Definitions containing the research դալ : 584 Results

Կճիճ, կճճոյ

See full entry →

s.

pot, earthen-pot, pipkin.

NBHL (1)

ա՛ռ դալար մանիշակ ի կոթէն ընտրած ... ի կճուճ ա՛րկ, եւ ի կրակն դի՛ր եւ մեղմ եփէ՛. (Բժշկարան.։)


Հնչումն, ման

See full entry →

s.

sound, noise, rumour;
echo;
— զանգակաց, tinkling, peal, jingle, ringing;
— հողմոց, ծովու, murmur, roar;
— խորտակելոյ ալեաց, rushing, dashing;
— որոտման, rumbling, roll;
— անձրեւոյ, pattering;
— հրոյ, crackling;
— հրետից, boom, roar;
— թմբիկ, roll;
— կառաց, rumble;
— հարազանի, crack;
— զինուց, clash, clang;
— շղթայից, clank, clanking;
— ժամացուցի, tick;
— բարբառոյ, aspiration;
— հանել, to make a noise;
եղեւ —, a noise was heard;
— դրամոց, chink.

NBHL (1)

Բարբառ խնդալից աւետեաց հնչման. (Նար. ՟Ժ՟Դ։)


Հողաթափ, ից

See full entry →

s.

slipper;
pump;
list-shoe.

NBHL (1)

σανδάλιον calceus, caleamentum, sandalium. Ագանելի ոտից ի կաշւոյ՝ ո՛ր եւ է ձեւով. մոյկ, սանդալ, տրեխ, կոշիկ. (որ թափէ կամ դափէ զհող ի կոխելն զերկիր, կամ ի բաց թափէ եւ պահէ զոտս ի հողոյ)


Ճարակ, աց

See full entry →

s. fig.

pasture, feed, food, forage, fodder, provender;
pasture ground or land, meadow;
food, pasture, aliment, nourishment, prey;
— հրոյ, fuel, combustible;
— լինել, to be food to, the prey of, a prey to;
հրոյ — լինել, մատնիլ, to be a prey to the flames, to be burnt, devoured, consumed by fire;
սրոյ — լինել, մատնիլ, to perish by the sword;
սրոյ — տալ, to put to the edge of the sword, to slay;
— գտանել, to spread over, to wind or creep about;
— տալ հերձուածոց, to keep up, to foment divisions;
առ — ախտից, for cherishing or caressing the passions;
բազմախողխող երկաթոյն նա տայր ի —, he mowed them down with the murderous steel, or sweeping brand;
գիտութիւնք — են մտաց, knowledge is the food of the mind;
ճար եւ — առնել, to find a remedy;
to repair, to redeem, to retrieve, to make reparation or amends for.

NBHL (1)

νομή, βόσκημα, βρῶσις pabulum, pasculum, esca, cibus. Դարման. պարէն. կուր. բուտ. արօտ. խար. կերակուր անասնոց. սէզ. դալարի. արծելու, կամ ուտելու բան, եւ տեղ. որպէս դեղ սննդեան. պ. ջէրա, ... թ. լայիր


Ճարակեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to feed, to pasture, to give to eat.

NBHL (1)

Զառողջ եւ զանվնաս բանիցն ճարակեցուցանել դալարիս. (Յհ. իմ. ատ.։)


Ճարպ, ոյ, ի

See full entry →

s. adj.

grease, fat, tallow;
oil;
fat, plump;
— խոզենի, bacon, seam, hog's grease or fat;
— խոզենի հալեալ, lard;
— ցորենոյ, the finest flour of the finest wheat;
օծանել —ով, to grease;
բառնալ զ—ն, to skim;
to scour, clean or purify from grease;
—ոյ զակամբ դալ, to become blind with rage.


Ճշդեմ, եցի

See full entry →

va.

to spare, to be saving, to economize, to be parsimonious, stingy;
to settle, to adjust;
cf. Ճշգրտեմ.

