Definitions containing the research աւր : 192 Results

Զեղծ, ից

See full entry →

adj. s. adv.

dissolute, incontinent, free, wanton, debauched;
spoiled;
careless, neglected, indolent, sluggish;
negligence, carelessness, inattention;
negligently.

NBHL (1)

ἁσελγής petulans, lascivus, mollis διαφθάρμενος decorruptus Կարի եղծ. իսպառ եղծեալ ապականեալ. թուլամորթ. ցոփ. զեղխ, եւ անհոգ. աւրած, գէշ.


Թերխօս

See full entry →

adj. mus.

stammering;
dissonant, discordant.

NBHL (1)

Անկատար ի խօսս, կամ ձայնիւ եւ հնչմամբ. աւրած ձանով.


Գունաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

colour, dye, tint.

NBHL (1)

Զանազան եւ փայլօղ ծաղկացն գունաւորութեամբ։ Գեղեցիկ գունաւորութիւն (ի կենդանիս)։ Փայլօղ երփն գունաւրութեամբն. (Պիտ.։)


Եղծանեմ, եղծի

See full entry →

va.

to corrupt, to spoil;
to vitiate, to destroy, to ruin, to undo, to efface;
to erase, to scratch out;
to disfigure;
to abolish, to abrogate, to annul, to cancel;
to disconcert, to put out of tune, to disorder;
to overthrow;
to waste;
to notch, to mar, to choke, to bruise;
to cross out;
— զկեանս ի ճշմարտութենէ, to deprive one's self of, to shut one's ears to the truth.

NBHL (1)

φθείρω, διαφθείρω, ἁνατρέπω , ἁφανίζω, ἁλλοιόω, καταβάλλω, καταλύω corrumpo, everto, dissolvo եւ այլն. ասի եւ իբր ռմկ. Եղծել, Եղծնուլ (հակառակն ստեղծանելոյ). Ապականել. աւերել, լուծանել. խանգարել. կորուսանել. ջնջել. ի բաց բառնալ. աւրել, խանկրել, փճացնել.


Եղծումն, ման

See full entry →

s.

cf. Եղծուած.

NBHL (1)

Եղծանիլն, եւ եղծանելն. ապականութիւն. խանգարումն. աւեր. աւրելը, աւրըւիլը.


Դարձուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to return, to turn;
to avert;
to restore;
to bring or carry back, to reinstate;
to bring back, to recall;
to return, to send back;
to make over again;
to reduce;
to distract;
to abate;
to resolve;
to convert;
— յետս or ի բաց —, to revoke;
to reject;
to reflect;
— անդրէն, to cede, to resign, to yield;
— զերախտիս, to remunerate;
— զմաղձ, to vomit.

NBHL (1)

ἁποστρέφω, ἁναστρέφω, στρέφω , ἁποδίδωμι averto, converto, verto, reddo Տալ դառնալ ի նախկին վայր կամ ի վիճակ. շրջել. փոխել զդէմս յայլ կողմն, եւ զիրս յայլ ինչ. զառեալն յետս տալ. զտուեալն յետս առնուլ. դարձընել, ետ խաւրել, փոխել.


Գիշերային

See full entry →

adj.

nocturnal.

NBHL (1)

Յարհաւրաց, գիշերայնոց կամ գիշերայնոյ։ Գիշերային ոտնալպիրծ մթին արհաւրաց. (Նար.։)


Գլխանի, նւոյ

See full entry →

s. pl.

the heads.

NBHL (1)

Ոչ գոյր չափ գլխանոյն ախոյենիցն, զոր բերեալ էր առաջի թագաւրին. (Բուզ. ՟Ե. 4։)


Գժտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to differ, to disagree, to quarrel.

NBHL (1)

παροξύνομαι exacerbor Խոժոռիլ. դժկամակիլ. խռովիլ. կագել. թթուիլ. աւրըւիլ.


Ախատրոյզ

See full entry →

adj.

highwayman;
indocile, ferocious.

NBHL (1)

Բնակիչք Տաւրոս լերինն ըստ ախատրոյզ իւրեանց բարուցն։ Զախատրոյզ բնակիչսն Գուգարաց. բազում ախատրոյզ շփոթմունս զնոքօք զեղեալ. (Յհ. կթ.։)


Ակատ, ի

See full entry →

s.

agate;
boat, skiff.

