Definitions containing the research անէ : 7071 results

Որակութիւն, ութեան

s.

cf. Որակ.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս որք զմեղր ճաշակել՝ ի նմանէ որակութեամբն գիտացին քաղցր զմեղրն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Որբ, ոց

s.

orphan, orphan boy or girl;
adj. fig. derelict, desolate, abandoned, destitute;
— մնալ ի հօրէ, ի մօրէ, to lose one's father, or mother;
— մնալ յումեքէ, to be bereaved, to remain desolate.

· Calfa

NBHL (1)

Յանձն առնու մայր որբոցն հոգալ զմանկունս իւր. եւ առնէ դաշինք՝ ոչ լինել առն, մինչեւ հատուցանէ զուխտն յորբերն։ Կուրատորն (այսինքն հոգաբարձուն) որ եղեւ ի վերայ որբերոյն. (Մխ. դտ.։)


Որգունակ

adv.

as, like, how.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ ձեւ մարմնոյն, որգունակ սրբոյն բարսղի՝ յաստուածաբանէն ներբողեալ. (Ասող. ՟Գ. 32։)

Ի պատուիրանէն ցուցաւ, ո՛րքան չար են մեղքն, եւ ո՛րգունակ կորուստ ունի. (Ոսկ. հռ.։)


Որդան, Որդան կարմիր

s.

cochineal;
kermes;
scarlet.

· Calfa

NBHL (1)

(առեալ ի սեռականէ բառիս Որդն) κόκκινον coccinum. Ընտիրն ի մէջ կարմիր ներկոց. այն է փոքրիկ եւ կարմրիկ որդն գտեալ ի տերեւս վայրի կաղնոյ, այսինքն բալամուտի. որպէս եւ նիւթն ներկեալ նովին. որ պարզապէս Կարմիր կոչի յոլովակի.


Որդեգիր, գրաց

s. adj. adoptive, adopted;
առնուլ յ—ս, to adopt as son;
սնոյց զնա յիւր —ս, he nursed him like his own son.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած զնա առ դուստրն փարաւոնի, եւ եղեւ նմա յորդեգիրս։ Սնոյց զնա յիւր որդեգիրս։ Յորդեգիրս առեալ՝ ժառանգ կացուցանէ. (Ել. ՟Բ. 14։ Գծ. ՟Է. 21։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 26։)


Որդեգրաբար

adv.

cf. Որդեգրապէս.

· Calfa

NBHL (1)

Զնորածնեալսն յաւազանէ որդեգրաբար ընդ սրբոյ երրորդութեանն կապեալ սիրով. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Որդեգրեմ, եցի

va.

to adopt;
to affiliate.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ որդէգրեալ, այլ բնութեամբ որդի է։ Ցուցանէր զինքն ոչ նոցա հաւասար գոլ, որ շնորհօք որդեգրեալ էին. (Դամասկ.։)


Որդեսնոյց

adj.

carefully training one's children.

· Calfa

NBHL (1)

Որ բարւոք եւ օրինօք սնուցանէ զորդիս իւր.


Որդեսպան, աց

adj. s.

killing one's own child, child-murdering;
infanticide.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյք զդիսն իւրեանց տեսանէին՝ ի մարդասպանս եւ յորդեսպանս պատուեալս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 6։)


Որդի, դւոց

s.

son, child;
— աստուծոյ, Son of God, Only Son;
—ք լուսոյ, խաւարի, the children of light, of darkness;
հոգւոյ —, cf. Որդեգիր;
—ք բրտից, potters;
—ք որդւոց, nephews;
— ի հօրէ, from father to son, successively;
ըստ հօրն եւ —ն, like begets or produces like.

· Calfa

NBHL (3)

Ադամ ծնաւ որդի։ Եւ սեթայ եղեւ որդի։ Ծնաւ նոյ երիս որդիս։ Տրտմութեամբ ծնցեւ որդիս։ Տաց քեզ ի նմանէ (ի սարրայէ) որդի։ Պատմեցէ՛ք յականջս որդւոց ձերոց, եւ որդւոց որդւոց ձերոց։ Յարուցանել որդիս աբրահամու։ Գիտէք պարգեւս բարիս տալ որդւոց ձերոց.եւ այլն։

Արք զորդիս մարդկան (զկայէնեանս) սպանանէին. իսկ կանայքն զորդիս աստուծոյ (զսէթեանս). (Եփր. յենովք. եւ Եփր. յեղիա.։)

