Definitions containing the research հակ : 2667 Results

Անհաղորդական, ի, աց

See full entry →

adj.

incommunicable.

NBHL (1)

որ եւ ԱՆՀԱՂՈՐԴ ասի, ըստ որում անհաղորդելի. սեպհական. ոչ հասարակ. ἁκοινώνητος.


Անհամբերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

impatience;
intolerance.

NBHL (1)

Իւրաքանչիւր չարի յօրինել զներհակն, անհամբերութեանն՝ համբերութիւն. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)


Անհաշտ

See full entry →

adj.

implacable, irreconcilable.

NBHL (1)

Զօրէն անհաշտ հակառակորդաց. (Պիտ.։)


Անհաշտական, ի, աց

See full entry →

cf. Անհաշտ.

NBHL (1)

Ի հակառակս անհաշտելիս. (Ճշ.։)


Անհաւան, ից

See full entry →

adj.

incredulous, who makes difficulties;
obstinate, subborn, headstrong.

NBHL (1)

Ոչ եղէ անհաւան երկնաւոր տեսլեանն։ Լուարո՛ւք ինձ անհաւանք։ Ժողովուրդ անհաւան է։ Սիրտ անհնազանդ եւ անհաւան։ Լուիցես նմա, եւ մի՛ անհաւան լինիցիս։ Ձգեցի զձեռն իմ առ ժողովուրդն անհաւան եւ հակառակօղ. եւ այլն։


Անհաւատարիմ, ըմի, մաց

See full entry →

adj.

unfaithful, disloyal, perfidious.

NBHL (1)

Որ ոչ հաւատայ յԱստուած, ոչ լինի հաճոյ նմա. նախ վասն անշնորհակալութեանն ... երկրորդ՝ վասն անօգտութեան, երրորդ՝ վասն անհաւատարմութեանն. քանզի որ կացուցեալ է ի վերայ իշխանութեան ինչ՝ պարտի ճանաչել զայն յորմէ կացուցաւն, զի մի՛ լիցի անհաւատարիմ ծառայ. այս ինքն զի մի՛ գոլով սպասաւոր՝ յափշտակեսցէ յինքն զտէրութիւնն. եւ այլն. (Առաք. մոլ.։)


Այն, այնր, այնորիկ, այնու, այնուիկ

See full entry →

pron.

that, it, the.

NBHL (1)

Էմմանուէլին, այն՝ որ արար խաղաղութիւն։ ԶԱրարչէն ամենայնի, այն՝ որոյ բանիւ երկինք հաստատեցան։ Դատաստանացն Աստուծոյ, այն՝ որ չափով եւ կշռով բաժանէ։ ԶԱրիոսին կրեն հերձուած, այն՝ որ չարչարելի ասաց զԱստուածութիւն Բանին։ Զսատանայական յանցանս, այն՝ որ հակառակ եկաց Աստուծոյ. (Շ. թղթ.։)


Այս, այսու, ոց

See full entry →

s.

evil genius, evil spirit, demon, devil;
genius, spirit, ghost, apparition;
goblin, imp, sprite, hobgoblin, familiar, elf, fairy;
tempest, storm;
thundering noise, hurly-burly.

NBHL (1)

Բայց ունիմք առ այս եւ զհակառակագրացն զբանս. (Իգն.։)


Այսպիսի, պիսւոյ, պիսեաց

See full entry →

adj.

such, like, in this manner, of this sort;
such, so great.

NBHL (1)

Մանուկ մի այսպիսի։ Զօրութիւնք այսպիսիք ի ձեռաց սորա լինին։ Լինել այսպիսի՝ որպէս եւ եսս եմ։ Յոյս մի այսպիսի ունիմք։ Զայսպիսեաց աստի օրէնքն չեն հակառակ։ Ամենայն ինչ այսպիսի պարծանք՝ չարութեանն են. եւ այլն։


Այրական, ի, աց

See full entry →

adj.

virile, manly.

NBHL (2)

Սեպհական առն մարդոյ. եւ մարդկային. մարդկեղէն. ἁνδρικός, -κη, -κον. virilis, humanus. էրիկ մարդու, մարդու.

(Մկրտեալն՝ սպիտակ զգենու), վասն զի այրականիւ եւ աստուածատեսակաւ առաքինութեամբ ի հակառակիցն՝ անզարդն զարդարի. (Դիոն. եկեղ. ՟Բ։)


Անագան

See full entry →

adv. adj.

late, behindhand, tardily, long, slowly;
late, tardy;
long, slow, not ready, not prompt;
— ուրոմն, — երբէք, too late very late;
at latest, at the latest.