NBHL (1)

φείδομαι parceo συνέχω contineo, retineo. Ճիշդ գտանիլ ի տալն. խնայել. անխայել. զնդալ. ռշդութեամբ եւ ժլատութեամբ վարիլ. պինդ պահել.


Հեշտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to delight, to rejoice, to amuse, enjoy or divert oneself, to take pleasure or delight in, to lead a voluptuous life, to live in the midst of luxury, to give oneself up to amusement.

NBHL (1)

ἤδομαι delector, gaudeo. Հեշտալեօք զուարճանալ. փափկանալ. գրգիլ. հաճիլ. ախորժել. բարեկրիլ. բերկրիլ. խնդալ.


Հերձի, ձւոյ, ձեաց

See full entry →

s.

lentisk, mastic-tree.

NBHL (1)

σχίνος lentiscus, mastix. Կուենի ընտանի՝ պտղատու՝ մշտադալար, որոյ տերեւքն են հերձոտեալ հանգոյն սնոյ իւվէզի. խիժ ունի ծամելի, այն է մազտաքէ կամ կիւ. ձութ .... յաճախ է ի կղզին քիայ. (որ է սագըզ ատասը ). ըստ յն. սխինօս. սագըզ ազաճը, վէքլէք.


Կաղաւեմ, եցի

See full entry →

vn.

to remain torpid.

NBHL (1)

Բառ անյայտ, իբր թողուլ զկատաղութիւն, կամ կաղանալ, թուլանալ, դալարիլ եւ թմրիլ.


Կաճին

See full entry →

cf. Կարճին.

NBHL (1)

Խորշակահար ցամաքեցուցանէ զկանաչաձեւ բոյսս դալարիցն մօտ առ կաճիսն. (Ագաթ.։)


Կրկին, կնոյ, ով

See full entry →

adj. adv.

double, doubled, iterated;
doubly, two-fold, twice, as much again;
— անգամ, afresh, again, anew;
— եւ —, repeatedly, many times;
— մեծ, twice greater;
— թուով, two;
— գոչել՝ կարդալ, to encore, to demand the repetition.


Հագանիմ, հագայ

See full entry →

vn.

cf. Ագանիմ;
cf. Զգենում.

NBHL (1)

Իբրեւ հագաւ զհողաթափ իւր, ետես զայլ եղբայր՝ որ հագաւ զսանդալ իւր. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ։)


Ճաղպատիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to twist, to twine.

NBHL (1)

Իբրեւ զճիւղ կամ զդալար ջիղ պատիլ, ոլորիլ. թեքիլ. ծեքիլ. դիւրաւ ծռմռկիլ.


Ճայրոտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

offuscation of the sight, blearedness, purblindness.

NBHL (1)

Հարի զքեզ դալնկամբ, եւ տապով, եւ այրոտութեամբ. (Ածաբ. կարկտ.։)


Մերկիմաստակք

See full entry →

cf. Մերկիմաստասէրք.

NBHL (1)

Մերկիմաստասէրք ընդ տաղաւարօք եւ ի ներքնատունս բնակեալ էին։ Բրակմանք եւ մերկիմաստասէրք՝ աղեքսանդրի եւ առն քաջի գրեցաք խնդալ. (Պտմ. աղեքս.։)


Մերկիմաստասէրք

See full entry →

s.

gymnosophists (a sect of Indian philosophers who went naked, living in woods and feeding on herbs).

NBHL (1)

Մերկիմաստասէրք ընդ տաղաւարօք եւ ի ներքնատունս բնակեալ էին։ Բրակմանք եւ մերկիմաստասէրք՝ աղեքսանդրի եւ առն քաջի գրեցաք խնդալ. (Պտմ. աղեքս.։)


Մեց

See full entry →

s.

worm, wood-fretter;
maggot;
rottenness, putridity, corruption.