Ծնաւ զորդին իւր զանդրանիկ։ Ահա կոյս յղասցի, եւ ծնցի որդի։ Գիրք ծննդեան յիսուսի քրիստոսի որդւոյ դաւթի՝ որդւոյ աբրահամու, եւ այլն։ Ասելով հայր՝ ընդ սմա է եւ սորին բանն, եւ որ յորդւոջ՝ հոգին. իսկ եթէ եւ որդի անուանեսցի, յորդւոջ է հայր, եւ հոգին ո՛չ է որիշ ի բանէն (զի է հոգի հօր եւ որդւոյ). (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)


Որդն, դան, դունք, դանց

s.

worm, vermin, grub;
— երկրի, earth-worm;
— փայտի, wood-worm;
հնդիկ —, silk-worm;
— աղեաց or որովայնի, gut-worm, maw-worm;
— միայնուկ, երէզ or երիզ —, tape-worm, taenia;
— փորոտեաց ձիոց, bots;
յորդունս համակիլ, to be full of worms, to be crawling with worms, to swarm with worms;
cf. Թաթաւիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Քար ի հիմանէ աղաղակեսցէ, եւ որդն ի փայտէ գոչեսցէ զայդ». յն. κάνθαρος.

Դաշտն այրարատոյ ... ի նմանէ ծնեալ որդունս ի զարդ կարմրատեսիլ գունոց ընծայէ. (Փարպ.)


Որդնանման

adj.

worm-like.

· Calfa

NBHL (1)

Փախիցեն ի նմանէ ամենայն որդնանման ախտք. (Վրք. հց. ՟Գ։)


Որթագլուխ, գլխի, գլխոյ

adj. s.

calf-headed;
Isis;
golden calf of the Israelites.

· Calfa

NBHL (2)

Գլուխ որթու, կամ ունօղ զգլուխ որթու. որպիսի էր կուռքն յովայ իսիդեայ առ եգիպտացիս. եւ ձուլածոյ որթն յանապատի, եւ երինջքն յերոբովամու. զի եւ սոքա Որթագլուխ կոչին. ըստ որում գլուխք նոցին առաւել երեւէին երկրպագուաց յերեսաց կողմանէ.

Խաղացին վերտեցին առաջի որթագլխոյն։ Եւ յերոբովամ որթագլուխ արար յերկրպագութիւն նոցա, որպէս երկիր պագանէին յեգիպտոս։ Մի՛ երկիրպագցեն որթագլխոյ դիցն եգիպտացւոց. (Մծբ. ՟Ժ՟Գ։)


Որթոց

s.

vineyard;
stalk of dried vine-cuttings;
calf-house.

· Calfa

NBHL (2)

Որթոցն (ցուցանէ) զայգին, կամ զծնունդս արջառոց. (Երզն. քեր. եւ Նչ. քեր.։)

Ցուցանէ որթոցն զծնունդս արջառոցն, կամ զփայտի որթոյ ամբարումն»։


Որիշ

adj. adv.

distinct, separate;
different, other;
separately, apart;
— —, separately;
distinctly.

· Calfa

NBHL (2)

Զերկբայեալս որիշ ի յայնմանէ հատանել, որ է աներկբայ. (անդ. ՟Է։)

Յամէն հատման անդամոցն՝ որիշ որիշ մեռանէր սուրբն. (Հ. դեկտ. ՟Բ.։)


Ործամ, ացայ

vn.

to belch;
to feel inclined to vomit, to retch, to vomit.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդունայն ործալով աղեքսանդր, զգիշերն ամենայն անցուցանէր ցաւագին հեծեծանօք. (Պտմ. աղեքս.։)


Ործացուցանեմ, ուցի

va.

to cause to belch;
to convulse the stomach, to cause to vomit.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս մազն, որ ղօղի յայս կոյս եւ յայն՝ բերանոյն, դժուարակլանելի մնայ, եւ ործացուցանէ. (Լմբ. առակ.։)


Որկորամոլութիւն, ութեան

s.

gormandizing, gluttony, greediness, guttling, voracity;
որկորամոլութեամբ, gluttonously, greedily.

· Calfa

NBHL (1)

Ապրեցուցանէ զբազմամարմինն (ի կենդանիս) որկորամոլութիւնն. (Նիւս. կազմ.։)


Որկորուստ, րստաց

cf. Որկրամոլ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ որպէս սեղան ոսկորստաց կոկորդալի զմայլեցուցանէ. (Ոսկ. խչ.։)


Որձ, ից

adj.

male.

