Definitions containing the research անէ : 7071 results

Հիացուցանեմ, ուցի

va.

to astonish, to surprise, to amaze, to astound, to enchant, to charm to admiration, to strike with amazement.

· Calfa

NBHL (1)

Թետաղացւոցն սպառնալով, եւ համբաւն հիացուցանէր զհելլենականն. (Խոր. ՟Բ. 12։)


Հիմ

adv.

why ? for what reason ?.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ գայլ էր, զգառնն զորմըզդ հի՞մ ծնանէր. (Եզնիկ.։)


Հիմնացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Հիմնեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Ի սկզբանէ զերկիր հիմնացուցեր։ Յորժամ հիմնացուցանէր զերկիր. (Կիւրղ. գանձ.։ Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)

Հաստատէ, եւ որպէս հիմնացուցանէ յաստուած. (Մաքս. ի դիոն.։)


Հին, հնոց

adj. adv.

old, worn, decayed;
ancient, antique;
-ք, the ancients;
antiquity;
ի հնումն, anciently, formerly, a longtime since, in days of yore;
ի — or ի հնոց ժամանակաց, ի հնոց ժամանակաց հետէ, ab antiquo;
— կտակարան, the old testament;
— մատեանք, ancient codes;
ի հնումն եւ ի նորումն, in ancient and modern law;
— լուսին, waning moon;
հին աւուրց, old aged in years, grown old;
— աւուրցն, Ancient of days, the Eternal, the Most High;
— աւուրց մանուկն, the Eternal Son;
— աւուրց զօրական, a veteran;
անտառ — աւուրց մայրեաց, a forest of ancient cedars;
— աւուրց ատելութիան, rancour, inveterate hate.

· Calfa

NBHL (2)

Ի հնումն ընդ մովսէսի հարցանէր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 41։)

Հին աւուրցն նստէր։ Հասանէր մինչեւ ի հին աւուրցն. (Դան. ՟Է. 9. 13. 22։)


Հինահալած արշաւանք

sn.

aggression, assault by brigands.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխեցին զաթոռ հայրապետութեանն աղուանից ի չորայ քաղաքէ ի քաղաքն պարտաւ վասն հինահալած արշաւանացն թշնամեաց խաչին քրիստոսի։ Մինչեւ ցգետն եփրատ հինահալած արարեալ արշաւանօք զհետ ընթանայր թշնամին։ Հինահալած արշաւանօք տարեալ զնոսա անցուցանէր ընդ գետն. (Կաղանկտ.։)


Հինահար, աց

s.

marauder, plunderer, robber, brigand;
— առնել, to go marauding, to plunder, to pillage, to sack, to ravage, to rifle.

· Calfa

NBHL (1)

Որ հարկանէ որպէս զհէն. հէն. յելուզակ.


Հինայ, ից

s. bot.

alkanet, red dye;
henna.

· Calfa

NBHL (1)

Կացուցանէ պահապանս արքունի ի հինայից թագաւորացն, որ բուն ոստ (այսինքն ոստանիկք) անուանին. որպէս եւ վիրք այժմ սէփէծուլ. պարտի գրիլ, ի հին զարմից, (ըստ Խոր. ՟Բ. 7։)


Հինգ, հնգից

adj. s. five;
fifth;
երիւք հնգօք ամօք, for fifteen years, for three lustra;
պակաս քան զյիսուն հնգիւ չափ, forty five;
որ օր — էր ամսոյն, on the fifth day of the month.

· Calfa

NBHL (1)

Չորք թագաւորք ընդ հնգից։ Հնգիւ չափ։ Այլ եւ հինգ ամ։ Հինգն ի նոցանէ յիմարք էին, եւ հինգն իմաստունք.եւ այլն։


Մարմնազգած, ից

adj.

clothed with flesh, incarnate;
corporeal, bodily, mortal.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զմարմնով եւ զարեամբ արհամարհէր (դեւն), ի մարմնազգեաց մարդոյ (յանտոնէ) փախստեայ լեալ կործանէր. (Աթ. անտ.)


Մարմնազգեաց, եցից

adj.

cf. Մարմնազգած.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զմարմնով եւ զարեամբ արհամարհէր (դեւն), ի մարմնազգեաց մարդոյ (յանտոնէ) փախստեայ լեալ կործանէր. (Աթ. անտ.)


