Definitions containing the research անէ : 7071 results

Նանիր, նրոց, նրաց

adj. adv.

vain, useless, futile, frivolous;
ի —, in vain, vainly, to no purpose, uselessly;
ի — աշխատ լինել, to labour in vain;
ի մոտօյ, ի նանիր, cf. Մօտ, cf. Նանիր.

· Calfa

NBHL (1)

Արծաթապատ նանովքն՝ որով զքեզ ստիպեցուցանէին. (Ոսկ. ես.։)


Նաշիհ, շհոյ

s.

finest quality of wheat flour.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞չ դուք իսրայէլացիք մատուցանէիք նաշիխ եւ դինի։ Եւ մելքիսեդեկ նաշիխ եւ գինի մատոյց. (Պիտառ.։)


Նարօտ, ուց

s.

dye, tincture, hue;
thread, ribbon or tissue of various colours;
broidery or needle-work of divers colours;
*cockade, rosette;
— կենաց, thread of life.

· Calfa

NBHL (1)

Զարդարէին զհանդերձս իւրեանց պէսպէս նարօտօք։ Զժապաւինեալս նարօտօք ագանէր. (Բուզ. ՟Զ. 2։)


Նարօտաներկ, աց

s.

dyer.

· Calfa

NBHL (1)

Շմաւոն եպիսկոպոս սղակ քաղաքի եւ տիսբոնի. զոր անուանէին որդի նարօտաներկաց. (Ճ. ՟Բ.։)


Նաւ, ուց, աց

s.

ship, vessel, boat;
cf. Նաւակ;
cf. Լաստ;
water-vessel, pitcher, urn, jar, earthen-vessel;
— քարեղէն, basin or vase of stone;
cf. Քարենաւ;
— պատերազմիկ, three benched galley, trireme;
— մեծ, line of battle-ship, man of war;
— հրձիգ, fire-ship;
— հինից, privateer, corsair;
— զօրագլխական, admiral's ship, flagship;
— զրահեալ, armoured ship, armour-plated ship;
— վաճառական, merchant-man, merchant-ship, trading-vessel;
— շոգեմուղ, steam-ship, steamer;
— առագաստաւոր, sailing-boat;
— թեւճակաւոր, row-boat;
գումարտակ —ուց, fleet;
վարձ —ու, freight;
վարձել զ—, to freight or charter a vessel;
կպրով օծանել or կպրաձիւթել զ—, to tar, to careen, to caulk a ship;
կպրաձիւթող —ուց, caulker;
մտանել or ելանել, երթալ ի —, to embark, to go on shipboard, to go on board a ship, to take a shipping;
ելանել ի —է, to land, to go a-shore, to disembark;
դնել ի —, to embark, to ship, to export;
հանել ի —է, to disembark, to put a-shore, to unload goods.

· Calfa

NBHL (1)

Բերցեն նոքա ի լիբանանէ մայր փայտ, եւ բերեալ նաւօք ի նաւահանգիստն յոպպէ. (՟Ա. Եզր. ՟Ե. 55։)


Նաւագործութիւն, ութեան

s.

ship-building, naval construction;
կայարան, աւազան նաւագործութեան, navy yard;
dock, wet-dock, dock-yard.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւագործութեան, եւ դարբնութեան, եւ ոստայնանկութեան։ Չստունգանէր զգործ նաւագործութեան ... նաւ գործել. (Սեբեր. է։ Եւս. քր. ՟Ա։)


Նաւապետ, աց

s.

captain, commander.

· Calfa

NBHL (1)

Պատերազմ՝ ի դիմի հարկանէր նմա ի նաւապետէն. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Նաւաստի, տւոյ, տեաց

s.

sailor seaman, mariner, sea-faring man, tar, jack-tar;
—ք, seamen, sea-faring people, crew.

· Calfa

NBHL (1)

Միումն հաւանեալք հրամանի առաջիկայի տեառնն՝ իբրեւ նաւաստւոյ վարչի։ Իբրեւ նաւաստի ի նաւի, եւ իշխան ի քաղաքի, զօրավար ի պատերազմի։ Նաւաստւոյն տանել եւ բերել զմակոյկն, եւ ուղիղ վարել։ Թողեալ նաւաստւոյն զքեղիսն, եւ նաւազքն զայլ եւս զգործիս, զձեռսն յաղօթսն պարզեալ տարածանէին. (Փիլ.։)


Նաւավարեմ, եցի

va. vn. cf. Նաւապետեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ումեմն յայնցանէ, ոյք ի նաւավարելն փոյթք. (Պիտ.։)


Նաւատորմ, ի

cf. Նաւատորմիլ.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւի զօրագլխականի՝ նաւատորմին զարդու։ Զնաւատորմիլն տեսեալ՝ խոստովանէ զնաւաստին. (Փիլ. ել. ՟Բ. 44։ եւ Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Նաւատորմիղ

cf. Նաւատորմիլ.