· Calfa

NBHL (1)

Խառնէին ընդ արս յայլ աշխարհ. եւ զծնեալ էգն ապրեցուցանէին, եւ զորձն սպանանէին. (Միխ. ասոր.։)


Որմ, ոյ

s. adv.

wall;
partition;
— զորմայն, from wall to wall;
in groping, groping along;
քանդել զ—, to unwall, to dismantle.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանեսցէ յարենէ անտի զորմով մեղանոյն։ Յորմս տանն։ Տեսիլ նորա զնստագոյն իցէ քան զորմոցն։ Մինչեւ ցղոպայն, որ յորմն ելանէ։ Քարինք որմոց.եւ այլն։


Նողկացուցանեմ, ուցի

va.

to disgust, to nauseate, to make loathe or sick of;
to repugnate, to cause to abhor;
to tire, to weary.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ուտիցես զհաց քո ընդ նմա, զի նողկտացուցանէ (ա՛յլ ձ. գարշեցուցանէ) զնա, եւ ապականէ զբանս քո բարիս. (Առակ. ՟Ի՟Գ. 8։)


Նոյն, նորին, նովին, նովիմբ

pron. adj. adv.

himself, herself, itself;
he, she, it;
even, equal, identical;
ditto, do, idem or id;
the same, of the same kind, after the same manner, equally, conformably, identically;
մի եւ —, the same;
ի —, ի նմին, together, all at once;
ի —, — ընդ —, ընդ —ս իսկ, ի մի եւ ի —, ի նմին ժամանակի, -ժամայն, —հետայն, soon, very soon, quickly, in the same moment, immediately, directly;
— գործել, to identify.

· Calfa

NBHL (8)

Ի նմին իսկ յորդւոյս անուանէ վարդապետիմք, զի բնութեան հադորդ. (Ճ. ՟Գ.։)

Յայնցանէ ընտրել. իսկ զայլսն ի նորմէ իսկ ի կնոսոսէ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)

Նմին իսկ ի ցուցէս (այսինքն ի նմին ցուցմանէ) հաւանեցուցից. (Փիլ. յովն.։)

Դատաստան տեառն ճշմարիտ է, եւ արդար է ի նոյն։ Ապաքէն ի նոյն քաղցրացուցեր ինձ եւ քեզ կերակուր։ Եւ տէր յաւելոյր ի փրկեալսն հանապազօր։ Ի նոյն Պետրոս եւ Յովհաննէս ելանէին ի տաճարն).եւ այլն։

Ձեռն ի գործ առնէին, եւ ի նմին ժամանակի (այսինքն նոյն ժամայն. յն. յեղակարծումն) զգորգի հանդերձ զօրօքն ի փախուստ դարձուցանէին. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 37։)

Անուրջս ահագինս նմին իրի տեսանէր. (Խոր. ՟Բ. 33։)

Ի ՆՄԸՆԷՔ. ՆՄԻՆՔ, ՆՄԻՑ. Ի ՆՄԻՆ. ըստ նմինք. (յն. ոճով). Որ ինչ ենն ի նմին, կամ ի նոյն կարգէ. ի նմանէ, եւ ըստ նմին եղեալքն. եւ նոցին՝ որք. նոյն.

մ.շ.ա. ԶՆՈՅՆ ՀԵՏԱՅՆ. մ.շ.ա. τὸ, τὰ ἐξῆς, ἐξῆς exinde, deinde, sequens, sequentia οἰ μετ’ αὑτοῦς sequentes, reliqui. հետէ անընդմիջապէս կամ յաջորդաբար. զհետ այնր. հետեւաբար. ըստ նմանէ. որ զկնի. որ ի կարգին. մնացեալն.


Նոյնագոյ

cf. Համագոյ.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյնագոյ ընդ հօր բան աստուած, ի սկզբանէ առ աստուած միշտ էն. (Շ. տաղ.։)


Նոյնաձեւ

adj.

isomorphous;
uniform.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյնաձեւ օրինակաւ համարձակապէս ի հաստատուն երկիր ելանէր. (Երզն. լս.։)


Նոյնութիւն, ութեան

s.

identity, sameness.

