Definitions containing the research անէ : 7071 results

Մեռելահարցուկ, ցկի, կաց

s.

necromancer.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւր որ հարցանէ եւ կարդայ զմեռեալս. ըստ յն. մեռելահմայ. νεκρόμαντις, νεκυόμαντις.


Մեռելութիւն, ութեան

s.

deadness, want of animation, privation of life;
mortality;
mortification;
— արգանդի, the being past bearing, impotence, sterility.

· Calfa

NBHL (1)

Վախճան մարմնոյ ընդ հոգւոյն մեռելութեան հասանէ նմա. (Շ. ընդհանր.։)


Մեռոն, ի, աւ, իւ

s.

holy oil, chrism;
ointment, perfume.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ անուշահոտ խնկոցն եւ միւռոնացն՝ զոր հոտոտէի յերկրի, պարտ է ինձ հոտոտել զչար հոտս զայս։ Անուշահոտ մեռոն հոսէր որպէս քրտունք յանձնէն։ Ի գերեզմանէ նորա բղխէր միւռոն. (Վրք. հց. ՟Ե. եւ ՟Դ. ՟Ի՟Զ։)


Մեռուցանեմ, ուցի

va.

to cause the death of, to put to death, to kill;
to mortify.

· Calfa

NBHL (2)

Տէր մեռուցանէ, եւ կեցուցանէ։ Դու չարչարեցեր զորդի նորա՝ մեռուցանել. (՟Ա. Թագ. ՟Բ. 6։ ՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Է. 20։)

Երանի՛ է որ զանձին իւրոյ զկամս իսպառ մեռուցանէ. (Կլիմաք.։)


Մեռօրինակ

adj.

deathlike.

· Calfa

NBHL (1)

Պահեա՛ ի տեղւոջ հանգստեան մեռօրինակայսր դադարման։ Սթափեցաք ի մեռօրինակս թմբրմանէ. (Նար. ՟Ղ՟Ա. ՟Ղ՟Բ։)


Մետասան, ից

adj. s. eleven.

· Calfa

NBHL (1)

Զմետաստան որդիս իւր։ Մետաստան աստեղք երկիրպագանէին ինձ։ Մետաստան աշակերտք։ Յարուցեալ պետրոս հանդերձ մետաստանիւքն.եւ այլն։


Մետաքս, ից, աց

s.

silk;
անգործ —, raw silk;
գործարան —ի, silk-manufactory.

· Calfa

NBHL (1)

(որ եւ յն. մէ՛դաքսա, մէդա՛քսիօն. որպէս բառ օտար լեզուի. զի ըստ բնիկ յն. ասի սիրիգօն ի սիր, այսինքն շերամ որդանէ). μέταξα, μετάξιον, σηρικόν sericum. Թել եւ հիւսք շերամ որդան. եւ Կերպաս ի նոյն ի նիւթոյ.


Մետրապօլիտ, լտաց

s.

metropolitan.

· Calfa

NBHL (1)

Մետրապօլիտս կացուցանէին։ Սիւնեաց ետուն զհատիւ լինել մետրապօլիտ հայոց՝ խաչանիշ մերածանօք. (Յհ. կթ.։ Ոսկիփոր.։)


Մերասեռ

cf. Մերասեր.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԵՐԱՍԵՌ ՄԵՐԱՍԵՐ. Որ է ի մերմէ սեռէ կամ սերնդենէ՝ մասնաւորէ կամ հանրականէ. այսինքն մերազնեայ, եւ մարդկային.


Մերասեր, ից

adj. s.

of our nation, national;
of our nature, our;
— բնութիւն, humanity;
—ք, our conationals, fellow-countrymen, compatriots;
mankind, the human race.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԵՐԱՍԵՌ ՄԵՐԱՍԵՐ. Որ է ի մերմէ սեռէ կամ սերնդենէ՝ մասնաւորէ կամ հանրականէ. այսինքն մերազնեայ, եւ մարդկային.