NBHL (1)

Մեղն՝ գիջութեան անուն է, զդալար մսոյ եւ այլոց զնեխիլն՝ զտրորիլն եւ յորդն դառնալն նշանակէ. (Գէ. ես.։)


Մեցամէս

See full entry →

cf. Մեցոտ.

NBHL (1)

Մէցն՝ գիջութեան է անուն ... իսկ ամէսն թուի թէ իբրեւ յօդ իմն ըստ պատշաճի անուանցդ, որպէս յիմովսանն եւ յիւրեանցայոցն ... իսկ ուտիճն (որ եւ ցեց) կերիչ է եւ վատնիչ, թերեւս զգէճսն եւ զցամաքս, զոր կարծեմ միանգամայն խառնելով՝ ցեց մեցամէս կոչէ, յայտնելով զչոր եւ զդալար, որպէս թէ զոսկր եւ զմարմին։


Միահաղոյն

See full entry →

adv.

all at once, together, altogether, quite, at once, entirely, collectively.

NBHL (1)

Պարտ էր միահաղոյն միաբանութեամբ զյաղթողն աստուած կարդալ. (Լաստ. ՟Ժ՟Գ։)


Պերճացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render illustrious, to exalt, to raise, to glorify.

NBHL (1)

Պերճալի եւ պանծալի կացուցանել. շքեղազարդալ. ճոխացուցանել փառօք.


Պղերգանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be idle, to neglect.

NBHL (1)

ὁκνέω, ῤᾳθυμέω, ἁμελέω piget me, deses sum, supersedeo, negligo. Հեղդալ, հեղգանալ. ծուլանալ. յուլանալ. անփոյթ առնել. վերջանալ.


Պնակ, աց

See full entry →

s.

dish;
bowl, porringer, wooden bowl;
մխել զձեռն ի — ընդ ումեք, to eat together, at the same table, to be a table-companion.

NBHL (1)

Մինչեւ ցպնակ եւ ցդրդալ. (Կանոն.։)


Համարձակաձայն

See full entry →

adj.

speaking frankly, freely;
— բարբառով, aloud, openly, publicly.

NBHL (1)

Համարձակաձայն բարբառով կարդալ, կամ աղաղակել, կամ քարոզել. (Պտրգ.։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 18։ Յհ. կթ.։)


Հանապազորդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

assiduity, perseverance, persistence.

NBHL (1)

Իմովս բանիւ առ աստուած կադալ հանապազորդութեամբ. (Նար. ՟Ծ՟Դ։)


Հասարակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

community;
the public;
moiety.

NBHL (1)

Զյոլովութիւն շահից օրինին աննենգ հասարակութեամբ բաժանելոյ։ Զբարեաց բերել խնդալից կամօք զհասարակութիւն. (Պիտ.։)


Հատանեմ, հատի

See full entry →

va.

to cut, to cut off, to break;
to carve, to cut;
to divide, to separate;
to retrench, to diminish, to curtail;
to castrate;
to resolve, to decide, to determine;
to cross, to traverse, to pass;
to stop, to interrupt;
— գծից զմիմեանս, to cross one another;
— զծով, to plough, cross or traverse the sea;
— զծով եւ զցամաք, to run over, to over-run or scour both sea and land;
— ճանապարհ, to open, to pave away or road;
to progress towards, to bend one's steps to, to traverse, to travel;
— անցանել, to cross, to traverse, to pass, to travel over or through, to go over;
— ի ստենէ, to wean;
— զծառս, to fell, to cut down;
to clear;
դատ —, to sentence, to judge, to decide;
ական —, to mine, to dig, to hollow;
— զգլուխ, to cut off the head, to behead, to decapitate;
— զանդամս, to cut off limbs, to amputate;
— յարքունիս, to confiscate, to forfeit;
— ի կենաց, to slay, to deprive of life, to kill;
— զանձն ի փափկութիւն, to give oneself up to effeminacy;
ի վատութիւն —, to make a coward of;
— զծարաւ, to quench, to slake the thirst;
— զանձն յիմեքէ, to abstain, to keep from, to refrain, to forbear, to deprive or debar oneself of, to do without, to dispense with;
ակօս —, to plough, to furrow;
— գունդ մի, to detach, to form a detachment;
— լուսոյ զգիշեր, to drive away darkness;
— զբոց հրոյ, to spark, to sparkle, to emit sparks;
— զբանակն, to fray a way, to pass through, to cross;
— զգրիչ, to make a penpop;
գետն զդաշտն —նէ, the river traverses the plain.