· Calfa

NBHL (1)

Զչարչարանացն զփորձ ցուցանէ, եւ նոյնութեամբ շարժմամբն օգնէ փորձելոցն. (Ոսկ. եբր.։)


Նոյնպէս

adv. adj.

after the same manner, in like manner, equally, as much as, as well as, also, idem;
նոյնպիսի —սւոյ սեաց, even, like, equal, alike, the same.

· Calfa

NBHL (1)

Անսուրբն ի քեզ եւ սուրբն նոյնպէս կերիցեն։ Կաթիլ հանէ զմարդ ի տանէ, նոյնպէս եւ կին անզգամ ի տանէ իւրմէ զայր.եւ այլն։


Նոյնօրինակ

adj. adv.

like, the same;
—, զ—, cf. Նոյնպէս.

· Calfa


Նորախողխող

adj.

just beheaded.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանէին զնորախողխող գլուխն արեամբ զանդեալ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Նորածնանիմ, ծնեալ

vn.

to be regenerated.

· Calfa

NBHL (2)

ՆՈՐԱԾՆԱՆԻԼ. ՆՈՐԱԾՆԻԼ կամ ՆՈՐԱԾՆԱՆԻԼ. Նոր ծնանիլ, վերածնիլ ի սուրբ աւազանէ՝ որդեգրիլ աստուծոյ հաւատովք.

Զբիծ մեղաց լուծանէ զնորա ծնելոցս աւազանաւ ի հոգւոյն. (Յճխ. ՟Բ։)


Նորածնութիւն, ութեան

s.

regeneration.

· Calfa

NBHL (1)

Որդիք լուսոյ եղիջիք՝ ըստ նորածնութեան արժանի եղեալ։ Շնորհացն՝ որ տուեալ է մեզ յաւազանէն նորածնութեամբ. (Մաշկ.։)


Նորակերտ, աց

adj.

newly built or constructed;
strange, stupendous;
newly ordained.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի խրատ նորակերտ հայրապետին։ Նորակերտքն զձեռսն ի միմեանս յար դնելով, եւ եպիսկոպոսն սուրբ մեռոնաւն օծանէ խաաչնման. (Մաշտ.։)


Նորակերտեմ, եցի

va.

cf. Նորագործեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ի նմանէ վերստին ծնիցելոց եւ նորակերտելոց հոգւով. (Մաքս. եկեղ.։)


Նորամուտ

adj. s.

newly entered, young;
novice;
—ք, innovation;
—ս նորոգել, to introduce innovations or novelties.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում ինչ նորամուտս նորոգէին, ոչ սակաւ ինչ նորս մուծանէին, նորամուտ իսկ մուծանէին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 26։)


Նորանամ, ացայ

vn.

to become new, to be renewed;
—նայ լուսին, it is new moon.

· Calfa

NBHL (2)

Նորոգելն՝ զհնացեալն եւ զապականեալ մարմնոց նորանալն անապականութեամբ ցուցանէ. (Խոսր. (տպ. նորոգանալ)։)

Արեգակն ի լուսնին նորանալն խաւարի։ Խաւարումն արեգական լինի ի նորանալ լուսնի. զի ընդդէմ անցանէ. (Վանակ. հց. եւ Վանակ. տարեմտ.։)


Նորանկար

adj.

newly painted.

· Calfa

NBHL (1)

Եզր ասի զամենայն աստուածեղէն գիրս վերստին յիշել, եւ աւանդել հրէիցն նորանկար եբրայեցւոց նշանադրօք. (Եւս. քր. ՟Ա.) (այսինքն ի ձեւ տառից քաղդէացւոց, փոքր ինչ տարբեր ի մովսիսականէն՝ որ կայր առ սամարացիս)։


Նորանշան

adj.

prodigious, marvelous, astonishing, surprising, wonderful;
unheard of, extraordinary, incredible, paradoxical, phenomenal, monstrous;
— ինչ, phenomenon, prodigy, paradox.

· Calfa

NBHL (2)

Նորանշան մահ։ Նորանշան արասցէ տէր զհարուածս քո։ Նորանշան ինչ ցուցցէ տէր։ Ոչ ինչ նորանշան զարհուրեցուցանէր։ Որ ինչ նորանշան սքանչելի էր.եւ այլն։

Զարարածն (զստեղծումն մարդոյ) նորանշան ընծայեցուցանէ, թէ ստեղծ որպէս ձեռօք, եւ փչեաց կենդանի՝ որպէս թէ բերանով. (Եզնիկ.։)


Նորանոր

adj. adv.

quite new, quite recent;
anew, over again.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում նորանոր չարաչար ցաւս յայլոց մարմինս տանջանօք հասուցանէր. (՟Բ. Մակ. ՟Թ. 6։)


Նորաշէն

adj.

new-built.

