Definitions containing the research ենթ : 499 Results

Յարանուն

adj.

denominative;
concrete.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ըստ տրամաբանից Նմանաւոր անուն ենթակայի ունակութեան կամ որակութեան իրիք.


Յարառնում, առի

va.

cf. Յարառոցեմ.

· Calfa

NBHL (1)

(Տարբերութիւնք հասարակք եւ յատուկք) յենթադրութեան յարառոցին. իսկ յատկեղքն ի սահմանս. (Անյաղթ պորփ.։)


Յարառոցեմ, եցի

va.

to assume together;
to employ, to make use of continually.

· Calfa

NBHL (1)

(Տարբերութիւնք հասարակք եւ յատուկք) յենթադրութեան յարառոցին. իսկ յատկեղքն ի սահմանս. (Անյաղթ պորփ.։)


Լսարան, աց

s.

hearing, ear;
hall of audience, auditory;
university.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ոք անկատար ի քառիցն ենթակայէ մտցէ ի լսարանն։ Ոչ եթէ յառասութիւնն արգելելու միայն, այլ եւ ոչ ի լսարան մուծանել կամի. (Մագ. ՟Ի՟Ե. ՟Հ։)


Կրկնակի

adj. adv.

double;
doubly;
a second time, again;
in two ways;
cf. Կրկնոց.

· Calfa

NBHL (1)

Ունի ենթակայ, ունի եւ կատարումն. եւ զիւրաքանչիւր ոք ի դոցանէ կրկնակի. (Սահմ. ՟Ե։)


Կրունկն, կրնկան

cf. Կրուկ.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՐՈՒՆ որ եւ ասի ԿՐԵԼԻ. իբր Կրաւոր, ենթակայ կրից. (վրիպակաւ գրի եւ Կռուուն)


Հագներգութիւն, ութեան

s.

rhapsody;
passage or extract from, part of a poem, canto;
book, chapter.

· Calfa

NBHL (1)

Հագներգութիւն է մասն քերթածաց՝ ներպարառեալ ստորադրութիւն (այսինքն պարունակօղ զենթադրութիւն ինչ)։ Եւ ոգեալ է հագներգութիւն՝ ի հագնելոյ կարկատուն բանս, եւ կամ ի սարդենի մահակէ պար գալով երգել զհոմերական քերթուածսն. (Թր. քեր. ըստ հյ։)


Հակադարձ

adj.

inverse, inverted.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ ենթակրութիւնք ի հակադարձից յատկիցն ամենայն իրօք առնու. (Անյաղթ պորփ.։)


Կեղծաւորեմ, եցի

va.

cf. Կեղծաւորանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ եթէ կեղծաւորէք զժամանակն, ի բաց եդեալ զստութիւն՝ խօսեցարո՛ւք զճշմարտութիւն. (Ճ. ՟Բ.) է հելլենաբանութիւն, որպէս յն. ὐποκρίνομαι , որ ըստ ձայնին է ենթադատել, փորձել, եւ կեղծաւորիլ։


Պատահումն, ման

s. adv.

meeting;
cf. Պատահ;
destiny;
պատահմամբ, ըստ պատահման, accidentally, fortuitously, casually, incidentally, by chance;
պատահմունք ի դէպ ելանէին նմա, chance, good fortune aided him;
անցեալ էր —, it was no longer time.

· Calfa

NBHL (1)

Պատահումն է՝ որ լինի եւ բացալինի՝ առանց ենթակային ապականութեան։ Քնելն՝ անջատական պատահումն է. իսկ սեաւն գոլ՝ անանջատաբար ագռաւու եւ եթովպացւոյ՝ պատահեաց։ Սեռն նախկին է քան ըզտեսակսըն. իսկ պատահմունքն քան զտեսակսըն յետոյ։ Պատահմունք ի վերայ անհատիցն նախապետաբար ենթակային. եւ այլն. (Պորփ.։)


Պարագայ, ից

adj. s.