NBHL (1)

Յետ կամօք մեր գերելոյ ի հակառակութեանն խորխորատ՝ գերեցաք անագան ուրեմն եւ ըստ մարմնոյ. (Լմբ. ատ.։)


Անամօթանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to lose all shame, to be shameless.


Անանձն

See full entry →

adj.

inanimate, lifeless;
impersonal.

NBHL (1)

ԱՆԱՆՁՆ. իբր անկենդան. անկերպարան. պատահական, կամ անգոյ.


Անանուն

See full entry →

adj.

anonymous;
ignoble.

NBHL (1)

cf. ԱՆԱՆՈՒԱՆԵԼԻ. սեպհական Աստուծոյ. ἁνώνυμος, nomine carens, ἁκατονόμαστος, qui nominari non potest


Անաշխարհիկ

See full entry →

adj.

banished or driven from his country;
captive, enslaved;
strange, foreign.

NBHL (1)

Մի՛ ապականեսցեն զնոյն խորհուրդք չարք՝ առնելով աշխարհականս զանաշխարհիկսն. (Կլիմաք.։)


Անապակ, աւ

See full entry →

adj.

pure, unmixed, neat, unadulterated.

NBHL (1)

Նմանութեամբ՝ որպիսի եւ իցէ անխառն կամ անմասն ի հակառակէ իմեքէ. զուտ. սոսկ. լոկ. պարզ՝ (բարի կամ չար, յոյժ ազնիւ, կամ կարի յոռի)


Անապական, ի, աց

See full entry →

adj.

incorruptible;
pure, chaste, inviolate.

NBHL (1)

Ոչ ոք տանջեալ՝ անապական. հակառակք ուրեմն ոչ են անապականք։ Էութիւն՝ որ ոչ տանջի, անապական է բնութեամբ ... Անապական բարին՝ ոչ ինքն ապականէ զոք, եւ ոչ ցանկայ ընդ ապականութեան ուրուք. (Անյաղթ եւ Շ. յամենայն չար.։)


Անապատ, աց, ից

See full entry →

s. adj.

desert, hermitage, solitude;
solitary, uninhabited lonely, unfrequented.

NBHL (1)

Անապատ է յաշխարհական զբաղմանց։ Ի տերեւոցն եւ ի պտղոցն անապատք. (Շ. մտթ. եւ Շ. կթ.։)


Անասնական, ի, աց

See full entry →

cf. Անասնախառն.

NBHL (1)

Սեպհականն անասնոց, եւ որ ինչ ա՛նկ է նոցա.


Անարուեստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

simplicity;
rudeness.

NBHL (1)

Խոհակերն՝ որ զանդամսն ոչ ուղիղ յօշիցէ, անարուեստութեամբն ի բազմաց եպերանս կրէ. (Երզն. քեր.։)


Անբաժ

See full entry →

adj.

without portion, destitute, unprovided for;
indivisible, inseparable.

NBHL (1)

Թով անբաժ ի վիմաց։ Անբաժ ի բուրաստանաց, կամ ի հակառակին հաղորդութենէ, կամ յիմաստութեան մասնէ, կամ ի զգալոյ։ Ոչ անբաժս ի քննող հասմանէ. (Պիտ.։)


Անբաղայ

See full entry →

adj. adv.

irreproachable, irreprehensible;
frank, sincere;
irreproachably;
frankly, openly.

NBHL (2)

Որ ոչ ի մեզ է, անբաղայ է։ Անշնորհակալութիւնս անբաղայս նախախնամութեան մատուցանել. (Փիլ. լին. ՟Ա. 68։ եւ Փիլ. նխ. ՟ա.։)

Անբաղայ ազատութեամբ ի բաց զհոգս ընկենլով աշխարհականս։ Իրաւունքդ ոչ տան թոյլ (գողոյն) աստուստ անբաղայս անցանել գնալ։ Զի երթեալ անբաղայ զիւր ինքեան մահու տարցի վճիռ. (Պիտ.։)


Անբան, ից

See full entry →

adj. s.

irrational;
dumb;
animal;
blockhead.

NBHL (1)

Անբան մասունքն հակառակին կործանիլ ի մեղսն, եւ բանականն ընդդէմ դարձեալ՝ ոչ տայ թոյլ. (Լմբ. սղ.։)


Անբանական, ի, աց

See full entry →

adj.

like a dumb animal, stupid;
irrational.

NBHL (2)

ἅλογος. irrationalis Սեպհական անբանից կամ անբանութեան. զգայական.