· Calfa

NBHL (1)

Հաստատունքն եւ նորաշէնքն թերեւս ի միոջէ իսկ որոտմանէ կործանիցին. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)


Նորապաղ

adj.

freshly frozen.

· Calfa

NBHL (1)

Գայ ի միւս կողմ սրան գաս գետոյ, գտանէ զնա նորապաղ. (Պտմ. աղեքս.։)


Նորապսակ

adj.

newly crowned;
— հայրապետն լեւոն ժգ, Leo XIII, lately raised to the pontificate.

· Calfa

NBHL (1)

Մատուցանէր ապա զնամակն արայական՝ նորապսակ հայրապետին. (Ժող. հռոմկլ.։)


Նորաստեղծեմ, եցի

va.

cf. Նորաստեղծում.

· Calfa

NBHL (1)

Նորաստեղծեալ բանն յանէից՝ ի սկզբանէ զերկինս երկնից. (Ժմ.։)


Նորաստեղծում, ծի

va.

to create, to recreate, to make anew.

· Calfa

NBHL (1)

Նորաստեղծեալ բանն յանէից՝ ի սկզբանէ զերկինս երկնից. (Ժմ.։)


Նորացուցանեմ, ուցի

va.

to make new, to renew, to renovate.

· Calfa

NBHL (1)

Նորացուցանէ այնուհետեւ զյիշատակն մեր. (Ոսկ. մրգր. ՟Գ։)


Նորընծայ, ից

adj. s.

newly offered, dedicated, ordained or consecrated;
starting in life, entering in a profession or career, making one's outset;
novice, probationer.

· Calfa

NBHL (1)

Այն ինչ նորընծայ ի հաւատս։ Պերճապսակ կայսերս նորընծայի ի հաւատս։ Ոչ անդէն եւ անդ զնորընծայսն յանընդելական մեծամեծսն ձկտեցուցանէին. (Իգն.։ Թղթ դալ։ Ագաթ.։)


Նորոգ

cf. Նոր.

· Calfa

NBHL (1)

Օրըստօրէ աճեցուցանէին զչարիսն, եւ նորոգս բուսուցանէին. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)


Նորոգագործ

cf. Նորագործ.

· Calfa

NBHL (1)

Մատուցանէր ինձ հանդիպումն նորոգագործ երեւութի. (Պիտ.։)


Նորոգատուր

cf. Նորատուր.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ յայսպիսի նորոգատուր թագաւորութեանն բարձրացուցանէր զազգս Թորգոմեան։ Որ վերստին զձեզ ծնաւ նորոգատուր բանիւն կենդանականաւ ի կեանսն կենդանի. (Յհ. կթ.։)


Նորոգեմ, եցի

va. fig.

mend, to do up, to repair, to restore to the first condition or state, to put in good or better condition;
to regenerate, to reform;
to renew, to renovate, to revive, to re-establish;
— զնկար, to restore a picture.

· Calfa

NBHL (1)

Նորոգես զերեսս երկրի։ Հոգի ուղիղ նորոգեա՛ ի փորի իմում։ Որ առնէ զամենայն եւ նորոգէ, եւ դարձուցանէ յայգ զստուերս մահու։ Նորոգել զուխտ հաշտութեան ընդ նոսա։ Նորոգեսցի որպէս արծուոյ մանկութիւն քո։ Ցաւք իմ նորոգեցան յիս։ Նորոգեցարու՛ք ի նորոգութիւն մտաց ձերոց։ Ի նոյն պատկեր նորոգիմք փառաց ի փառս.եւ այլն։


Նոցային

s.

their.

· Calfa

NBHL (4)

Ընդդէմ բերեալ քոյդ բանից զառ ի նոցանէսն. (Պրպմ. ՟Թ։)

Նոցայիւքն ընդելացուցանէ, եւ յետոյ զիւրն ի մէջ բերէ. (Երզն. մտթ.։)

Ի ՆՈՑԱՆԷՔ, նէսն. Որ ինչ ենն ի նոցանէ.

Զմէջ ունէր ի նոցանէքն ապականութիւնք. (Պիտ.։)