւկղիդ.։)


Երեքեան, եբեցունց

adj.

all three.

· Calfa

NBHL (1)

Երեքեան որդիք նորա։ Արքն այն երեքեան, կամ երեքին։ Դուք երեքին։ Սոքա երեքին, կամ երեքեան։ Ո՞ յերեցունց ի նոցանէ.եւ այլն։


Երեքթեւեան

adj.

of three wings.

· Calfa

NBHL (1)

Դիպեցուցանէ զերեքթեւեանն կրծից տախտակին, եւ շեշտ ընդ մէջ թիկանցն թափանցիկ լեալ՝ յերկիր անկանի սլաքն. (Խոր. ՟Ա. 16։)


Երեքժանի

adj. s.

of three prongs;
fork, trident.

· Calfa

NBHL (1)

Երեքժանի մսահանաւն ի մեծամեծ կատսայիցն հանէին. (Եփր. թագ.։)


Երթամ, չոգայ, ե՛րթ

vn.

to go, to march, to repair, to follow a road;
— առ հարս՝ զճանապարհ ամենայն երկրի, to sleep with one's fathers, to die;
— զիւրովին, to kill ones self;
— զիւիք, to give ones self up to, to apply ones self;
— զջրոյ, to go to fetch water;
to make water;
— հետի or հետիտս, to go on foot, to walk;
— հետի յօչ կամս, նեղութեամբ or դժուարաւ, to trudge along;
— հեծեալ ի ձի, to go on horseback, to ride;
— կառօք, to go or ride in a carriage;
— սուրհանդակաւ, to travel post;
— չոգեմուղ կառօք, երկաթուղեաւ, to go or travel by rail;
— (ելանել) ի կարիս որովայնի, to go to the water-closet, to stool, to the privy;
երթայ (դիմէ) ի կոտուստ իւր, he hastens to his ruin;
այս ճանապարհ երթայ ի ..., this road leads to ...;
զհետ, զկնի —, to follow;
փախստեայ —, to flee, to take to flight;
յագարի —, to be sacked or plundered;
ի գլուխ —, to finish, to come to an end;
յերդումն —, to swear, to take oath;
զուլամբ — ձիոյ, to trip, to fall headlong as a horse;
երթ ի բաց, ե՛րթ յետս իմ, begone, go away, get you gone, get away, or off with you, be off;
ե՛րթ խաղաղութեամբ, part in peace! Adieu! ողջ երթ, երթ ողջամբ, adieu! God be with you! luck be with you!

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԹԱԼ. Ասի եւ զշարժմանէ կամ զընթացից գետոց, ջուրց, եւ այլն.


Երի, երւոյ

s. prep.

spine, or part of the back of animals;
—, առ —, յ—, on the edge, towards, on the side of, near;
առ — ընթանալ, to go, to rank, to put on the same footing with, to agree, to be of one mind.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԻ. առ երի. յերի. իբր նխ. Ի կողմն մի. ի միում թեւի. առընթեր. քովը, մէկ դին .... որ յայլ լեզուս ասի Առ բազկաւն։ Առաւել կարծի զարեւմտեան կողմն նշանակել, բայց ցուցանէ եւ զարեւելեանն, եւ այլն.


Երիզապինդ

cf. Երիզապատ.

· Calfa

NBHL (1)

Լուծանէ յերիզապնդէ զձեռսն. (Մամբր.) իմա՛ կամ յերիզապինդ կտաւոյ, կամ յերիզապնդութենէ կտաւոյ։


Երինջ, րնջոց

s.

heifer, young cow;
fit, wife, spouse.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոչ ճնշեալ էր զերինջն իմ, ոչ գտանէիք զառասպելն իմ. (Դատ. ՟Ժ՟Դ. 18։)


Երիտասարդ, աց

s.

young man, young gentleman;
թէ գոյր —ի գիտութիւն եւ ծերոյն զօրութիւն, if young folks had experience, and old ones strength.

· Calfa

NBHL (2)

Յիմարեցուցանէ զմիտս երիտասարդաց. (Առակ. ՟Է. 10։)

Երիտասարդ զմիջին հասակն անուանէ, որ ոչ կարի ծեր իցէ, եւ ո՛չ կարի մանուկ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Գ։)


Երիցակից, կցի, կցաց

adj. s. companion of a senior or of a priest.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքելոցն պատուակիցք եղեն եւ աթոռակիցք. վասն զի երիցակիցս ասելով՝ զայն զեկուցանէ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Ա։)


Ընտրութիւն, ութեան

s.

choice, election, suffrage, choosing, wish;
arbitration, deliberative, decision, discernment, distinction, discretion;
option;
scrutiny, taste;
անօթ ընտրութեան, a vessel of mercy, chosen instrument;
— ինքնակամ, liberty, free will;
— առնել, to distinguish;
ընտրութեամբ, by election, or choice.