· Calfa

NBHL (1)

Նաւի զօրագլխականի՝ նաւատորմին զարդու։ Զնաւատորմիլն տեսեալ՝ խոստովանէ զնաւաստին. (Փիլ. ել. ՟Բ. 44։ եւ Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Նաւարկութիւն, ութեան

s.

navigation, voyage at sea, passage.

· Calfa

NBHL (1)

Պիղատոս զարհուրեալ ի ցասմանէ թագաւորին՝ դաւ անձինն արար ի նաւարկութիւնն ի խորս ովկիանոս ծովու. (Զքր. կթ.։)


Նաւկնեար, ներոյ

s. pl. boats.

· Calfa

NBHL (1)

Զիւրեանց նաւկնեարն բարձին թողին։ Զնաւկնեարն մալխօք իբր ի կղզւոջ կապեալ հանգուցանէին։ Նաւակնեար էին ի գետն ի տախտակաց եղեգանց. (Պտմ. աղեքս.։)


Նաւուղղակ

s.

helmsman, steersman;
pilot.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ նաւուղղակին զնաւ ծովու՛ ընծայեցուցանելով՝ ի բաղձալին ժամանէ երկիր. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Նափորտ, ի, ամբ, ունք

s.

cloak, mantle;
monk's long mantle;
cope, chasuble.

· Calfa

NBHL (1)

Քահանայ եւ եպիսկոպոս իւրով նափորտամբն։ Եպիսկոպոսն հանէ զեմիփոռոնն, եւ գայ առաջի սրբոյ սեղանոյն՝ միայն նափորտամբն. (Պտրգ. աթ.։)


Նեարդ, ներդից

s.

fibre, string;
ligament;
tendon, sinew.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ բնութեան միսք եւ ջիլք յարենէ լինին. ջիլն իսկ ի ներդիցն. վասն բաղազանութեան. եւ միսքն ի մածեալ յարենէն յայնմանէ, որ մածի՝ անջատելով ի ներդիցն. (Պղատ. տիմ.։)


Յանցուցանեմ, ուցի

va.

to cause to transgress or to sin, to induce to crime.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ յանցուցանէ զնոսա այս երկիւղ (մահու), յորժամ ոչ կան մնան ի նմին. (Եփր. համաբ.։)

Ոչ այնչափ միսն յանցուցանէ, որչափ գինին զեղխէ զըմպելիսն, եւ գայթակղեցուցանէ զտեսօղսն. (Եզնիկ.։)


Յաչաղանք, նաց

s.

envy, rancour;
ill-will.

· Calfa

NBHL (1)

Չի՛ք ինչ վատթար քան զյաչաղանս։ Անդ ոչ նախանձ, ո՛չ յաչաղանք։ Մեղմով զյաչաղանսն շիջուցանէր։ Խափանէր զնոցա յաչաղանսն, եւ զնախանձսն սփոփէր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 9. 10։ ՟Ա. 28. 30։)


Յաչաղկոտ, աց

adj.

envious, jealous, malicious, malevolent;
fascinating, bewitching, enchanting.

· Calfa

NBHL (1)

Յաչաղկոտն ոչ միայն զընկերն, այլեւ զանձն իւր կորուսանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 9։)


Յապահովանամ, ացայ

vn.

to be sure, certain, assured, tranquillized.

