Definitions containing the research իմաց : 708 Results

Պաճարապէս

adv.

bestially, brutally.

· Calfa

NBHL (1)

Մտաւորն, որ պաճարապէս անփորձաբար նմանեաց, մարդ ի պատուի էր, եւ ոչ իմացաւ. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Պայթեմ, եցի

va. vn.

cf. Պայթուցանեմ;
to burst, to crack, to split, to shiver, to break, to cleave;
to be transported by pride, to be puffed up.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հայեցուածոցն դժնէութենէ ասեն պայթել որձաքար վիմացն. (Խոր. ՟Բ. 39։)


Պայծառափայլ

adj.

shining, sparkling, glittering.

· Calfa

NBHL (1)

Զիմացուածս պայծառափայլ բանականաց. (Վրդն. ծն.։)


Պաշար, աց

s.

provision, viaticum, food, victuals;
victualing, providing, provisions, stores, equipment;
the Holy Sacrament.

· Calfa

NBHL (1)

Սովիմբք կենդանի եւ իմացական պաշարաւս (սուրբ հաղորդութեան). (Եղիշ. ննջ.։)


Ս (sé)

s.

the twenty ninth letter of the alphabet and the twenty third of the consonants;
two thousand, two thousandth.

· Calfa

NBHL (1)

Մեր արեգակս (այսինքն արեգակնս)։ Այս իմացումս. զայս իմացումս։ Զի՞նչ էր պատահմունս (այսինքն պատահմունքս)։ Մերձեսցի յունկն քո ջերմագոյն պաղատանս մեր (այսինքն պաղատանքս). (Դիոն. ածայ.։ Լմբ. առակ. եւ հմբ։ Ճ. ՟Գ.։)


Սահմանակից, կցի, կցաց

cf. Սահմանակողմն.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն սահմանակիցս ապստամբս հնազանդեցին։ Անդք սահմանակցաց։ Արկ աստուած զահ իւր ի վերայ սահմանակցացն՝ սիկիմացւոց, եւ ոչ ելին ի վերայ յակովբայ. (Եւս. քր. ՟Բ։ Բուզ. ՟Դ. 12։ Գէ. ես.։)


Պարգեւասէր

adj.

fond of making presents, liberal, generous, large-hearted, open-handed, munificent.

· Calfa

NBHL (1)

Ի պարգեւասէր նախախնամութեանցն իմացեալ (լինի աստուած՝) թէ է՛, եւ փրկիչ է. (Մաքս. ի դիոն.։)


Պարզական, ի, աց

adj.

cf. Պարզ.

· Calfa

NBHL (1)

Պարզական. ա. Դիւրին. դիւրիմաց.


Պարզամիտ, մտաց

adj.

simple-minded, sincere, ingenuous, candid, artless, good-natured;
simple, silly, foolish, imbecile.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ գայթագղեցուսցեն զոք առ ի պարզամտացն եղբարց. (Աթ. ՟Է։ Ի ներքս ածեալ իմացան առ ի խաբէութիւն պարզամտացն. Առ որս. ՟Գ։)


Սեպուհ, պհաց

s.

peer, noble, gentleman, patrician, esquire;
Sebooh (name of mount in Armenia);
— զատք, the highest nobility;
— գունդն ազատաց, knighthood, chivalry, squirehood.

· Calfa


Սեռակնաձեւ

adj.

of an universal or resplendent form (the Cross).

· Calfa

NBHL (1)

Զանազանի ի չուրս եղանակս, բնական, սեռական, ձեւական, իմացական. ըստ որում քառաթեւ խաչն՝ որ էր սեռ ինչ փայտի, ձեւովն է տարածեալ ընդ ամենայն կողմն աշխարհի.


Պղտոր, ոյ

cf. Պղտորական.

· Calfa

NBHL (1)

Բարկացօղն ի դիմացն ճանաչի. զի ակն պղտոր եւ արիւնախառն լինի սրտին չարութեան. (Կիր. ՟ը. խհ.։)


Պճնութիւն, ութեան

s.

cf. Պճնումն.

· Calfa

NBHL (1)

ՊՃՆՈՒԹԻՒՆ ՊՃՆՈՒՄՆ. որ եւ պճն. Պճնանք. պաճուպանք. պճնիլն. զարդարանք. շուք պատկերի դիմաց եւ զգեստուց.