· Calfa

NBHL (1)

Առանց իրիք ընտրութեան ե՛ւ Քրիստոս ե՛ւ Աստուած անուանէ զնա. այսինքն անխտիր. (Ոսկ. հռ.։)


Ընտրուկք

s. pl. rebuff, refuse, trash, offal, scum, cheat.

· Calfa

NBHL (1)

Լաւ պատարագս մատուցանէր Հաբէլ քան զԿային, որ եբեր նա զարհամարհ ընտրուկս ... ուստի՛ եւ կորզեաց հասկս յոռիս արհամարհանօք. (Եփր. եբր.։)


Ըստգտանեմ, գտի

va.

to accuse, to blame, to reprove, to censure, to condemn, to reproach, to rebuke, to jeer, to reprimand, to impute.

· Calfa

NBHL (2)

Իմաստուն թուի անձին իւրում այր մեծատուն, եւ աղքատ հանճարեղ ըստգտանէ զնա. (Առակ. ՟Ի՟Ը. 11։)

Տէրն ըստգտանէ զանմտութիւն նորա. (Իգն.։)


Ըստգտանք, նաց

cf. Ըստգիւտ.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստգտանօքն հարկանէ. (Լմբ. ժղ.։)


Թագ, աց, ից

s. va.

crown, diadem, royal crown;
the Crown or regal authority, kingdom;
glory, honour;
— պապական, tiara, the pope's crown;
— եպիսկոպոսական, mitre;
— ոսկի, crown of gold;
cf. Պսակ;
— առնուլ, to become king, to reign, cf. Թագաւորեմ;
թագ ազնուականաց ―, coronet;
թագ դնել, կապել (անձին), to crown one's self, to put on the crown, to bind on the diadem;
թագ դնել (այլում), to crown, to place a crown on the head of, to cause to rule, cf. Թագաւորեմ;
եդաւ զթագ զասիացւոց, he crowned himself with the diadem of Asia;
թագաւ / թագիւ պսակիլ, to be crowned;
առնուլ զթագ ուրուք, to mount another's throne;
թագ ի գլուխ, crowned, wearing a crown on the head.

· Calfa

NBHL (1)

Կրկին թագիւ առ ի նմանէ պսակեալ։ Պսակեալ թագիւն։ Թագով պսակեալ. (Յհ. կթ.։)


Թագազարմուհի

s.

princess (of the royal family).

· Calfa

NBHL (1)

Կոյս թագազարմ. զոր օրինակ Սանդուխտ, Հռիփսիմէ եւ Գայիանէ։ (Գանձ.։)


Թագաժառանգ, ի

adj. s.

inheriting the crown;
heir to the throne.

· Calfa

NBHL (1)

Ստեփանոս էր ի թագաժառանգ տանէն յուդայի. (Տօնակ.։)


Թագակապ

cf. Թագադիր.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ ենանոսի ասպետի թագակապի։ Զթագակապ ասպետութիւնն ոչ հանէ. (Խոր. ՟Բ. 23. եւ 13։)


Թագատու

adj.

that gives a crown, that crowns.

· Calfa

NBHL (1)

Տուօղ զթագ. թագ կապօղ ումեք. որ թագաւորեցուցանէ.


Թագաւոր, աց

s.

king;
*bridegroom;
թագաւոր թագաւորաց, the king of kings;
թագաւոր Հայոց, the — of Armenia!
կեցցէ՛ թագաւոր, long live the -!
God save the -!
թագաւոր կենդանեաց, the — of beasts (lion);
թագաւոր թռչնոց, — of birds (eagle);
թագաւոր ծաղկանց, queen (Arm. king) of flowers (rose);
թագաւոր իժ, cf. Արքայիկ՞՞՞օձ;
թագաւորք, certain hymns of the Armenian Church;
թագաւոր կալ յումեքէ ի վերայ աշխարհի ուրուք, to be made — of some country;
թագաւոր առնել, to make —, to cause to reign.

· Calfa

NBHL (1)

Թագաւորին բաղակայ։ Չորք թագաւորք ընդ հնգից։ Թագաւորք ի քէն ելցեն։ Ես կացի թագաւոր ի նմանէ ի վերայ սիոնի։ Թագաւոր իմ եւ Աստուած իմ։ Տէր թագաւոր յաւիտեանս յաւիտենից։ Յիսուս Նազովրեցի՝ թագաւոր հրէից։ Թագաւոր թագաւորաց, եւ Տէր տերանց.եւ այլն։


Թագաւորաբար

adv.

kingly, royally.