Մարմնազգեստ, ից

adj.

cf. Մարմնազգած.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զմարմնով եւ զարեամբ արհամարհէր (դեւն), ի մարմնազգեաց մարդոյ (յանտոնէ) փախստեայ լեալ կործանէր. (Աթ. անտ.)


Մարմնազգեցիկ

adj.

cf. Մարմնազգած.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զմարմնով եւ զարեամբ արհամարհէր (դեւն), ի մարմնազգեաց մարդոյ (յանտոնէ) փախստեայ լեալ կործանէր. (Աթ. անտ.)


Մարմնախորժ

adj.

pleasing or grateful to the senses.

· Calfa

NBHL (1)

Խոստմունս մարմնախորժս ի վայելումն կացուցանէին. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Մարմնական, ի, աց

adj.

corporeal, bodily;
mundane, worldly;
carnal, sensual.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն մարմնոյն եւ մարմնականացն կրից։ Ախտք ի մարմնականէ եւ յանձնականէ շարժութենէ. (Աթ. ՟Բ. ՟Գ։)


Մարմնանամ, ացայ

vn.

to become incarnate;
to take the human body or nature.

· Calfa

NBHL (1)

σαρκόομαι, σωματόομαι, ἑνσωματόομαι . որպէս եւ մարմնանալն. σάρκωσις incarnari, carne sive corporea natura indui, incarnatio. Մարմին զգենուլ բանին. մարդ եղանիլ. (առեալի բանէ անտի, Բանն մարմինն եղեւ)


Մարմնապէս

adv. fig.

bodily, corporally;
materially;
carnally, sensually, lustfully;
essentially, really, substantially.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմնապէս բանիւքս զհոգեւոր շնորհն ձեւացուցանէ. (Լմբ. պտրգ.։)


Մարմնատեաց

adj.

despising carnal pleasures.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանէին մարմնատեացքն զմարմնավարժութիւնքն, եւ ասէին. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Մարմնատեսիլ

adj.

cf. Մարմնատիպ.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեշտակ ի մարդկանէ, մարմնատեսիլ քերովբէ. (Նար. ձ։)


Մարմնատիպ

adj.

corporeal, of a form.

· Calfa

NBHL (1)

Զլինելոցն՝ մարմնատիպ կերպարանօք տեսանէ. (Նախ. յայտն.։)


Մարմնեղէն, ղինի, նաց

adj.

corporal, corporeal.

· Calfa

NBHL (1)

Հերն զմեռելութիւն ի մարմնեղէն վարուցն (ցուցանէ). (Մամբր.։)


Մարտակից, կցի, կցաց

s. adj.

companion in arms, fellow-soldier, comrade;
adversary, antagonist, opponent;
confederate, leagued, allied;
— գունդք, auxiliary forces;
— լինել, to fight in company.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած լիցի՛ բանին (մերոյ) մարտակից։ Մարտակից էր ժուժկալութիւնն։ Ի յարձակմանէ զրկողացն մարտակից եղեալ իւրոցն մանկանց. (առ որս. ՟Ժ՟Գ։ Նիւս. ի սքանչ.։ Պիտ.։)


Մարտիրոսանամ, ացայ

vn.

to be a martyr, to suffer martyrdom, to undergo death in witness of the faith.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սմանէ մարտիրոսացաւ (այսինքն սպանաւ վասն հաւատոյ) դաւիթ ի դուին քաղաքի. (Ասող. ՟Բ. 2։)


Մսակերութիւն, ութեան

s. fig.

flesh-food;
excess, debauch.

· Calfa

NBHL (1)

Զամուսնութիւն եւ զմսակերութիւն խոտեն (մարկիոնիտք)։ Որք մեծամեծս կոտորեն, թէ մեք անդստին իսկ յաւազանէն ուխտաւորիմք ի մսակերութենէ եւ յամուսնութենէ. եւ ապա լուծանեն զուխտն. (Եզնիկ.։)


Մսան, ի, նունք, նաց ou նանց

cf. Մսանունք.

