heart-burning, heart-rending, heart-wounding, poignant, bitter.
· Calfa
Զսրբութիւն օտարութեան անձանց սրտկեղ ցաւոցն սրտաբեկութեան միւսանգամ հոգեւոր հարբն մխիթարեաց. (Բուզ. ՟Դ. 13։)
to admire, to be admired, astonished, amazed, surprised, to wonder at, to marvel, to be wonderstruck, entranced, in extacy.
· Calfa
Որ յաստուծոյ սքանչանայ պատուով։ Զհետ սրբոցն սքանչանայ (տպ. սքանչանի)։ Պատուի եւ ռեբեկա, սքանչանայ եւ լկա, գովի եւ գեբովրա։ Սողոմոն որպէս իմաստուն սքանչանի։ Եզեկիէլ որպէս տեսանօղ անճառելեացն սքանչանի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37. եւ Ոսկ. ի կոյսն.։)
the thirtieth letter of the alphabet, and the twenty fourth of the consonants;
three thousand, three thousandth.
· Calfa
dragon-voiced.
· Calfa
Եւ գոչէին վիշապաձայն, եւ բեկանէին առիւծաբար։ Զվիշապաձայն գոչմունսն. (Արծր. ՟Գ. 4։ եւ ՟Դ. 2։)
living in trouble or care, unfortunate, wretched, miserable.
· Calfa
Թերեւս բազում անգամ սովաբեկ եւս, եւ վշտակեաց լինիցի. (Ոսկ. փիլիպ.։)
stony, abounding in stones, pebbly.
· Calfa
Ի վրգուտ տեղիս բուսանի քարաբեկ ասացեալ խոտն. (Երզն. քեր. ըստ Լեհ.։)
the thirty first letter of the alphabet, and the twenty fifth of the consonants;
four thousand, four thousandth.
· Calfa
Տ. Ի մէջ բառից տայ զսաստկիութիւն նշանակութեան հանգոյն մասնկանս, ոտ, ուտ. զոր օրինակ Բեկանել, բեկտել. փեռեկել. փեռեկտել. նողկալ. նողկտալ. քակել. քակտել. ոլորք. ոլորտք. եզերք. եզերտք։
worn out by fatigue, overwhelmed with labour, weary, tired out.
· Calfa
Իբր Տաժանեալ. վաստակաբեկ. տառապեալ. հէք.
cf. Սինլքոր.
· Calfa
Իսկ սինքլորք բագրատունւոյն ... բեկեալ կենօք տատանէին. (Ուռպ. ողբ.։)
refuse;
low, despicable, vile;
— or — ժողովըրդեան, — խուժան, riffraff, dregs and refuse of the people, mob, rabble, scum of the people, the unwashed, the many-headed, beggarhood.
· Calfa
Իսկ սինքլորք բագրատունւոյն ... բեկեալ կենօք տատանէին. (Ուռպ. ողբ.։)
· Calfa
Զի՞նչ ձեւ զմայլական պարառաբար կաքաւողացն խնջիւնս եւ սռնջանս, եւ ոտիւք թափառումն։ Եւ այլ ուրեմն խնձորս սռնչանս անդամաբեկ խաղուցն հայելի գեղմն։ Իբրեւ զտղայ խաղալիկ ի խնձորս սռընչանս վազիւք տատանէի զնա բազում բանիւք. (Մագ. ՟Ծ՟Դ. ՟Կ՟Թ. եւ Մագ. յիշ. ոտ. մանուչ։)
to drive out, to expel, to thrust or push back or aside, to chase, to drive away, to pursue;
to repel, to beat off or back, to attack, to defeat, to rout, to conquer.
· Calfa
θραύω frango, confringo τροπάω in fugam verto ἁμύνω ulciscor πιέζω premo. Ի բաց հանել, վարել, հալածել. բեկանել խորտակել զզօրութիւն թշնամւոյն. յաղթել. վատթարել. նկուն առնել. հարկանել. սատակել. վրէժ խնդրել. ճնշել. նուաճել. քշել, վռնտել, փախցընել, զարնել.
fatiguing, labouring, giving oneself trouble, laborious;
meritorious, well deserving;
tired, weary;
husbandman;
— այր, a man of merit, a deserving man.
· Calfa
Ծանեայ, զի վաստակաւոր է մանուկն. ամենայն վաստակաբեկ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ե։)
crook or hump-backed, gibbous;
hunchback.