Մերժիմ, եցայ

vn.

to be driven out, expelled or rejected;
to abstain from, to forbear;
to depart, to leave, to absent oneself, to retire.

· Calfa

NBHL (3)

Երազն մերժեցաւ ի նմանէ, այս է մոռացաւ. (Աթ. ՟Թ։)

Մի՛ մերժեսցին ի սրտէ քումմէ զամենայն աւուրս կենաց քոց։ Ոչ մերժեցան ի նոցանէն (ի մեղաց)։ Բայց դու մերժեսջի՛ր յայնպիսեացն.եւ այլն։

Խորշեցան մերժեցան, եւ ի բաց փախեան ի նմանէ. (Եղիշ. ՟Գ։ (Ուստի Մերժ, եւ Մերձ՝ հակակայք են։))


Մերկ, ոյ, ոց, ի, աց

adj. fig. prep. adv.

naked, bare;
unadorned, plain, simple, evident;
impudent, brazen-faced;
without;
evidently, obviously, palpably;
— ընդ — մարտընչել, to wrestle naked.

· Calfa

NBHL (3)

Մերկ ընդ մերկի թշնամւոյն կամէր լինել գըրկընդխառն։ Մերկ ի թագաւորական պատուէն։ Մերկ առնել զնա յիշխանական հանդերձիցն։ Գտեալ զնա ի ձեռն պատուիրանազանցութեանն մերկ ի պատմուճանէ աստուածային շնորհացն. (Իսիւք.։ Ճ. ՟Ա. Ճ. ՟Գ.։)

Իբրեւ բարձաւ ի դմանէ պատուական անունն աստուծոյ, մերկ երեւեցաւ ամենայն չարագործութիւն դորա. (Եղիշ. ՟Է։)

Մարգարէքն օրինակս եւ նմանութիւնս տեսանէին (հրեշտակաց), եւ ոչ գործս մերկս եւ էութիւնս տեսանէին. (Մաքս. ի դիոն.։)


Մերկագլուխ

adj. adv.

bare-headed;
frankly, boldly, freely.

· Calfa

NBHL (1)

Յայտ յանդիման մերկագլուխ պատմեցէ՛ք։ Մերկագլուխ ազատադէս առանց պաճուճանաց զարդարութիւնս (կամ զճշմարտութիւնն) ցուցանէ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 9։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Մերկանամ, ացայ

vn. va.

to undress oneself, to strip, to strip naked, to denude, to uncover, to unveil, to pull off, to throw off, to be discovered;
to undress, to unclothe, to strip, to lay bare, to disrobe;
to bereave, to unfurnish;
— զսիրտ, to unbosom oneself to, to pour out one's feelings, to open oneself to;
ի բաց —, to cast, put or leave off;
ի բաց — զամօթ, to cast aside all sense of shame;
— յընչից, to deprive oneself of one's property;
— զսուրն ի պատենաից, to draw, to bare or unsheathe a sword;
— օձից, to cast the skin;
այն ինչ կամէր առաւօտն ի գիշերոյն —, իբրեւ այգն զառաւօտն մարկանայր, at dawn, at day-break, in the grey of the morning, at the peep of day;
յայսմ օրինակի զբանս իւր —նայր, he this expressed, or explained himself.

· Calfa

NBHL (1)

Զմտերիմս նորա եւ զկուսակալս գանձիւք ի նմանէ ի բաց մերկանալ. (Խոր. ՟Ա. 26։)


Մերկապատեան

adj.

unsheathed, drawn.

· Calfa

NBHL (1)

Փայլատակունք ի մերկապատեան վաղակաւորացն բազմութենէ հատանէին. (Յհ. կթ.։)


Մերկատարր

adj.

naked, bare.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ աղբոցն մերկատարր անկեալ տեսանէր. (Ոսկ. ի հերոդ.։)


Մերկացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Մերկանամ.