· Calfa

NBHL (1)

Այսոքիկ երակք եւ շնչերակք լինին գնդաձեւ իմն մանուած առ մսանամբքն, ուրանօր սպիատակաթոյրն հիւթ մտանէ. (Նիւս. բն. ՟Ի՟Դ։)


Մսեղի, ղւոյ, ղեաց

adj. s.

cf. Մսեղէն;
living, living man or soul;
—ք, men, mortals;
animals.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս փորձ իրացն իսկ զուղեղս ամենայն մսեղեաց ցուցանէ։ Զմիս շնչաւորացն հրամայէր չուտել, որպէս թէ հոգի աստուածեղէն իցէ ի մսեղիսն. այսինքն յանբան կենդանիս. (Եզնիկ.։)


Մտադիր, դրաց

adj.

attentive, careful, vigilant, diligent, exact;
considerate;
— լինել, to be attentive, to pay attention to, to mind, to attend to, to take heed to, to apply, to be assiduous.

· Calfa

NBHL (1)

Զգաստիցն եւ մտադրացն առ ի յուղղութիւն բաւական է։ Ոմն ի մտադիր մարդկանէ, որ միտ եդեալ նայեսցի. (ՃՃ.։)


Մտադիւր

adj. adv.

diligent, prompt, ready;
—, — իմն, — սիրով or կամօք, willingly, voluntarily, with good will, heartily, cheerfully, with pleasure;
candidly, frankly, sincerely.

· Calfa

NBHL (1)

Մտադիւրն զկամաւորն ցուցանէ. (Սկեւռ. ես.։)


Համատարած, ի

adj.

spread throughout, very extended, universal, general;
— ծով, the Ocean;
— օդ, atmosphere.

· Calfa

NBHL (2)

Զբնիկ աշխարհ իւր համատարած զսա մեծ հայք անուանէ. (Յհ. կթ.։)

Ի դրունսն որ հանէր ի համատարածն. (Ճ. ՟Ա.։)


Համատարածութիւն, ութեան

s.

extent, very great extent.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դրունսն որ հանէր ի համատարածն. (Ճ. ՟Ա.։)


Համատիք, տիոց

adj.

of the same age, coetaneous.

· Calfa

NBHL (1)

Գրեթէ համատիք նորին լեալ՝ որդիս ծնանէին. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Համատոհմ

adj.

cf. Համատոհմիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ պատկառէ ի համատոհմից (ի մարդկանէ). (Մաշկ.։)


Համարձակագոյն

adj. adv.

more openly;
—, —ս, cf. Համարձակ.

· Calfa

NBHL (1)

Համարձակագոյն բանիւ զմեղուցեալսն յանդիմանէր. (Նախ. ես.։)


Համարձակահայեաց, եցաց

adj.

seeing clearly, penetrating, perspicacious.

· Calfa

NBHL (1)

Կաշառ կուրացուցանէ զաչս համարձակահայեցաց. յն. լոկ, հայեցողաց, կամ տեսողաց. (Ել. ՟Ի՟Գ. 8։)


Համարձակեմ, եցի

va.

cf. Համարձակեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Խնդրեաց ի նոցանէ ժամ մի յաղօթս. եւ համարձակեցին նմա։ Զայլս դարձեալ համարձակեաց՝ առնել զայս ինչ. (Եւս. պտմ.։)


Համացեղ

adj.

of the same race or family;
homogeneous.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր ազգք իր, եւ համացեղքն են։ Իւր ժողովուրդ անուանէ վասն համացեղ լինելոյն ամենայն հեթանոսաց. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Համբարապետ

s.

intendant.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գինւոյն յայնմանէ մատուցանէր համբարապետն տեառն յիսուսի. Յորմէ արբեալ տէրն՝ օրհնեաց զնոսա. (Եպիփ. ծն.։)


Համբարձումն, ման

s.

lifting up, elevation, ascension, rising, ascent;
Ascension-day.

· Calfa

NBHL (1)

Զոստոցն համբարձումն։ Բարձրագոյն համբարձումն պարսպին (ջուրց)։ Ուղղաձիգ համբարձմամբ մտանէին ի ցամաքէս։ Զընդդէմ համբարձումն աստուածային կամացն. (Պիտ.։)


Համբաւահան

adj.

spreading false reports;
mischief-making, meddlesome.

· Calfa

NBHL (1)

Որ հանէ զհամբաւ ինչ մտացածին.


Համբերութիւն, ութեան

s.

patience, suffering;
hope, expectation, confidence;
time, delay;
տանել համբերութեամբ, to be patient, to bear with patience;
կորուսանել զ—, to lose one's patience, to grow impatient;
տալ կորուսանել զ—, to put quite out of patience;
cf. Թոյլ.

