Definitions containing the research խօս : 1920 Results

Մտացեբար

See full entry →

adv.

wisely, sensibly, judiciously.

NBHL (1)

Ծանեաւ թագաւորն, թէ ստոյգ եւ մտացէբար են խօսք սրբոյն. (Փարպ.։)


Յահուր

See full entry →

cf. Յախուռն.


Յաղթանակ, աց

See full entry →

s. adj. adv.

prize or premium, palm, laurels;
triumph, victory;
reward, recompense;
triumphant;
—աւ, triumphantly, in triumph;
— տանել, to obtain a triumph.

NBHL (1)

Զյաղթանակ բարեմասնութեանն խօսեսցիս։ Զմրցանակն յաղթանակի թագաւորին մատուցանելով. (Նար. ՟Խ՟Զ. ՟Կ՟Ա։)


Յաղթասիրեմ, եցի

See full entry →

vn.

to desire to conquer;
to delight in strife or quarrelling, to dispute, to contest.

NBHL (1)

Յաղթասիրօղ խօսք. (Բրս. արբեց.։)


Յաճախ, աց

See full entry →

adj. adv. s.

frequent, continual, incessant;
prolix, long;
much, full, copious, abundant;
frequently, often, continually;
too much, too many;
—ք, continuity, perpetuity;
հացք —աց, shewbread.

NBHL (1)

Աստուածն՝ զոր դուն պաշտես յաճախ, կամ յաճախ պաշտէիր։ Մեք եւ փարիսեցիքն պահեմք յաճախ։ Ի խօսելն Պօղոսի յաճախ.եւ այլն։


Յաճախագոյն

See full entry →

cf. Յաճախագոյնս.

NBHL (1)

Յաճախագոյնս խօսեցան մարգարէքն եւ վասն բանին հաւատոյ. (Իգն.։)


Յայտ, ից

See full entry →

adj. adv. s.

evident, clear, manifest, plain, palpable, obvious;
evidently, obviously, plainly, clearly, manifestly;
cf. Յայտնութիւն;
— է, — իսկ է, it is evident, clear;
— իմն է, naturally, of course, certainly;
այս — է զի, it is certain that;
ապա — ուրեմն է, it is therefore clear that;
— or ի — գալ, to appear, to be manifested, made known, evident, to be discovered or disclosed;
— ածել, առնել, to declare, to make manifest, to display, to put or set forth, to show, to prove;
to signify, to name;
— առնել զընդունելութիւն, to acknowledge the receipt of.


Յայտապատում

See full entry →

adj. adv.

narrated or narrating clearly;
expounding clearly;
evidently, clearly;
— առնել, to narrate clearly;
to explain, to expound.

NBHL (1)

Վարդապետք յայտապատումք եւ առակախօսք. (Նար. երգ.։)


Յայտնաբարբառ

See full entry →

adj.

speaking or spoken openly, manifestly;
— վկայութիւն, undeniable or decisive witness or testimony;
— խօսել, to speak openly, to speak out plainly.


Յայտնի, նւոյ, նեաց

See full entry →

adj. adv.

evident, clear, manifest, notorious, recognisable, obvious, explicit, apparent, palpable, visible;
cf. Յայտնապէս;
— է, it is clear, it is evident, that is of course;
— լինել, to be manifest, to appear;
— առնել, to manifest.

NBHL (1)

Մարտեաւ յայտնի ընդ անմեղս, եւ ի ծածուկ ընդ խորհրդականս։ Որ յայտնի ուրացեալ են զճշմարիտն Աստուած, ոչ գիտեն զի՛նչ գործեն եւ կամ զինչ խօսին. (Եղիշ. ՟Դ. ՟Ը։)


Յայտնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

evidence, manifestation, enunciation;
disclosing, unveiling;
apparition;
revelation, Apocalypse;
Epiphany, Twelfth-day, Twelfth-night;
coming, appearing of our Lord;
divine oracle;
ծածկուկ —ք, the Apocrypha.

NBHL (1)

Տեսանես զյայտնութիւն յառաջախօս մարգարէիցն. ((այսինքն յստակութիւն, բացերեւութիւն) Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Յայրատիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Յայրատանամ.