NBHL (1)

Յորձանաձիգ յարձակմանն հատանէ անցանէ բանն։ Հատաք անցաք զանդնդալից ծովուն զլայնութիւնն. (Ոսկ. ես.։)


Հարկաւորապէս

See full entry →

adv.

necessarily;
of course.

NBHL (1)

Խնդալ հրամայէ հարկաւորապէս իմանալւոյն սիոնի. (Կիւրղ. զքր.։)


Սորեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to flow or fall;
to weaken the sight.

NBHL (1)

Զքոս եւ զդալուկն, որ սորեցուցանեն զաչս ձեր. (Ղեւտ. ՟Ի՟Զ. 16։)


Սուլեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to whistle;
to hiss, to receive with hisses.

NBHL (2)

ՍՈՒԼԵՄ որ եւ ՍՈՒՂԵԼ, ՍՈՒՂՂԵԼ. συρίζω, συρίττω sibilo. իտ. zufolare, fischiare. շչել. շռնչել. Խորդալ. ձայնել անբանից եւ առ անբանս առ ազդելոյ ինչ.

Շչեսցէ, այս ինքն տացէ նշան. դարձեալ սուղղեսցէ. եւ սուղղեսցէն. սովոր են մեղուաբոյծք սուղղել մեղուաց. եւ տանին զնոսա ի ծաղիկս եւ ի դալարիս, եւ դարձեալ ածեն զնոսա ի տեղիս իւրեանց. (Գէ. ես.։)


Սուղ, սղից

See full entry →

adj. gr. s. mus.

little;
brief, short, succinct, concise;
*dear, high-priced;
short;
"an Armenian note;
— ինչ, իմն or մի, a little, cf. Փոքր ինչ, cf. Խուն մի, cf. Սակաւ մի;
— ինչ յառաջ, some time before;
— ինչ կանխագոյն, a little before;
— ինչ զկնի, some time after;
յաւելից այլ եւս — ինչ, one word more;
ի — բանս, — բանիւ, in few words;
— իշխանութիւն, իշխանք, cf. Սակաւապետութիւն."

NBHL (1)

Ամենայն մարմին խոտ է, եւ այսու կենօքս դալար սուղ մի. (Վրդն. սղ.։)


Պահանգ, աց

See full entry →

s.

iron or wooden tie-piece, binding-piece, notched-rail, brace;
buttress, flying-buttress.

NBHL (1)

Ի դալարուտ պահանգի՝ որ արկեալ է յորմ. (Եփր. թագ.։)


Պաշտօնակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

colleague, coadjutor;
fellow-servant, help-mate.

NBHL (1)

Տեառն եւ սիրելի եղբօր եւ պաշտօնակցի մերոյ Յովհաննու՝ Կիւրղոս, ի Տէր խնդալ. (Պրպմ.։)


Ուրախ, աց

See full entry →

adj.

light-hearted, gay, merry, joyful, jocund, cheerful, sportive, playful;
— առնել, cf. Ուրախացուցանեմ;
— լինել, to be cheerful, delighted, to rejoice, to feel glad, to have pleasure;
to feed well, to feast;
— լեր, hail! joy be with you! God keep you!.

NBHL (2)

Զուարթ. խրախ. խնդալից. շաղ, շատ. սէվինճլի.