· Calfa

NBHL (2)

Յապահովացեալ յարտաքնոցն յայնմանէ հրոսակաց. (Յհ. կթ.։)

Բարեկեցութեանցն ծայրիւք յապահովացեալ յօրանան։ Ի բարեփառ տեսանէք շինութեանն յապահովացեալ։ Յապահովացեալ ի խաղաղութեան զբնակիչսն պահեն ի թշնամեաց. (Պիտ.։)


Յապաղեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Յապաղեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ գոյր նախանձ, որ յապաղեցուցանէր։ Եւ ոչ զի խաբէութեամբ մարդկան յապաղեցուսցէ. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 2։)

Ի ձեռն գրգանաց փափկութեան իւրեանց յապաղեցուցանէին զնա ի պահելոյ զօրէնսն։ Ինքեանք ոչ գործէին, եւ զայլս եւս ի գործելոյ յապաղեցուցանէին. (Եփր. հռ. եւ Եփր. ՟բ. թես.։)

Կամիմ զղջանալ եւ խոստովանել, եւ թշնամին յապաղեցուցանէ. (Եփր. խոստ.։)


Յաջող

adj.

favourable, propitious, advantageous, prosperous, commodious;
— է, it is favourable;
it is time, it is the favourable moment;
— ելք, happy issue.

· Calfa

NBHL (1)

Յաջող է ըստ սոցանէ եւ ի մակեդոնացւոց թագաւորութիւնն գալ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Յաջողակ, աց

adj.

adroit, clever, skilful, expert, capable, apt;
industrious;
nimble, expeditious, quick, alert;
cf. Յաջող;
cf. Ձեռն.

· Calfa

NBHL (1)

Որ պանծայ ի գործ իւր յաջողակ, կորուսանէ զվարձս. (Նեղոս.։)


Յաջողապէս

adv.

prosperously, happily, commodiously.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ զփուշսն ի բաց խլեաց, յայնժամ յարմարութեամբ եւ յաջողապէս արկանէր զսերմն բանին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29։)


Յաջորդ, աց

s. adj.

successor;
heir, inheritor;
following, next;
succeeding, subsequent, posterior;
—ք, posterity.

· Calfa

NBHL (2)

Յայտ ի յաջորդէն է։ Զոր եւ յաջորդաւն ցուցանէ։ Զոր եւ յաջորդս ցուցանէ. (Խոսր.։)

Զայս ասացեալ՝ զյաջորդն նոցո՛ւն թողացուցանէ քըն նել եւ ի միտ առնուլ. (Իգն.։)


Յառաջ

cf. Յառաջս.

· Calfa

NBHL (4)

Յիշմամբ երախտեացն որ առ նոսա յԵգիպտոսէ եւ յառաջ։ Յութերորդ օրէն եւ յառաջ, ապա նուիրել զծնունդս արջառոց եւ ոչխարաց։ Ի սկզբանէ աւետարանին եւ յառաջ մինչեւ յեօթնագլուխ վիշապն, որ է նեռն. (Նախ. եզեկ. եւ օրին։ Նախ. ղեւտ. եւ Նախ. յայտն.։)

ՅԱՌԱՋ. ԵՒ ՅԱՌԱՋ. նխ.մ. ἐξῆς, καὶ τὰ ἐξῆς, ἑφεξῆς, κᾳκείθεν citra, huc, deinceps, exinde. Եւ անդր. եւ այսր. հետէ. հետեւաբար. ըստ նմանէ կարգաւ, յետոյ. անկից սկսելով, էտեւ.

Ոմն յայնցանէ՝ որ յառաջարկիցեն։ Յառաջարկիցէ զմիւսն։ Սոքա յառաջարկցեն եւ այլն. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)

Ծուփս առեալ յետ յառաջ. բայց զելս իրացն ոչ գտանէին. (Լաստ. ՟Ժ՟Թ։)


Յառաջաբան, ից

s. adj.

preface, prologue, preliminary dissertation, prefatory discourse, preamble, exordium, prelude, prolegomena;
speaking first.

· Calfa

NBHL (2)

Ամենայն ուրեք ո՛չ յառաջաբանին (այսինքն անդէն եւ անդ ի սկզբանն) յայտնէր զամենայն, այլ նախ ի տարակուսի կացուցանէր զլսօղսն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 33։)

Յառաջաբանէ իւրմէ կամի զամբաստանութիւն զնովաւ արկանել։ Յանդիմանել զնա յառաջաբանսն իւր։ Բուռն հարկանէր զյառաջաբանէն բաղդատայ։ Աւասիկ յառաջաբանէս առաջի դնէ զյաղթութիւնն. (Իսիւք.։ Եւթաղ զառաջաբանս եւ զգլուխս կարգեաց. Ճ. ՟Է.։)


Յառաջաբանեմ, եցի

vn.

to speak first;
to open the proceedings;
to make a preface or introduction;
to give as a specimen.