NBHL (1)

Յայրատեցա՞ր, քրքջեցե՞ր մեծամեծս։ Որչափ կանայք յանդգնեալք կան՝ յայրատեալք, ընդ ամբոխն խօսելով. (Ոսկ. կող. ՟Ժ՟Բ։ եւ Ոսկ. մ. ՟Բ. 12։)


Յանգեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to be ended, finished, bounded;
to drive at, to tend to, to come to, to be reduced, to dwindle, to result;
to discharge, to flow or to fall into, to empty itself. cf. Յանգեցուցանեմ.

NBHL (1)

Յանկեալ կատարեցաւ Աստուածախօս մատեանս. (Յիշատ.։)


Յանգչիմ, եայ

See full entry →

vn.

to be attached or affectioned to, to get fond of, to conceive an affection or liking for;
to repose, to cease.

NBHL (2)

Հանապազ առ նմա լինելով նախարարքն՝ յանգչիցին խօսիւք, տուրեւառիւք, խրախճանութեամբ. (Խոր. ՟Գ. 55։)

Սովորութիւն առնուն յանկչել յօրէնս մեր հանապազ խօսիւք ընդ միմեանս. (Փարպ.։)


Յանդգնաբար

See full entry →

cf. Յանդգնագոյնս.

NBHL (1)

Մի՛ յանդգնաբար բարբառիր։ Լուա՛յ զձայն բարբառոյն յանդգնաբար խօսելոյ. (Աթ. ՟Ը։ Եղիշ. ՟Բ։)


Յանդգնեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Յանդգնեցուցանեմ.

NBHL (1)

Այլ եւ գլխատել յանդգնեցուցանէր վասն զարդարն խօսելոյ. (Սարկ. հանգ.։)


Յանդգնեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render impudent or rash, to embolden.

NBHL (1)

Այլ եւ գլխատել յանդգնեցուցանէր վասն զարդարն խօսելոյ. (Սարկ. հանգ.։)


Յանդիման

See full entry →

prep. adv.

before, in the presence of, in the face or sight of, hard by, against, opposite, over against, in the view of, in the face, publicly, in public;
դէմ —, face to face;
front to front;
— իմ, before me, in my presence;
— եկեղեցւոյ, in face of the church;
— ամենայն աշխարհի, in the face of the whole world;
— ամենեցուն, publicly, before all people;
ասել —, to say to one's face;
— առնել, կացուցանել, ածել, to present, to offer, to introduce, to represent, to exhibit, to set before the eyes to show, to remonstrate;
— առնել, to reprove, to reproach, to blame;
— լինել, կալ, to present oneself, to appear, to make one's appearance before, to show oneself;
— մատչել, կալ, to appear before.

NBHL (1)

Յանդիման խօսէր թագաւորն։ Մատուցեալ յանդիման՝ ասէին ցթագաւորն. (Եղիշ. ՟Է. ՟Ը։)


Յանդիմանակայ

See full entry →

adj. adv.

opposed, present;
before, face to face;
— առնել, to show, to prove, to demonstrate, to explain.

NBHL (1)

Ոչ ընդ ումեք այնպէս յանդիմանակայ խօսեցայ, որպէս ընդ իմում ծառային Մովսէսի. (Պիտ.։)


Յանդիմանակայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

proof, argument, demonstration;
reproach.

NBHL (1)

Ոչ եթող առանց վկայութեան՝ զոր ասաց, բայց եւ յանդիմանակայութիւն պատրաստեաց խօսիւքն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 8. (տպ. յանդիմանակացութիւն. յն. էլէ՛նխօս)։)


Յանդիմանաւոր

See full entry →

adj.

apparent, plain, visible, evident;
reproachful, reproving.

NBHL (1)

Եկեալ ի մէջ ժողովրդեանն յուշ առնելով զյանդիմանաւոր եւ զհրապարակախօս վարդապետութիւնն իւր. (Ագաթ.։)


Որոճ

See full entry →

s. fig.

rumination, chewing the cud;
thought, meditation, reflection;
— ածել, բերել յ—, cf. Որոճեմ;
ազգի ազգի —ս որոճել, to ruminate or meditate upon, to think over, to revolve in one's mind.

