Definitions containing the research անէ : 7071 Results

Թերաքամ

adj. adv.

imperfect;
half opened;
half shut;
scarce, obscure, dark;
superficially, obscurely, darkly.

· Calfa

NBHL (1)

Թեւօքն պարածածկութիւ ի թնդմանէ առ նոսայն թերաքամ գիտնականութեամբն եղեալ. (Ոսկ. յհ. յիշատ.։)


Զղջանամ, ացայ

vn.

cf. Զղջամ.

· Calfa

NBHL (1)

Զղջանայր զառաջին քակտումն ի նոցանէ. (Եղիշ. ՟Գ։)


Զղջացուցանեմ, ուցի

va.

to make repent, to affect, to move.

· Calfa

NBHL (1)

Զմեղաւորսն կամեցաւ զղջացուցանել։ Զղջացուցանէ զնա խղճիւն յապաշաւանս. (Եփր. ծն. եւ Եփր. աւետար.։)


Զղջութիւն, ութեան

s.

compunction, repentance, contrition;
penitence;
ի — գալ, ի զղջման լինել, to repent;
ի — ածել, to make repent.

· Calfa

NBHL (1)

Գործեալն առ ի սոցանէ՝ առանց զղջութեան լինիցի։ Ոչինչ ներգործեն այսպիսի անձանց զղջութիւնք. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Զղջումն, ման

s.

cf. Զղջութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի զղջման եղեալ՝ գտանէ եւ այնմ ներումն. (Իգն.։)


Զմայլեցուցիչ, չի, չաց

adj.

charming, surprising;
enchanting.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զմայլեցուցանէ.


Զմտաւածութիւն, ութեան

s.

thought, consideration, reflection, meditation.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն այսորիկ զմտաւածութիւն նորա յանդիմանէր։ Ոչ իմացաւ զկնի յանդիմանելոյ զմտաւածութիւն նորա մեծ ինչ իմանալ զնմանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 34։)


Զնդան, ի

s.

prison;
տալ ի —, արդելուլ —աւ, to put in —, to throw into a dungeon;
cf. Բանտ.

· Calfa

NBHL (1)

Զերծեալ իբր ի զնդանէ. (Վրդն. ծն.։)


Զնստագոյն

adj.

lower or very low, sunk

· Calfa

NBHL (1)

Կայ ի բարձրաւանդակի վերայ յոյժ զնստագունի։ Հնգետասան կանգուն. այլ քան զնստագոյնսն աւելի եւս։ Ճառդ երեւեցուցանէ զնստագունաց եւ զնուաստից դաշտի ապականութիւն. (Փիլ.։)


Զնստանիմ

vn.

to settle, to grow calm, to relent.

· Calfa

NBHL (1)

Զիջանէր ջուրն՝ այս յիսուն եւ հարիւր աւուրս զնստելոյ։ Զնստել եւ պատկառել ի վեհ եւ ի լաւ բնութենէն։ Պա՛րտ է ամենայն իրօք նմա զնստել. (Փիլ.։)


Զնստիմ, տայ

va.

cf. Զնստանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զիջանէր ջուրն՝ այս յիսուն եւ հարիւր աւուրս զնստելոյ։ Զնստել եւ պատկառել ի վեհ եւ ի լաւ բնութենէն։ Պա՛րտ է ամենայն իրօք նմա զնստել. (Փիլ.։)


Զնստուցանեմ, ուցի

va.

to weigh down, to cause to sink;
to depress, to calm.

· Calfa

NBHL (4)

Նոքօք ցածուցեալ զնստուցանէ զմիտս մեր. (Եզնիկ.։)

Զնստուցանէ զամբարտաւանութիւնն մտածութիւն նորին բնութեանս. (Ոսկ. մրգր. ՟Բ։)

Զնստուցանէ զնոսա ի հպարտութենէն. (Ոսկ. ՟ա. կոր. ՟Ժ։)

Զուռուցեալ միտս նոցա զնստուցանէ. (Երզն. մտթ.։)


Զոհ, ից

s.

victim, sacrifice, immolation, host;
— ողջակէզ, holocaust;
— մատուցանել, to make a sacrifice;
— առնել (զոք), to kill.