circumjacent;
circumstance;
particular, detail;
turn, revolution;
—ց ամօք, for many or long years.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գարնանային հասարակօրութէն զպարագայս ամսոցն կարծէ պտրտ թուել։ զգարնանային հասարակօրութիւնն սկիզբմս պարագայցն ամսոց ենթադրէ։ Սկսմունս հակառակ դնելով շրջաբերութեան ժամանակացն՝ սկսմանցն պարագայից արժանի։ Ըստ արեգակնայիցն պարագայց։ Ոմանք ամենեւին մշտնջենաւորք են, եւ ոմանք միայն երկար պարագայիւք լուծանին. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. լին.։)


Պարառեմ, եցի

va.

to comprise, to include, to comprehend, to encompass, to embrace, to take in;
to envelop, to beset, to invest.

· Calfa

NBHL (1)

Զբոլորն՝ մասն՝ միակի գիծ ուղղակի զբոլորն պարառէ զուղղանկիւնեացն։ Անպարտական գոլով, եւ ի բոլորեցունց պարառեալ խորհրդով։ Յառասանիցն պարառելոց իւրաքանչիւր ոք խզտեալ զօրէն սղոցի։ Մակացութիւն զբոլորն պարառէ զենթակայ եւ զարհեստ։ Մակացութիւն վազ ուրեմն պարառեաց զբոլորն տրամախոհութիւն. (Մագ. ՟Գ. ՟Ծ՟Բ. ՟Ի՟Զ. ՟Հ։)


Պարասահմանեմ, եցի

va.

to define;
to relegate, to exile, to banish.

· Calfa

NBHL (1)

Սահման՝ պարասահմանելով զենթակայ իրն՝ որոշէ զնա յայլոցն. (Սահմ. ՟Դ։)


Կայութիւն, ութեան

s.

stability, firmness.

· Calfa


Կայումն, ման

s.

cf. Կայութիւն.

· Calfa


Կարաւանդք, դից

s. anat.

seam, joint of a cuirass;
hypochondria.

· Calfa

NBHL (1)

ὐποχόνδριον, -ια hypochondria, pars quae prope jecur, praecordia. Կա՛մ է Կարուած եւ զօդ զրահից ըստ դրից մարմնոյն զկողիւք, եւ կամ է բառ յն. խօ՛նտրօս, աճառ. յորմէ իբօխօնտրիոն, իբր ենթաճառ, այսինքն Սնակուշտ.


Պաղպաջումն, ման

s.

splendor, brightness.

· Calfa

NBHL (1)

(Ի չորից գլխաւոր գունոց) բաղկանան երանգք, երփունք, փայլմունք, պաղպաջմունք, եւ այլք զանազանեալք ի միում ենթակայում. (Տօնակ.։)


Սահման, աց

s.

bound, term, circumscription;
bounds, limits, confines, frontier, borders;
extremity, sphere;
definition;
statute, rule, regulation;
decision, determination;
jurisdiction, extent;
department;
neighbourhood, district, provinces;
—ք, outskirts, suburbs;
—ք հակատոյ, articles of faith;
— երկրի, կալուածոց, landmark;
— հատանել, to fix the boundaries of;
յարդար —ս ամփոփել զիմն, to reduce to its proper limits;
— դնել, to bound, to fix bounds to, to limit, to end;
— դնել անձին, to propose, to deliberate, to resolve;
երդնուլ արդումն —աւ, to bind oneself by an oath;
անցանել ըստ —, to overstep, to pass the limits or boundaries;
—աւ ասել, to say briefly;
յաղետալի — հասուցանել, to reduce to a deplorable state;
cf. Զէն.

· Calfa

NBHL (1)

Սահմանէ զսահման՝ ասելով, եթէ սահման կոչեմ, յոր վերլուծանի նախադասութիւն՝ ի ստորոգեալ եւ ի ն՝ենթակայն. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Սահմանեմ, եցի

va.

to bound, to limit, to set bounds to, to circumscribe;
to define, to determine, to fix, to decree, to establish, to institute;
to regulate, to decide, to resolve, to propose, to deliberate, to stipulate, to prescribe;
to destine, to design, to affect;
to consist, to measure, to weigh;
յառաջագոյն or յառաջ —, to predestine, cf. Նախասահմանեմ;
— սահմանս զանձնէ իւրմէ, to bind oneself by an oath to;
— անդր քան, to confine, to banish, to exile.