Ա՛յլ օրէնք են անբանականին (մասին՝) հակառակ զինել մտաց. (Մաքս. ի Դիոն.։)


Անբաւազօր

See full entry →

adj.

whose power is infinite.


Անբնական, ի, աց

See full entry →

adj.

artificial, unnatural.

NBHL (1)

Օտար ի բնութենէ. հակառակ բնութեան. անվայել. անտեղի. բնութենէ դուրս, բնութենէ դէմ. դապիաթատէն խարիճ, ատէթտէն դաշրա.


Անբովանդակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

infinity, immensity.

NBHL (1)

Բովանդակութեան հակակայ անբովանդակութիւնն ... իսկ Աստուած զամենայնիւք գերազանցեալ է. քանզի ի նա բովանդակ ամենայն, եւ անբովանդակութիւն է յամենեցունց անբովանդակելի. (Մաքս. ի Դիոն.։)


Անգիր

See full entry →

adj. adv.

without letters, — print;
unwritten, verbal, oral;
ignorant, uninstructed;
verbally, by word of mouth.

NBHL (1)

Քննեցի զհակաճառութիւն երկուց կողմանցս գրով եւ անգիր. (Լմբ. ատ.։)


Անգոհ

See full entry →

adj.

ungrateful, unthankful;
discontented, dissatisfied

NBHL (1)

Անձինք անգոհք եւ անշնորհակալուք։ Ասէ անգոհ ձայնիւ, ես ննջեցի. (Վրք. հց. ՟Բ. ԺԶ։)


Անգործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

idleness, inaction, indolence;
inefficacy.

NBHL (1)

Իւրաքանչիւր չարի յօրինել զներհակն. անգործութեանն՝ զգործասիրութիւնն. (Յճխ. ԻԳ։)


Անդարձ, ից

See full entry →

adj. adv.

irrevocable, irreclaimable;
impenitent;
held in mortmain;
Անդարձաբար.

NBHL (1)

Սահակ կաթողիկոս գրէ զվերջինս բանից իւրոց յանդարձի առ զօրավարն Իսմայէլի. (Ղեւոնդ. Է։)


Անդէպ

See full entry →

adj.

indecent, unbecoming, unseasonable;
absurd, clumsy, extravagant, ridiculous;
յանդէպս, indecently, unbecomingly;
awkwardly, unseasonably.

NBHL (2)

Նա չառնելով ստահակեաց, եւ դու անդէպն առնելով. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 20։)

Պահակն վարել, յանդէպ վարել խուելով։ Անդէպս ինչ աղաչիցէ. (Ոսկ. մտթ.։)


Անդիմադարձ

See full entry →

adj. adv.

irresistible;
irresistibly, beyond contradiction.

NBHL (1)

Որ ոչն դիմադարձի. անհակառակ. դէմ չիկեցօղ.


Անդնդական, ի, աց

See full entry →

cf. Անդնդային.

NBHL (1)

որ եւ ԱՆԴՆԴԱՅԻՆ. βύθιος, ἅβυσσος. profundus, fundo carens. Սեպհական անդնդոց. խորին յոյժ. անյատակ. համատարած, եւ գաղտնի. եւ դժոխային. տէրին վէ տիպսիզ.


Անդնդապետական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

belonging to the prince of hell;
prince of hell.

NBHL (1)

Սեպհական պետի անդնդոց կամ ծովու, որպիսի է լեւիաթան, եւ սատանայ.


Անդոհ

See full entry →

adj.

vexatious, grievous;
melancholy.


Անդր

See full entry →

adv. prep.

there;
beyond, on the other side;
yonder;
ի քաղաք —, to the city;
— քան, beyond, further than, on the other side of, over;
— քան զծով, beyond the sea.

NBHL (1)

Մի՛ յապաղել անդր ընդ գինարբու աշխարհականացն մանկունս. (Շ. ընդհ.։)


Անդրագոյն

See full entry →

adj.

further.

NBHL (1)

Գահակարգեալ յանդ երանութիւնսն. (Յհ. կթ.։)


Անդրադարձութիւն, ութեան

See full entry →

s.

retrogression;
reverberation, repercussion;
reflection;
rebound.

NBHL (2)

Եւ հակադարձութիւն բառից կամ տառից. շրջուն ասութիւն. ἁντιστροφή.

Այսպէս ըստ անդրադարձութեան. (Նիւս. կազմ.) այս ինքն ընդ հակառակն, փոխանակաւ. որ առ յետինս՝ ԵՒ ԱՆԴՐԱԴԱՐՁԵԱԼ՝ ասի. Մխ. ապար.։


Անդրանիկ, անկի, անկան, կաց

See full entry →

adj. s.

eldest, first-born.

