Definitions containing the research հակ : 2667 Results

Գաւազան, աց

See full entry →

s.

stick;
rod, switch, whip;
wand;
cudgel;
crook;
flail;
bar;
sprig, shoot;
twig;
stock, lineage;
— իշխանութեան, sceptre;
— եպիսկոպոսական, crosier.

NBHL (1)

ῤάβδος Virga, βακτηρία baculus, σκῆπτρον sceptrum պ. կէվազէ, վարիչ արջառոյ. եւ ջէվկեան, ցուպ խաղու կեռ ի գլուխն։ Ի մեզ Որ եւ է ոստ, շառաւիղ. ցուպ. բիր. մահակ. մական. վարիչ հովուական, իշխանական, թագաւորական. լըպուգ, տէյէնէկ, ասա. եւ նմանութեամբ՝ Շառաւիղ ազգի. զարմ. սօյ. եւ Իշխանութիւն. եւ Խրատ. գան. մասնուպ, փայէ, քէօթէկ.


Գաւառական, ի, աց

See full entry →

adj.

provincial;
native.

NBHL (1)

ἑγχώριος, αὐτοχθόνος Indigena Սեպհական գաւառի. գաւառային. մանաւանդ Բնակիչ գաւառին. որ եւ ասի ԲՈՒՆ ԳԱՒԱՌԱԿԱՆ, ԲՆԱԿ. երկրցի. վիլայէթլի, եէրլն.


Գեղականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the condition of a peasant;
peasant-life.

NBHL (1)

Իբրեւ ի գեղականութենէ ի սեպհական ազատութիւն եւ ի քաղաքականութիւն փոխեսցուք. (Միսայէլ ՟Խ՟Լ։)


Գեղեցկանսիհ

See full entry →

cf. Գեղանսիհ.

NBHL (1)

Որ այսքանում գեղեցկանսիհ եւ վայելուչ կարգի զհակառակն փութացաւ հասուցանել խախտումն. (Պիտ.։)


Գետնանախանձ, ից

See full entry →

adj.

that loves the ground, that stretches it self on the ground;
attached to the vanities of the world, secular, mundane;
low, vile.

NBHL (1)

ԳԵՏՆԱՆԱԽԱՆՁ որ եւ ՍՏՈՐԱՆԱԽԱՆՁ. χαμαίζηλος humilia aemulans, humi repens, terrae adfixus, depressus, sordidus Բերեալն իբր նախանձու առ գետին. հակեալ եւ յարեալ յերկիր որպէս ոմանք ի բուսոց եւ ի տնկոց. եւ Բնութիւն երկրաքարշ. վայրաբար. ստորին. անարգ. նուաստ.


Գերագոյակ

See full entry →

cf. Գերագոյ.

NBHL (1)

ԳԵՐԱԳՈՅԱԿ եւ ԳԵՐԱԳՈՅԱԿԱՆ. Գերագոյ. եւ Սեպհական կամ գերագոյակն երրորդութիւն ունին զհայեցուածս անլոյծ պնդութեամբ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Գերազանցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

excellence, sublimity

NBHL (1)

Չափաւորութիւն, եւ գերազանցութիւն. (Անյաղթ հակակ.։)


Դառն, ռին

See full entry →

adj.

bitter;
sour, acrid, sharp, harsh, grievous, painful, disagreeable, tiresome, tedious, disgraceful, fatal, sad, tormenting, austere;
maddening;
biting, satirical.


Դառնացող, աց

See full entry →

adj.

vexatious, offensive, irritating, maddening.

NBHL (1)

παραπικραίνων exacerbans, rebellis Դառնացեալ հոգւով. ժանտ. ստահակ. խեռ. մանաւանդ՝ Դառնացուցիչ աստուծոյ, այսինքն զայրացուցիչ հեստութեամբ.


Դառնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to imbitter;
to sour, to irritate, to offend, to tire, to displease.

NBHL (1)

Դառնացուցանէին զիսահակ եւ զռեբեկա. Փորձեցին դառնացուցին զաստուած բարձրեալ։ Դառնացուցանել զիս գործովք ձեռաց իւրոց։ Դառնացուցեր զբանն տեառն (այսինքն հեստեցեր ի բանէն). եւ այլն։


Դատախազ, ից

See full entry →

s.

accuser, informer, plaintiff;
— լինել cf. Դատախազեմ.

NBHL (1)

ἁντίδικος, κατήγορος adversarius, accusator Ոսոխ. հակառակորդ ամբաստանօղ ի դատաստանի.պ. տատխահ ... Տե՛ս (Ես. ՟Խ՟Ա. 11։ Գծ. ՟Ի՟Ե. 16։ Նար. ՟Ի՟Բ. ՟Կ՟Ե։)


Դատախազութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Դատախազանք.