Պճնումն, ման

s.

ornament, dress, embellishment;
cf. Պճնանք.

· Calfa

NBHL (1)

ՊՃՆՈՒԹԻՒՆ ՊՃՆՈՒՄՆ. որ եւ պճն. Պճնանք. պաճուպանք. պճնիլն. զարդարանք. շուք պատկերի դիմաց եւ զգեստուց.


Պշնեմ, եցի

vn.

cf. Պշնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Կասկածանօք կարծեաց պշնեալ, ընդ աղօտ պշնելով՝ փանաքիմաց խուզմամբ՝ սուղ հասեալ (ի վերայ մտաց գրոյդ). (Մագ. ՟Հ՟Է։)


Պշնում, եայ

vn.

to gaze, to stare, to look at fixedly, to fasten or fix one's eyes upon, to look upon attentively, to consider, to observe, to contemplate;
cf. Հայիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Պշնելով, եւ շնչմարելովն՝ ճանաչէ զպայծառութիւն լուսաւորութեանն. ոչ զի ետես, այլ զի ոչ ստէպ պշեաւ, իմացաւ. (Սեբեր. ՟Ա։)


Պշումն, ման

s.

fixed gaze, stare.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ ի ստէպ պշմանէն իմացաւ. (Պիտառ.։)


Ջորետես, աց

cf. Ջորեպան.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ էր իմացութիւն կատարումն գործոյ ջորետեսին. (Կլիմաք.։ 1)


Ստուգագէտ

adj.

knowing thoroughly, well informed;
certain, sure, true, certified, verified.

· Calfa

NBHL (1)

Ստուգագէտ իմացուածիւ խորհրդոյ։ Ստուգագէտ իմացուածիւ ծանուցեալ։ Ետես ստուգագէտ իմացմամբ. (Յհ. կթ.։)


Սրբանուէր

cf. Սրբամատոյց.

· Calfa

NBHL (1)

Աթոռակալութեանց նախագահից սրբանուէր տեսողութեանց։ Եթէ ախտս ինչ սրբանուէրս կաթուածոց աչաց սովիմբ բերիցի։ Զսրբանուէր այս օծելութիւն ի ճակատ դիմացս արեամբ քո գրեմք. (Նար. ՟Գ. ՟Ղ՟Գ։)


Վիշտ, վշտի, վշտաց

s.

inconvenience, discomfort, displeasure, vexation, pain, trouble, grief, affliction, sorrow, suffering, torment, tribulation;
—ք ամպրոպաց, tempest, foul weather;
— դառնութեան, bitter grief, desolation;
դժնդակ —ք, great hardships, misfortunes;
ի վշտէն, առ վշտի, առ վշտի վտանգին, through affliction, tribulation or grief;
—ս հասուցանել, to grieve, to pain, to concern, to distress, to cause sorrow, to afflict, to vex;
ի —ս մտանել, to grieve at, to be pained at, to take to heart, to sorrow for, to be afflicted;
— է ինձ, I am greatly concerned at, it is with pain that I;
բազում —ք ի վշտաց հասանէին ազգին, many disasters successively fell on the nation;
ամենայն փափկութիւն հայոց եհաս ի —ս վտանգի, all the pleasures of the Armenians were changed for extreme dangers;
ի վշտի մաշեն զանձինս, they consume themselves with mourning;
չիք ինչ հեշտի առանց վշտի, no joy without alloy.

· Calfa

NBHL (1)

Առ վշտի դիմաց գալ (անառակ որդին) ... թէպէտեւ առ վշտի եւ առ կարիս դիմիցեմք առ նա. (Ոսկ. ես.։)


Սէր, սիրոյ

s. fig.

