Definitions containing the research անէ : 7071 results

Խաւարազգած

adj.

dark, gloomy, dismal, sad;
— լինել, to become darkened, or obscured;
— խափնուլ, to become blind.

· Calfa

NBHL (1)

Պակասի ի նմանէ լոյս անմեղութեանն. խաւարազգած եղեալ՝ մերձ առ արեւմուտս նստի. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Ա։)


Խաւարեմ, եցի

va. vn.

cf. Խաւարեցուցանեմ;
cf. Խաւարիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բարձրութիւն ստուերի երկրի ելանէ ծածկէ զլուսին, եւ յայն սակս պակասէ եւ խաւարէ. (Վեցօր. ՟Թ։)


Խաւարին

adj.

obscure, gloomy, dark.

· Calfa

NBHL (1)

Երկիր խաւարին եւ մթին։ Էր օրն խաւարին եւ մթին։ Եւ ո՛չ ի տեղւոջ խաւարին երկրի։ Խաւարին լերինք, կամ ճաանապարհք, կամ գանձք։ Ապա ակն քո չար է, ամենայն մարմինդ խաւարին եղիցի։ Չգուցէ մասն ինչ խաւարին։ Ահ խաւարին հասանէր ի վերայ նորա։ Խաւարին կապանօքն արկեալ ի տարտարոսն.եւ այլն։


Ղեկավարեմ, եցի

va. fig.

to be steersman, to hold the helm, to steer a vessel;
to govern, to direct, to manage.

· Calfa

NBHL (1)

Զի թէ հօր հմտաբար տեղեկութեամբ (լինիցի) ղեկավարել, զի՞նչ օգուտ յայնմանէ բերցի որդւոց, եթէ ի նաւաբեկութեան կորնչիցին. (Յհ. կթ.։)


Ղեւտական, ի, աց

adj. s.

levitical;
Leviticus.

· Calfa

NBHL (1)

Ղեւտական գիրն յայնտի։ Վկայութիւն ի ղեւտականէն առեալ։ Խրատ տայ բանն ի ղեւտականին. (Շար.։ Սարգ.։ Փիլ. այլաբ.։)


Ղօղեմ, եցի

vn. va.

to hide;
to smooth or level with a roller.

· Calfa

NBHL (1)

Խորագէտն ի գալ չարեաց ղօղեաց։ Ղօղեաց ինչ ոչ ի նմանէն։ Մտին գազանք ի դադարս, ղօղեցին ի խշտիս. (Առակ. ՟Ի՟Է. 12։ Յոբ. ՟Լ՟Դ. 21։ ՟Լ՟Ե. 8։)


Ղօղեցուցանեմ, ուցի

va.

to hide, to conceal.

· Calfa

NBHL (1)

Զցայգ ղօղեցուցանէ. (Եզնիկ.։)


Ղօղիմ, եցայ

vn.

to hide, to conceal oneself;
to lurk, to crouch, to squat;
to creep into;
to swim.

· Calfa

NBHL (1)

Մտին ղօղեցան ի մէջ բեթելայ։ Եւ ահա ինքն ղօղեալ իցէ ի միում բլրոց։ Ղօղեալ համարէին ընդ գաղտնեօք մեղաց։ Զի՞չ իցէ տեղի հանճարոյ. ղօղեալ է ի մարդկանէ, եւ ի թռչնոց երկնից ծածկեցաւ. (Յես. ՟Ը. 9։ ՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Է. 9։ Իմ. ՟Ժ՟Ե. 3։ Յոբ. ՟Ի՟Ը. 21։)


Ճախճախուտ

adj.

marshy, fenny, boggy, miry.

· Calfa

NBHL (1)

Առ սա ինձ ի ճախ ելանէ քերթողական առասպելս. (Արծր. ՟Ա. 24։)


Ճակատամարտ, ից

s. adj.

troops in battle array, army drawn up in order of battle;
general engagement, pitched battle, war;
fighting, belligerent;
warlike;
օր —ի, day of battle;
— տալ, to wage, to make war, to fight.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ յարիցէ ի վերայ իմ ճակատամարտ։ Ուսոյց զձեռս իմ ի պատերազմ, եւ զմատունս իմ ի ճակատամարտ։ Զաղեղն եւ զսուսեր եւ զճակատամարտ խորտակեցից։ Սաստկացուցանէր զճակատամարտն ի վերայ նոցա. (Սղ. ՟Ի՟Զ. 3։ ՟Ճ՟Խ՟Գ. 1։ Ովս. ՟Բ. 18։ եւ ՟Ա. Մակ. ՟Ժ. 50։)


Ճահեցուցանեմ, ուցի

va.

to make convenient, to adapt, to fit, to suit, to accommodate.