· Calfa

NBHL (1)

Ի պահեստի կայր առ նմա թագաւորաբար։ Զսեղեւկոս՝ Արշակ արքայ տանէր գերի, եւ թագաւորաբար պահէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Թագաւորաբնակ

cf. Արքայանիստ.

· Calfa

NBHL (1)

Զանցանէր պայծառութեամբ քան զթագաւորաբնակ արքունեօքն. (Եղիշ. ՟Գ։)


Թագաւորազն, զին, զանց

cf. Թագաւորազարմ.

· Calfa

NBHL (2)

ԹԱԳԱՒՈՐԱԶՆ եւ ԹԱԳԱՒՈՐԱԶՈՒՆ. βασιλικός , βασιλείδης, βασιλείδιον regius, regis filius, regulus βασιλικοί aulici, regis amici et ministri Որ է յազնէ կամ յազգէ եւ ի տանէ թագաւորաց. թագաւորազգի. թագազարմ. եւ Մերձաւորք թագաւորի, աւագանի. պալատականք.

Ի տանէ թագաւորազուն. (Խոր. առ արծր.։)


Թագաւորազուն, ազանց

cf. Թագաւորազարմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ի տանէ թագաւորազուն. (Խոր. առ արծր.։)

ԹԱԳԱՒՈՐԱԶՆ եւ ԹԱԳԱՒՈՐԱԶՈՒՆ. βασιλικός, βασιλείδης, βασιλείδιον regius, regis filius, regulus βασιλικοί aulici, regis amici et ministri Որ է յազնէ կամ յազգէ եւ ի տանէ թագաւորաց. թագաւորազգի. թագազարմ. եւ Մերձաւորք թագաւորի, աւագանի. պալատականք.


Թագաւորակաց քաղաք

cf. Արքայանիստ.

· Calfa

NBHL (1)

Հասանէին ի թագաւորակաց քաղաքն Կոստանդինական. (Կորիւն.։)


Թագուհի, հւոյ, հեաց

s. fig.

Queen;
church;
moon.

· Calfa

NBHL (1)

Երբեմն զլուսին թագուհի անուանէին, եւ զարեգակն՝ թագաւոր. վասն այնր եւ զաստեղս՝ զօրս. (Մխ. երեմ.։)


Թազեմ, եցի

vn.

to run.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանէր ինձ մի, որ յոյժ թազելով ելանէր ի վեր. (Ճ. ՟Ա. ի Պօղոս անապ. որ ի Վրք. հց. ՟Ի՟Զ. դնի, թօսելով, կամ թաւսելով։)


Թաթառ, ոյ

s.

whirlwind, water-spout.

· Calfa

NBHL (1)

Ահա ամպ փոքրիկ ի վերայ ծովուն, եւ հանէ իբր թաթռով իմն ջուր ի ծովէն. (ռմկ. խօրթումով) բայց գուցէ գրելի էր Թաթով իմն, որ միաբանի ընդ պատմութեան գրոց։ Իսկ ռմկ. թաթաւ ՝ է Անձրեւ։


Թաթիռ, թռոյ

cf. Թաթառ.

· Calfa

NBHL (1)

ի բանն (Սարգսի. յկ. ՟Ժ՟Ա։) Ահա ամպ փոքրիկ ի վերայ ծովուն, եւ հանէ իբր թաթռով իմն ջուր ի ծովէն. (ռմկ. խօրթումով) բայց գուցէ գրելի էր Թաթով իմն, որ միաբանի ընդ պատմութեան գրոց։ Իսկ ռմկ. թաթաւ ՝ է Անձրեւ։


Թալուկ

s.

fainting fit, swoon, swimming in the head, giddiness;
nausea, disorder or rising in the stomach;
— զսրտիւն գալ, to turn the stomach, to disgust, to loathe, to be sick or ready to vomit.

· Calfa

NBHL (1)

σκοτοδίνη vertigo tenebricosa Թալացումն. թալկացումն. պտոյտք գլխոյ եւ խառնուրդ սրտի ի մաղձոյ կամ ի նուաղմանէ կամ ի լուսնոտութենէ եւ ի ցնորելոյ մինչեւ ի ժայթքումն. մարմըրուք.