NBHL (1)

Մինչդեռ աստուած խօսի, թողուք զլռութեամբ պատգամացն լսել, եւ ազգի ազգի որոճս որոճիք (յն. ի դուրս կամ ի ներքս բերէք իրս). (Ոսկ. մ. ՟Բ. 7։)


Որովայնակոչ

See full entry →

adj.

ventriloquist;
Pythoness.

NBHL (2)

Որովայնախօս. վհուկ, կամ այս հարցուկ, որ ձայնէ յորովայնէ. որպէս դնի ի յն.

Խնդրեցէ՛ք զվհուկս եւ զգետնակոչս եւ զրախօսս, եւ զորովայնակոչս. (Ես. ՟Ը. 19։)


Որովայնամոլ, աց

See full entry →

s.

gastromaniac.

NBHL (2)

Ընդ որովայնամոլս եւ ընդ շատխօսս. (Փիլ. ել.։)

Չարախօսէ զնմանէ իբրեւ զորովայնամոլէ. (Նոննոս.։)


Որպէս

See full entry →

adv. int.

as, the same as, like, almost, according to, conformably, how;
when;
how ! what ! indeed !
— զի, in order that, that, to the end that, so that;
because, for;
— թէ, as if, as though;
— զիարդ եւ իցէ, at all events, no matter what happens;
— զիարդ եւ կամք իցեն, however they may wish, in whatever way one may wish it;
մարդոյ — խոտոյ են աւուրք իւր, the days of man are like grass;
որպէս, որպէս զի, — առանց քննելոյ են դատաստանք նորա, how unsearchable are His judgments !
—, մեռա՜ւ ուրեմն, what! he is dead!.

NBHL (2)

Ցօրէնս զի՞նչ գրեալ է, ո՞րպէս ընթեռնուս։ Հայեցարո՛ւք ի շուշանն, ո՛րպէս աճէ։ Մի՛ հոգայցէք, թէ ո՛րպէս, կամ զի՞նչ խօսիցիք։ Պատմեաց մեզ, ո՛րպէս ետես զհրեշտակն.եւ այլն։

Դիւահարք երկու չարաչարք յոյժ, որպէս զի չէր հնար ումեք անցանել ընդ այն ճանապարհ։ Բժշկեաց զնա, որպէս զի համրն եւ կոյրն խօսիցի եւ տեսանիցէ։ Որպէս զի լինել նմա հինգերորդ յաբրահամէ։ Տաց քեզ, որպէս զի ոչ եղեւ նման քեզ ի թագաւորս.եւ այլն։


Ուժգնասիրտ

See full entry →

adj.

dauntless, fearless, courageous, valiant, intrepid.

NBHL (1)

Իբրեւ քաջաբանի եւ ուժգնասրտի առն՝ համարձակախօսի (առաջի) այնքանւոյ թագաւորի. (Խոր. ՟Գ. 65։)


Ուխտաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

that has made a vow;
allied;
Nazarite;
professed (monk or nun);
pilgrim.

NBHL (1)

Յաղագս ուխտաւորաց եւ պտղաբերից ի սուրբ եկեղեցի աստուծոյ։ Յիշեա՛ տէր զուխտաւորս եւ զպտղաբերիչս։ Աղաչեա՛ վասն քո ուխտաւորացս։ Ամենայն խնդրուածք ուխտաւորացն կատարին բարեխօսութեամբ սրբոյն. (Ժմ.։ Պտրգ.։ Շար.։ Ճ. ՟Գ.։)


Ուղղաձայնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

correct pronunciation.

NBHL (1)

Ուղիղ եւ անսայթաք արտաբերութիւն. ուղղախօսութիւն.


Ունայնաբան

See full entry →

cf. Ընդունայնաբան.

NBHL (1)

ματαιολόγος, κενολογῶν vaniloquus, inaniloquus, inanis. Ընդունայն խօսօղ, եւ խօսեցեալ. փճախօս, փուճ.