· Calfa

NBHL (1)

Ճահեցուցիցի քեզ ճայթմունս առասութեան։ Մերոյն լուսաւորչի ճահեցուցանել։ Մերոյն լուսաւորչի ճահեցուցանել։ Դիմացն ուղղակի ճահեցուցանէ. (Մագ. ՟Ժ՟Ա. ՟Լ՟Ա. ՟Կ՟Ա։)


Ճահողակի

cf. Ճահողապէս.

· Calfa

NBHL (1)

Դիպեցուցանէր զգեղարդն ճահողակի առաջի կացեալ նպատակին. (Ճ. ՟Ա.։)


Ճահողապէս

adv.

cf. Ի ճահ.

· Calfa

NBHL (1)

Դիպեցուցանէր զգեղարդն ճահողակի առաջի կացեալ նպատակին. (Ճ. ՟Ա.։)


Ճայթեմ, եցի

vn.

to shiver, to splinter, to split;
to crackle, to crack, to crash;
to burst, to blow up, to chap.

· Calfa

NBHL (1)

Ճայթիցէ ճայթիւն, եւ ընդոստուցանէ. (Ճ. ՟Դ.։)


Ճայթիւն

cf. Ճայթումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ճայթումն ամպոցն։ Իբրեւ յամպոց ճայթմանէ. (Արծր.։)


Ճայթիք, թից

cf. Ճայթումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ճայթումն ամպոցն։ Իբրեւ յամպոց ճայթմանէ. (Արծր.։)


Ճայթումն, ման

s.

great noise, crash, cracking, crackling, crick-crack;
bursting, blowing up, explosion.

· Calfa

NBHL (1)

Ճայթումն ամպոցն։ Իբրեւ յամպոց ճայթմանէ. (Արծր.։)


Ճայրոտեմ, եցի

va.

to darken, to dim, to obscure, to cloud;
— զաչս, to dazzle, to hallucinate, to offuscate, to blind.

· Calfa

NBHL (1)

Մի արեգակն, այլ լուսաւորէ զառողջ աչս, եւ ճայրոտեցուցանէ զտկարս. (Առ որս. ՟Ժ՟Է։)


Ճանաչական, ի, աց

adj.

capable of discerning, intellectual;
known.

· Calfa

NBHL (1)

Յամենայն ուրեք զանուն կենացն շրջեցուցանէ, որ էր նոցա ճանաչական. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։)


Ճանապարհադաւ

s.

highwayman.

· Calfa

NBHL (1)

Որ դաւէ եւ սպանանէ զոք ի վերայ ճանապարհի կամ զճանապարհորդն.


Ճանապարհակցութիւն, ութեան

s.

travelling company.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաշափառ զլուսինն յարեգակն անկեալ տեսանէաք, զի ո՛չ էր ճանապարհակցութեան ժամանակ. (Դիոն. թղթ.։)


Ճանապարհորդակից

cf. Ճանապարհակից.

· Calfa

NBHL (1)

Ճանապարհորդակից (տպ. ճանապարհակից) եղեւ նոցա ի սկզբանէ ելից նոցա յերուսաղէմէ. (Իգն.։)


Ճանապարհորդիմ, եցայ

vn.

to travel, to make a journey;
to set off, to start, to take the road, to begin one's journey, to walk, to go.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞չ այսուիկ հեռի են ի մէնջ հրեշտակք, զի ոչ կարօտին՝ որոց մեքն. ապա ուրեմն որչափ նուազից լինիմք կարօտք, այնքան առ նոսա ճանապարհորդիմք։ Ի մէջ գիշերի ճանապարհորդի, եւ ընդ գետ անցանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 34. 37։)


Ճանճ, ից

s.

fly;
եղանակ, ծիրտ, սատակիչ —ից, — time;
— blow;
— bane;
զ— փիղ գործել, to exaggerate, to make mountains of mole-hills.

