Entries' title containing խօս : 219 Results

Զրախօսութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (4)

φλυαρία nugae Զրաբանութիւն. բաջաղանք. բարբաջանք. եւ զրպարտութիւն. խենդուխելառ խօսք.

Դադարեցաւ ընդդէմ Քրիստոսի ի զրախօսութենէ։ Բե՛ր անցուսցուք ի մէջ զՆեստորի զրախօսութիւնսն. (Պրպմ.։)

Այսպիսիքս տան պատճառ վայրապարաց զրպարտողաց մարդկան ի զլացութիւն եւ ի զրախօսութիւն (ընդդէմ) տէրունական գրոց. (Փիլ. լին. ՟Գ. 3։)

Ես ոչինչ զարհուրիմ եւ զմտաւ ինչ ածեմ յաղագս դոցա զրախօսութեանդ. (Կաղանկտ.։)


Ատենախօսութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (4)

Ատենաբանելն. խօսք ատենական.

Պատրուակաւ ասացաւ յատենախօսութեանն առաջի մեր. (Շ. թղթ.։)

Աստուածաբանականն ատենախօսութեամբ. (Գր. սքանչ. ի ստեփ.։)

Յառաջնում ատենախօսութեանն նշանակեաց. (Ոսկ. գծ.։)


Խօսօղ

See full entry →
NBHL (10)

ԽՕՍՕՂ կամ ԽՕՍՈՂ. λάλων loquens. որ ասի եւ ԽՕՍԵԼԻ. Այն, որ խօսի (ըստ ամենայն առման).

Խօսօղք բազումք յաստուածայնոցն ... եւ Խօսօղն ո՛չ ըստ հաճոյից հոգւոյն ... եւ խորհուրդք խօսողին հային յօտարն. (Խոր. Բ. 90։)

Կորուսանես ասէ մարգարէն զստութեան խօսողսն. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Զշրթունս գրչիս, անշունչ խօսողիս. (Նար. յիշ.։)

ԽՕՍՕՂ. εὕλαλος bene loquens, eloquens. Քաջախօս. յստակախօս. ճարտար ի խօսս.

Կամ որ խօսօղն իցէ, կարիցէ. կամ կարծիցէ՞) բանիւք արդարանալ. (Յոբ. ԺԱ. 2.)

Եւ ես չեմ խօսօղ ոք. յն. անխօս եմ. եբր. անթլպատ շրթամբք. (Ել. Զ. 12։)

Մանի անուն եդ անձինն ... քանզի խօսօղ իսկ էր. (Կոչ. Զ։) (իբր մեկնաբան, կամ երգիչ. մանա, մանի։)

Յորժեմ երգէ խօսօղն, յորժամ քարոզօղն զարթուցանէ զմեզ յապաշխարութիւն. (Բրսղ. մրկ.։)

Քանզի է ճշմարտապէս ի վերուստ, եւ խօսող տատրակ. (Մեկն. ղեւտ.։)


Հնախօսութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Ոչ հնախօսութիւնք եղեալ մերոյ աշխարհիս. (Խոր. ՟Գ. 1։)


Ճշմարտախօսեմ, եցի

See full entry →
NBHL (2)

ՃՇՄԱՐՏԱԽՕՍԵԼ. Ճշմարտախօս լինել. խօսել զճշմարիտն.

Ճշմարտախօսել ի վերայ իւրաքանչիւր իրիք ուսեալ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Ճշմարտախօսութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (3)

Մարգարէիցն ճշմարտախօսութիւն։ Բացցո՛ւք զբերանս մեր ճշմարտախօսութեամբ. (Վրդն. ծն.։ Տօնակ.։)

Որք զբանն ճշմարտախօսութեամբ պայծառացուցին. (Երզն. մտթ.։)

Խնամ տարան խօսից եւ բայից ստուգապէս ճշմարտախօսութեան. (Երզն. քեր.։)


Քաջախօսնակ

See full entry →
NBHL (1)

Զարէս վասն արին գոլոյ, զհերմէս վասն քաջախօսնակ ճոռոմաբանութեանն ... Աստուածս անուանեցին. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Քաջախօսութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (2)

Քաջախօսն լինել. պերճախօսութիւն. ճոռոմաբանութիւն.