love;
affection, fondness, tenderness;
inclination, delight, liking, taste, fancy;
love, passion, flame, salacity, love-suit;
charity, supernatural love, christian charity;
agape, love-feasts;
kiss;
— կանանց, hymen, vulva;
the quiver of love;
— վաղանցուկ, amour, intrigue, love affair;
յօդակապք, ոլորք սիրոյ, ties, bonds of love;
հանգոյց, տոմսակ, գաղտնիք, երգ, վէպք, ընծայ սիրոյ, love-knot, love-letter, love-secret, love-song, love-tale, love-toy;
— առ աստուած, առ ընկերն, ազատութեան, հայրենեաց, արուեստից, փառաց, առաքինութեան, love of God;
of our neighbours or fellow-creatures;
of liberty;
of our country;
of arts;
of glory;
of virtue;
ամուսնական, մայրական or մայրենի, հայրական, որդիական —, connubial or conjugal, maternal, paternal, filial love or affection;
— անձնական, self-love, egoism, solipsism;
— աստուածային, երկնային, մաքուր or սուրբ, նորաբողբոջ, փոխադարձ, համեստ, օրինաւոր, եռանդուն, սաստիկ, բուռն, անչափ, հաստատուն, հաւատարիմ, յաւիտենական, divine, celestial, pure, rising, reciprocal or mutual, honest, lawful, ardent, lively, violent, extreme, constant, faithful, eternal love;
մոլենախանձ —, jealousy;
— երկրային, յողդողդ, անցաւոր, զգայական, մարմնական, անկարգ, պիղծ, յանցաւոր, եղեռնաւոր, earthly, inconstant, fleeting or transitory, sensual, carnal, illicit, lustful, culpable, criminal love;
վայելել սիրով, to make love to, to fall in love with, to court, to woo;
հալիլ մաշիլ սիրով, to burn, to languish with love, to be love-sick;
հատուցանել ընդ սիրոյ, to give love for love, to re-love;
— ազդել, to inspire with a passion;
դիւթել, բորբոքել զ—ն, to philter, to charm;
— ցուցանել, to show or demonstrate love for;
առնել —, to be courteous, amiable, friendly;
to do or confer favours;
ուտել զ—, to eat together, to make love-feasts;
դնել — ի բերան, to kiss, to embrace;
սիրով, lovingly, tenderly, affectionately, with pleasure, willingly;
ի — աստուծոյ, for God's sake;
ի — իմ, for me, for my sake;
արա ինձ —, do me the kindness or the pleasure to;
ամենայն սիրով, very willingly;
— իմ ! my love ! my dear ! cf. Խառնեմ;
cf. Հարկանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Առ սէրն քրիստոսի յոյժ խնդութեամբ ընդունէին զամենայն չարչարանս։ Առ սէր քոյոյ տէրութեանդ ոչինչ ընդդիմացաք։ Սիրով տանէին զամենայն յափշտակութիւն ընչից իւրեանց։ խօսէր ընդ նոսա սիրով ըստ առաջին սովորութեանն. (Եղիշ.։)


Սկզբնատիպ

cf. Նախատիպ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոդիք մարդկան՝ իմացական բնութիւն, ձեւ սկզբնատպին. (Եղիշ. հոգ.։ Նոյնպէս եւ Շ. յս. որդի. եւ հրեշտ։ Խոր. ՟Ա. 1։ Շար.։)


Սննդական, ի, աց

adj.

nutritive, nutritious, alimentary.

· Calfa

NBHL (1)

Շարժօղն (հոգի) ունի զիմացական բնութիւն, եւ շարժեցեալն (մարմին) գործէ զսննդական տեւողութիւն. (Եղիշ. հոգ.։)


Սողոսկեմ, եցի

va.

to cause to glide in, to instil, to insinuate, introduce or bring in cleverly, to foist.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ զգուշացայ ոտից իմաց. (առաւելեալ մարմնական տիղմս՝ սողոսկեաց զիս. Վրք. հց. ձ։)


Սոփեստ, ից

cf. Սոփեստոս.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գեղ պատկերի դիմաց սոփեստի (որ նոյնանայ եւ ընդ սոփեր). (Նար. յիշ. խչ.։)


Սպանակ

s.

an ancient Egyptian land-measure.

· Calfa

NBHL (1)

Կռիւք եւ սպանմունք լինէին եգիպտացւոցն ի վերայ իւրաքանչիւր սահմանի (զկնի յորդելոյ նեղոսի). մինչեւ իմացան չափ մի, որում անուն էր սպանակ. զայն դնելով՝ գտանէին զսահմանս իւրաքանչիւր արտավարաց. ուստի ապա եւ երկրաչափութիւն գտաւ. (Սահմ. ՟Ժ՟Է.) ուր ի յն. ձ. գրի εὑακαινᾶν διὰ τὸ μὴ καίνειν, ὀ ἑστι φονεύειν. 21


Սպիտակերանգ

adj.

white-coloured.