· Calfa

NBHL (1)

Նա եւ չքոտեօքն զկծեցուցանէ զմեզ, զուովն, եւ ճանճիւ։ եւ մժխով. (Եզնիկ.։)


Ճանճիռն

s.

flay, flies.

· Calfa

NBHL (1)

Զի եւ մժղուկ եւ ճանճիռն ի նմանէ՝ (ի ջրոյ) ծնան. (Գր. տղ.։)


Ճաշակ, աց

s.

taste, flavour, savour;
foretaste, prelibation, proof, gustation;
drinking-vessel, cup, mug, glass, tumbler;
measure of gallons;
դուզնաքեայ —, weak or slight effort;
առնուլ զ—, to try, to taste, to relish;
առնուլ զ— քաջասրտութեան նորա, to prove his courage;
—աւ զծով չափել, to empty the sea with a tea-spoon.

· Calfa

NBHL (1)

Ճաշակ նորա զքիմս դառնացուցանէ. (Մծբ. ՟Թ։)


Ճաշակեմ, եցի

va. fig.

to taste, to try, to relish;
to eat, to feed;
to drink;
to experience;
— զմահ, to die;
— զաշխարհ, to enjoy the world or its pleasures;
— զքաղցրութիւն խաղաղութեան, to taste the sweets of peace.

· Calfa

NBHL (1)

Ճաշակել ի շիկաթանէ։ Ոչինչ ճաշակեմ։ Ոչ ճաշակեաց հաց։ Ճաշակեցի սակաւ մի ի մեղուէս։ Ճաշակելով ճաշակեցի սակաւ մի մեղր։ Ճաշակեաց զջուրն գինի եղեալ։ Ճաշակեցին յերկնաւոր պարգեւացն։ Ոչ ճաշակեսցեն զմահ.եւ այլն։


Ճաշակեցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to taste, to give to eat.

· Calfa

NBHL (1)

Ճաշակեցո՛ ինձ յեփեալ շիկաթանէդ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 170։)


Ճաշակից, կցի, կցաց

s.

dinner-companion or table-companion, messmate, guest.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանէ զճաշակիցսն զհետ երթալ. (Ոսկ. մրգր. ՟Բ։)


Ճաշակումն, ման

s.

act of tasting or eating;
Holy Communion;
consumption.

· Calfa

NBHL (1)

Իբր ճաշակումն մահու արբի։ Ի ճաշակմանէ մահաբեր պտղոյն. (Նար.։ Շար.։)


Ճաշատեղ, աց

cf. Ճաշարան.

· Calfa

NBHL (1)

Մտանէր ի ներքս ի ճաշարանն. (Պտմ. աղեքս.։)


Ճաշատուն, տանց

cf. Ճաշարան.

· Calfa

NBHL (1)

Մտանէր ի ներքս ի ճաշարանն. (Պտմ. աղեքս.։)


Ճաշարան, աց

s.

dining-hall, dining-room;
refectory.

· Calfa

NBHL (1)

Մտանէր ի ներքս ի ճաշարանն. (Պտմ. աղեքս.։)


Ճապաղումն, ման

s.

dispersion;
effusion;
distraction;
dissipation.

· Calfa

NBHL (2)

Փութալ ժողովել զմիտսն ի ճապաղմանէ զգայարանաց։ Զճապաղումն զանազան ընթացից մարդկան ի չար վարս եւ ի բարիս. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժղ.։)

Ժողովեմ զձեզ յեկեղեցի ի ճապաղմանէ մեղացն. (Լծ. ածաբ.։)


Ճապուռ, պռոյ

s.

claw, talon;
lobster's or crab's claws.

· Calfa

NBHL (1)

Ագռաւն ճապռով տանէր զհաց երանելոյն. (Բառ. ստեփ. լեհ.։)


Ճառագայթ, ից

s. geom. ast.

ray, beam, radiation;
light, splendour, brightness, brilliancy;
radius;
— տանելի, vector radius;
—ս արձակել, to irradiate, to beam, to emit rays.