Որ աստպարծի քաջախօսութեամբ, անդ պապանձին յանդիմանութեամբ. (Պիտառ.։)


Definitions containing the research խօս : 1920 Results

Բարձրայօնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

haughtiness, pride, arrogance.

NBHL (1)

Բարձրայօնութեամբ խօսիմք. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)


Բարոյական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

moral, belonging to morals;
moralist;
moral;
— իմաստասիրութիւն, ethics;
— գիտութիւն, morality, ethics;
— իմաստ, morality;
առնել — խորհրդածութիւնս, to moralize, to make moral reflections.

NBHL (2)

ԲԱՐՈՅԱԿԱՆ. իբր Բարոյախօսական. φυσιολογικός ուստի Բարոյականն՝ որպէս Բարոյախօսութիւն. φυσιολογία

Բարոյականն է շարադրութիւն օրինակեալ առ ի վարս առաքինութեան կամ չարութեան. եւ առագրի սողնոցն, գազանաց, թռչնոց եւ լողակաց։ Եւ ասի բարոյականն (կամ բարուականն՝) խօսք բարուց զգայուն կենդանեաց. (Տօնակ.։)


Բարւոք, ոց

See full entry →

adj. adv.

good;
well;
եթէ — թուի առաջի or յաչս, if you please or like;
— ծերութիւն, a prosperous old age;
— վարդապետութիւն, good or sound doctrine;
— այր, a good man;
— խոտել, to despise or to scorn well;
— է մեզ աստ լինել, it is a good thing for us to remain here;
— է or — է բանդ, վադապետ, you say well, master;
ոչ է — մարդոյգ միայն լինել, it is not well for man to be alone;
տուժել զայր արդար չէ —, it is not a good thing to do ill to the just.


Բացասական, ի, աց

See full entry →

adj.

negative.

NBHL (1)

ἁποφαντικός enunciativus Որպէս Բացախօսական. այսինքն յայտնաբանական, մեկնողական, եւ հաստատողական.


Բացարձակ, աց

See full entry →

adj.

much extended, vast, ample, full;
absolute, independent, despotic;
free;
distant, far.

NBHL (1)

Յայտնէ զբացարձակ խօսս Կարապետին. այսինքն զհամարձակախօսութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 16։)


Բեկբեկեմ, եցի

See full entry →

va. mus.

to break, to break to pieces;
to reflect;
to prim;
to stammer, to stutter;
to quaver.

NBHL (1)

(Տղայք խօսին՝) կիսանուն, եւ բեկբեկելով. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)


Բեմ, աց

See full entry →

s.

step;
sanctuary;
seat, bench, bar;
tribunal.

NBHL (1)

ԲԵՄ. Ատեան կամ ամպիոն ատենախօսութեան, կամ քարոզութեան.


Բեմասացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

oration or discourse delivered from the chancel, the pulpit or the tribunal.

NBHL (1)

Ի բեմէ կամ ի բարձր վայրէ բանասացութիւն առ ժողովեալսն. ատենախօսութիւն, քարոզ.


Բերան, ոց

See full entry →

s.

