Definitions containing the research հակ : 2667 Results

Ճշդեմ, եցի

See full entry →

va.

to spare, to be saving, to economize, to be parsimonious, stingy;
to settle, to adjust;
cf. Ճշգրտեմ.

NBHL (1)

Ապա թէ ճշդէք ի վերայ մեր զտեսիլն սրբոյն սահակայ. իմա՛, ճգնիք ստուգել իսպառ, կամ խստիւ մեկնէք։


Ճշմարտահաւատ, ից

See full entry →

adj.

orthodox, having a true belief, believing, faithful;
of sound mind.

NBHL (1)

Գտեալ զայր թարգման՝ գրագէտ եւ ճշմարտահաւատ։ Ազգ առնէին ճշմարտահաւատ փառաւորչացն սահակայ եւ մաշթոցի. (Կորիւն.։)


Ճոռոմաբան

See full entry →

adj. s.

magniloquent, pompous;
declaimer.

NBHL (1)

Բարիո՛ք ջատագովեցեր ի ձեռն ճոռոմաբան ամբարհակաճութեանդ քո. (Ճ. ՟Բ.։)


Հեղեղ, աց

See full entry →

s.

torrent, flood, inundation, overflow;
— ջուրց, deluge;
— հրոյ, torrent of flame;
— մարդկան, throng of people, crowd, immense concourse;
—ս արտասուց իջուցանել, to shed a flood of tears;
հոսէին արսուք իբրեւ զ—, tears ran down in torrents.

NBHL (1)

Իբրեւ կոհակք հեղեղոյ բերելով զցաւս. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)


Հեռ, իւ

See full entry →

s. adj.

discord, strife, wrangling;
hate, spite, ill-will, rancour;
spiteful, rancorous, quarrelsome;
stubborn.

NBHL (2)

Ո՛չ է պարտ ըստ հակառակութեան կամ հեռի առ ոք՝ առնել ինչ. (Բրս. կանոն.։)

Ի ձգել զնետս հեռոյ եւ հակառակութեան. (Յհ. կթ.։)


Հեռամ, ացի

See full entry →

vn.

to dispute, to contend for, to quarrel;
to bear a hatred to, to loathe, to hate, to bear or owe a grudge, malice or ill-will.

NBHL (2)

ἑριδάνω, ἑρίζω, -ομαι contendo, certo. Հեռ ունել. հակառակիլ. խեռալ. մախալ. քինալ.

Ոչ հեռայ, եւ ոչ հակառակի ընդ ինքեան. (Բրս. թղթ.։)


Հեռութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Հեռաւորութիւն.

NBHL (1)

Կամ որպէս Խեռութիւն. ստահակութիւն.


Հեստանք

See full entry →

s.

cf. Հեստութիւն.

NBHL (1)

Եղեւ ընդդէմ նոցա հակառակութիւն մեծ հեստանաց ի դատաւորէ անտի. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 1։)


Հեստեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Հեստիմ.

NBHL (1)

Հեստէին (կամ հեստ էին) ասէ սահակայ եւ հռեբեկայ կանայքն եսաւայ. իսկ ասորին չասէ՝ թէ հեստէին, այլ թէ չէին հաճոյ. (Կիւրղ. ծն.։)


Հեստիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to contravene, to transgress, to infringe, to disobey, to oppose;
to be refractory, disobedient, to mutiny, to revolt, to rebel.

NBHL (1)

Այլք հակառակութեամբ ի բաց հեստին ի հոգեւոր ուրախութենէն. (Երզն. մտթ.։)


Հետեւիմ, եցայ

See full entry →

vn. v. imp.

to follow, to accompany, to attend, to go with;
to follow, to follow in the steps of, to imitate;
to follow, to go or come after, to result, to derive, to proceed, come from;
— շաւղաց ուրուք, to follow in the steps of, to go after;
— ի մօտոյ, to follow closely, near;
—ւի, it ensues, it follows.

NBHL (2)

Իմաստութիւն զխոհականութիւնն ասէ, որում եւ այլք առաքինութիւնքն հետեւէին. (Նախ. իմ.։)

Հարկաւորն գոլ ոչ հետեւի կարելումն գոլ։ Հետեւին ուրեմն եւ այսք հակասութիւնք. (Անյաղթ պերիարմ.։)


Հետեւող

See full entry →

s.

follower, imitator;
— լինել, գտանել, to follow, to imitate.


Հետեւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Հետեւողութիւն.

NBHL (1)

Ոչ հակադարձի ըստ գոլոյն հետեւութեան։ Հետեւութիւնք բանի եղիցին. (Արիստ. ստորոգ.։)


Հետեւումն, ման

See full entry →

s.

cf. Հետեւողութիւն.

NBHL (1)

Ոչ հակադարձի ըստ գոլոյն հետեւութեան։ Հետեւութիւնք բանի եղիցին. (Արիստ. ստորոգ.։)


Հերեսիութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Հերեսութիւն.

NBHL (1)

ՀԵՐԵՍԻՈՏՈՒԹԻՒՆ կամ ՀԵՐԵՍԻՈՒԹԻՒՆ. ՀԵՐԵՍՈՒԹԻՒՆ եւ կամ ՀԵՐԻՍՈՒԹԻՒՆ. Բառ յն. է՛րէսիս αἴρεσις haeresis. որ ասի ի մեզ եւ ՀԵՐՁՈՒԱԾ, իբր Հերետիկոսութիւն. յարումն եւ յամառութիւն ի սեպհական եւ ի մոլար կարծիս ընդդէմ հաւատոյ. աղանդ.


Հերեսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

heresy.