· Calfa

NBHL (2)

Մերկացոյց ի նմանէ զպատիւն արքունի. կամ զնա ի պատուոյն, ի փառաց. (Եղիշ. ՟Ը. եւ այլն։)

Մերկացուցանէ զբանն։ Յայսմ վայրի մերկացոյց զբանն. (Իգն.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)


Մերկացուցիչ, չի, չաց

s.

spoiler;
plunderer.

· Calfa

NBHL (1)

Որ մերկացուցանէ. մերկացուցանօղ.


Մերկեմ, կացի

va. vn. cf. Մերկանամ.

· Calfa

NBHL (2)

Մերկացին զպատմուճանն նորա ծաղկեայ ի նմանէ։ Մերկեա՛ երուսաղէմ զհանդերձ սգոյ։ Մերկացին զնա։ Մերկեաց կամ (մերկաց) զիշխանութիւնս եւ զպետութիւնս։ Ո՞վ մերկասցէ զպատրուակ երեսաց նորա։ Մերկացից զյետուստ քո.եւ այլն։

Քանզի մերկացին ի նմանէ զհանդերձ նորա, պատառեաց զվարագոյրն. (Եփր. համաբ.։)


Մխիթար, աց

adj. s.

consoling, consolatory;
consoler, comforter;
cf. Մխիթարութիւն;
— լինել՝ տալ՝ մատուցանել, to comfort, to console, to solace;
— ինչ առնել մտաց, to flatter, to adulate, to wheedle, to coax, to allure.

· Calfa

NBHL (1)

Մխիթար մատուցանէր մտացն լքելոց. (Եղիշ. ՟Զ։)


Մկան, ի

s.

reins, loin, haunch, flank.

· Calfa

NBHL (1)

Թռուցեալ ի վերայ ծովուն մկանաց (կամ մկանց ջուրցն) ալեաց կուտակելոց։ Ի վերայ մկանանցն (կամ մկանաց) ի լիւղ անցանէր ընդ գետն եփրատ. (Ագաթ.։)


Մկրատ, ի, աց

s.

scissors;
— մեծ, shears.

· Calfa

NBHL (1)

Յանձեւ մկրատէ (այսինքն յոդ ձեւելոյ մկրատաւ), եւ յանկար ասղանէ՝ հանդերձ առաքէ (աբգար յիսուսի). (Գանձ.։)


Մկրտեմ, եցի

va.

to christen, to baptize;
to wash, to purify by ablution;
to bathe;
— զկաթն, զգինի, to put water into milk, wine;
վերստին —, to rebaptize.

· Calfa

NBHL (2)

(գրի եւ հնչի Մկրտել. բայց գտանի գրեալ եւ ՄԿՐԸՏԵԼ. որպէս լծ. ընդ Մխրճել, եւ ընդ մաքրոտել. βαπτίζω baptizo. ի յն. βάπτω . թ. պաթըրմագ. mergo, immergo, tingo, lavo եւ φωτίζω illumino (որ է լուսաւորել). ... Ջրով լուանալ եւ մաքրել. մխել ի ջուր ի լուացումն. կր. լուանիլ, մաքրիլ։ Անխտիր ասի զմկրտութենէ յովհաննու, եւ քրիստոսի, եւ զլոկ լուացմանէ, եւ զջրացանութենէ. եւս եւ զմարտիրոսութենէ.

Անսովոր է կր. Մկրտիցուք. բայց առ հարկի գտանի եդեալ ըստ հին ձեռ. առ որոշելոյ ի ներգործականէս՝ մկրտեսցուք։


Մկրտութիւն, ութեան

s.

baptism;
washing, ablution, purification;
martyrdom.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդունէր ի նոցանէ զսուրբ մկրտութիւնն։ Մկրտութիւնս այս լիցի ինձ ի լուացումն մեղաց իմոց. (Եղիշ. ՟Ը։)


Մղեմ, եցի

va.

to push, to give a push to, to thrust, to push forward;
արտաքս —, to unload, to discharge, to empty, to cast forth;
— զմիմեանս, to press or crowd on one another;
— զպատերազմ, զճակատ, to fight, to make or wage war, to give battle to;
— զախոյեան, to win, to conquer, to subdue, to depress, to prostrate;
զհոգաւոր կռիւն —, to fight against temptation;
ընդդէմ իրերաց զբարկութիւնն մղել, to be exasperated one against another;
— զանասուն, to train to labour, to break in or teach animals to work;
cf. Ճաշ.