Ունայնաձայն բան

See full entry →

sn.

cf. Ունայնաձայնութիւն.

NBHL (1)

ՈՒՆԱՅՆԱՁԱՅՆ ԲԱՆ. Սնոտի խօսք. ըստ յն. նորաձայնութիւն. (՟Ա. Տիմ. ՟Զ. 2։ եւ ՟Բ. Տիմ. ՟Բ. 6։)


Ունկնդիր, դրաց

See full entry →

s. adj.

auditor, listener, hearer;
listening, obedient, docile, submissive;
—ք, auditory, audience, the public.

NBHL (1)

ἁκροατής, ἁκουιστής auditor εὑήκοος bene audiens, obediens. Ունկն դնօղ. ունկնդրօղ. ուշ դնօղ. անսացօղ. հնազանդ. մերձակայ խօսողին. եւ Աշակերտ. ատենակալ. եւ այլն.


Ուշաբերեմ, եցի

See full entry →

va.

to recall to mind, to remember, to remind of;
to cause to recover from a swoon, to cause one to come to again.

NBHL (1)

Ուշաբերեաց դառնալ առ բարերար հայրն։ Ուշաբերեաց, եւ հեծեծելով սկսաւ խօսել. (Իգն.։ Բրսղ. մրկ.։)


Ուշիմ

See full entry →

adj.

witty, intelligent, ingenious, sensible;
judicious, wary, prudent;
— լինել, to be attentive, wise, sagacious, to attend to.

NBHL (1)

Այլ դուք ուշի՛մն լերուք (զի մի՛ ոք գիտասցէ զիրսդ)։ Տե՛ս թէ հնա՛ր է փոխել զխօսսդ, ուշի՛մ լեր. (Փարպ.։)


Ուսումնակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

fellow-student;
school-fellow.

NBHL (1)

Այժմ սկսայ աշակերտ լինել, եւ խօսիմ ընդ ձեզ իբրեւ ընդ ուսումնակիցս իմ. (Ածազգ. ՟Գ։)


Շամբշաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to talk nonsense, to prate foolishly.

NBHL (1)

Շամբուշս կամ իբրեւ զշամբուշս խօսել. շաղփաշաղել. բաջաղել.


Շամբշիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to become mad, to play the fool, to commit folly;
to rage, to be in a fury, to be mad for, to eagerly long for, to fall madly in love, to be desperately in love, to be agitated by violent transports for, to love to distraction, to dote upon;
to be wanton, lustful;
— ի կանայս, to woo, to court, to rave, to be in love to extremity.

NBHL (1)

Խելագարեալք են, եւ զօրէն շամբշելոցն խօսին. (Խոսր.։)


Շատաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

talkativeness, verbiage, verbosity, loquacity.

NBHL (1)

Բազմաբանութիւն. շատախօսութիւն. եւ Բանք բազումք.


Շատերդումն, ման

See full entry →

adj. s.

swearing much;
great swearer, blasphemer.


Շարագրական, ի, աց

See full entry →

adj.

historical.

NBHL (1)

Գտանել ի հնախօս շարագրական մատեանս. (Արծր. ՟Ա. 11։)


Շարագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to compose, to write, to word, to put down in writing;
to compile.

NBHL (1)

Զամենայն գիրս՝ զոր եւ խօսեցաւ (յհ. ոսկ), պարզ եւ դիւրապատումս շարագրեաց. (Ճ. ՟Բ.։)


Շարայարեմ, եցի

See full entry →

va.

to reunite, to join together;
to continue, to join, to add.

NBHL (2)

Սա բազում խօսս արար, շարայարեալ ի նա զգործս թագաւորացն։ Սուղ ինչ շարայարեցից։ Այսուհետեւ այլ թագաւորս զմերազնեայսս շարայարել ինձ պատշաճի. (Յհ. կթ.։)

Անխախտելի պահեմ զշարայարեալ շինուածն։ Զմեղացն շարայարեալ որմ եւ ցանկ քակեաց։ Շարայարել զհիւսուածս վարուց լուսափայլ ականց խօսուն մարգարտաց։ Սիովն քրիստոսի շարայարէ որպէս լարով. (Պրոկղ. ի ստեփ.։ Ոսկ. եփես.։ Երզն. լս.։)


Շարժողական, ի, աց

See full entry →

adj.

moveable.