· Calfa
Այր ձեռնբեկ, կամ ոտնաբեկ, կամ սապատողն. (Ղեւտ. ՟Ի՟Ա. 19։)
stipend, salary, hire, pay, wages;
emoluments, perquisities;
retribution, recompense, payment;
letting out on hire, hiring, renting;
—ք տան, rent, house-rent;
— բժշկի, physician's fees;
cf. Նաւ;
տուն ի —ու տալի, house to let;
—ս արկանել, դնել, to contract, to make an agreement, to agree;
ի —ու ունել, առնուլ, to rent, to farm, to hire;
to freight, to charter;
ի —ու տալ, to let on hire, to let out, to lease;
ի —ու ունել զտուն, to rent a house;
հատուցանել զ—ս տան, to pay house-rent;
տալ զարծաթ ի —ու, to put out money to interest;
արժանի է մշակն —ու իւրոյ, the labourer is worthy of his hire.
· Calfa
Ի վարձու կալայ զքեզ։ Ի վարձու կալան վասն քո զբաղաամ։ Ի վարձու ունել մշակս յայգի իւր։ Ոչ ոք կալաւ զմեզ ի վարձու, եւ այլն։ Ապա թէ ի վարձու առեալ իցէ (զանօթն, որ բեկաւ), ընդ վարձուց իւրոց եղիցի նմա. (Ել. ՟Ի՟Բ. 15։)
famished, suffering from famine or hunger.
· Calfa
Լլկեալ ի սովէ. սովաբեկ. սովամահ.
dying of starvation;
— առնել, to starve to death;
— կորնչել, լինել, cf. Սովամահիմ.
· Calfa
Ի սովոյ մահացեալ. կամ մերձեալ ի մահ. սովալլուկ. սովաբեկ. սովեալ. նքողեալ. խիստ քաղցած՝ անօթի.
to be tormented with famine, with hunger, to be famished, starved, to suffer through hunger.
· Calfa
λιμώττω, -σσω fame laboro πεινάω, πεινέω penuria laboro, esurio, homelicus sum. Սովանալ. սովաբեկ լինել. տանջիլ ի քաղցոյ. քաղցնուլ յոյժ. նքողիլ. խիստ անօթենալ.
staff, javelin-shaft.
· Calfa
Զնիզակաբեկս, զբեկորս աղեղանց, զտիգաբունս, զսւնակոթս (կամ զսունէակոթս). (Եզեկ. ՟Լ՟Թ. 9։)
to cripple, to lame, to maim, to mutilate, to mangle.
· Calfa
Խեղ կացուցանել. վնասել կամ արատաւորել եւ կամ բեկանել զմի յանդամոց. սախտել.
crippled state of a limb, privation of the use of a limb, lameness, palsy, paralysis.
· Calfa
Բեկումն ընդ բեկման, ակն ընդ ական ... որպէս առնիցէ ոք զխեղութիւն, նոյնպէս հատուսցի նմա. (Ղեւտ. ՟Ի՟Բ. 25։ ՟Ի՟Դ. 20։)
minutiae, trifles;
trash, rubbish;
parings, leavings.
· Calfa
Նշխարք անպիտան իրաց. որ եւ ԽԵՑԻՔ ասին. բեկորք. մնացորդք. խոշրտուք, մանրուք.
froward, wilful, stubborn, perverse, rebellious, refractory;
currish, surly, bitter;
rancour, hatred, spite, envy;
— հայել, to look surlily;
—իւ լինել, to be enraged or furious with.
· Calfa
Խե՛ռ աչօք (նոր ձ. խե՛թ աչօք) եւ նախանձաբեկ կամօք հային (ի խե՛թ աչօք). (Լմբ. առակ.։)
ostracism.
· Calfa
ԽԵՑԵԿՈՅՏ ՎՃԻՌ. ա. ὁστρακισμός ostracismus, testula. Դատակնիք աքսորանաց կամ մահու առ աթենացիս՝ գրեալ ի բեկորս խեցեաց, եւ արկեալ իբր քուեայ ի տուփ ինչ.
brick, tile;
pottery, earthen-ware, crockery;
porcelain, China-ware, Wedgewood-ware;
potsherd, fragment of earthen-ware;
fish-shell;
shell, conch;
—ք, pottery;
Wedgewood-ware, Wedgewood-manufactory;
earthen, delft;
զ— կարկատել, to beat the air, to pound the water.
· Calfa
ὅστρακον, κέραμος, κεραμίς testa, vas fictile. նիւթ կարծրացեալ իբր ոսկր. Կաւ թրծեալ հրով եւ պէտս ամանոց, եւ շինուածոց. անօթ բրտի. աղիւս թրծեալ. կղմինտր. եւ Խեշերանք կամ բեկոր նոցին.
Զտախտակսն մովսէս խորտակեաց, եւ բեկորք նոցա ոչ կցեցան. եւ խեցիք նոցա իբրեւ զխեցիսն մարմնոյ ոչ յօդեցան. (Եփր. համաբ.։)
accent, point.
· Calfa
Զանուանսն անգամ զդրոյն չհամարձակի արկրորդել, որ ուսուցանելն կամիցի, այլ խեցեղեփօք կիսանուն եւ բեկբեկելով. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)
to cut, to cut off, to break off, to tear off or away;
to burst open;
— զհերս, to tear out the hair;
— ներքինիս, to castrate.