· Calfa

NBHL (3)

Ճառագայթք հրոյ անցանէին ընդ մէջ անդամոցն յօշելոց։ Ամենայն ժողովուրդն տեսանէր զձայնն եւ զճառագայթսն. (Ծն. ՟Ժ՟Ե. 17։ Ել. ՟Ի. 18։)

Ճառագայթք հատանէին։ Մինչեւ ճառագայթք հրոյն յերուսաղէմ երեւէին. (՟Ա. Մակ. ՟Զ. 39։ ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 9։)

(Որդին ի հօրէ) որպէս յարեգակնէ առաքեալ ճառագայթ՝ գայ յառաջ ի նմանէ. եւ այլ ոմն է քան զնա՝ մի ըստ բնութեան գոլով, ոմն արեգակն, եւ ոմն ճառագայթ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Ճառագայթաւէտ

adj.

cf. Ճառագայթափայլ.

· Calfa

NBHL (1)

Զլուսասփիւռ ճառագայթաւէտ զհաւատս ծաղկեցուցանէր յեկեղեցւոջ. (Յհ. կթ.։)


Ճառագայթեմ, եցի

vn.

to radiate, to emit rays, to shine, to blaze, to dazzle, to glitter, to sparkle, to enlighten, to scintillate.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտութիւնն աստուծոյ ի սիրտն ճառագայթէ։ Որ ի նմանէ յոգիս մեր ճառագայթի։ Զգալի լոյս ճառագայթեալ յաչս. (Լմբ. սղ.։)


Ճառական, ի, աց

adj.

belonging to a discourse, discursive;
narrated, described;
— իմաստք, literal sense.

· Calfa

NBHL (1)

Է եւ ի խունկս ինչ կինամոն ղարմացական, որ զնըմանէ են սքանչելի բանք ճառական. այսինքն ճառեալք. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Ճառեմ, եցի

va.

to discourse, to make a discourse;
to treat;
to narrate, to relate;
to recount, to tell, to recite, to speak.

· Calfa

NBHL (2)

Ճառել զսրբութիւն մեծին աստուծոյ։ Զմկրտութեանն զօրութիւնն եւ զշնորհն օրինակաւ ինչ ճառեաց ծածկաբար։ Ճառէ զգովութիւն սորա։ Զխոնարհագոյնն ճառէ։ Յայսցանէ ինչ ոչ ճառեաց. (Խոսր.։ Նանայ.։ Սարգ. յկ. ՟Ա։ Շ. մտթ.։)

Ժողովն հասանէր ի ճառեցեալ քաղաքն. (Աբր. մամիկ.։)


Ճար

s.

remedy, means, expedient;
— or — եւ ճարակ գտանել, to find a means or a way, to contrive, to think of a device, to contrive;
չիք —, ոչ գոյ —, there is no way or means to, there is no help, it is done;
it is past all cure, it is irremediable;
cf. Ճարակ.

· Calfa

NBHL (1)

Ճար ումեք միոյ ի նոցանէ ոչ լինէր ի չարչարանաց. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 6։)


Ճարակ, աց

s. fig.

pasture, feed, food, forage, fodder, provender;
pasture ground or land, meadow;
food, pasture, aliment, nourishment, prey;
— հրոյ, fuel, combustible;
— լինել, to be food to, the prey of, a prey to;
հրոյ — լինել, մատնիլ, to be a prey to the flames, to be burnt, devoured, consumed by fire;
սրոյ — լինել, մատնիլ, to perish by the sword;
սրոյ — տալ, to put to the edge of the sword, to slay;
— գտանել, to spread over, to wind or creep about;
— տալ հերձուածոց, to keep up, to foment divisions;
առ — ախտից, for cherishing or caressing the passions;
բազմախողխող երկաթոյն նա տայր ի —, he mowed them down with the murderous steel, or sweeping brand;
գիտութիւնք — են մտաց, knowledge is the food of the mind;
ճար եւ — առնել, to find a remedy;
to repair, to redeem, to retrieve, to make reparation or amends for.