· Calfa

NBHL (2)

Եթէ յառաջաբանեալ էր (մեղայիւ) քան զտեառնն յանդիմանելն, արժանի էր լեալ մարդասիրութեան։ Մի՛ յամեր, մինչեւ դատախազն քո յառաջաբանէ։ Կարկեա՛ յառաջաբանելով՝ զնորա լեզուն. (Մաշկ.։)

Զյարութեան յառաջաբանէ զօրութիւն. (Նիւս. կազմ.։)


Յառաջաբերեմ, եցի

va. vn.

"cf. Յառաջ բերել;
" to be produced;
to advance, to progress.

· Calfa

NBHL (1)

Կոյսն զբազմագին մարգարիտն յառաջաբերեաց։ Յառաջաբերեաց պատմուճանս ի տանէ փեսային անկեալս ի ջրոյ եւ հոգւոյ. (Ճ. ՟Գ. եւ Ճ. ՟Ը.։)


Յառաջագիւտ

adj.

known or discovered precedently;
pre-eminent.

· Calfa

NBHL (1)

Թէպէտեւ ի պաղեստինացւոց աշխարհին էին յառաջագիւտ պարծանք, սակայն Եգիպտոս ջերմագոյն քան զնա գտանէր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 8։)


Յառաջագնաց

adj.

preceding, foregoing, antecedent.

· Calfa

NBHL (1)

Այն՝ որ զհետ մտէ նախընթացին, թէ զյառաջագնացն երագ ունի, ոչ ժամանէ. ապա եթէ հեղգ, ըմբռնէ. (Լմբ. առակ.։)


Յառաջադէմ

adj. adv. s.

advancing, progressing;
improving, making proficiency;
forward;
coryphaeus;
proficient;
— է, he is advancing in his studies;
երթալ — եւ մեծանալ, to improve;
to increase in prosperity;
իրք առնն — յաջողէին, that man prospered greatly.

· Calfa

NBHL (1)

Որ յառաջադէմն է ի նոցանէ՝ դիոտրեփէս. իմա՛, սիրօղ նախագահութեան. φιλοπρωτεύων primatum ambiens.


Յառաջածանօթ

adj.

foreknown, predicted, foreseen.

· Calfa

NBHL (1)

Այն գիշեր յառաջածանօթ եղեւ հարցն մերոց։ Որ յառաջածանօթն էր նախ քան զ՝ի սկզբանէ աշխարհի. (Իմ. ՟Ժ՟Ը. 6։ ՟Ա. Պետ. ՟Ա. 20։)


Յառաջակրթակ

adj.

familiarized or tamed beforehand.

· Calfa

NBHL (1)

Որոց են յառաջակըրթակք, ի սոցանէ երկնչին եւ ի բաց փախչին. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Յառաջահաս

adj.

arrived before or first.

· Calfa

NBHL (1)

Քան զյառաջահասն տօնս՝ այսր աւուրս տօն մեծագոյնս ցուցանէ զաճումն սքանչելեացն. (Ճ. ՟Գ.։)


Յառաջաձայն

adj.

predicting, prophesying;
predicted, prophesied.

· Calfa

NBHL (2)

Մովսէս նախագրեալ յառաջաձայն ձաղանօք սաստիկս իմն ամբաստանէ. (Նար. ՟Խ՟Ը։)

Զի՞նչ է՝ զոր ասէն, թէ ի սկզբանէ խօսեցայ, եթէ ոչ զառաջաձայնսն (կամ զյառաջաձայնս) սրբոց մարգարէիցն. (Ագաթ.։)


Յառաջաձիգ

cf. Յառաջակարկառ.

· Calfa

NBHL (1)

Միանգամայն բոլոր եւ յառաջաձիգ ձեւք բաժանէին. (անդ։)


Յառաջանամ, ացայ

vn.

to advance, to go or move forward, to precede, to walk on;
to advance, to progress, to improve;
to have beginning, rise or origin, to be born.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջանայ քան զձեզ ի Գալիլեա։ Հասանէին ձայնք փողոցն ի բաց յառաջացեալք. (Մտթ. ՟Ի՟Ը. 7։ Ել. ՟Ժ՟Թ. 19։)


Յառաջապահ, աց

s. mar.

advanced post, sentry, sentinel;
out-post, out-picket;
— դիտաւոր, look-out man, sentry.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս յառաջապահ իմն պատերազմին կատարելով՝ զգիշերն անցուցանէին. (Բրս. ՟խ. մկ.։)


Յառաջապահեստ

s. adj.

preservative, precaution;
preservative, precautionary.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս յառաջապահ իմն պատերազմին կատարելով՝ զգիշերն անցուցանէին. (Բրս. ՟խ. մկ.։)


Յառաջատութիւն, ութեան

s. arith.

cf. Յառաջադիմութիւն;
progression;
— հասակի, growth, increase;
— ի պատուի, promotion;
ի վատթարն —, getting worse, deterioration;
demoralization.