· Calfa
Ծանրութիւն պտղոց խզէ զոստս. (Վրք. հց. ՟Ժ. ձ։) (տպ. բեկանէ։)
hard, stiff, harsh, tough;
sharp, strict, severe, rigorous, rigid, austere;
rough, rude;
cruel, merciless;
haughty, arrogant, supercilious, overhearing;
inflexible, obstinate, untoward, stubborn, untamable;
difficult, inaccessible;
—, խստիւ, harshly;
roughly, cruelly;
severely;
— բանք, harsh words;
— կեանք, austere, hard life;
խստիւ գնալ, to be blunt with;
to treat with brutality or severity, to maltreat;
—ս բարբառել՝ խօսել ընդ ումեք, to speak bluntly or harshly to, to say unpalatable things;
— է քեզ, it is hard forthee.
· Calfa
Խիստ եւ անուտելի է կեղեւարմատոյն։ Զի մի՛ ընդ խստի իրիք հարեալ բեկանեցի. (Սարգ. յկ. ՟Դ։ եւ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։)
robe of honour.
· Calfa
Ընդէ՞ր առեալ (ռեբեկայ) զխլայն՝ արկաւ զիւրեաւ։ Նշանակ է խլայն թափանցանցալոյս առաքինութեան. (Փիլ. լին.։ եւ Վրդն. ծն.։)
to scruple;
to doubt, to mistrust;
to abstain from, to shun;
to have pity, compassion.
· Calfa
ԽՂՃԱԼ. որպէս ռմկ. այսինքն Ողորմիլ սրտաբեկ կարեկցութեամբ. աղեկիզիլ. խորովիլ գորովանօք. ... κατακλάομαι confringor.
to be grieved, cast down, disheartened, unnerved;
to take to heart, to fret;
ծմրեալ ի տրտմութենէ, weighed down with sadness, sorrowful, oppressed with grief.
· Calfa
κάμπτομαι flector animo. Քամակակոր՝ կորկոր գտանիլ. որպէս թէ ճմրիլ, կամ զմբրիլ թմբրիլ. սրտաբեկիլ, միջաբեկիլ յերեսաց նեղութեանց. տագնապիլ ցնուաղումն. լքանիլ. վհատիլ. պակուցեալ շուարիլ. տխրիլ.
wreck, shipwreck.
· Calfa
ναυάγιον naufragium. Ալէկոծութիւն, եւ նաւաբեկութիւն.
to bind, to reduce afracture.
· Calfa
Զբեկեալն կաղանդեա՛, կամ կաղանդէ. (Տօնակ.։ Նչ. եզեկ.։)
to see with displeasure, to scowl at;
to despise.
· Calfa
Ի սաստկութենէ նորա որ սպառնայրեղբօր իւրում, եւ ի խոթոտել ականն իւրոյ, ի միտ առ իմաստութեամբ իւրով ռեբեկա. (Եփր. ծն.։)
cf. Խոխոջանք.
· Calfa
Հնչիւն հրոյ, եւ խոխոջիւն (կամ խոխաջիւն) ջրոյ բեկանէ զսիրտ նորա. (Վրք. հց. ՟Ժ։)
low;
humble, submissive, respectful;
lower, inferior, mean, base, low;
feeble, weak;
prep. adv. —, ի —, low;
down down below;
downwards;
from top to bottom;
at the foot of beneath, below, underneath;
below, lower, under;
— առնել, to humble;
— լինել, to be humble or meek, to humble one's self;
to be humbled;
զերեսս ի — արկանել, to be sulky or sullen;
— սրտիւք, lowly in heart;
աչք ի —, with downcast eyes.
· Calfa
Որ է կերպարան անձանց խոնարհից զիջեալ բեկութեամբ. (Նար. ՟Ժ՟Ա։)
to hang, to suspend;
to hang on, to attach to;
to hang up, to hook, to clasp;
— զբեւեռաց, to hang from a nail.
· Calfa
Կախել զոք, կամ կախիլ եւ կախեալ կալ ուրուք զփայտէ, զկաղնվոյ. զմիոյ ձեռանէն։ Զծերս խակեցին զբութաց. զմանկուսն զստեանց կամ զպարանոցէ մարցն։ Անօթ զչորեցունց տտնոց կախեալ յերկնից։ Տեսին կախեալ զգազանն զձեռանք նորա։ Խոյ մի կախեալ կայր զծառոյն սաբեկայ զեղջերացն։ Զմարմինս նոցա կախեցին զպարսպէն։ Կախեաց զնիկանովրայ զգլուխն զբարձրամուր աշտարակէն յանդիման ամենեցուն։ Ցից մի, կախել զնմանէ անօթ ինչ. եւ այլն։
lame, halt, crippled, limping;
defective;
— ի —, կաղս ի կաղս, halting on one foot, hobbling along, with a halting gait;
so so, poorly, somehow or other, as well as may be;
— ի —ս ասել, պատասխանել, to say or reply undecidedly or doubtfully;
— ի — գիտել, to know imperfectly.