· Calfa

NBHL (1)

Թէպէտեւ զծուխն տեսանէր ժողովուրդն, այլ թէ ո՛ լինէր զոհն՝ զայն ոչ տեսանէին. (Եփր. թագ.։)


Զոհագործութիւն, ութեան

s.

immolation, sacrifice.

· Calfa

NBHL (1)

Այսուիկ ուրախարար զոհագործութեամբ ապրեցուսցես զիս յորոգայթէ յայսմանէ. (Յհ. իմ. ատ.։)


Զոհամատոյց

adj.

sacrificing.

· Calfa

NBHL (1)

Որ մատուցանէ զզոհ. եւ Ուր իցեն զոհից կռոց.


Զոյգ, զուգից

adj. adv. s.

even;
conjoined, united, equal, alike, similar;
level, without odds, equally;
close to;
conjointly, with, together;
pair, couple;
—ք, —ք կշռոց, balance;
a coach and two or four;
— պարանոցին, nape of the neck;
— մի եղանց, a yoke of oxen or bullocks;
—ք իշոց, a couple of asses;
—ք կաքաւուց, ատրճանակաց, brace of partridges, of pistols;
— մի կօշկաց, a pair of boots;
—, — ընդ, directly, forthwith, as soon;
— ընդ բանին եղեւ, no sooner said than done;
—ս —ս, in pairs, by twos, two and two.

· Calfa

NBHL (1)

Յամպոյն զոյգ ելանէ ձայնն եւ հուրն. (Շիր.։)


Զոշ

cf. Զօշ.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ ոք զայսմանէ բուռն հարկանէ զոշ խորհրդով, կտրէ խորհել, թէ յաճախեսցուք ի մեղս, զի շնորհքն բազմասցին։ Կա՛մ, իմա՛ Կոյր որպէս զխլուրդ,


Զովանամ, ացայ

vn.

to cool, to grow cool, to become cool.

· Calfa

NBHL (1)

Ել ի նմանէ ջուր, եւ արբ, եւ դարձաւ ոգի իւր առ ինքն, եւ զովացաւ. (Դատ. ՟Ժ՟Ե. 19։)


Զովացուցանեմ, ուցի

va.

to refresh;
to give freshness;
to refrigerate.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՞չ ապաքէն զտօթ զովացուցանէ ցօղ. (Սիր. ՟Ժ՟Ը. 16։)

Ձմեռն ոչ միայն զովացուցանէ, այլ եւ սպանանէ. (Յճխ. ՟Դ։)


Զուարափակ

cf. Զուարակափակ.

· Calfa

NBHL (1)

տեսանէին ի զուարափակի քաղաքորմի միոջ, զի խոտ համբարս մթերեալ էր. (Ագաթ.։)


Զուարթագին

adv.

cf. Զուարթ;
joyfully, gaily;
— են աչք նորա ի գինւոյ, his eyes are merry with wine.

· Calfa

NBHL (1)

Զուարթագին երեւէին ամենեցուն։ Զուարթագին զինքն ցուցանէր ամենեցուն։ Զուարթագին դիմօք տային պատասխանի. (Եղիշ.։)


Զուարթաճաճանչ

adj.

bright, shining splendidly, fulgid.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս փեսայ՝ զի ելանէ յառագաստէ իւրմէ. զի զուարթաճաճանչ եւ քաղցրանուագ յառաջին իւրոյ լուսոյն ի մարդիկ նկարելն՝ ի սաղմոսարանն երեւեալ. (Կոչ. ՟Թ։)


Զուարթատեսիլ

adj.

of fine aspect, pretty, beautiful, handsome;
— դէմք երեսք, cheerful countenance, serene aspect.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչինչ լքեալ անկանէր յիւրմէ զուարթատեսիլ երեսաց. (Վրք. ոսկ.։)

Ոչինչ լքեալ անկանէր յիւրմէ զուարթատեսիլ երեսաց. (Վրք. ոսկ.։)


Զուարթացուցանեմ, ուցի

va.

to divert, to exhilarate;
to drive away melancholy, to enliven, to animate, to revive;
— զմիտս, to cheer, to soothe the spirit;
— զլսելիս, to delight the ears, to please, to solace.