· Calfa

NBHL (1)

Ի կերպ պատկերի դիմաց քարտենի սպիտակերանգ ըղձալին դաշտի (կամ դաշտաց). (Նար. խչ.։)


Ստանուն

cf. Սուտանուն.

· Calfa

NBHL (1)

Ստանուն հօրն իմացաք մանկունս. (Նիւս. երգ.։)


Ստեղծադիր

adj.

innate, inborn.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ որպէս Հնարիմաց ճարտարօղ. դարանակալ.


Ստորագրեմ, եցի

va.

to subscribe;
to sign;
to depict, to describe;
to trace, to figure, to design.

· Calfa

NBHL (1)

Դեւքն (ի ժամ աղօթից մերոց) ստորագրեն իմացուած իմն, իբր թէ կարեւոր իցէ։ Ոչ ստորագրի գործ նորա ի չափ պատմութեան լեզուի. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ. ՟Ի՟Ա։)


Ստորակայ, ից

adj.

subaltern, inferior, subject, subordinate, serving;
sublunary, terrestrial.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ պատշաճի ստորակայիցն սրբաղանից գրոց (կամ իրաց), իմացութեանց , եւ անձանց. (Դիոն. թղթ.։)


Վայելեմ, եցի

va. vn.

to enjoy, to taste of, to possess, to have the enjoyment of;
to relish, to taste with pleasure;
to become, to fit, to sit well on;
to be proper, suitable, meet, to beseem;
— յարգասիս քրտանց, to enjoy the fruit of one's labours;
հանդերձս այս վայելէ քեզ, this coat fits you well.

· Calfa

NBHL (1)

Սատանայ՝ ոչ վայելելով ի թագաւորականն դիմաց, յորմէ հրեշտակքն վայելէին։ Բացերես եւ համարձակ վայելել ի տեսութենէ աստուածութեան. (Իսիւք.։ Բրսղ. մրկ.։)


Վայրիջանեմ, ջեաց

vn.

cf. Վայրիջիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որոշեալ մարմին իմացականէն ... վայրիջի յերկիր ծնող իւր (մահուամբ). (Եղիշ. հոգ.։)


Վառումն, ման

s.

kindling, lighting;
burning, inflammation.

· Calfa

NBHL (1)

Մինչչեւ ուրուք ի նա փչեալ՝ վառումն նորա յայտնի իմացաւ երկիւղածացն աստուծոյ։ Ոչ շիջանի վառումն կանթեղաց ձերոց. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Ը։)


Վատշուէր, ուիրաց

adj.

bad, wicked, malicious, perverse, froward;
infamous, unchaste;
wretched, miserable, unhappy.

· Calfa

NBHL (1)

Վատշուէր, անարգիմաց։


Վարդավառ, ի

s.

Transfiguration of our Lord.

· Calfa

NBHL (1)

Տօն այլակերպութեան քրիստոսի ի թաբոր. որ եւ ՊԱՅԾԱՌԱԿԵՐՊՈՒԹԻՒՆ. ի դէպ եկեալ արեգականակերպ փայլման դիմացն իբր վարդ կարմիր, եւ ձիւնատեսիլ երեւման հանդերձից իբր վարդ սպիտակ։ Թո՛ղ զի սովին կոչմամբ խափանել կամեցան նախնիք մեր զհեթանոսական տօն հերայի, կամ արտեմեայ անահտայ, եւ կամ ափրոդիտեայ ոսկեծղի եւ վարդամատն կոչեցելոյ։ (Հ. օգոստ. ՟Զ.։ Տօմար.։ Տօնաց.։)


Սոյն, սորին, սմին, սովին

pron. adv. conj.

this, that, be, self, the same;
զսոյն հետայն, cf. Այսուհետեւ, cf. Յայսմ հետէ;
զ— հետայն, afterwards, soon, shortly, directly;
ի —, immediately;
սմին իրի or վասն, for this reason.

· Calfa

NBHL (1)

Սոյն գունակի (այսինքն սոյնպէս) իմացարուք եւ զայլ եւս բազմազան առաքինութիւն նորա. (Ստեփ. սեւան.։)


Սոր, ոց

s. mech.

hole, bore, opening, orifice, mouth;
den, lair, cave, cavern;
mill-trough;
*mill-hopper;
*boulders, large pebbles.