Թախանձ, ից

s.

importunity, instance, solicitation, entroaty;
grief, sorrow, trouble;
—ք, dowry, marriage-portion, dower;
— արկանել, to solicit earnestly, to importune, to entreat, cf. Թախանձեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Շնորհէր նմա ի թախանձսն յանուանէ զասորիս եւ զփիւնիկէ, զսամարիա եւ զհրէաստան. (Եւս. քր. ՟Բ։)

Որ զձեռանէ հօրն կախիցի թախծեալ. եւ նա յուսով փարատիցէ զթախանձն, թէ մի՛ լար ո՛րդեակ. (Արշ.։)

Գովեստ առ ի մարդկանէ եւ յաստուածոցն է արդեօք բարի. եւ թախանձ եւ դժուարագովութիւնք՝ ներհականք սոցա։ Ոչ անիրաւելն զոք, եւ ոչ ի ձեռն ուրուք անիրաւելն թախանձ է իսկ արդեօք, սակայն բարի կամ ազնիւ։ Տեսանելն զքաղաք թախանձ ոչ ունիցի, միոյ տան ձեւ ունելով սորա. (Պղատ. օրին. ՟Բ. եւ ՟Զ։)


Թախանձեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Թախանձեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՞ւմ թախանձեցուցանէք զիս քահանայանալ. (Փարպ.։)

Թախանձեցուցանէր զնա՝ տեսանել զմիմեանս, եւ առնել սէր եղբայրական. (Կաղանկտ.։)


Թախիծ, խծի

s. adj.

affliction;
grief;
grievous, afflicting, disconsolate, forlorn;
—ք դժնդակք, black bile, deep sadness;
—ք մտաց, compunction, regret, remorse;
ընկենուլ զ— սրտի, to console, to cheer up;
—ս արկանել առաջի ուրուք, to supplicate, to beseech, to implore.

· Calfa

NBHL (1)

Արկանէ զթախիծս մայրական գթոյն առաջի միածնի իւրոյ. (Տօնակ.։)


Թախծութիւն, ութեան

s.

sorrow, grief, sadness, affliction, melancholy;
mourning.

· Calfa

NBHL (2)

Գոյն երեսացն ցուցանէր զսրտին թախծութիւն. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 16.)

Յանդիմանէ զքո ոգւոյդ տրտմութիւն՝ թախծութիւն դիմացդ. (Փիլ. յովն.։)


Թակ, ի

s.

mallet;
large hammer;
pavers beetle, rammer.

· Calfa

NBHL (1)

Ցուցանէ յումեմնէ կենդանւոյ, որ կոչի թակն. քանզի թակն ասելով՝ տեսակ իմն անբան կենդանւոյ նշանակէ. իսկ ակն՝ ոչ եւս տեսակ կենդանւոյ. ապա ուրեմն ներթականս՝ ակնս ոչինչ նշանակէ։


Թակարդ, ից, աց

s.

"trap, snare, gin, net;
թակարդօք որսալ, պարփակել, փակել, արկանել ի թակարդ, to draw into a snare, to entrap, to catch;
շաղիլ ի թակարդի, ի թակարդի հարկանիլ, to fall into a snare, to be entrapped;
թակարդաւ ջուր բերել, to beat the water, or the air, to toil in vain, to have one's labour for one' s pains;
որպէս թակարդ զհողմն՝ անցուցանել զխրատ, to be heedless, to disregard warning or admonition, ""in at one ear, out at the other"";
cf. Որոգայթ."

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս թակարդ զհողմն՝ անցուցանէ զխրատն. (Յճխ. ՟Ժ։)


Թաղկիմ, եցայ

vn.

to grow tighter, thick, to condense, to be condensed.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ի սոցանէ տակաւին (այսինքն եւ եւ՛ս) թաղկեալն՝ զջուր հոսէ։ Մինչեւ ջուր արդեօք եւ բռնութեամբ զերկրի (զհողոյ) դատարկսն ի միասին թաղկացեալ ունիցի։ Կարծրագոյն իսկ, եւ հոծագոյն թաղկեալ։ Թաղկեալ կօշկացն (յն. թաղկելոց, եւ կօշկաց) լինելութիւն. (Պղատ. տիմ. եւ Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)


Թաղկումն, ման

s.

thickness, condensation.

· Calfa

NBHL (1)

Կարկուտ լինի ըստ ձիւնաբերին դառնալով ի թաղկմանէ անգայտութեան ի սերտութիւն. (Արիստ. աշխ.։) (յն. յոլորտանալոյ ձիւնաբերին, եւ յառնլոյ զծանրութիւն ի թաղկմանէ։)


Թանահատ, ից

adj.

abstaining from soups.

· Calfa

NBHL (1)

Հատեալ, այսինքն հրաժարեալ ի թանէ՝ վասն պահեցողութեան. ապուր կամ թան չուտօղ.