mouth;
entrance, opening;
narrow entrance of a harbour;
orifice;
defile;
anus;
— ի —, face to face;
ի —, ի —ոյ, by heart, by rote, cf. Անգիր;
ի — գիտել, ուսանել, առնուլ, ունել, to learn by heart;
— սրոյ, edge;
— գետոյ, mouth;
արկանել, կոտորել ի — սրոյ, հարկանել —ով սուսերի, to kill with the sword, to put to the sword;
ի — սովուն, at the beginning of the famine;
ըստ —, each, so much a head, apiece;
աղաղակէր ամենայն —, every one or body cried out, all the people cried out;
— ժողովոյն, orator of the assembly or council;
նա եղիցի քեզ —, he will speak for you;
գրել ինչ ի —ոյ ուրուք, to write under dictation;
ի —ս լինել, հարկանել, տապալիլ, — ի վայր անկանիլ, to fall upon one's face;
գոյժ ի — առնուլ, to bring bad news;
երդս ի — առնուլ, to sing, to warble;
ի —ոյ ուրուք, on account of or in the name of some one;
ի մի՝ ընդ մի —, ի միոջէ —ոյ, with one voice, unanimous, cf. Միաձայն, cf. Միաբերան;
— ի վայր, ի վերայ —ոյ, lying upon one's face;
ընը — ածել, to repeat incessantly;
բանս ի — դնել, to suggest, to hint;
—ք ճրադաց, cf. Բազմակալ.

NBHL (8)

στόμα os (oris) (որպէս թէ բերօղ ի ներքս եւ ի դուրս). Երեւելի մասն դիմաց կենչանւոյն հանդերձ շրթամբք, ընդունիչ կերակրոյ եւ ըմպելւոյ, եւ օդոյ, եւ արձակօղ զձայն. իսկ ի բանականս՝ է եւ գործի խօսելոյ որպէս թարգման մտաց. վր. պիրի. թ. աղըզ. եբր. ֆէ, ֆի

Աղաւնին ունէր տերեւ ձիթենւոյ շիղ ի բերանի (կամ ի բերան) իւրում։ Եբաց Աստուծ զբերան իշոյն։ Կերակուրք ի բերանս իւրեանց էին։ Սիրեցին զնա բերանօք իւրեանց։ Ո՞վ ետ բերան մարդոյ։ Ես բացից զբերան քո։ Տացես զպատգամս իմ ի բերան նորա։ Որ ինչ մտանէ ընդ բարան ... Որ ինչ ելանէ ի բերանոյ։ Բերան ունին, եւ ոչ խօսին։ Բացեալ զբերան իւր՝ ուսուցանէր զնոսա։ Ամենայն բանիւ որ ելանէ ի բերանոյ Աստուծոյ.եւ այլն։

Բերան տեառն խօսեցաւ զայս. (ինքնին տէր)։ Ամենայն բերան խոստովան լիցի. (այսինքն ամենայն մարդ). եւ այլն։

Նա եղիցի քեզ բերան. (այսինքն առաջնորդ բանի, կամ խօսող ի դիմաց քոց). (Ել. ՟Դ. 16։)

Զամենայն հելլենական գիրս ի բերան ընթեռնոյր։ Ամենայն բարբարոսաց լեզուաց զխօսս ի բերան ուսաւ. (Հ=Յ. մարտ. ՟Ի՟Է.։)

ԲԵՐԱՆ Ի ԲԵՐԱՆ. στόμα κατὰ στόμα, στόμα πρός στόμα os ad os, oretenus Դէմ յանդիման խօսակցութեամբ, երեսօք, ոչ միջնորդաւ, ո՛չ գրով. բերնէ բերան։

Բերան ի բերան խօսեցայց ընդ նմա. (Թուոց. ՟Ժ՟Բ. 8։ Ել. ՟Լ՟Դ. 3։ ՟Գ. Յհ. 14։ ՟Բ. Յհ. 12։)

Ձեռն ի ձեռն, եւ բերան ի բերան, եւ յանդիմանախօս ընդ Աստուծոյ՝ Մովսէս ճանաչիւր. (Ագաթ.։)


Բերանաբաց

See full entry →

adj. adv.

that has the mouth open, open-mouthed;
delighted to admiration;
open-mouth, open-mouthed;
— լեալ հայել, — պշուցեալ հայել, to gape after, at, for, to desire ardently, to long for impatiently, to contemplate open-mouth.