· Calfa

NBHL (1)

Համբերութեամբ ընթասցուք ի պատերազմ։ Համբերութիւն տնանկաց մի՛ կորիցէ իսպառ։ Ի նմանէ է ինձ համբերութիւն։ Դու ես համբերութիւն իմ տէր։ Աստուած համբերութեան։ Ի համբերութիւնն քրիստոսի։ Հանդէս հաւատոցն ձերոց յօրինեալ գործ կատարեալ ունիցի։ Զհամբերութիւնն յովբայ լուարուք.եւ այլն։


Համբոյր, բուրից

s. fig. gr. adj.

kiss, embrace;
*buss;
sweetness, affability, familiarity;
union, joint, joining together;
spondee;
sweet-tempered, affable, benign, gentle, mild, meek;
propitious, favourable;
agreeing, unanimous;
— ձեռաց, hand-kissing;
յուդայի, մատնչի, a traitor's kiss;
— տալ ումեք, to embrace, to kiss;
to buss;
տալ միմեանց — խաղաղութեան, to give the kiss of peace;
ի — ածել, to familiarize, to tame, to domesticate;
հաշտ եւ — առնել, — յարդարել, to appease, to calm, to pacify, to reconcile;
գալ ի —, to get or grow tame, familiar, to be tamed;
— եւ կամակ բարս ստանալ, to be good-tempered, gentle, amiable.

· Calfa

NBHL (1)

Զգլուխս պարսպին ածեալ ի կիրճս դժուարածս քարանձաւին՝ ի համբոյրս միմեանց մերձեցուցանէ. (Արծր. ՟Ե. 7։)


Համբուն

adv.

totally, entirely;
no, not, not at all.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ եղիցի առ նա այլագոյ, եւ ոչ յաւէտ համբոյր, եւ ի նմանէ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Համբուրեցուցանեմ, ուցի

va.

to familiarize, to domesticate.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զկէսն ի զբօսանս ընտելացուցեալ համբուրեցուցանէ. (Եզնիկ.։)


Համեղացուցանեմ, ուցի

va.

to render savoury, to sweeten, to season.

· Calfa

NBHL (1)

Աշխատութիւնն համեղացուցանէ զօր ըստ օրէ ճաշակումն կերակրոցն։ Առոգեալ համեղացոյց զծով մտաց մերոց երկնաւոր խորհրդովքն. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. սղ.։)


Համեստացուցանեմ, ուցի

va.

to make modest or moderate.

· Calfa

NBHL (2)

Խաղաղացեալս զնոսա համեստացուցանէ. (Պիտ.։)

Որոյ զսպումն համեստացուցանէ եւ զմարմինն. (Երզն. մտթ.։)


Համտակք

s.

skirt of a garment.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսասէրք կաքաւչաց, որք ի բազմադարձ ոտսն, եւ ի լուծեալ համտակսն զձեր աչս պշուցանէք. (Բաբիղ. յհ. մկ.։)


Հայաստան, ի

s.

Armenia.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի հայաստան էին տանէ. (Արծր. ՟Դ. 12։)


Հայարան

s.

the sight, the eye-sight.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպէս ի վերայ իմոյ եդեալ հայարանի՝ արտօսր եւ կականումն ոչ սակաւ հոսեցուցանէի. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)


Հայեացք, եցից

s.

look, sight, view.

· Calfa

NBHL (1)

Պայծառ հայեցիւք տեսցուք։ Զնոյն առցէ (յառ) ի լոյսն հայեցից։ Յարեւելս կոյս դարձուցանէ յաստուածայնոյն լուսոյ կայս, եւ հայեացս. (Դիոն. եկեղ.։)


Հայեցուած, ոց

s.

glance, look, peep;
sight, view;
aspect, appearance, presence;
spectacle, prospect;
անյողդողդ —, firm, steady, look;
ի խոնարհ ունել զ—ս, to cast down the eyes;
ակն տալ or դնել —ովք աչաց, to cast an amorous eye upon, to ogle;
to dote upon.

· Calfa

NBHL (1)

Մերձակայքն՝ որք բամբասէին զհայեցուածս նորա՝ մատուցեալ հարցանէին. (Գր. հր.։)


Հայեցումն, ման

s.

cf. Հայեցուած.

· Calfa

NBHL (1)

Ախտաւոր հայեցմամբ։ Ի չարաչար հայեցմանէն. (Գր. հր.։ Շ. այբուբ.։)