· Calfa

NBHL (1)

Եկեսցուք եւ սահմանեսցուք զիմաստասիրութիւն։ Եւ սահմանել անհնար է, եթէ ոչ նախ առաջին ուսանիմք, եթէ զինչ է սահման, զի՞նչ է յոռութիւն, եւ զի՞նչ առողջութիւն սահմանի։ Անունն սահմանէ զբնութիւն ենթակայիրի. (Սահմ. ՟Բ. եւ այլն։)


Պարուկանամ

vn. gr. to be circumflexed.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՐՈՒԿԱՆԱԼ ՊԱՐՈՒԿԻԼ. իբրեւ պարուկաւ ոլորտանալ ձայնի յառոգանութեան. Եւ արդ պարուկանայ ձայն ըստ այսքան յեղանակս։ նախ բնութեամբ պարուկին՝ է՛ եւ ո՛վ. իսկ երկրորդ անգամ՝ պատահմամբ պարուկին ամենայն երկբարբառք ... իսկ երրորդ անգամ՝ պարուկանայ ձանն եւ ի սուր ձայնորդս ... չորրորդ անգամ՝ պարուկանայ ձայնն ի զօրութենէ ենթադատութեանն. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։) Տ։ եւ Պարոյկանալ։


Պարուկիմ

vn.

cf. Պարուկանամ.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՐՈՒԿԱՆԱԼ ՊԱՐՈՒԿԻԼ. իբրեւ պարուկաւ ոլորտանալ ձայնի յառոգանութեան. Եւ արդ պարուկանայ ձայն ըստ այսքան յեղանակս։ նախ բնութեամբ պարուկին՝ է՛ եւ ո՛վ. իսկ երկրորդ անգամ՝ պատահմամբ պարուկին ամենայն երկբարբառք ... իսկ երրորդ անգամ՝ պարուկանայ ձանն եւ ի սուր ձայնորդս ... չորրորդ անգամ՝ պարուկանայ ձայնն ի զօրութենէ ենթադատութեանն. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։) Տ։ եւ Պարոյկանալ։


Տախտակ, աց

s. ast.

board, plank, shelf, table, tablet;
tables;
book;
cf. Երկնացոյց;
— երկաթի;
iron-plate, sheet-iron;
— մետաղեայ;
plate of metal;
—ք վկայութեան, the tables of the decalogue;
— դատաստանաց, breastplate, pectoral, rational;
— նկարուց, canvass, wood;
— ճատրակի, chess-board;
— զստի, the hollow of the thigh;
— խոհանոցի, trencher.

· Calfa


Սեւեռագոյն

cf. Սեւեռապինդ.

· Calfa

NBHL (1)

Ետ ընդ ետ վերտառեալ սեւեռագոյն եւ մակասիր ենթակացութեամբն։ Սեւեռագոյն տիրապէս խոստմանն. (Թէոդոր. խչ.։ Մագ.։ ՟Կ՟Գ։)


Սիսեռն, սեռան, սռան

s.

chickpeas.

· Calfa

NBHL (1)

Երիբենթին, սիսեռն. (Գաղիան.։)


Ստոր

s.

bottom, the under or lower part;
ի —, under, underneath, below;
ի —է, from under, from below or beneath;
downwards;
ի ստորեւ, ի ստորէ, cf. Ստոր.

· Calfa

NBHL (1)

նխ. (իբր ըստ որմէ. այսինքն յետ որոյ ըստ կարգի. ի ներքոյ. ի վայր. լծ. յն. κατά քադա՛, ըստ. եւ κάτω , ի ստոր) Ներքին, եւ ներքին վայր. վայրագոյն. ի վայր. ի ներքոյ. ընդ իւիք. առընթեր. ենթ. եւ Հուպ. որպէս յն. լտ. ὐπό sub, post, juxta. վար, վարը, տակը.