· Calfa

NBHL (2)

Քանզի յառաջատութեան լեալ բարեաց գործոց, ապա զկնի ընթանայ յառ ի սկզբանէն սովորութիւն. (Բրս. արբեց.։)

Կրթելովն տացէ նմա յառաջատուութիւն՝ վերանալ ի կատարելութիւն արհեստի։ Այսպիսի յառաջատումն եւ յաստիճանէ յաստիճան արդարութեան ելս ցուցանէ. (Լմբ. սղ.։)


Յառաջացոյց

adj.

shewing or shewed beforehand.

· Calfa

NBHL (1)

Նախ ասաց բանս յառաջացոյց պատմութեան հանդերձելոցն, ապա անց յառաջակայսն, եւ ի լինելոցն նշմարեցուցանէ. (Ագաթ.։)


Յառաջնմէ

adv.

in the beginning, primitively.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՌԱՋՆՄԷ ՅԱՌԱՋՆՈՒՄՆ որ եւ ՅԱՌԱՋՄԷ. Կանխաւ. յառաջին ժամանակէ կամ ի յաւիտենից անտի. յառաջագոյն. անդստին. ի սկզբանէ. առաջմէ, առաջուց.


Յառաջնումն, ման

adv.

first, firstly;
antecedently.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՌԱՋՆՄԷ ՅԱՌԱՋՆՈՒՄՆ որ եւ ՅԱՌԱՋՄԷ. Կանխաւ. յառաջին ժամանակէ կամ ի յաւիտենից անտի. յառաջագոյն. անդստին. ի սկզբանէ. առաջմէ, առաջուց.


Յառնեմ, յարեայ, արի, յարուցեալ

vn.

to rise, to arise, to get up, to rise or stand up, to rise again;
to awake, to be roused, to wake out of sleep;
to resuscitate, to come to life again, to live again;
— ի մեռելոց, to rise from the dead;
— ի վերայ, — ընդդէմ, —ոսոխ հակառակ ուրուք, to rise against, to rebel or stand up against, to revolt, to mutiny;
անդրէն —, to rise anew, to get up again;
յարեաւ միւս եւս խնդիր, another question arose;
արի՛, arise !
;
օ՛ն արիք, get up !
արիք ընդառաջ նրան, go to meet him;
յարեաւ յաթոռոյն, he rose from his seat, he got up from his chair.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՌՆԵԼ.Վերստին կենդանանալ մեռելոյն. ելանել ողջ ի գերեզմանէ, եւ Նորոգիլ. արծարծիլ.


Յաստուածուստ

adv.

from God, of God.

· Calfa

NBHL (1)

θεόθεν divinitus. տե՛ս եւ ի բառն ԱՍՏՈՒԱԾՈՒՍՏ. Յաստուծոյ. առ ի յԱստուծոյ. յԱստուածակոյս կողմանէ. աստուծմէ, աստուծով.


Յատակաբաց

adj.

of which the bottom or bed is exposed;
— բաժանել զծով, to divide the sea and lay bare its bed.

· Calfa

NBHL (1)

Զծովն յատակաբաց (կամ յատակաբար) բաժանէր. (Մանդ. ՟Դ. եւ Ճ. ՟Դ.։)


Յատանեմ, յատի

va.

cf. Յատեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մշակն հոգաբարձութեամբ յատանէ. (Իսիւք.։)


Յատկապէս

adv.

cf. Յատկաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Հասարակաբար, այլ ոչ յատկապէս ումեք։ Հասարակաբար, որգունակ, մարդ. եւ յատկապէս, ո՛րգոն, Պօղոս։ Յատկապէս յանուանէ յիշեալ. (Պորփ.։ Թր. քեր.։ Բրսղ. մրկ.։)


Յատոց, աց

cf. Յօտոց.

· Calfa

NBHL (1)

Այգեգործն սրեալ զյատոցն (կամ զյատոյցն) ընդդէմ երթայ հատանէ զանգործ անպտղութիւն ուռոյն. (Նանայ.։)