NBHL (1)

Իմաստունքն ասեն, թէ կայ ակն մի՝ որ ագաթէս կոչի. ի մի կողմանէն երեւի եօթն պատկեր կուսի գեղեցիկ, եւ ի միւս այլ կողմն պատկեր թագաւորի. (Տօմար.: (Տե՛ս եւ ի ծան. Թեսաւրոսի):)


Անուանարկ, աց

See full entry →

adj.

infamous, notorious;
shameful, scandalous, disgraceful, vile;
— առնել, to disgrace, to bring to shame, to dishonour.

NBHL (1)

Եւ δυσώνυμος. infausti nominis. Ոյր անուն ի վայր է արկեալ, որպէս վատանուն. անունը աւրած. պէթնամ.


Անհալ

See full entry →

adj.

not fusible;
indissoluble;
indigest.

NBHL (1)

Ոչ հալեալ. առանց հալելոյ կամ եղծման. չհալած, չաւրած. էրիմէտէն, էրիթմէտէն.


Այրացաւեր առնել

See full entry →

sv.

to burn and to ravage.

NBHL (1)

ԱՅՐԱՑԱՒԵՐ ԱՌՆԵԼ. Այրել աւերել. էրել աւրել. եագմագ եըգմագ.


Անեղծ, ից

See full entry →

adj.

incorruptible, indissoluble;
indelible, not to be effaced;
inviolable.

NBHL (1)

ἅφθαρτος (լծ. անվթար). incorruptus, incorruptibilis. Որ ոչն եղծանի. անեղծանելի. անեղծական. անապական. եւ մշտնջենաւոր. անջինջ. անմահ. անփոփոխ. որ չաւրիր. պօզուլմազ. խալիս, սաղ. իֆսատ օլունմազ.


Ամպածին

See full entry →

adj.

which produces clouds.

NBHL (1)

Ուստի՞ ծնանին օդք ամպածինք, եւ ի նոսին սպառին. (Ագաթ.։ (Իսկ իբր յամպոյ ծնեալ, որպէս մակդիր յուշկապարկաց կամ կենտաւրոսաց։))


Կործանեմ, եցի

See full entry →

va.

to overturn, to subvert, to overthrow, to demolish, to destroy, to ruin;
to lay waste;
to extirpate, to exterminate;
յերկիր —, to fell to the earth, to throw, strike or dash to the ground;
— զպարիպս, to dismantle, to pull down;
— զոք ի հաւատոց, to pervert from the faith;
— զմիմեանս, to throw down, upset or destroy each other;
— զկեանս, to come to an untimely end;
խաղն կործանեաց զնա, gaming has been his ruin.

NBHL (1)

κατασπάω, καταβάλλω, καταιρέω , κατασκάπτω, στρέφω, ἁνατρέπω եւ այլն. distraho, destruo, dejicio, everto, diruo եւ այլն. Քարշելով ի վայր ընկենուլ. արկանել. ձգել. եւ Քակել. աւերել. տապալել. եղծանե. ցրել. վար ձգել, պառկեցընել, քանդել, աւրել, փլցընել.


Հետեւիմ, եցայ

See full entry →

vn. v. imp.

to follow, to accompany, to attend, to go with;
to follow, to follow in the steps of, to imitate;
to follow, to go or come after, to result, to derive, to proceed, come from;
— շաւղաց ուրուք, to follow in the steps of, to go after;
— ի մօտոյ, to follow closely, near;
—ւի, it ensues, it follows.

NBHL (1)

Բնականաբար հետեւեալք չափաւոր կերաւրոյ. (Բրս. թղթ.։)


Ծղօտ, ից, ուց

See full entry →

s.

stem, stalk, cane, reed;
culm.

NBHL (1)

(որպէս թէ ծղյօդ. ծիղ յօդաւր. կամ ըստ Հին բռ. ծղօտն, որպէս թէ ոտն ծղի, ճղի) καλάμη stipula. Ցօղուն. խոզան. եղէգն խոտոց եւ բուսոց եւ արմտեաց՝ բարակ, ուղղաբարձ, եթէ միապաղաղ, եւ եթէյօդ առ յօդ զօդեալ.


Մթին

See full entry →

adj.

obscure, gloomy, dark;
obscure, abstruse, occult, of difficult interpretation;
— կեանք, life of obscurity;
— վարս վարել, to live obscurely, to lead an austere life.