NBHL (1)

ἁντιδικία, κατηγορία contra litigatio, accusatio Ամբաստանութիւն. բողոք. հակառակութիւն.


Դատակնիք, կնքի, կնքաւ

See full entry →

s.

sentence;
condemration, proscription, censure, fulmination.

NBHL (1)

Զպարտեացն մերոց խզեալ զդատակնիք. (Պտրգ. իբր մուրհակ վճռոյն, ձեռագիր յանցանաց։)


Դատողական, ի, աց

See full entry →

adj.

judicial;
critical.

NBHL (1)

Սեպհական դատաստանի եւ դատաւորաց դատողաց.


Դարբնական, ի, աց

See full entry →

adj.

belonging to a smith;
—ն, smithcraft.

NBHL (1)

χαλκευτικός fabrilis Սեպհական դարբնաց եւ դարբնաթեան.


Դարձեալ

See full entry →

adj. adv.

turned, returned;
converted. again, anew;
moreover, besides, otherwise, even, likewise;
bis;
also.

NBHL (1)

Եւ դարձեալ իսահակ փորեաց զջրհորսն։ Դարձեալ արածեցից։ Եւ դարձեալ ժողովեսցէ։ Դարձեալ ա՛ռ դու այլ քարտէս։ Դարձեալ՝ լուարուք, զի ասացաւ։ Դարձեալ նման է արքայութիւնն երկնից։ Եւ դարձեալ՝ թէ ուրա՛խ եղերուք։ Եւ դարձեալ՝ թէ.եւ այլն։


Դեգերանք, նաց

See full entry →

s. pl.

frequenting company;
evagation, distraction, dissipation.

NBHL (1)

Վատթարն ի լաւ դեգերանս ածեալ. (Արիստ. հակակ.։)


Դեղին, ղնոյ, ղնի

See full entry →

adj.

yellow;
fallow;
wan, pale, palid.

NBHL (1)

Շիկին, կամ դեղնին, կամ այսպիսեացս գունոց ոչինչ ներհական է. (Արիստ. որակ.։)


Դեղնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

yellow colour;
jaundice;
paleness.

NBHL (1)

Դեղնութեան եւ կարմրութեան ոչինչ է ներհական. (Անյաղթ ստորոգ.։)


Դերանունութիւն, ութեան

See full entry →

s.

antonomasia.

NBHL (1)

ԴԵՐԱՆՈՒՆՈՒԹԻՒՆ. Ըստ հռետորաց՝ ἁντωνομοσία pronominatio Դնելն զհասարակ անուն իբրեւ սեպհականեալ ումեք, կամ զյատուկն իբրեւ հասարակ.


Դերաքրիստոս, ի

See full entry →

s.

antichrist.


Դզի

See full entry →

s.

courser.

NBHL (1)

Մատաղաձի. խեշակ, դզի, բռչոյ ... Փաղանուն, ձի եւ դզի, բիր եւ մահակ. (Երզն. քեր.։)


Դէմ, դիմի

See full entry →

prep. adv.

cf. Դէմք;
— դնել, to propose, to purpose, to design;
զ— ունել, to oppose, to resist, to face, to endure, to thwart, to cross;
ի դիմի հարկանել, to encounter, to assail, to attack;
to strike, to oppose;
— ընդդէմ, opposite;
directly, diametrically;
— յանդիման, before, opposite, in presence;
publicly, openly, in face;
— ի —, — առ —, face to face, man to man;
ի դիմի, before, opposite to.

NBHL (4)

Զայնոսիկ ի դէմս զհակառակութիւնն ի միջոյ բառնալոյ առնէր։ Հրէայքն ի դէմս շաբաթոյն զայն իմն կարկատէին։ Ոչ ի դէմս մարդոյ ինչ ասացի լինել ձեզ կոյրս. (Նանայ.։)

ԶԴԷՄ ՈՒՆԵԼ զուրուք. Դիմակաց լինել. հակառակ կալ. յաղթահարել. դէմ դնել .... Տե՛ս (՟դ. թգ. ՟ժը. 24։ ՟Ա. Մակ. ՟Գ. 53։ ՟Ժ. 73։ Ես. ՟Կ՟Գ. 5։ Գծ. ՟Զ. 10։)

Ոչ ժուժկալեմ դէմ հզօրիդ, գօտէկռիւ ըստ յակոբին։ Կայսերակերպ ասէ պճնեալ, որ ներհակին դէմ մարտուցեալ. (Շ. յիսուս որդի. եւ Շ. վիպ.։)

Զհատածսն անջատեաց իբրու հակառակ դէմ ի դէմ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 3։)


Դէն

See full entry →

int.

bravo! o ! oh!