Ստորաբաժանեմ, եցի

va.

to subdivide.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ենթադատութեամբ բաղդատեն, եւ ոչ ստորաբաժանեն։ Պարառաբար ստորաբաժանելով. (Մագ. ՟Ժ՟Ը. ՟Կ՟Ը։)


Ստորագրութիւն, ութեան

s.

subscription;
signature;
description.

· Calfa

NBHL (1)

Ստորագրութիւն է բան համառօտ յայտնիչ անանջատականաց պատահմանց ենթակայի իրողութեան. (Անյաղթ առածք.։)


Ստորակայ, ից

adj.

subaltern, inferior, subject, subordinate, serving;
sublunary, terrestrial.

· Calfa


Ստորակայիմ

vn.

to be subdued, subject to.

· Calfa

NBHL (1)

ὐπόκειμαι subjicior, subsum. Ստորակայ կամ ենթակայ լինել. ի ներքոյ դնիլ. արկանիլ ընդ իւիք. ստորին կայս ունել. վայրաբերիլ.


Ստորանկիմ, կայ

vn.

to fall down, to precipitate;
to fall under, to submit, to yield, to be subject to, to undergo.

· Calfa


Ստորատ

s.

antarctic pole;
comma.

· Calfa

NBHL (1)

Ենթամնայն եւ ստորատդ հակառակ են միմեանց. ենթամնայդ՝ ի խառնել զբանն, իբր թէ օրէնս ուսոյց. իսկ ստորատն ի բաժանել զսոյն (զոր օրինակ օրէնս, սւսոյց)։ Ենթամնայդ ներքսադրական, ստորատդ ներքեւահատ. (Երզն. քեր.։)


Ստորեայք

cf. Ստորէք.

· Calfa

NBHL (1)

ՍՏՈՐԵԱՅՔ կամ ՍՏՈՐԷՔ. Ստորայինք. ենթալուսնեայք.


Ստորոգեմ, եցի

va.

to specify, to express;
to ascribe, to attribute.

· Calfa

NBHL (1)

Ստորոգի. որպէս դնել ենթակայ կամ ստորեւ զմարդն, եւ ոգել այսինքն ասել զկենդանին ի վերայ նորա. հիբար, մարդն է կենդանի. եւ ոմն կենդանի է մարդ. (Մխ. ապար.։)


Վաճառ, աց, ուց

s.

business, trade, commerce, dealings, merchandise, goods, wares, commodities;
market, sale, purchase;
market-place, hall, mart, fair;
—ք, provisions;
cf. Մեծաքանակ;
փոքրաքանակ —, retail trade;
ի — արկանել, to sell, to put up or offer for sale;
— լինել, to be sold, to be on sale;
cf. Հատանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Վաճառուց եւ այլոց ոմանց առ միմեանս ենթադրութեանց. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)


Տամ, ետու, տուր, տուեալ

va.

to give, to present, to offer;
to concede, to grant, to bestow;
to provide, to furnish, to lend;
to give up, to deliver, to abandon, to expose;
to make, to render, to produce, to cause;
— զանձն, to apply to, to addict oneself to;
to give oneself up to, to abandon oneself;
— խօսել, to cause to speak;
— պատասխանի, to answer, to reply, to respond;
cf. Պատասխանի;
չ— դուլ եւ դադար, to give neither peace nor rest, to disturb continually;
— իշխանութիւն, to invest or intrust with authority;
վկայագիր, անցագիր —, to deliver a certificate, to grant a passport;
մրցանակ, վարձս —, to decree rewards, to award prizes or premiums;
— ածել, to cause to bring;
— գերեզմանի, to bury, to inter;
— ի բանտ, to put in jail or prison, to imprison;
ժողով —, to come together, to assemble, to reunite, to meet, to hold a meeting;
քարամբք —, to strike with stones;
տաց զքեզ յազգ մեծ, I will make of you a great nation;
տացէ քեզ տէր լինել, may you be!
չէ տուեալ ամենեցուն, it is not every one that can;
զորս ընդ ձեռամբ ձերով ետու, which I put in subjection to you;
ես ետու տանել զուլդ, I have sent the kid;
հօրն իւրում ետ տանել, he sent to his father;
տուր բերել ինձ փայտս մայրս, send me cedar wood;
ետ զանձն իւր երթալ, he went;
զլէգէոնս այսոցն՝ անդնդոց տայ, he sends the legions of devils into the pit;
զպատիժս տայցեն յաւիտենից տանջանաց, they will suffer eternal punishment;
զմեզ ի կորուստ եւ յոչէութիւն տան, they load us with evil and annihilate us;
մի տայք մեռանել, do not leave to die.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս Յանձն առնուլ. դնել. ենթադրել. ներալ. զիջանիլ.