NBHL (1)

Մթին ստուերին։ Մթին արհաւրաց. (Նար. ՟Ի՟Ը. ՟Ղ՟Գ։)


Միասնականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

con substantiality;
simultaneousness;
compatibility.

NBHL (1)

Սուրբ երրորդութիւնն եւ երանելի միասնականութիւնն անբաժին եւ միաւրեալ է յինքեան. Յաղագս որ առ հայր բանին միասնականութեան։ Զսուրբ հոգին՝ որ զնոյն միասնականութիւնն ունի առ որդին. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)


Մինչ

See full entry →

adv.

till, until, up to;
to, as far as;
when, at the time that;
while, whilst;
— or — զի, so that, in such a manner that;
այնպէս — զի, so that;
— այս — այն, mean time, meanwhile, in the mean time, whilst these things were doing, during that time, in the interim.

NBHL (1)

Յովսէփ եօթնուտասնամեայ էր, մինչ արածէր (յն. յարածել անդ) եղբարբքն հանդերձ խաշինս։ Մինչ (յն. որպէս) ելանէի յեգիպտոսէ։ Մինչ յուդա կենդանի է, անհնար է։ Մինչ փեսայն ընդ նոսա իցէ։ Ասէր՝ մինչ կենդանին էր։ Մինչ աւուր (կամ աւր) կայ, եւ այլն։


Միջնահայք

See full entry →

s.

the heart, centre of Armenia.

NBHL (1)

Ի հայս մասիս, ի կիլիկիա պարխար, ի միջնահայս տաւրոս. (Մխ. առակ. ՟Կ՟Բ։)


Հասարակօրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

equinox.

NBHL (1)

ՀԱՍԱՐԱԿՕՐՈՒԹԻՒՆ ἱσημερία equinoctium. որ եւ ԶՈՒԳՕՐՈՒԹԻՒՆ. Հասարակած։ cf. ՀԱՍԱՐԱԿԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ. (իբր հասարակաւրութիւն)


Սպառուած, ի, ոյ

See full entry →

s.

end, term, extremity;
summit, top.

NBHL (1)

Ի սպառուածս տաւրոսականն լերինն. (Արծր. ՟Ա. 5։)


Սպարապետ, աց

See full entry →

s.

generalissimo, general in chief.

NBHL (1)

Հազարապետաց կամ սպարապետացն։ Կոչեցին եւ զսպարապետ զօրուն ի խորհուրդն։ Զսկաւրոս զսպարապետն իւր։ Գաբիանոս սպարապետ զօրացն հռովմայեցւոց։ Մեռաւ սպարապետն ամենայն հայոց արտաւազդ մանդակունի. (Ագաթ.։ Փիլ. ՟ժ. բան.։ Եղիշ. ՟Գ։ Խոր. ՟Բ. 14. 15։ ՟Գ. 82։)


Սպիտակարան

See full entry →

cf. Յարդգող.

NBHL (1)

Յարդգող՝ որպէս սպիտակութեան վայր յերկինս. (եթէ չիցէ գրելի Սպիտակ աւրան, այսինքն օրան)


Ստիւրակ

See full entry →

s.

storax.

NBHL (1)

Լինի ի պամփիլիա եւ խունկ ստիւրակ ի թփոյ միոյ։ Լինի յաշխարհիս (իսաւրիոյ) խունկ ստիւրակ. (Խոր. աշխարհ.։)


Պայմանեմ, եցի

See full entry →

va.

to agree, to conclude a treaty, to stipulate, to contract;
to article;
to qualify, to limit.

NBHL (1)

Արք քաջք տաւրացիք, որոց զոգիս ի բաց եդեալ՝ Երուանդեայ պայմանեալ՝ սպանանել զԱրտաշէս. (Խոր. ՟Բ. 43։)


Չարախօսեմ, եցի

See full entry →

vn.

to speak ill of, to slander, to detract, to calumniate, to accuse, to defame;
to tittle-tattle, to gad about gossiping.

NBHL (1)

եւ ն. καταλαλέω maledico, obloquor διαβάλλω, ἑνδιαβάλλω defero, traduco, criminor. Չարիս խօսել զումեքէ կամ ընդդէմ ուրուք. բամբասել. զրպարտել. գէշ խօսիլ ուրիշի վրայ, անունը աւրել.


Չարահամբաւեմ, եցի

See full entry →

va.

to defame, to disparage, to sneer at, to blacken, to asperse.