NBHL (1)

Բերանաբաց կան, եւ ոչ խօսին. (Ճ. ՟Ա.։)


Բերեմ, րի

See full entry →

va.

to carry, to bring, to bear;
to produce;
to conduct, to lead back, to drag along;
to provoke;
to refer;
to render;
to suffer, to support;
— զնմանութիւն, to imitate;
to resemble, to be like;
յինքեանս — զկեղծիս, to feign, to dissimulate, to pretend;
— ընդ միոյ երեսուն, to give thirty for one;
— զվճիռ, to give sentence;
— զլռութիւն, to be silent, to hold ones tongue;
ոչ բերէ ատել կարդ բանիս, the order of mine discourse does not permit me to say;
— ատելութիւն ընդ ումեք, to hate, to dislike some one;
նախանձ — ընդ ումեք, to envy some one;
— սրամտութիւն ընդ ումեք, to be angry with some one;
to be offended;
ի գործ —, to make use of;
խորհուրդ — ընդ ումեք, to consult, to take counsel with some one;
ոգի —, to strengthen one's self, to become strong;
ոչ — զփառս ուրուք, to envy the glory of some one;
ի համար, ի հաշիւ, to count, to enumerate, cf. Համարեմ, cf. Հաշուեմ;
տալ —, to cause to be conveyed, to despatch;
ի միտս, ի յուշ —, to remember;
օտարացուցիչս իմն բերես ի լսելիս մեր, you tell us strange things.

NBHL (1)

Ոչ դանդաչեալ մտօք խօսիցիմք, այլ՝ իմացուածովք զբանն բերիցեմք. այսինքն արտաբերիցեմք. (Խոսր.։)


Բերկրալիր

See full entry →

cf. Բերկրալի.

NBHL (1)

Ա՛յ հրաշագործ բերան բերկրալիր՝ դու լռեցեր այժմ ի խօսելոյ. (Գանձ.։)


Բերկրալից

See full entry →

cf. Բերկրալի.

NBHL (1)

Ա՛յ հրաշագործ բերան բերկրալիր՝ դու լռեցեր այժմ ի խօսելոյ. (Գանձ.։)


Բերկրանք, նաց

See full entry →

s. pl. adv.

joy, mirth, pleasure, content, delight;
բերկրանօք, deliciously.


Բիրտ

See full entry →

adj.

big, coarse, aukward, rude, clownish, rough, rustic, wild, base, un-genteel, clumsy, heavy, impolite, dull, ignorant, brutal.

NBHL (1)

Մարգարէքն զայս, եւ բիւր քան զայս խօսեցան զնմանէ սքանչելիս. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 11։)


Բնաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

physics.

NBHL (1)

φυσιολογία, φυσική disciplina physica Որպէս Բնախօսութիւն իմաստասիրական.


Բնածին

See full entry →

adj.

innate, natural.

NBHL (1)

Իբրեւ զանխօս անասունս ըստ բնածին բարուցն յեղծումն եւ յապականութիւն. յն. բնութեամբ ծնելոց յեղծումն. (՟Բ. Պետ. ՟Բ. 12։)


Բնակակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

that dwells together;
cohabitant.

NBHL (1)

Պահապան մատնիչ, բնակակից չարախօս. (Նար. ՟Ծ՟Զ։)


Բնական, ի, աց

See full entry →

adj.

natural;
—, — իմաստասէր, այր, philosopher;
physician;
—ն, physics;
—ք արուաց, genitals;
—ք, — լոյս, օրէնք, light of nature, natural law.

NBHL (1)

ԲՆԱԿԱՆ. որպէս Բնախօս. եւ Բնաբանական.


Բողոքեմ, եցի

See full entry →

vn.

to appeal, to complain, to claim;
to lodge an appeal;
to complain.

NBHL (1)

Իբրեւ խօսուն բերանով անշշունջն բողոքէ, եթէ չեմ արժանի պաշտօն առնլոյ. (Եզնիկ.։)


Բովանդակ

See full entry →

adj. adv.

all, total, entire, perfect, complete;
—ն, the whole, the total, together. all, entirely, totally, completely.