· Calfa
(լծ. յն. խօլօ՛ս, գիլլօ՛ս. լտ. գլաւ՛տուս). χωλός , κυλλός claudus. Խեղ ոտիւք կամ ոտամբ. հաշմ ոտիւք. կամ բեկեալ կամ թիւրեալ, կամ կարճ միով ոտամբ. եւ լայնաբար՝ խեղանդամ. որ եւ ՓԵՑԻ. եբր. ֆիսսէխա.
Այր կաղ, ձեռնբեկ կամ ոտնրեկ։ Կաղ յերկուց որից։ Աչք էի կուրաց, եւ որք կաղաց։ Կաղ յորովայնէ մօր իւրոյ։ Կաղք գնային։ Միաձեռանի, կամ կաղ.եւ այլն։
to give a new-years gift;
cf. Կալանդեմ.
· Calfa
Զկաղն եւ զբեկեալն պատել. cf. ԿԱԼԱՆԴԵՄ։ (Իսկ ռմկ. կաղանդել ասի պատուելն զմիմեանս ընծայիւք ի տարեգլխի։)
struck, benumbed with cold;
blasted, spoiled by cold;
— առնել, to chill, to benumb with cold;
to dazzle, to blast;
— լինել՝ հարիմ, to become rigid, stiff, benumbed with cold, to be frozen.
· Calfa
numbness, stiffness;
— տնկոց, blasting, blast.
· Calfa
Ցրտահարիլն. ցրտաբեկութիւն.
brokenbacked, hipshot;
cast down, cowed, craven, dismayed.
· Calfa
Ապշեալք՝ քամակաբեկք. Քամակակոտոր խորտակմամբ ցրուեալք. (Փարպ.։)
ՔԱՄԱԿԱԿՈՐ ՔԱՄԱԿԱԲԵԿ ՔԱՄԱԿԱԿՈՏՈՐ. κυρτοβάτων, -τουσα incurvatus, -ta. Ոյր պրպէս թէ բեկեալ եւ կոտորեալ է քամակն. կորացեալ. միջաբեկ. սրտաբեկ. կթոտ. մեջքը՝ սիրտը կոտրած, ծռած.
humped, hump-backed.
· Calfa
Ապշեալք՝ քամակաբեկք. Քամակակոտոր խորտակմամբ ցրուեալք. (Փարպ.։)
ՔԱՄԱԿԱԿՈՐ ՔԱՄԱԿԱԲԵԿ ՔԱՄԱԿԱԿՈՏՈՐ. κυρτοβάτων, -τουσα incurvatus, -ta. Ոյր պրպէս թէ բեկեալ եւ կոտորեալ է քամակն. կորացեալ. միջաբեկ. սրտաբեկ. կթոտ. մեջքը՝ սիրտը կոտրած, ծռած.
cf. Վեհերիմ.
· Calfa
ՎԵՀԵՐԵՄ ՎԵՀԵՐԻՄ ՎԵՀԵՐԵՒԵԼ ՎԵՀԵՐԵՒԻԼ. δείλω, δειλιάω, ἁλύω timeo, paveo, trepido, formido ἁπογινώσκω despero ἁποκάμνω defatigo, deficior ὁκνέω , ἁποκνέω, ὐποκνέω piget me, desidia torpeo. Վեհեր կամ վեհերոտ գտանիլ. վեհերոտիլ. վհատիլ. վատասրտիլ. ահաբեկիլ. զանգիտել. խորշիլ. զգուշանալ. կթոտիլ. թուլանալ. ծուլանալ. վատանալ. լքանիլ. վախվըխել. վախնալ, թուլնալ, ծուլնալ, ետ քաշուիլ.
to elevate, to raise;
to appose, to subjoin, to superadd;
to manifest, to disclose;
to utter, to pronounce;
to translate;
to present, to offer;
to attribute, to ascribe, to refer;
to eructate, to retch, to vomit, to cast up, to reject.
· Calfa
Սաբեկայ ծառոյն վերաբերեալ խոյ յողջակէզ։ Զերեւումն հոգւոյն տօնեմք, վերաբերեալ (միանգամայն՝ կամ ի ձայն բարձր) աստուած խւստովանիմք. (Շար.։)
haughty, uncontrolled, stiff-necked.
· Calfa
Բանս անխոնարհս, եւ վզան, եւ անգայ, նմանեալ կաղնւոյ, որ բեկցի յառաջ քան զխոնարհելն եւ զ՝դալ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 161։)