NBHL (1)

ՉԱՐԱՀԱՄԲԱՒԵԼ. Հանել համբաւ չար զումեքէ. բամբասել. չարախօսել. անունը աւրել.


Սատակեմ, եցի

See full entry →

va.

to kill, to slay, to massacre, to put to death, to take away life, to butcher, to slaughter, to exterminate, to extirpate;
to destroy, to overthrow, to make havoc of, to get rid of.

NBHL (1)

καταστρέφω subverto, everto διαφθείρω, καταφθείρω corrumpo, dirumpo διαλύω dissolvo. եւ առաւել ἁναιρέω, ἁναλίσκω, ἁπόλλυμι, ὁλεθρεύω, ἁφανίζω tollo, perdo, deperdo, extermino եւ այլն. Որպէս թէ ցյատակ աւերել եղծանել. յատակել. վեր ի վայր շրջել. ապականել. բնաջինջ առնել. եւ Սպանանել չարաչար մահուամբ. կոտորել. կորուսանել (զիրս, եւ զմարդիկ). աւրել, ջնջել .... եւ որպէս ռմկ. սատկեցնել, սատկիլ, կորսնցնել. կորսուիլ.


Սրավար, աց

See full entry →

adj.

moving quickly, rapid, swift, impetuous, violent.

NBHL (1)

Սահեալ ի վերայ արշաւասոյր ալեացն սրավարաց մոլեգնելոց։ Ոչ եթէ ծայրաքաղ ինչ արարեալ՝ օդաբանս կամ սրավարս (կամ օրավարս, աւրավարս) ինչ խօսեցաւ. (Ագաթ.։)


Յղեմ, եցի

See full entry →

va.

to send to, to forward, to despatch;
— զումեքէ, to send for, to send to search after.

NBHL (1)

πέμπω, ἑκπέμπω, ἁποστέλλω mitto, immitto, initto, ablego . Յուղի դնել. առաքել. արձակել զոք ուրեք, կամ ուղղել զլուր առ ոք. ասի եւ ՅՂԱՐԿԵԼ, ՅՈՒՂԱՐԿԵԼ, ՈՒՂԱՐԿԵԼ. ղրկել, խրկել, մարդ կամ խապար խաւրել. լծ. թ. եօլա գօմագ.


Յուղարկեմ, եցի

See full entry →

va.

to accompany, to attend on, to escort;
to lead, to conduct, to guide;
to send, to expedite, to despatch, to forward;
to perform the funeral obsequies.

NBHL (1)

προπέμπω, ἑκπέμπω, συμπροπέμπω praemitto, deduco, emitto, concomitor եւ այլն. որ եւ ՅՂԱՐԿԵԼ. Յուղի արկանել հանդիսիւ. յղել պատուով եւ ընկերելով. ի ճանապարհ դնել. առաքել ուղեկցութեամբ առ փոքր մի, ճամբել, ուղարկել, խրկել, խաւրել, ղաւորել.


Մողէզ, ղեզի

See full entry →

cf. Մողիզ.

NBHL (1)

Սաւրա (յն) կամ սորա. մողէզ, կամ մայաղէզ։


Մուր, մրոյ, ով

See full entry →

s. adj.

lamp-black, pinesoot, soot, blacking;
ink;
սեաւ եւ —, miserable, wretched;
սեւ եւ մուր, black all over.

NBHL (1)

αἱθάλη (այրեցած). fuligo, fumus crassior. (լծ. մառն. որպէս եւ յն. մա՛ւրօս. իտ. մօ՛ռօ, է թուխ. մաւրիտանացի) Ծուխ թանձր կամ թանձրացեալ. մրուր ծխոյ կամ հրոյ. մուխ, էրուք


Մար, ու

See full entry →

s.

metretes or amphora (a liquid measure, the Roman about seven, the Attic about ten gallons).


Մար, ի, աց

See full entry →

s. adj. s.

Mede;
Median;
lord.


Ձաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to laugh at, to deride, to ridicule, to mock, to jeer, to make sport of;
to put to shame, to affront, to vilify;
to lead in triumph;
to triumph, to conquer, to be triumphant, to obtain the victory;
պոմպէոս ձաղեաց երիցս, Pompey triumphed thrice.

NBHL (1)

Գերմանիկոս կեսար եղեալ՝ ձաղեաց (կամ ձաղէ) զառաքեալսն ի հռոմ, զիշխանս արշաւրի եւ աբգարու. (Խոր. ՟Բ. 27։)


Ձեռնկալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

aid, succour, assistance.