· Calfa

NBHL (4)

Իբրեւ զայն խօսէր, զուարթացուցանէր մխիթարէր զամենայն միտս ժողովրդեանն. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 7։)

Բանից կազմութիւն զուարթացուցանէ զլսելիս. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 40։)

Բուրեալ հոտ անոյշ ի մարմնոց սրբոցն՝ լցեալ զուարթացուցանէր զամենեցուն զգայութիւն խելացն. (Փարպ.։)

Զհրաշունչ բարկութիւնն իւրեանց շիջուցեալ՝ ցնծութեամբ զուրախութիւն զուարթացուցանէին. իմա՛ իբր ուռճացուցանէին, վառէին, եւ այլն. (յն. այլազգ)։


Զուարթուն, թնոց

adj. s.

sprightly, lively, vigilant;
angel.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ահա զուարթուն եւ սուրբ իջանէր յերկնից։ Մեկնութեամբ զուարթնոյ է բանս. (Դան. ՟Դ. 10. 20. եւ 14։)


Զուարճացուցանեմ, ուցի

va.

to rejoice, to recreate, to delight, to divert, to drive away melancholy, to amuse, to give pleasure.

· Calfa

NBHL (1)

Նիւթականաւն զզգալին զուարճացուցանէ. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Զուգաբարբառ

cf. Զուգաձայն.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զնոյնս նուագաւոր երգ երաժշտական զուգաբարբառ հնչմամբք պարաւորակք եղեալ՝ յերկուս բաժանէին դասս. (Պիտ.։)


Զուգաբնակ

adj.

that lives or dwells together, neighbouring, adjacent.

· Calfa

NBHL (1)

Ելանէ յանմարմնականացն դադարս, եւ ընդ նոսա ... զուգաբնակն լինել երգակցէ. (Յհ. իմ. ատ.։)


Զուգագործ

adj.

that works or labours together, that does the same thing.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ հաւասար գոյր, ես գրէի. թէ զուգագործ գոյր, ես ցուցանէի. (Նար. ՟Ժ՟Ե։)


Զուգակիր

adj.

alike, partaking.

· Calfa

NBHL (1)

Ընտրեցեր ի մարդկանէ չարչարանաց քոց զուգակիրս. (Շար.։)


Զուգաձայնիմ, եցայ

vn. mus.

to agree with, to correspond;
to sing in concert.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ նոսա եւ զուգաձայնեալ երգաբանէ։ Ընդ որս եւ զերեքսրբեանն զուգաձայնեալ երգակցեն զսրբասացութիւն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Զուգամասն

adj.

participant.

· Calfa

NBHL (1)

Որ առ մեզս է լոյս, գիշերաւ հատանի, եւ հատանէ զգիշեր՝ զուգամասն. (Ածաբ. նոր կիր.։)


Զուգապէս

adv.

equally, alike, likewise.

· Calfa

NBHL (2)

Զուգապէս եւ հանգիտաբար իրաւացուցեալ (Սառա ընդ Աբրահամու)։ Զի՞նչ են վեց ոտքն, որ ելանէին՛ի կողմանէ երկոցունց՝ երեք զուգապէս. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. ել.։)

Զուգապէս զերկաքանչիւրոցն մերձ դնել շահեկանութիւն։ Բաժանէին զուդապէս՝ ցուցանելով զձեւ արդարութեան. (Պիտ.։)


Զուգաւորեմ, եցի

va.

to join together, to couple, to pair, to match, to tie or put two by two, to unite, to join;
to liken, to compare;
to marry, to join in wedlock.

· Calfa

NBHL (2)

Յայնժամ նստուցանէ ընդ աջմէ իւրմէ զսիրելիս անուան իւրոյ՝ ի լուսեղէն խորանսն զուգաւորելով. (Ժմ.։)

Զուգաւորեա՛ ընդ իս օրինաւոր ամուսնութեամբ. (Ճ. ՟Ա. ի յուլիանէ.։)


Զուգեմ, եցի

va. math.

cf. Զուգաւորեմ;
to sum up;
— զկերակուրս, to season, to flavour;
— զսապատ, to make basket-work;
— զոք ընդ աշխարհ, to join in wedlock.