· Calfa

NBHL (1)

Յիւրեանց բանից մղեալք անկանէին. (Իսիւք.։)


Մղտանամ, ացայ

vn.

cf. Մթանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի շաղախմանէ մեղացն մղտացեալ մտացն՝ ոչ կարէ մաքրութեանն առաջի մտել. (Լմբ. ի տնտեսն.։)


Մնամ, ացի

vn.

to remain, to stay;
to stop, to wait, to expect;
to hope;
to rest, to be at rest;
to last, to consist, to hold out;
cf. Բարեաւ, cf. Խաղաղութիւն, cf. Կամ.

· Calfa

NBHL (2)

μένω maneo ἑπιμένω, παραμένω permaneo եւ այլն. որ եւ ԿԱԼ ՄՆԱԼ. (լծ. յն. լտ. մէնօ, մանէօ. պ. մանտէն, մանիտէն ). Զկայ առնուլ ի նմին տեղւոջ, կամ ի վիճակի. հաստատուն կամ անշարժ կալ. դեգերիլ. դադարել. հանդարտել. յետնիլ. յետս կալ.

Ջնջեցան յերկրէ, եւ մնաց միայն նոյ, եւ որ ընդ նմա էին ի տապանի անդ։ Ոչ մնաց ի նոցանէ եւ ոչ մի։ Ոչ մնաց կանաչ. որ ինչ իւրեանց մնացեալ էր՝ վաճառէին։ Ուստերքն ձեր եւ դստերք ձեր, որ ի ձէնջ մնացեալ են։ Զնեղեալ եւ զմնացեալն յիսրայէլէ։ Որդիք մնացելոց ժողովրդեան քոյ։ Զմնացելոց տանջանաց լցցեն զպատիժս, եւ այլն։


Մնաս, ի, ից, ու, ուց

s.

mina (weight and money);
pound;
mark.

· Calfa

NBHL (1)

μνᾶ, -ας, μνέω, -ας mina. (վր. մանաս, մնա . որ եւ մնէ, ման, մանէ. ըստ եբր. եւ պ. մէնն, մէնա. յն. մնա՛, սեռ. մնա՛ս, կամ մնէ՛ա, մնէ՛աս. լտ. մինա ). Չափ՝ մեծ կամ փոքր. աման, եւ կշիռ. գումար դրամոյ. քանքար. քսակ. Տե՛ս (՟Ա. Եզր. ՟Դ. 45։ Նեեմ. ՟Է. 71։ Եզեկ. ՟Խ՟Ե. 12։ Ղկ. ՟Ժ՟Թ. 13. եւ այլն։)


Մնացական, ի, աց

adj.

permanent, stable, lasting, durable, solid.

· Calfa

NBHL (1)

Զփոփոխականացն իբրեւ զմնացականաց հոգ յանձն առնումք, եւ զմնացականէն իբրեւ զազացաւորէ անփոյթ առնեմք։ Այնոքիկ ժամանակեայք, եւ այս՝ մնացականք. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Ե։ Նանայ.։)


Մնացուցանեմ, ուցի

va. s.

to cause to remain, to stop, to put a stop to;
կաց մնաց, կաց եւ մնաց, remnants of troops, wreck of an army;
cf. Ժողովեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ դեռ մանուկ էր իբրեւ ամաց հնգից, մնացուցանէր կատարման ամացն. (Ճ. ՟Ա.։)


Մնշեմ, եցի

va.

to press, to bruise, to squeeze, to express.