NBHL (1)

Առ ձեռնկալութիւն պատրաստ. Ընդ ձեռնկալութեանն՝ զօրավար։ Բազմերախտիս ձեռնկալութեան խնամողօրէնն պաշտպանութեան։ Գիշերայնոյն արհաւրաց ձեռնկալութիւն ձիթոյ. (Նար.։)


Ներածեմ, եցի, ծի

See full entry →

va.

to introduce.

NBHL (1)

Տաւրոսք, ուր պատուեալ լինէր արտեմիս. արդ իփիւգենիայի դստերն ագամեմնոնի ներածելով անդ, եւ այլն. (Նոննոս.։)


Նկար, ուց

See full entry →

s.

painting, picture;
image, figure, effigy;
embroidery or needlework of divers colours;
lively description;
ի —ու հանել, to paint, to take or draw a portrait;
to describe;
cf. Թատրոնական;
cf. Մաւրիտանական.


Նմանեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render like, to assimilate, to conform, to equalize, to liken;
to imitate, to counterfeit.

NBHL (1)

Նմանեցուցեալ ինքեանց եւ զորդիս արշաւրայ. (Փարպ.։)


Ոտնալպիրծ

See full entry →

adj.

slippery.

NBHL (1)

Գիշերայնոյն ոտնալպիրծ մթին արհաւրաց ձեռնկալութիւն ձիթոյ. (Նար. ՟Լ՟Գ։)


Որեար, երոյ, եարոյ

See full entry →

s.

people, men, folks, persons;
աւագ —, nobility, noblemen, gentlemen.

NBHL (1)

Տեսանե՞ս զառաքինութիւն յայնմ ժամանակի որերոյն. (Սարգ. ՟բ. յհ. ՟Ա. (մի ձ. աւրրերոյն. որպէս եւ տալ. օրերոյն)։)


Մօրուտ

See full entry →

s. bot.

tuberose.

NBHL (1)

որ եւ ՄՕՐՈՏ՝ իբր ռմկ. Ծաղիկ, զորմէ ի բառն Հօրոտ, կամ Հաւրուտ.


Ուլենի, ենւոյ, ենեաց

See full entry →

s.

kid-skin.

NBHL (1)

Մորթօք այծենեօք ընդ Եղիայի այր թաւրծի ի կարմեղոս լերինդ անապատացեալ ուլենեաւ գշտի. (Արշ.։)


Շատ, ից

See full entry →

adj. adv. v. imp.

much, several, considerable, abundant, plentiful, copious, in great quantity;
"much, too much, very, most;
enough, sufficiently, as much as necessary;
— անգամ, often, frequently, cf. Բազում անգամ;
— իսկ, sufficiently;
— կամ սակաւ, more or less;
ընդ — եւ ընդ սակաւ, in all about;
փոքր ի —է, somewhat, partly, a little;
more or less;
ոչ ընդ — եւ ընդ փոքր, in no wise, in no way;
" "— է, enough, it is enough, sufficient, no more, cf. Բաւական է;
— է այդ, that is enough;
— է զի, it suffices that;
provided that;
— ասել, to be content;
— համարիլ, to content oneself with;
—ք յայնցանէ, most of them, the greatest part of them;
դեռ աւուր — կայ, much time still remains;
ո՞չ իցէ քեզ — զի..., does it seem to you a little thing that."

NBHL (1)

Յարդ եւ խոտ շատ է մեր։ Կայ եւ իմ շատ՝ ե՛ղբայր։ Ժողովեցին՝ որ շատ, եւ որ սակաւ։ Դեռ աւուր (կամ աւր) շատ կայ. (յն. օր, կամ տիւ)։ Շատ զոք ընդ միմեանս շփոթեաց։ Շատից յաչաց ելանէին։ Շատ եւս այն են՝ որ եւ ննջեցեալք իսկ իցեն։ Ոչ լցաւ ասել շատ. եւ այլն։


Շեղ, ոյ, ի

See full entry →

adj. adv.

oblique, in bias, aslant, diagonal;
առ ի —, առ —, slopingly, overthwart, slanting, aslope;
obliquely;
cf. Շեղապէս.

NBHL (1)

Մաւրիտանիա տարածի ի հարաւակոյս առ ի շեղ զելիւք. (Խոր. աշխարհ.։)