Դժոխային

adj.

infernal.

· Calfa

NBHL (1)

Դժոխային է ենթակայի ոչ առ իւրն արհեստ պատահիլ. (Մագ. ՟Հ։)


Խեթամ, ացայ, ացի

vn.

to regard with a rancorous or malevolent eye, to detest, to hate, to envy.

· Calfa

NBHL (1)

Սատանայ խենթացեալ ընդ սուրբ վարս նորա։ Հաշտեցաք ընդ խեթացօղ ազգն հրէից. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։ Երզն. մտթ.։)


Կազմիչ

adj.

constructing;
preparing.

· Calfa

NBHL (1)

Յիմեքէ ենթակայէ սկզբնէ եւ նիւթոյ, որպէս զմարդ կազմիչ յաւետ քան արարիչ գիտել. (Կիւրղ. գանձ.։)


Ընդունակ

adj.

receiving, welcoming;
capable, susceptible;
acceptable, agreeable.

· Calfa

NBHL (1)

ԸՆԴՈՒՆԱԿ. δεκτικός ad recipiendum aptus ἁντιλαμβανόμενος capiens, capax μέτοχος particeps Յարմար առ ընդունել. ենթակայ. արժանաւոր. ունակ. ընդունարան. ունօղ յինքեան. հաղորդ.


Ընթադրեմ, եցի

va.

to trample under foot;
to subdue, to submit;
to strike, to knock;
to drive away, to disperse.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտեալ յետս ընթադրէր։ Զչարախօս թշնամին ամօթով ըըթադրէ։ Զգետս սատանայական խորհրդոցն յաղթահարեալ ընթադրեաց։ Զխնդրողսն պատուոյ յետ ընթադրէ (կամ ենթադրէ), եւ զարհամարհողսն յառաջ ձգէ։ Հեռի՛ ընթադրեա՛ց յինէն բա՛րկութիւն. (Լմբ. պտր.։ Լմբ. սղ.։ Լմբ.։ առկ։)


Ընթադրութիւն, ութեան

s.

trampling upon;
subjection;
project, purpose, design;
սպանանել ձիախրոխտ ընթադրութեամբ, to ride over and trample to death.

· Calfa


Կալումն, ման

s.

the seizing, taking, laying hold on;
detention;
relation, dipendance;
constitution, composition.

· Calfa


Կահաւորեմ, եցի

va.

to prepare, to fit up, to provide with, to furnish, to stock.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն զի բազում իրս պղատոն աստուածաբանէ, եւ վասն աստուածաբանութեանն կահաւորի. իսկ ուսումնականն կահաւորի վասն այնոցիկ, որք ենթակայութեամբ նիւթաւորք գոն. (Սահմ. ՟Ժ՟Զ։)


Կահեմ, եցի

va.

cf. Կահաւորեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն զի բազում իրս պղատոն աստուածաբանէ, եւ վասն աստուածաբանութեանն կահաւորի. իսկ ուսումնականն կահաւորի վասն այնոցիկ, որք ենթակայութեամբ նիւթաւորք գոն. (Սահմ. ՟Ժ՟Զ։)


Կահաւորութիւն, ութեան

s.

conveniency;
— համարել, to judge suitable.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն զի բազում իրս պղատոն աստուածաբանէ, եւ վասն աստուածաբանութեանն կահաւորի. իսկ ուսումնականն կահաւորի վասն այնոցիկ, որք ենթակայութեամբ նիւթաւորք գոն. (Սահմ. ՟Ժ՟Զ։)