NBHL (1)

Եւ միոյն խօսից ոչ գոյ հնար զբովանդակ զմիտսն գտանել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 4։)


Բորբոքեմ, եցի

See full entry →

va.

to inflame, to kindle, to set on fire, to burn;
to warm, to heat;
to rekindle, to revive.

NBHL (1)

Զարծարծունմ ցանկութեանց բորբոքէ խօսք կանանց. (Նեղոս.։)


Բազմամասն

See full entry →

adj.

that is formed of several parts;
diverse, various, multifarious.

NBHL (1)

Բազմամասն եւ բազմօրինակ բանիւք խօսեցան. (Վահր. յայտն.։)


Բազմացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to augment, to grow, to enlarge, to increase, to multiply;
to accumulate;
to re-inforce;
to fill, to people, to repeople.

NBHL (1)

Չտային նմա բազմացուցանել զխօսսն. (Ճ. ՟Բ.։)


Բախած, ից

See full entry →

adj.

foolish, wanton, mad, cracked.

NBHL (1)

Չարախօսեսցէ, եւ բախած կոչեսցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 21։)


Բաղբաջանք, նաց

See full entry →

s.

cf. Բաջաղանք.

NBHL (1)

Զամենայն զոր խօսեսցիս՝ իբրեւ բաղբաջանս արհամարհեսցեն. (Սեբեր. ՟Ժ։)


Բամբասանք, նաց

See full entry →

s. pl.

detraction, slander, defamation.

NBHL (1)

(ի բամ, բա, կամ բամբ, եւ ասել). καταλαλία, ἁντιλογία , λοιδορία, μέμψις, ψόγος oblocutio, obtrectatio, detractio, delatio, convitium, incusatio, vituperium, reprehensio Մեղադրութիւն, պարսաւ, չարախօսութիւն, տրտնուջ, լուտանք, թշնամանք՝ եթէ ի դէմս ուրուք, եւ եթէ ի բացակայութեան նորա յանդիման այլոց.


Բամբասասէր

See full entry →

adj.

that loves slander.

NBHL (1)

Սիրօղ զբամբասանս. չարախօս. պարսաւադիր. մեղադրական.


Բամբասեմ, եցի

See full entry →

va.

to detract, to slander, to speak ill of, to calumniate, to defame, to backbite.

NBHL (1)

καταλαλέω, καταλογέω, λοιδορέω , μέμφομαι, ψογέω, διαγογγύζω obloquor, attracto, maledico, convito, probro afficio, quaeror եւ այլն. Չարիս խօսել զայլմէ. ընդ վայր հարկանել, պարսաւել, ամբաստանել. տրտնջել. քրթմնջել. մեղ դնել. լուտալ. թշնամանել. դիմախօսել.


Բայ

See full entry →

cf. Բա;
cf. Բամ.

NBHL (3)

Եւ է բայ՝ ըստ բանիս մեկնութեան, որ է ասութիւն մեր զգործոց մերոց, զոր ասեմք, թէ զայս ինչ գործեցի, կամ գործեաց, կամ գործեցին. (Մագ. քեր.) (որ է ասել, թէ ձայնս բայ կամ բա՝ է արմատ բառիցս Բառ, բան, այսինքն ասութիւն. լծ. եւ վէպ. որպէս եւ յն. ասեմ. լտ. ասել. իտ. խօսք։)

ԲԱՅ. Ըստ հոմաձայնութեան յունին ῤῆμα , որ է ասութիւն. որպէս Բան, խօսք, բարբառ մարդկեղէն՝ ի նիւթական բառից յօդեալ.

ԲԱՅ. ա. Լոկ ասութեամբ յօդեալ, կցկցեալ, թարմատար, ընդվայր բարբառեալ, զրախօսական.


Բայ, ից

See full entry →

s. gr.

verb;
word, speech, discours;
cf. Բայոց.