NBHL (1)

Եւ շնորհակալուն. դէ՜ն, արքէ՜ն, դրուա՜տ. (Թր. քեր. հյ.։)


Դժգոհ, աց

See full entry →

adj.

discontented, dissatisfied.

NBHL (1)

ԴԺԳՈՀ ԼԻՆԵԼ. ἁχάριστος εἵμι ingratus sum Անգոհ եւ ապաշնորհ կամ անշնորհակալու լինել. տրտնջել. դժկամակ լինել. տժգոհ ըլլալ. ճշգոհալ.


Դժնէութիւն, ութեան

See full entry →

s.

atrocity, asperity;
— հայեցուածոյ, hurtful aspect.

NBHL (1)

Բազում հակառակութիւն դիպի լինել, եւ դժնէութիւն փոխանակ հանգստեան. (Բրս. հց.։)


Դժոխակամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

vexation, obstinacy.

NBHL (1)

Դժկամակութիւն կամ չկամութիւն անսալոյ. ստահակութիւն.


Գիշերապահ, աց

See full entry →

adj. s.

nocturnal guard;
—ք cf. Գիշերապահութիւն.

NBHL (1)

Օրինապահակք եւ գիշերապահք. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։)


Գիշերավար, ի

See full entry →

s.

Venus, the evening star;
cf. Գիշերագնաց.

NBHL (1)

Զգիշերավարն խաւարասէր՝ սկզբնաներհակ բարւոյն աստուծոյ (սադայէլ). (Նար. ՟Լ՟Է։)


Գիտակ, աց

See full entry →

adj.

knowing, wise, experienced.

NBHL (1)

Գիտակ արարեալ (այսինքն եղեալ) զհակառակորդին չարէն. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)


Գիտնական, ի, աց

See full entry →

cf. Գիտուն.

NBHL (1)

Սեպհական գիտնոց եւ գիտութեան. իմաստնական. իմացողական. ճանաչողական.


Գլեմ, եցի

See full entry →

va.

to roll;
to wheel;
to surpass, to excel;
to bend, to incline;
— զձեռն, to extend or stretch out the hand;
— զոք զինքեամբ, to win over, to attract, to gain one's favour;
զյունովք — խորհրգովն, to be on the Greeks side, to be a partisan of the greeks;
— զփայլումն արեգական, to din, offuscate, darken or eclipse the splendour of the sun.

NBHL (2)

Ի հակառակամարտ ախտիցն գլեալք տապալին. (Փիլ. իմաստն.։)

զՅունաւք գլեալ խորհրդովն. այսինքն հակամիտեալ. (Խոր. ՟Գ. 63։)


Գծագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to trace, to draw, to delineate, to design;
to project, to describe, to paint;
to sketch;
to write, to form.

NBHL (1)

Մեծ ճոխութեամբ ի հայս առաքեաց, եւ առ ստահակ նամակ գծագրեաց. (Գանձ.։)


Գծեմ, եցի

See full entry →

va.

to strike out;
to erase, to mark with a flourish;
to write;
to cut, to scratch.

NBHL (1)

Մահուն մուրհակ գծեալ, եւ աւետեացն կտակ եղծեալ. (Նար. ՟Դ։)


Գոհաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

praise, thanks.

NBHL (1)

εὑχαριστία gratiarum actio Բան գոհութեան եւ շնորհակալութեան. գոհանալն եւ գովելն.


Գոհանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to thank, to return thanks.

NBHL (3)

εὑχαριστέω gratias ago, ἑξομολογέομαι confiteor, glorifico Գոհ սրտիւ շնորհ ունել բարերարին. շնորհակալ լինել. գոհաբանել, եւ երախտապարտ զանձն խոստովանել. գոհութիւն տալ, շնորհակալ ըլլալ.

Մի է խոստովանելն եւ գոհանալն, յայտ է թէ երախտեացն յիշատակումն վերստին, եւ ի վերայ նորա շնորհակալութիւն. (Լմբ. սղ.։)

Յորժամ կամիցիս խնդրել ինչ յաստուծոյ, նախ գոհացի՛ր զորոց առերն։ Գոհանալն շնորհակալութիւն է. (Խոսր.։)


Գոհարան

See full entry →

s.

place or instrument of praise, of thanks.

NBHL (1)

εὑχαριστήριον որ եւ Գոհացողութիւն. sacrarium, et sacramentum Eucharistiae Տեղի գոհութեան եւ շնորհակալութեան. տաճար աստուծոյ. մատուցարան սրբոյ հաղորդութեան.


Գոհութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Գոհացողութիւն.

NBHL (4)

εὑχαριστία gratiarum actip, grati animi significatio, αἵνεσις laus, laudatio Շնորհակալութիւն. նշանակք գոհ սրտի՝ կամ հաճութեան. գովութիւն կամ օրհնութիւն ընդ առելոց երախտեաց առ բարերարն.

Ամենայն ուրեք շնորհակալ եմք քաջք փելիքս ամենայն գոհութեամբ։ Որ յօրինէն մեօք գոհութիւն աստուծոյ։ Զի՞նչ կարեմք գոհութիւն մատուցանել աստուծոյ վասն ձեր։ Գոհութիւն եւ պատիւ տեառն աստուծոյ մերոյ։ Զոհ գոհութեան.եւ այլն։

Գոհութիւն է շնորհակալութիւն յառեալ բարիս. (Երզն. մտթ.։)

Հեռացեալ են ի գոհութենէ եւ յաղօթից, զի ոչ հակատան գոհութեանն. որ է մարմին եւ արիւն փրկչին մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի. (Ածազգ. ՟Ա։)


Գոյական, ի, աց

See full entry →

adj. s. gr.

that exists;
substantive.

NBHL (1)

Իսկ Գոյական անուն հակադրեալ ածականի, առեալ է առ յետինս ի լտ. բառէս substantivum, որ է գոյացական. ըստ ոմանց ասի Էական. եւ ըստ սիմոնի ջուղայեցւոյ՝ Ենթակայական։ Այլ ըստ Հին քեր. cf. ԻՍԿ։


Գոյանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be created, to exist, to be;
to be formed, produced.

NBHL (1)

Ծննդեամբ գոյանան ի հակառակացն։ Ի հողոյ գոյանայր։ Յերկոտասանից ի մի վայր եկեալ գոյանայ կենդակացն. (Փիլ.։)


Գոյացական, ի, աց

See full entry →

adj.

substantial;
essential.

NBHL (1)

οὑσιώδης, ὐπρακτικός Յայտարար կամ սեփհական գոյացութեան եւ գոյութեան.


Գոյութիւն, ութեան

See full entry →

s.

existence, being, nature, essence, substance, reality;
goods.

NBHL (1)

Ոչ էութիւն հակառակ նմա, եւ ոչ գոյութիւն ընդդիմակաց. (Եզնիկ.։)


Գոռամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to make a great noise, to be violently angry;
to assault, to attack;
to insult.

NBHL (1)

Գոռայր եւ հակառակէր ընդ արամազդայ զօրութեան։ Կռուոյ վասն նոցին իրաց գոռալոյ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Դժուարաքակ

See full entry →

cf. Դժուարարձակ.

NBHL (1)

Ցանկութիւն, եւ հեշտ ցանկութիւն, դժուարք հակառակորդք, եւ դժուարաքակք են. (Փիլ. այլաբ.։)


Դժուարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be angry, enraged, vexed, offended;
to have trouble or difficulty.

NBHL (1)

Իսկ յանզգայ իրս է Դժուարութիւն կրել բնութեան. հակառակ գտանիլ.


Դիակիր, կրաց

See full entry →

adj. s.

that carries, buries the dead.

NBHL (1)

Խառնուած բաղկացեալ յոգւոյ եւ ի մարմնոյ՝ դիակիր է (հոգին՝ մարմնոյ)։ Գինեզինութեամբք եւ խոհակերութեամբք՝ դիակիր եմք մարմնովս (որ ուտէ զկենդանիս). (Փիլ. լին.։)


Դիզեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Դիզանեմ.

NBHL (1)

Կոհակս լեռնաձեւս յարուցանէ՝ դիզելով ի վերայ միմեանց. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)


Դիզում, զի

See full entry →

va.

cf. Դիզեմ.

NBHL (1)

Կոհակս լեռնաձեւս յարուցանէ՝ դիզելով ի վերայ միմեանց. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)


Դիմաբար

See full entry →

adv.

on the contrary.

NBHL (1)

ἑναντίως contrarie որ եւ Ընդդիմաբար. ասոր դէմ, ներհակը.


Դիմագրաւ, ից

See full entry →

adj. adv.

that exposes himself, that ventures, adventurous, hazardous;
adventurer;
hold, insolent;
boldly;
— լինել, to expose one's self, to venture

NBHL (1)

Որ ընդդէմ ոսոխին նախագրաւ բերի. իբր յառաջամարտիկ. ախոյեան. նահատակ. աձնամատոյց. ձեռներէց. յանդուգն. դիմակաց. հակառակորդ. առաջ նետուօղ.