· Calfa

NBHL (1)

Զպահելոյ սերմունքն գինով մնշէ՛ եւ պահէ՛։ Յառաջ ջրովն զսերմն մնշեն։ Խօսողի (հաւու) արեամբ մնշէ՛, եւ ցանէ. (Վստկ. ՟Ի՟Ա. ՟Ի՟Ը. ՟Ճ՟Ժ՟Ա։)


Մշտաբորբոք

adj.

perpetually burning;
inextinguishable.

· Calfa

NBHL (1)

Գեհեան զմշտաբորբոք եւ զյարակէզ հնոցն անուանէ. (Երզն. մտթ.։)


Մշտաբուխ

cf. Մշտաբուղխ.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսինն ցուցանէ զմշտաբուխ արիւնն ի նոցին մարմնոց. (Ագաթ.։)


Մշտաբուղխ

adj.

flowing, gushing out continually, never failing, perennial.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսինն ցուցանէ զմշտաբուխ արիւնն ի նոցին մարմնոց. (Ագաթ.։)


Մշտալոյս

adj.

always bright or luminous.

· Calfa

NBHL (1)

Հանապազորդ վառումն լուսոյն զմշտալոյս պայծառութիւն արդարոցն ցուցանէ առ ի յաստուծոյ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Մշտախաղաց

cf. Մշտագնաց.

· Calfa

NBHL (1)

Ի շարժմանէդ մշտախաղաց անկայական, զանշարժելի շարժող բնաւիցս որ այժմ կան. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Մշտածին

adj.

ever fruitful;
constantly producing.

· Calfa

NBHL (1)

Աւազանն՝ մշտածին որովայն հարսինն քրիստոսի է, որ է եկեղեցի։ Ի նմանէ ջրհեղեղ ջնջիչ, իսկ ի քէն աւազան մշտածին։ Մշտածին աւազանաւն հարսն քրիստոսի կոչիմք. (Ճ. ՟Գ.։ Գր. սքանչ.։ Ոսկիփոր.։)


Մշտաջան

adj.

very diligent, assiduous, indefatigable, unwearied.

· Calfa

NBHL (1)

Մշտաջան վաստակօք եւ պաղատանօք զօրն անցուցանէին. (Մանդ. կամ Եփր. պհ.։)


Մշտնջենաւորակցութիւն, ութեան

s.

co-eternity.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սկզբանէ էրն՝ զմշտնջենաւորութիւն ցուցանէ ... սա էր ի սկզբանէ առ աստուած՝ զնոյն մշտնջենաւորակցութիւնն մեզ ցուցանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)


Մոգեան

s. pl. magi or magicians.

· Calfa

NBHL (1)

Աւերեցէք զատրուշանսն, սպանէք զմոգեանն. (Փարպ.։)


Մոգեմ, եցի

va.

to practise or profess magic, to exercise the magic art, to bewitch, to enchant;
— զուշ եւ զուրուշ, to cast a spell upon;
to delight, to charm, to fascinate.

· Calfa

NBHL (2)

Այր ոմն սիմոն ... մոգէ՛ր, եւ ապշեցուցանէր զազգն սամարացւոց. (Գծ. ՟Ը. 9։)

Որպէս բարեյուսուն այն, եւ սիմոն գեթացին, որք մոգէին, եւ ապշեցուցանէին զտեսողսն. (Զքր. կթ.։)


Մոգպետ, աց

s.

grand magician, archmagician, chief of wizards or magicians.

· Calfa

NBHL (1)

Զմեծ ոմն իշխան մոգպետ կացուցանէր ի վերայ նոցա։ Զբազումս ի մոգուց, եւ զբազմագոյնս ի մոգպետաց։ Հրաման ետու մոգացն եւ մոգպետացն. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Բ. եւ այլն։ Փարպ.։)


Մոլախինդ, խնդի

s.

hemlock.