NBHL (3)

Եւ է բայ՝ ըստ բանիս մեկնութեան, որ է ասութիւն մեր զգործոց մերոց, զոր ասեմք, թէ զայս ինչ գործեցի, կամ գործեաց, կամ գործեցին. (Մագ. քեր.) (որ է ասել, թէ ձայնս բայ կամ բա՝ է արմատ բառիցս Բառ, բան, այսինքն ասութիւն. լծ. եւ վէպ. որպէս եւ յն. ասեմ. լտ. ասել. իտ. խօսք։)

ԲԱՅ. Ըստ հոմաձայնութեան յունին ῤῆμα , որ է ասութիւն. որպէս Բան, խօսք, բարբառ մարդկեղէն՝ ի նիւթական բառից յօդեալ.

ԲԱՅ. ա. Լոկ ասութեամբ յօդեալ, կցկցեալ, թարմատար, ընդվայր բարբառեալ, զրախօսական.


Բան, ներ, նեար

See full entry →

s.

thing;
cf. Բան.

NBHL (12)

λόγος, ῤῆμα verbo, oratio, sermo Խօսք. ասացուած. զրոյց կարգաւոր. շարք բառից բերանով բարբառեալ յայտնիչ իմաստից մտաց, կամ ի գիր անցուցեալ. սեպհական է մարդոյ, այլ նմանութեամբ կամ տեսլեամբ ի դէպ գայ եւ հրեշտակաց, եւ Աստուծոյ գլխովին. խօսք.

Առ որս բանիւ են պաճուճեալ՝ բանքս. այսինքն առ բանականս են խօսք իմ. (Առ որս. Ա։)

Բան կոչէ զորդի, զի անախտ ծննդեամբ (է) ի հօրէ, որպէս բան ի մտաց. եւ ծանուցիչ է կամացն հօր, որպէս բան ծանուցիչ կամց խօսողին ... եւ անմեկնելի է ի ծնողէն, որպէս բանն յայլսն հնչէ, ի միտսն մնայ. (Խոսր. պտրգ.։)

ԲԱՆ ԱՌ ԲԱՆ. մ. Ըստ միոյ միոյ ի խօսիցն. մի ըստ միոջէ ըստ բառիցն.

ԲԱՆ ԻՆՉ. ԲԱՆՔ ԻՆՉ. Պէսպէս առմամբ, որպէս ռմկ. խօսք մը. եւ բան մը, իլիշիկ մը. եւ վախ մը, կասկած մը.

ԲԱՆ ԻՆՉ ԱՍԵԼ. Դիմախօսլ. տրտնջել. անիծանել, որ եւ հեգնելով՝ ասի օրհնել.

ԲԱՆ ՈՒՆԵԼ կամ ԱՌՆԵԼ, կամ ԿԱՊԵԼ. ռմկ. խօսք կապել, կամ դնել. Ուխտ դնել.

Տո՛ւր ինձ բան, զի այդր բնակեսցիս. եւ ետ նմա բան ի յայրին մնալ։ Տո՛ւր ինձ բան, որ արձակեցից զքեզ. (Վրք. հց. ԺԹ. եւ Դ։) Կամ Միջնորդ լինել. բարեխօսել.

Ի ԲԱՆ ՁԳԵԼ. Ի կարգ բանին անցուցանել եւ ճառել. բանի տեղ դնել, ու վրան խօսիլ.

ԶԲԱՆԻՒՔ ԱՌՆԵԼ. Զբաղեցուցանել բանիւք. խօսքի բռնել.

ԶԲԱՆԻՒՔ ԱՆԿԱՆԻԼ. Դեգերիլ՝ պարապիլ ի խօսս. խօսքի հետ ըլլալ.

ԲԱՆ ԵԼ, կամ ԿԱԼԱՒ. իբր Համբաւեցաւ. խօսք ելաւ, ձան ելաւ.


Բանալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

s.

key;
lock;
explainer, expounder;
— նուագարանաց a, tuning key;
— հասարակաց, master-key;
— ժամացուցի, watch key;
գաղտ —, false key.

NBHL (1)

Բանալիք քո բանայ զդուռն իմ. այսինքն խօսք քո առիթ լինին եւ ինձ խօսելոյ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ։)


Բանական, ի, աց

See full entry →

adj.

reasonable, endowed with reason, discursive, intelligent;
logical.