ՈՒՐԱԽ ԼԻՆԻՄ կամ ԵՄ. εὑφραίνομαι exhilaror, laevor χαίρω gaudeo. Խրախ լինել. ուրախանալ. խնդալ. բերկրիլ. ցնծալ. զուարճանալ. եւ Առնել խրախունս.


Ուրախալիր

See full entry →

cf. Ուրախալից.

NBHL (1)

ՈՒՐԱԽԱԼԻՐ ՈՒՐԱԽԱԼԻՑ. Լի կամ լցեալ ուրախութեամբ. բերկրալից. խնդալից. ուրախական. ուրախարար.


Ուրախալից

See full entry →

adj.

full of joy, joyful, cheerful, playful, jovial.

NBHL (1)

ՈՒՐԱԽԱԼԻՐ ՈՒՐԱԽԱԼԻՑ. Լի կամ լցեալ ուրախութեամբ. բերկրալից. խնդալից. ուրախական. ուրախարար.


Չոր, ոց

See full entry →

adj.

dry;
dried, arid, parched, dead;
— հաց, dry bread;
— ճաշակել, to fast on lenten diet.

NBHL (2)

Մի՛ ասիցէ ներքինին թէ ես եմ փայտ չոր։ Զամենայն փայտ դալար, եւ զամենայն փայտ չոր։ Եթէ ընդ փայտ դալար զայս առնեն, ընդ չորն զի՞նչ լինիցի. (Ես. ՟Ծ՟Զ. 3։ Եզեկ. ՟Ի. 47։ Ղկ. ՟Ի՟Գ. 31։)

Տատրակ անջատեալ յամուսնութենէ՝ ի դալար ոստս ոչ նստի, այլ միշտ ի չոր. (Զքր. կթ.։)


Չորանուտ

See full entry →

adj.

dry, arid.

NBHL (1)

Յայնմ կղզոջ ոչ գոյր արմատ դալարոյ, բայց միայն ապառաժ չորանուտ. (Մեսր. երէց.։)


Սարսռամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to quake, shake, shiver or tremble;
— ի ցրտոյ, to shiver with cold, to quake all over.

NBHL (1)

ՍԱՐՍՌԱՄ կամ ՍԱՐՍՌԻՄ. τρέμω, τρέω tremo, trepido φρίσσω horreo ῤιγέω rigesco, exhorreo θορύβομαι turbor, commoveor. որ եւ ՍԱՌՍՌԱՄ, ՍԱՌՍՌԵՄ. Սարսուռ կրել. դողալ ի ցրտոյ սառնամանեաց կամ ի տենդէ, եւ յերկիւղէ. դոփալ. զնդալ. սարսիլ բոլորովին. սարսափիլ. սըրսռալ, դողալ դողդղալ, խիստ մրսիլ եւ վախնալ.


Սարսռիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Սարսռամ.

NBHL (1)

ՍԱՐՍՌԱՄ կամ ՍԱՐՍՌԻՄ. τρέμω, τρέω tremo, trepido φρίσσω horreo ῤιγέω rigesco, exhorreo θορύβομαι turbor, commoveor. որ եւ ՍԱՌՍՌԱՄ, ՍԱՌՍՌԵՄ. Սարսուռ կրել. դողալ ի ցրտոյ սառնամանեաց կամ ի տենդէ, եւ յերկիւղէ. դոփալ. զնդալ. սարսիլ բոլորովին. սարսափիլ. սըրսռալ, դողալ դողդղալ, խիստ մրսիլ եւ վախնալ.


Սգամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to be in, or to wear mourning, to mourn;
to afflict oneself, to be sorrowful, to regret, to be moved, to bewail, to lament, to deplore.

NBHL (1)

Մի խնդալ ընդ այն, ընդ որ սգալն պարտ է։ Վասն է՞ր իսկ սգոյք զայսմանէ, զորոյ ես սկիզբն անգոսնեմ. (Իսիւք.։)


Սրտալիր

See full entry →

adj. adv.

hearty, sincere;
heartily, sincerely.