· Calfa

NBHL (1)

Զարդարութիւնն խլելով, եւ զմոլախինդ արմատն տնկելով։ Յանգործութենէ մշակացն մոլախինդ բուսեալ (ա՛յլ ձ. մոլախոտէ), եւ զսերմն կորուսանէ. (Սարգ. յկ. ՟Գ. ՟Դ։)


Մոլար

adj. s.

wandering;
erroneous, wrong, false, heretical;
deceiver, perverter, seducer;
աստեղք —ք, erratic stars, planets.

· Calfa

NBHL (1)

Զայնս տեսանէ՝ զոր կրի ի մարդն, եւ ոչ մոլարս, խաբեալ յաչացն։


Մոլեկան

cf. Մոլի.

· Calfa

NBHL (2)

Զբռնութիւն չար եւ մոլեկան դիւաց հալածեաց ի մարդկանէ. (Ճ. ՟Գ.։)

Շուրջ կայ մոլեկանն, եւ սահեալս եւ ծփեալս առնէ։ Այսպէս եւ զառաջին ստեղծուածն՝ մոլեկանն տանէր եւ հանէր ի դրախտէ անտի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 6։)


Մոլորական, ի, աց

adj. s.

wandering, vagrant;
false, erroneous, heretical;
deceitful;
fallible;
— աստղ, erratic star;
—ն, demon;
antichrist.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ահա առեալ տանէր մոլորականն. (Վրք. հց.։)


Մոլորահողմ

adj. s.

inconstant as the wind;
changeable wind.

· Calfa

NBHL (1)

Մոլորահողմ խաբէութեան մտաց նոցա ընդ կրունկն ի փախուստ զնոսա դարձուցանէր. (Յհ. կթ.։)


Մոլորիմ, եցայ

vn.

to go out of one's way, to ramble, to rove, to wander, to stray, to go astray, to lose oneself, to be bewildered, to err, to fail;
to fall into error, to be deceived, seduced, perverted;
cf. Մոլիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Երթեալ մոլորեալ շրջէր յանապատի։ Մոլորեալ ի դաշտին։ Եզին թշնամւոյ քո, կամ իշոյ նորա մոլորելոյ։ Մոլորեսցին իբրեւ զարբեալ։ Գինւով մոլորեալ են։ Մոլորեցան վասն ցքւոյ։ Միշտ մոլորեալ են սրտիւք։ Մոլորեցան յինէն զհետ խորհրդոցն իւրեանց։ Ի մոլորել տանն իսրայէլի յինէն։ Մոլորեցայք յանապատի։ Մոլորեցայ ես որպէս զոչխար կորուսեալ։ Մոլորիցի մի ի նոցանէ ... խնդրիցէ զմոլորեալն.եւ այլն։

Ձեւանայր մոլութիւն. իսկ պաղամիդէս յանդիմանէր զայն ոչ գոլ մոլորեալ. (Նոննոս.։)


Մոլորեցուցանեմ, ուցի

va.

to turn out of the way, to mislead, to lead astray;
to bewilder, to deceive, to beguile, to seduce, to pervert, to suborn, to corrupt.

· Calfa

NBHL (2)

Անիծեալ որ մոլորեցուսցէ զկոյրն ի ճանապարհի։ Մոլորեցուցանէ զուղիղս չար ճանապարհաւ։ Մոլորեցոյց զնոսա մանասէ՝ առնել չար առաջի տեառն։ Մոլորեալք, եւ մոլորեցուցանիցեն.եւ այլն։

Զազգս մոլորեցուցանէ եւ կորուսանէ. ոչ ինքն մոլորեցուցանէ, այլ թողացուցանէ առ ի մոլորել, եւ անկանիլ ընդ կորստեամբ ի մոլորութեանն, որք ոչ կամին դառնալ. (Իսիւք.։)


Մոլորեցուցիչ, չի, չաց

s.

seducer, suborner, perverter, deceiver, corrupter.

· Calfa

NBHL (1)

πλάνος seductor, plnis. Այն՝ որ մոլորեցուցանէ. cf. ՄՈԼԱՐ.