· Calfa

NBHL (2)

Ցուցանէ զինքն զուգեալ ընդ ծնողին, եւ ոչ բնաւ լինել խտրոց ի միջի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 28։)

Զայն մրցումն զուգեալ ընդ այս փառս՝ փոքր եւ խոնարհ տեսանէ. (Լմբ. սղ.։)


Զուգիցս

adv.

in like manner, likewise, equally, as much;
twice, double.

· Calfa

NBHL (1)

Երեւեցուցանէ եւ զչորեքանկիւնին զչորրորդն՝ զուգիցս զոյգն (այսինքն երկիցս երկու). եւ սակայն եւ քուէն զութն, որ է զուգիցս զոյգ (այսինքն երկիցս չորք). (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Զուգութիւն, ութեան

s.

conjunction, coupling;
equality, likeness;
union, concord, agreement;
coupling, pairing;
conjunction, union, wedlock;
communication, intercourse;
կշիռ զուգութեան բերել (ընդ ումեք), to be like, to resemble, to seem like.

· Calfa

NBHL (2)

(յածականէս Զոյգ) ἱσότης aequalitas Հաւասարութիւն. հանգիտութիւն. եւ Միաբանութիւն. համաձայնութիւն. որ եւ ԶՈՒԳԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ ասի.

ԶՈՒԳՈՒԹԻՒՆ. (ի գոյականէս Զոյգք). συζυγία, σύζευξις conjunctio, conjugium Զոյգք գոլն. ջուխտ ըլլալը. եւ Լծակցութիւն. զուգաւորութիւն ըստ մարմնոյ. ջըխտելը. եւ պսակ.


Զուր

adj. adv.

vain, useless, futile, trifling, frivolous;
—, ի —, ընդ —, — ուրեմն, vainly, in vain, uselessly, invalidly, unjustly;
— սարջանք, unavailing regrets;
— ջան, անօգուտ վաստակ, labour lost;
— խօսել (զումեքէ), to calumniate, to impute, to accuse;
ի — ճգնել, to labour in vain.

· Calfa

NBHL (3)

Յամենայն ի զուր բանէ ի բաց լինիցիս. (Ել. ՟Ի՟Գ. 7։)

Զուր մարգարէանան։ Զուր պաշտեն զիս։ Զուր աշխատի արծաթագործն։ Վասն առնն զուր մեռելոյ։ Զուր տարապարտուց ի վերայ եկելոց կուտելոց։ Ի զուր տարապարտուց կորուսանէք զմեզ։ Ո՛չ ի զուր ինչ խօսեցայ։ Ի զուր եւ ի տարապարտուց վաստակեցաւ։ Ի զուր վաստակեցաւ։ Ի զուր են զարդարանքն քո։ Ի զուր յուսացուցեր զժողովուրդդ զայդ ի նանրութիւնս։ Զուր ուրեմն վաստակէի տարապարտուց։ Զուր ուրեմն պահեցի զամենայն ինչ նաբաղու.եւ այլն։

Յաղագս զուր ի նոցանէ մահուանն (այսինքն սպանման) Տրդատայ. (Խոր. ՟Գ. 21։)


Զոփամ, ացայ, ացի

vn.

to tremble, to shudder, to shake, to quiver, to take fright, to be scared, startled;
to be uneasy, alarmed, to concern one's self;
— ի ցրտոյ, to shiver with cold.

· Calfa

NBHL (2)

Զոփալ ի մահուանէ. (Մաշկ.։)

Զանձն անիծանէ. եւ զոփայ։ Զանձն ստգտանէ, եւ զոփայ։ Զի՞ լայցես եւ զոփայցես։ Վասն որոյ եւ յոյժ իսկ զոփամ, զի որք հրեշտակաց՝ մանաւանդ թէ տեառն իսկ հրեշտակաց առաք հրաման նմանօղ լինել, մեք սատանայի նախանձաւորք լինիմք. (Ոսկ. մտթ.։)


Զոքանչ, ի

s.

mother-in-law, mother of the wife.

· Calfa

NBHL (1)

Հերովդէս սպանանէ եւ զմայր սպանելոյ կնոջն՝ զիւր զոքանչ. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Զրաբանեմ, եցի

va. vn. to speak uselessly or unjustly, to talk nonsense;
to calumniate.