NBHL (1)

Լիասիրտ. լի սրտիւ. խնդալից.


Վազեմ, եցի

See full entry →

vn.

to run swiftly, impetuously;
to leap, to bound, to spring or dart forward, to clear at a single bound;
to overstep, to surpass, to transgress, to trespass;
— սրտի, to flutter, to throb, to palpitate;
— զոմամբ, to revolt against;
to despise;
ի բաց —, to pass away, to fly away;
յօրէնսն —, to inveigh against the law;
վազեալ անցանել, to overpass, to cross, to leap over, to outleap;
յազատութեանն փառս, to lift up the horns against, to rebel, to rise in rebellion;
to get proud, to become presumptuous.

NBHL (1)

ՎԱԶԵԼ ՍՐՏԻ. πάλλομαι, σπαίρω palpito. Թնդալ. տրոփել. դռըփ դռըփ նետել.


Պտղաւէտեմ, եցի

See full entry →

va.

to render fruitful, to fecundate, to fertilize.


Պտուղ, տղոց

See full entry →

s. fig.

fruit;
fruits;
fruit, produce, effect, result;
tip of finger;
— աչաց, pupil, eye-ball, apple of the eye;
չորս — խունք, four grains of incense;
դալար, կանաչ, վաղահաս, հասուն, չոր, փտեալ —, fresh, green or unripe, premature, ripe, dried, rotten fruit;
կեղեւ պտղոց, peel, paring;
կեղեւել զ—ս, to pare, to peel;
to decorticate, to strip;
— տալ, բերել, to bear, to yield, to produce fruits;
— քաղել, to gather, to pluck, to pick fruit;
to reap the fruit of, to derive benefit from.


Պրակագեղ

See full entry →

adj.

wooded, planted with trees, bushy, leafy.

NBHL (1)

εὑθαλής virens. Զարդարեալ գեղեցիկ պրակօք անտառաց. տնկախիտ. սաղարթագեղ. դալարազուարճ.


Ջալոտ, ից

See full entry →

s.

cudgel, club;
whip-thong;
kerbatch, knout.

NBHL (1)

Հարկանել դալար ջայլոտիւք. (Հ. օգոստ. ՟Ժ՟Թ. եւ այլն։)


Ջորեակ, եկաց

See full entry →

s.

grub, caterpillar.

NBHL (1)

(որպէս թէ ջորի փոքրիկ). տես եւ ԽԱՌՆԻՃ, ԽԱՐԱԳՈՒԼ. βροῦχος species locustarum. Ազգ մարախոյ փոքրիկ, ըստ ոմանց եւ անթեւ կամ չեւ թեւաւորել՝ որպէս որդն, ճճի, չորացուցիչ դալարւոյ.


Յորդոր

See full entry →

adj. mus. s.

exhorted, encouraged;
prompt, ardent, diligent, eager, desirous;
copious, abundant;
andante;
exhortation;
— սրտիւ, կամաւորութեամբ, heartily, willingly, gladly;
— փութով, diligently, eagerly, promptly, readily;
— լինել, to exhort, to incite, to induce;
— երգել, to sing andante;
առ ի — վաստակոց, to inspire with the taste for labour, to incite to work.

NBHL (1)

Յորդոր եւ խնդալից սրտիւ. (Արծր. ՟Բ. 3։)


Յորջորջեմ, եցի

See full entry →

va.

to call, to name, to denominate, to qualify as, to give a name to, to entitle;
to surname.

NBHL (1)

ἁγορεύω, προσαγορεύω, ἑπικαλέω , ὁνομάζω appello, nuncupo, nomino, voco. որպէս թէ Ոգելով ոգել. Կոչել ստէպ. ստորոգել. անուանել. վերաձայնել յանուանէ. կարդալ. եւ մականուանել. յարանուանել.