Ընդ

prep.

to, at, towards, by;
through;
among, in the midst, into, in;
with;
for;
under, below;
upon;
soon, as soon as;
in the place, instead, of;
հայել — երկինս, to look at the sky;
թագաւորել — նորա, to reign instead of him, to succeed him;
տուր — իմ եւ — քո, give for me and for you;
— աղօտ, obscurely;
— ամենայն, totally, in all;
— ակամբ հայել, to look upon one with an evil eye or with aversion;
— ձեռն, with or by the hand;
— մէջ, in;
into, inside, in the midst;
through;
— մէջ կարել, to split, to. pass or go across;
— աջմէ, to the right;
— գիրկս մտանել, to draw the bow strongly;
— ժամս ժամս, sometimes;
— խաբս, fraudulently, erroneously;
— խազ, կատակս, ludicrously, facetiously;
— այր եւ — կին, as much the man as the woman;
— ծառով, under a tree;
փոխանակ — այնր, for it;
— մի բերան, with one voice, unanimously;
դիր զգիրսդ — այլս, put these books with the others;
եկ — իս, come away with me;
— անցանելն, going along;
— ո՞ր ճանապարհ, by what road ? — արեւելս, towards the East;
— ամենայն երկիր, in all countries;
անցանել — Կարին, — այն, to pass through Erzerum, to go that way;
— ջուր եւ — ցամաք, by sea and land;
— երկինս եւ — երկիր, between heaven and earth;
— հեծեալ եւ — հետեւակ, between cavalry and infantry together;
— աւուրսն — այնոսիկ, — ժամանական — այնոսիկ, — այնու ժամանակաւ, in those days, at that time;
— շատ եւ — փոքր, more or less, a little more, a little less;
— այս եւ — այն, between this and that;
altogether, unitedly;
ընկենուլ — պատուհանն, to throw out of window;
— ամենայն տեղիս, every where;
— մահճօք, under the bed;
— երկնիւք, under heaven;
— իւրեւ or իւրեաւ, under him;
— պատրուակաւ, under pretence;
— առաւօտն, այգն, at break of day;
— երեկս, երեկոյս, or երեկոյն, towards the evening;
մեկնեցաւ — լուր համբաւոյ գալստեան նորա, he set out on the report of his coming;
— հակառակն, on the contrary;
cross-wise;
— միտ ածել or հարկանել, to think, to reason in one's mind;
— ոտն հարկանել, to trample under foot;
— թիւ մտանել, to be reckoned among;
— ամս տասն, during ten years;
եօթանասուն եւ հինգ ամք — ութ հարիւրով, eight hundred and seventy five years;
— փթթելն եւ գօսասցի, it will fade as soon as it uncloses.

· Calfa


Ընդդիմաբախութիւն, ութեան

s.

resistance, hardness, solidity.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ընկալաւ ընդդիմաբախութիւն զենթակային զգայութիւն. (Նիւս. կազմ.։)


Վերանամ, ացայ

vn.

to rise, to soar, to ascend, to mount;
to vanish, to disappear;
to go away, to leave, to escape;
վերացեալ հպարտացեալ կալ, to swell with pride, to be puffed up, to become presumptuous.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐԱՑԵԱԼ ասի՝ առ մեօք ըստ փիլիսոփայից տեսակ վերառեալ մտօք յենթակայէ. զր աստուածութիւն, մարդկութիւն, քաղցրութիւն, սպիտակութիւն, արադրութիւն, եւ այլն. ἁποσπασθείς, -έν abstractus, um.


Վերծանեմ, ծանեցի, ծանեայ

va.

to read, to recite.

· Calfa

NBHL (1)

Զողբերգութիւն դիւցազնաբար վերծանեսցուք։ Վերծանելի՛ է ըստ ենթադատութեան, ըստ առոգանութեանցն, ըստ տրոհութեան. (Թր. քեր.։)


Տրամախոհ

adj.

judicious, reasonable.

· Calfa