· Calfa

NBHL (2)

Քաղցուալիցս զնոսա զրաբանէին. (Ոսկ. գծ.։)

Զրաբանէ եւ զբերան ոսկի եւ զբասիլիոս, թէ գրեալ են եւ այլն. (Նչ. խնդ.։)


Զրադատ

adj. adv.

that judges uselessly;
false, untrue;
falsely, wrongfully.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛չ զրադատ ինչ գօսութիւն ծառոյն հասուցանէր. (Ագաթ.։)


Զրաւամահ լինիմ

sv.

to die, to cease to live, to be killed.

· Calfa

NBHL (1)

Գրիգորայ զրաւամահ եղելոյ յոստիկանէ անտի. (Յհ. կթ.։)


Զրկեմ, եցի

va.

to deprive, to rob, to despoil, to commit rapine;
to defraud, to frustrate;
to vex;
to strip, to displace, to depose, to leave destitute;
— զանձն, to deprive, to debar one's self from.

· Calfa

NBHL (1)

Շահէր ի նոցանէ ինն առաքինութիւն, եւ զրկէր զմինն։ Շահէր ութ, եւ զրկէր զերկուս. այսինքն կորուսանէր. ըստ յն. ոճոյ, կասեցուցանէր, յետնէր. (Վրք. հց. ՟Ը։)


Զրկիչ, չի, չաց

adj.

that deprives;
oppressive.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զրկի յումեքէ, անմխիթար է. ապա եթէ ինքն զզրկիչն զրկէ կամ հարկանէ, մխիթարեցաւ. (Լմբ. սղ.։)


Զրոյց, րուցաց

s.

term, word, discourse, recital, narrative, narration;
talk, conversation, familiar chat;
news, hearsay, rumour;
— առնել, բերել, տալ, to bring, to give news, to announce, to recount, to inform, to relate;
— արկանել, to talk, to converse;
ի — or ի —ս լինել, to become a by word;
ընդ հանճարեղս եղիցի — քո, let thy conversation be with the wise;
ել —, the tale spreads, the report prevails.

· Calfa

NBHL (2)

Ջրհեղեղին զրոյցք՝ որ ի նոցանէ յիշին. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Այժմ առ մեզ գտանին անբաւ զրուցաց մատեանք։ Զրոյցս անգիրս։ Զմնացեալն ի զրուցացս ուսուցանէ քեզ Ագաթանգեղոս։ Զրուցով խրոխտալոյն Արշակայ. (Խոր.։)


Զրուցաբանեմ, եցի

va.

to recount, to narrate.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս Յովսեպոս մեզ զրուցաբանէ. (Արծր. ՟Ա. 9։)


Զրուցեմ, եցի

va.

cf. Զրուցատրեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զորս եւ բազումք ի գեղջկաց զրուցեն մինչեւ ցայժմ։ Զրուցեն զսմանէ եւ պառաւունք։ Ընդ որ հիացեալ՝ զրուցեաց երանելւոյն Նունէի։ Զրուցեցից քեզ. (Խոր. ՟Ա. 5։ ՟Բ. 68. 83։ ՟Գ. 1։)


Զրպարտեմ, եցի

va.

to calumniate, to be censorious;
to slander.

· Calfa

NBHL (1)

Զրպարտէին զԱստուած, այսինքն զնորայն առեալ՝ կռոց մատուցանէին. (Լմբ. ամովս.։)


Զրպարտութիւն, ութեան

s.

calumny, imposture, inculpation, slander;
զրպարտութեամբ, calumniously.

· Calfa

NBHL (1)

Զրպարտութիւն ասի, քանզի ոչինչ յանձանց նոցա կամ՛ի կամաց ունէր նիւթ մարտին, այլ ի զուր պարտաւորէր եւ չարչարէր զերանելիսն։ Փրկեա՛ զիս ի զրպարտութենէ մարդկան. այսինքն ի չարչարանացն, զոր՝ ի զուր պարտաւորեալ զմարդկային բնութիւնս, յարուցանէ թշնամին ի վերայ մեր։