NBHL (1)

Զորդիութեանն պատիւ, զոր անդրանիկն հօր՝ անդրանիկ մօր լինելովն՝ մեզ սեպհականեաց. (Սկեւռ. ես.։)


Անդրանկարար

See full entry →

adj.

that gives the right of primogeniture.

NBHL (1)

Որ անդրանիկ առնէ՝ կացուցանէ զոք. որպէս օրհնութիւնն Իսահակայ առ Յակոբ՝ ասի


Անզբաղ

See full entry →

adj.

at leisure, disengaged, unemployed, undisturbed.

NBHL (1)

Անզբաղ լինել յաշխարհական իրաց. (Շ. ընդհ.։)


Ամսական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

monthly;
menses;
monthly pay.

NBHL (1)

μηνιαῖος, ἑπιμήνιος menstruus Սեպհական ամսոյ. ամսային. ամսաւոր. ամսօրեայ ժամանակ. ամսըւան. պիր այլըգ. մահեանէ.


Ամրապահեստ

See full entry →

adj.

cf. Ամրապահ.

NBHL (1)

Ամրապահեստ սեպհական հայրենի. (Մագ. ԾԴ։)


Ամրոց, աց

See full entry →

s.

castle;
citadel;
fort, fortress;
redoubt, outwork.

NBHL (1)

ԱՄՐՈՑ. Լայնաբար՝ որպէս ամրութիւն պահպանութեան. պահապանք. պահակ. պահակապան. զօրական. պէքճի. գօլ. մուհաֆըզ. φρουρά, φρούριον custodiae, prsesidium


Այլ, այլոյ, այլում, յայլմէ

See full entry →

adj.

another, other;
different, unlike;
some;
—ով ճանապարհաւ, by another way;
—ով օրինակաւ, in another manner;
—ոք, another;
եւ ոչ — ոք, even another;
յայլմէ կողմանէ, another side, the other side;
— է ասել եւ — գործել, it is one thing to say, another to do;
եւ այլն, —ովքն հանդերձ, and so on;
— ընդ այլոյ, one for another, pellmell;
— յայլմէ լինել, to lose one's presence of mind, to be overcome by joy or fear;
ոչ — իւիք, in no other way;
— ընդ —ոյ ասել, to say equivocally, ambiguously.

NBHL (4)

ԱՅԼ ԸՆԴ ԱՅԼՈՅ. Խառնիխուռն. այլազգաբար. շփոթաբար. ընդ հակառակն. ձախողակի. թիւրութեամբ. ստաբար. ἔτερα ἁνθ’ ἐτέρων. aliud pro alio եւ ἁπεναντίας contra, ex adverso. շփո՛թ, խառնա՛կ, ծուռումո՛ւռ, ներհա՛կ. գարըշըգ, էյրի պիւյրիւ, պէր աքս.

Ոչ միայն քահանայից, այլ աշխարհականաց. (Լաստ. ԻԳ։)

ԱՅԼ, կամ ԱՅ՛Ղ. որպէս յն. ա՛լլ, ալլա՛.. ἁλλά, ἁλλ’. եւ արաբ. իլլա. sed. Ստորասութիւն որոշիչ ի բացասութեանցս ո՛չ, մի՛. իբրու՝ այսպէս յաւէտ. մանաւանդ ասելի՛ է. հապա. եա՛. անճագ. Ո՛չ գրով, այլ՝ հոգւով։ Մի՛ իբրեւ ակամայ, այլ՝ կամաւ։ Ոչ հացիւ միայն կեցցէ մարդ, այլ՝ ամենայն բանիւ, որ ելանէ ի բերանոյ Աստուծոյ։ Ո՛չ եկի լուծանել, այլ՝ լնուլ։ Մի՛ կալ հակառակ չարին, այլ՝ եթէ եւ այլն։ Մի՛ յաղթիր ի չարէն, այլ յաղթեա՛ բարեաւն չարին. եւ այլն։

Զի՛նչ շահեսցի յաշխարհականաց, այլ կա՛մ զվիշտս, եւ կամ զհանգիստ մարմնոյ. (Վրք. հց. Բ։)


Այլ, Այլ արդ

See full entry →

conj.

but, yet, still, however;
only, but;
now, then.

NBHL (4)

ԱՅԼ ԸՆԴ ԱՅԼՈՅ. Խառնիխուռն. այլազգաբար. շփոթաբար. ընդ հակառակն. ձախողակի. թիւրութեամբ. ստաբար. ἔτερα ἁνθ’ ἐτέρων. aliud pro alio եւ ἁπεναντίας contra, ex adverso. շփո՛թ, խառնա՛կ, ծուռումո՛ւռ, ներհա՛կ. գարըշըգ, էյրի պիւյրիւ, պէր աքս.