NBHL (1)

Նաեւ ոչ շարժողական եւ կամ շնչականզ ունիմ անուանել, թող թէ հոգեկան։ Զխօսնականացս շարժողական գործի (զլեզու)։ Բոտոտք ճապուկք շարժողականք։ Ընդ անզգայիցն եւ շարժողականացն. (Նար. ՟Ի՟Ա. ՟Լ՟Ե. ՟Կ՟Թ. ՟Հ՟Ա։)


Շարժուած, ոց

See full entry →

s.

movement;
gesture, action;
սաստիկ or տարապայման —, gesticulation;
—ս առնել ի խօսելն, to gesticulate while speaking;
սաստիկ —ս առնել ի խօսելն, to gesticulate, to be too full of action.


Շինեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to found, to build, to erect, to construct, to make;
վերստին —, to rebuild, to build up again or anew;
to renew, to restore;
to edify, to instruct, to set a good example.

NBHL (1)

Գիտութիւն հպարտացուցանէ, այլ սէր շինէ։ Որ խօսի իլ լեզուս, զանձն իւր շինէ. եւ որ մարգարէանայ, զեկեղեցիլ շինէ։ Խիղճ մտաց նորա անդրէն շինիցի ուտել զզոհեալն. եւ այլն։


Շնաբերան

See full entry →

adj. fig.

dog-mouthed;
biting, sarcastic, slanderous.

NBHL (2)

Ոյր բերանն է որպէս զշան. հաջօղ. չարախօս. վայրահաջ.

զայս ամենայն լուաւ ի կատաղախօս ի շնաբերանն փիսակայ. (Բուզ. ՟Գ. 20։)


Շնորհաբաշխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

distribution of favours;
gift of grace.

NBHL (1)

Բարեխօսեա՛ առ անմահ արքայն՝ յաւուրս մեծի շնորհաբաշխութեան (տօնիս). (Գանձ.։)


Շնորհուկք

See full entry →

s. adv.

flattery, compliance, adulation;
—կս or առ —կս, flatteringly, by flattery or adulation;
—կս առնել, խօսել, ասել, to do or speak according to a person's known proclivities, to seek to please, to shew a particular regard for, to favour, to flatter, to adulate, to wheedle.


Շռինդ

See full entry →

s.

noise, tumult, rumour, clamour, uproar, row;
public rumour, report;
ի — համբաւոյն, at the news or report of;
—ն աղաղակի նոցա, their cries, shouts;
ի — ահեղ պատերազմի, at the terrible news of war;
at the dreadful preparations for war.

NBHL (1)

βόμβησις bombus, strepitus, rumor, sonus λαλιά loquela, locutio. Ձայն բազմութեան՝ իբր շռինչ, շռնչիւն. շչիւն. շշուկ. զրոյց. համբաւ. խուժան. ամբոխ. բռմբիւն. բզզանք եւ պար մեղուաց, եւ խօսք անյայտ.


Շրջագայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

turn, walk, circulation;
turn, rotation, revolution.

NBHL (1)

Կամ Մանուած բանից. դարձուած խօսից.


Շրջեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to overturn, to upset, to turn over, to capsize, to throw down;
to change, to transmute, to convert;
to turn aside, to pervert, to subvert;
ի բաց —, to avert, to turn away, to divert;
— զմիտս, ի մտաց ի խորհրդոց, to deter, to dissuade, to dehort, to discouncil;
ի փախուստ — զզօրս, to rout, to put to flight, to chase, to pursue hotly;
— զգոյն, to discolour;
— զբանն, to retract, to recant;
cf. Միտ.

NBHL (1)

Շրջէ զբանն յայլասացիկ յորջորջումն։ Ապա ի թագաւորն շրջէ զբանն։ յայլ ձեւ շրջեն զչարախօսութիւնն. (Ոսկ. ես.։)