NBHL (3)

Մերթ իբր Այն՝ որ հայի ի բան, այսինքն ի խօսս, հակակայ գործնականի.

λογικός rationalis, ratione et oratione praeditus Ունանկ ներքին եւ արտաքին բանի, այսինքն բանականութեան եւ խօսողութեան. բանաւոր. տրտմաբան. մտաւոր. իմացական. ասուն. խօսուն.

Պիտոյիցս ոմանք են բանականք, եւ ոմանք գործականք, եւ ոմանք խառնք։ Եւ բանականք են, որ բանիւն միայն նշանակեն զշահն։ Պէտք բանականք (իբր վճռական խօսք). (Պիտ.։)


Բանականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

reason, under-standing.

NBHL (1)

λόγος, λογισμός, λογιότης ratio, rationis compotem esse, rationalitas Ունելն զբան ներքին եւ զարտաքին. տրամաբանօղ եւ խօսուն գոլն. տարբերութիւն բանաւորաց յանբանից. մարդկութիւն. եւ Իմացականութիւն.


Բանակռիւ, կռուաց

See full entry →

adj.

contentious, that is fond of disputing, captious, cavillous;
— լինել, to cavil, to carp, to chicane, to dispute, cf. Բանակռուիմ;
— լինել յոչինչ պէտս, to dispute about trifles.

NBHL (1)

λογομάχος qui verbis pugnat, argutator Բանիւ կռուօղ. կարգօղ. հակառակասէր. դիմախօս.


Բանակռուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

logomachy;
disputation.

NBHL (1)

λογομαχία, φιλονεικία, ἁντιλογία rixa, controversia, contradictio Հակառակաբանութիւն. վէճ. կագ. յաղթասիրութիւն. դիմախօսութիւն.


Բանակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

conference, parley.

NBHL (1)

Թագաւոր ընդ տնանկի խօսիցի. չիք ինչ այն, որ զփառաւորեալն՝ տկարին բանակցութիւնն վնասել կարէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 10։)


Բանաստեղծ, ից

See full entry →

s.

poet;
յոռի or զձուձ —, poetaster, rhymer.

NBHL (2)

Եւ μυθοποιός fabularum fictor, scriptor Առասպելարկու աւակախօս.

Այլ եւ ճառս եւս ինքնախօսս բանաստեղծս յարդարեալ՝ զղջացուցիչս չար գործոց. (Յհ. կթ.։)


Բանաստեղծական, ի, աց

See full entry →

adj.

poetical.

NBHL (1)

Այլ եւ ճառս եւս ինքնախօսս բանաստեղծս յարդարեալ՝ զղջացուցիչս չար գործոց. (Յհ. կթ.։)


Բանաստեղծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

poetry;
poem.

NBHL (1)

Այլ առաւել՝ Յօրինուած ճարտար բանից յո՛ր եւ է կարգի. բանահիւսութիւն. ինքնախօս բան վայելչայարմար. ստեղծաբանութիւն.


Բանարար, աց

See full entry →

adj.

poet;
writer, composer;
complaisant, obedient;
delegate, deputy.

NBHL (1)

Եւ Ատենախօս. քարոզատու. ճառաբան.


Բանաւոր, աց

See full entry →

adj.

reasonable;
intelligent, wise;
vocal;
rational.

NBHL (1)

λογικός rationalis, et intellectualis Բանական. տրամաբանօղ. մտաւոր. իմացական եւ խօսուն.


Բանաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

reason;
intelligence;
rationality, understanding, intellect;
prudence, wisdom.

NBHL (1)

Խնայեմ ի բանաւորութիւնդ։ Առասպելախօս բանաւորութիւն. (Ճ. ՟Ա.։)


Բանեար

See full entry →

s.

feud, quarrel, dispute, wrangling;
cf. Բան.

NBHL (1)

Իբր Բանք հակառակութեան. կագ, կռիւ. խօսք խօրաթա.