ԱՅԼ, կամ ԱՅ՛Ղ. որպէս յն. ա՛լլ, ալլա՛.. ἁλλά, ἁλλ’. եւ արաբ. իլլա. sed. Ստորասութիւն որոշիչ ի բացասութեանցս ո՛չ, մի՛. իբրու՝ այսպէս յաւէտ. մանաւանդ ասելի՛ է. հապա. եա՛. անճագ. Ո՛չ գրով, այլ՝ հոգւով։ Մի՛ իբրեւ ակամայ, այլ՝ կամաւ։ Ոչ հացիւ միայն կեցցէ մարդ, այլ՝ ամենայն բանիւ, որ ելանէ ի բերանոյ Աստուծոյ։ Ո՛չ եկի լուծանել, այլ՝ լնուլ։ Մի՛ կալ հակառակ չարին, այլ՝ եթէ եւ այլն։ Մի՛ յաղթիր ի չարէն, այլ յաղթեա՛ բարեաւն չարին. եւ այլն։

Ոչ միայն քահանայից, այլ աշխարհականաց. (Լաստ. ԻԳ։)

Զի՛նչ շահեսցի յաշխարհականաց, այլ կա՛մ զվիշտս, եւ կամ զհանգիստ մարմնոյ. (Վրք. հց. Բ։)


Այլ

See full entry →

adv.

besides, moreover, more.

NBHL (4)

ԱՅԼ ԸՆԴ ԱՅԼՈՅ. Խառնիխուռն. այլազգաբար. շփոթաբար. ընդ հակառակն. ձախողակի. թիւրութեամբ. ստաբար. ἔτερα ἁνθ’ ἐτέρων. aliud pro alio եւ ἁπεναντίας contra, ex adverso. շփո՛թ, խառնա՛կ, ծուռումո՛ւռ, ներհա՛կ. գարըշըգ, էյրի պիւյրիւ, պէր աքս.

Ոչ միայն քահանայից, այլ աշխարհականաց. (Լաստ. ԻԳ։)

ԱՅԼ, կամ ԱՅ՛Ղ. որպէս յն. ա՛լլ, ալլա՛.. ἁλλά, ἁλλ’. եւ արաբ. իլլա. sed. Ստորասութիւն որոշիչ ի բացասութեանցս ո՛չ, մի՛. իբրու՝ այսպէս յաւէտ. մանաւանդ ասելի՛ է. հապա. եա՛. անճագ. Ո՛չ գրով, այլ՝ հոգւով։ Մի՛ իբրեւ ակամայ, այլ՝ կամաւ։ Ոչ հացիւ միայն կեցցէ մարդ, այլ՝ ամենայն բանիւ, որ ելանէ ի բերանոյ Աստուծոյ։ Ո՛չ եկի լուծանել, այլ՝ լնուլ։ Մի՛ կալ հակառակ չարին, այլ՝ եթէ եւ այլն։ Մի՛ յաղթիր ի չարէն, այլ յաղթեա՛ բարեաւն չարին. եւ այլն։

Զի՛նչ շահեսցի յաշխարհականաց, այլ կա՛մ զվիշտս, եւ կամ զհանգիստ մարմնոյ. (Վրք. հց. Բ։)


Այլաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

allegory;
symbol, type;
emblem;
figure, metaphor;
enigma, riddle, rebus.

NBHL (1)

Որք գողացեալ զմերն ի մէնջ, այլաբանութեամբ յառաջ բերեալ իբր իւրեանց սեպհական. Յհ. կթ.։()


Այլաբուն

See full entry →

adj.

of a different nature or kind, heterogeneous.

NBHL (1)

Այլասերիցն եւ այլաբունիցն զնոյն ներգործութիւն ունել ոչ ոք ներեսցէ յողջախոհիցն. քանզի եւ ոչ ջուր եւ հուր զնոյն ներգործեսցեն։ Ո՞ր բան ունի այլաբուն եւ արարած կարծել զառ ի հօրէ յայտնեալն (յն. բնաւորեալն) Աստուածն բան ... Որ ծնողին էութեան պտուղ ճշմարիտ, զի՞նչ օրինակաւ գտցի այլաբուն։ Այլաբուն է մարմինն առ հոգին, սակայն մի յերկոցունցն մարդն կատարի։ Օտարատեսակ, այս ինքն այլաբուն քան զնոսա. (Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ.։ )Սորին հակառակն ասի ՀԱՄԱԲՈՒՆ։