· Calfa

NBHL (2)

Ճարակ խաշանց, կամ հօտից, կամ գազանաց։ Ձեռն նորա բաժանեաց նոցա ճարակս։ Զմնացեալ ճարակն ի ձէնջ առ ոտն կոտորէիք։ Իբրեւ խոյք՝ որոց ոչ գտանէր նոցա ճարակ։ Պակասեսցեն հօտք ի ճարակոյ (կամ ի ճարակաց)։ Մտցէ եւ ելցէ, եւ ճարակ գտցէ.եւ այլն։

Ճարակ բոցոյ նորա վաղվաղակի իմն հասանէր. (Յհ. կթ.։)


Ճարակաշատ

adj.

abounding in fodder, in pasture, very grassy.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ցորեան եւ գարի բերէր երկիրն, յորժամ աւեր մնայցէ ի մարդկանէ, խոտալից ճարակաշատ լինի անասնոց. (Ոսկ. ես.։)


Ճարակեմ, եցի

va. fig. vn.

to lead the flocks out to pasture, to feed, to pasture;
to remedy, to cure;
to attack, to corrupt, to waste, to devour, to consume;
to pasture, to graze, to browse, to feed, to bait, to feed or live upon, to eat;
to expand, to extend, to dilate, to propagate, to diffuse, to spread;
to take root, to get rooted;
to be cured;
— զանձն, to fatten oneself;
բոցն հողմավար ծաւալեաւ —կէր, the flames, driven by the wind, continued to spread;
յանհնարինս —կէր ի սիրտս նոցա, a deep wound rankled in their hearts;
ցաւն որ յոսկերս նորա —կէր, a pain which penetrated to the very marrow of his bones.

· Calfa

NBHL (1)

Չար ախտս յայսմանէ առեալ զնիւթ՝ սկսաւ ճարակել. (Լմբ. պտրգ.։)


Ճարակեցուցանեմ, ուցի

va.

to feed, to pasture, to give to eat.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ եւս խոտով ճարակեցուցանէ, որ է անասնացեալ մարդոց կերակուր. (Նար. երգ.։)


Ճարակումն, ման

s.

pasture, pasturage;
dilatation, extension.

· Calfa

NBHL (1)

Միայն զխանձողսն տեսանեմք ի ճարակմանէ հրոյն մնացեալ։ Ոչ միայն զարմատն, այլեւ զճարակումն չար ախտիս չար ախտիս տեսեալ. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Ճարճատիմ, եցայ

vn.

to crack, to crackle, to crepitate.

· Calfa

NBHL (1)

Զճարճատելն նմանեցուցանէ փշոցն ճարճատելոյն ի մէջ հրոյն. զի այս նիւթ ի կիզելն ձայն հանէ. (Լմբ. ՟Ղ՟Զ։)


Ճարմանդ, ի

s. va.

clasp, hasp, buckle;
hutton;
loop, catch, hook;
— գրոց, clasp;
խառնել զօղսն ընդ ճարմանդսն or ճարմանդեմ, to put the taches into the loops, to clasp, to fasten, to hook.

· Calfa

NBHL (1)

Արասցես ճարմանդս կապուտակեայս առ եզերբ միոյ փեղկին ի միոջէ կողմանէ ի խառնուածս։ Յիսուն ճարմանդ արասցես միում փեղկի։ Եւ խառնեսցես զօղսն ընդ ճարմանդսն. (Ել. ՟Ի՟Զ. եւ ՟Լ՟Զ։)


Ճարպ, ոյ, ի

s. adj.

grease, fat, tallow;
oil;
fat, plump;
— խոզենի, bacon, seam, hog's grease or fat;
— խոզենի հալեալ, lard;
— ցորենոյ, the finest flour of the finest wheat;
օծանել —ով, to grease;
բառնալ զ—ն, to skim;
to scour, clean or purify from grease;
—ոյ զակամբ դալ, to become blind with rage.

· Calfa

NBHL (3)

Ճարպոյ բնութիւն՝ գիրութիւն մատուցանէ. (Փիլ. ել. ՟Բ. 15։)

Կորովութեամբ ձգէ յետուստ կողմանէն ճարպ. թուի իբր ռմկ. ճարպկօրէն. կմ ղարպով, ճէրպով.

Ձգեալ յետուստ կողմանէ ճահ դիպեցուցանէ։


Ճարտասանեմ, եցի

vn.

to speak like an orator, to discourse with eloquence, to harangue, to declaim.

· Calfa

NBHL (1)

Պօղոս ի վեր աստիճանէն ճարտասանէր. (Դամասկ.։)