· Calfa

NBHL (2)

Թաքուսցեն յայրս եւ իծերպս վիմաց, եւ ի սորս երկրի։ Եղեն իբրեւ զաղաւնիս բունեալք ի քարածերպս, եւ ի բերանս սորոց. (Ես. ՟Բ. 19։ Երեմ. ՟Խ՟Ը. 28։)

Զօրէն երամոց թռչնոց բնակեալ էին սոքա ի ծակս վիմաց, ի սորս քարանձաւաց. (Բուզ. ՟Զ. 15։)


Սորսորեմ, եցի

vn.

to flow out often, abundantly;
to leave the ranks, to be dispersed, to disband.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յայրս եւ ի ծերպս վիմաց, եւ ի սորսորս երկրի. (Հ. մարտ. ՟Ի՟Բ.։)


Սուլեմ, եցի

vn. va. to whistle;
to hiss, to receive with hisses.

· Calfa

NBHL (1)

Օձն իւր բնութեամբ սուղեաց, եւ իմացաւ կինն. (Վրդն. ծն.։)


Տանիմ, տարայ, տար

va. vn.

to carry, to carry away or off, to bear off, to take or convey away, to lead, to bring, to fetch away, to transport;
to drive at, to tend or lead to;
to hold, to contain, to comprise, to include, to comprehend;
to bear, to suffer, to endure;
to carry to an end, to accomplish, to crown;
to be brought, conducted, led;
յինքն —, to appropriate to oneself, to assume wrongfully, to arrogate, to lay claim to;
ընդ միտ —, to take exception or offence at, to find fault with;
— եւ ածել ինչ, to publish, to celebrate, to make public.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտեմք, եթէ ոչ բաւականապէս իմանալ զաստուածայնոցն իմացուածս տանեմք (այսինքն բաւեմք). (Դիոն. ածայ.։)


Դատողութիւն, ութեան

s.

judgement.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ երկաքանչիւրոցն իմացեալ դատողութեանց. (Յհ. իմ. ատ.։)


Դերանուն, նուանց

s.

pronoun.

· Calfa

NBHL (1)

ἁντωνομία pronomen Փոխանուն. փոխանունութիւն. ձայն եդեալ փոխանակ անուան՝ հանդերձ որոշմամբ դիմաց. որպէս Ես, դու, նա, ինքն, այս, որ, եւ այլն. զամիր.


Դէմք, դիմաց

s. pl. aspect, sight, visage, front;
face, presence;
air, mien, countenance;
manner, fashion, form;
regard, consideration;
person, hypostasis;
— բայից, the persons of verbs;
— գերանուանց, the persons of pronouns;
ի դիմաց, in front, before;
ասա նմա ի դիմաց իմոց, tell him from me;
ի դէմս ածել, to represent, to remonstrate;
to reproach, to object;
դեղնեալ or այլագունեալ՝ առոյգ տխուր՝ զուարթ ou զուարթատեսիլ՝ խոժոռ՝ խորշոմ —, pale, florid, sad, serene, severe, wrinlded, livid, disfigured countenance;
դիմիւ ելանել, to run up to one;
յամենայն դէմս, thoroughly.

· Calfa


Դժնէութիւն, ութեան

s.

atrocity, asperity;
— հայեցուածոյ, hurtful aspect.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հայեցուածոցն ասեն դժնութենէ պայթել որձաքար վիմացն. (Խոր. ՟Բ. 39. կամ 42։)


Դժոխալուր

adj.

harsh to the ear, that has a disagreeable sound.

· Calfa

NBHL (1)

Դժուարալուր. անախորժ, կամ մթին. դառն, եւ դժուարիմաց.


Դժուարաբան, ից

adj.

obscure, difficult to understand.

· Calfa

NBHL (1)

Դժուարիմաց բանիւ. խրթին.


*Խեղճ

cf. Թշուառ.

· Calfa

NBHL (1)

Դաւիթ իմացեալ զխեղճ մեղացն։ Խեղճ յանցանաց իմոց հեղձուցանէ զիս հանապազ. (Սեբեր. ՟Զ։ Մանդ. ՟Ա։)


Խիթ, խթից, խթոց

s. zool.

gripes, colic;
twinge, twitch, shooting pain;
blister, sore, swelling;
rock, reef, sand-bank;
crocodile;
— սրբանին, tenesmus;
—ք ոտից, gout.

· Calfa

NBHL (1)

Զառապարաց, եւ զխիթից, եւ զվիմաց՝ որ ընդ ծով ծածկեալ իցեն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 15։)