Բանեղ, աց

See full entry →

adj.

verbose, eloquent, voluble, fluent.

NBHL (1)

λογάς, ἑλλόγιμος eloquens, disertus Կորովաբան. իմաստաբան. քաջախօս. ճոխաբան. ճարտարախօս. խօսուն.


Բանընդդէմ լինիմ

See full entry →

sv.

to contradict.

NBHL (1)

Ընդդիմախօս. դէմ խօսօղ.


Բանիբուն

See full entry →

adj.

learned, skilful, experienced, versed, wise;
eloquent.

NBHL (3)

ῤήτωρ rhetor Կորովաբան. պերճաբան. ճարտարաբան. ճարտասան. ըստ յն. հռետոր. խօսող ոք. զօրաւոր բանիւ, եւ խելամուտ ամենայն բանի.

Իմաստունք եւ ճարտարախօսք, եւ բանիբունք։ Բանիբունք եւ իմաստունք եւ փիլիսոփայք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 8. 24. 27. եւ Եփես. ՟Ի՟Ա։)

Անդէն յառաքելոցն ժամանակս յարոյց Աստուած քարոզս բանիբունս՝ ճարտարախօսս։ Ապողոս՝ բանիբուն եւ զօրաւոր գրովք եւ մտօք, եւ բանիբուն մեկնութեամբ. (Սեբեր. ՟Դ։)


Անցանեմ, անցի, անց

See full entry →

vn.

to pass;
to flow, to run;
to pass away, to end, to cease;
to passover, to omit;
— զանցանել, to exceed;
to surpass, to excel, cf. Գերազանցեմ, cf. Յառաջատեմ;
զբանիւ՝ ըստ հրամանն, to infringe, to transgress, to violate, to break;
— ընդ մէջ, to cross;
to pierce, to penetrate;
— վերստին, to repass;
—ի տեղի այլոյ, to succeed;
— ընդոստ, to leap;
— արագ, to hasten;
— զաւուրբք, to grow old, cf. Ծերանամ, cf. Պառաւեմ, cf. Զառամանամ;
— ճրագի, to be extinguished;
— ժամանակի, to elapse;
— անցից, to happen;
— յաշխարհէ, to die, to expire;
հասանել —, to cross, to traverse;
— ըստ չափ՝ ըստ սահման, to surpass, to exceed, to go beyond the limit;
հապճեպ զբազում իւիք, to pass rapidly over many things;
սակաւ ինչ — բանիւ, to speak briefly.

NBHL (1)

Անցանել զբանիւ իմով, զպատուիրանաւ, զհրամանաւ, կամ զուխտիւ։ Ըստ հաստատութիւն եւ ըստ երդումն։ Ըստ օրէնս հայրենիս։ Եթէ ոք մի ինչ յայսցանէ անցցէ կամ անարգեսցէ։ Որո՞վ ճանապարհաւ անց հոգի տեառն զինեւ, եւ խօսեցաւ ընդ քեզ. եւ այլն։


Անցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

"to pass, to cause to pass;
to transmit;
to dissipate, to drive away;
to consume, to employ;
to transport;
to carry back;
to pierce;
to twine;
to enchase;
to omit, to pass over;
to surpass, to excel;
— զմեղս, to pardon sins;
— զաւուրս՝ զժամանակ կենաց, to pass away the time, to live;
— զճրագ՝ զհուր, to extinguish or put out the candle or fire;
— ընդ սուր՝ ի սայր սուսերի, to put to the sword;
— դրամ փոխանակալ or ի ձեռն դրամափոխութեան, to remit money, to send letters of change;
— զզաւակն, to miscarry in child-birth;
— զանցուցանել, to excel, to surpass, cf. Անցանեմ զանցանել;
— ընդ թիւ, to count, to enumerate;
— զցասումն, to appease anger;
— զքննութիւն իւր, to pass one's examination;
չարիս — ընդ, to hurt some one."

NBHL (1)

Անցուցանէ զխօսս ի ճարտարաց։ Անցուցանել զթշնամութիւն. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)