NBHL (1)

ՀԵՐԵՍԻՈՏՈՒԹԻՒՆ կամ ՀԵՐԵՍԻՈՒԹԻՒՆ. ՀԵՐԵՍՈՒԹԻՒՆ եւ կամ ՀԵՐԻՍՈՒԹԻՒՆ. Բառ յն. է՛րէսիս αἴρεσις haeresis. որ ասի ի մեզ եւ ՀԵՐՁՈՒԱԾ, իբր Հերետիկոսութիւն. յարումն եւ յամառութիւն ի սեպհական եւ ի մոլար կարծիս ընդդէմ հաւատոյ. աղանդ.


Հերձանեմ, ձի

See full entry →

va.

cf. Հերձեմ.

NBHL (1)

Որ զվէմն հերձեաց։ Զմուրհակ չարին հերձեա՛։ Անօթ փայտեղէն ... դիւրաբար հերձի (այսինքն հերձան)։ Որ հերձեսցէ զծիրանի թագաւորի. (Խոսր.։ Նար. ՟Ղ՟Գ։ Վրք. հց. ՟Ժ։)


Հերձուած, ոյ

See full entry →

s.

division, separation;
scission, rupture, disunion, discord, dissent, schism;
sect;
heresy;
— առնել, to bring about a scission;
to sow discord;
եղեւ — ի ժողովըրդեանն վասն նորա, there was a division among the people because of him;
դարձեալ — լինէր ի մեջ հրէից, there was a dissension therefore again among the Jews;
— անկեալ էր ի մէջ նոցա, they were divided among themselves;
they were at variance.

NBHL (1)

σχίσμα schisma, scissura, fissio, dissidium, discordia, ruptio unionis. Հերձումն. պատառումն. եւ առաւել նմանութեամբ՝ Բաժանումն մտաց եւ անձանց. որպէս երկպառակութիւն. անմիաբանութիւն. տարաձայնութիւն .... եւ սեպհական առմամբ, Բաժանումն ի միութենէ մարմնոյն քրիստոսի, այսինքն յեկեղեցւոյ, կամ ի գլխոյ նորա, կամ յանդամոց նորա. (ըստ յն. սխի՛սմա. որ է նոյն ընդ հյ. ձայնիս խզումն).


Հիմնադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to found, to build, to lay the foundations;
to institute, to establish.

NBHL (1)

Զհակատս անխրամատելի հիմնադրեցի ի վերայ իմանալի վիմիդ. (Ճ. ՟Ա.։)


Ծնելասէր

See full entry →

adj.

loving one's progeny;
fond, paternal, maternal.

NBHL (1)

Զաւակասէր. եւ Սեպհական ծնողական սիրոյ.


Ծննդագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

faculty of reproduction, generative faculty.

NBHL (1)

Գերաբղխէ սեպհականութեամբ խաղաղականին ծննդագործութեան. (Դիոն. ածայ.։)


Ծնողական, ի, աց

See full entry →

adj.

concerning or relating to parents, paternal or maternal.

NBHL (1)

γεννητικός, γενητικός generans, efficiens. իբր generativus, effectivus. կամ genitori vel genitrici proprius. Սեպհական ծնողի եւ թնողութեան. հայրական, մայրական, արտադրական, եւ արտադրօղ.


Ծովագնաց, ից

See full entry →

adj.

that voyages or goes by sea, sailing;
ploughing the sea;
— լինել, to sail, to navigate;
— ընդ երկիր բերեալ լինել, to pass over the sea as if by a bridge.

NBHL (1)

այսր անդր երերեալ տատանի՝ զօրէն ծովագնացիկ նաւի ընդդէմ հակառակ շնչոց. (Փիլ. ել. ՟Բ. 45։)


Ծովագնացիկ

See full entry →

adj.

cf. Ծովագնաց.

NBHL (1)

այսր անդր երերեալ տատանի՝ զօրէն ծովագնացիկ նաւի ընդդէմ հակառակ շնչոց. (Փիլ. ել. ՟Բ. 45։)


Ծովածփանք, նաց

See full entry →

s.

heaving, undulation.

NBHL (1)

Կուտակման կոհակաց, որ նախ քան զտեսանելն՝ զիջանելն փութայ ի ծովածփանաց. (Մագ. խ.։)


Ծորումն, ման

See full entry →

s. med.

trickling, dropping;
flowing, running;
leaking;
— ըստ ամսեանցն, the menses, menstruation. — ի մարմնոյ, gonorrhoea, running of the reins.

NBHL (1)

ῤύσις, ῤοή (լծ. առու. լտ. rivus ). fluxus ἁπορροή defluxus. որ եւ ԾՈՐԱՆ. Ծորիլն. թորումն. Հոսումն. կաթուած. բղխումն. վայթումն. լուծումն. վատնումն. սահականութիւն. անցաւորութիւն.


Ծուփ

See full entry →

s. fig.

fluctuation, undulation, wave, billow, surge;
agitation, trouble, vacillation, wavering;
care, anxiety, torment;
examination, question;
ընդ ծուփս մկանանց, on the surface of the waves;
ի ծուփս լինել, to be agitated;
ծուփ ի մտի դնել, to care, to be concerned, thoughtful;
ի ծուփս տարակուսանաց ընկղմել, to be in great perplexity, to be uncertain or undetermined what course to take, to remain in suspense.

NBHL (1)

Ծուփս մարմնաւորս, կամ աշխարհականս, կամ ի կենցաղս մեր. (Յճխ. ՟Զ։ Ոսկ. յհ.։ Խոր. պտմ. հռիփս.։)


Կագ, ի, ոյ

See full entry →

s.

contention, debate, dispute, contest, quarrel, hroil, strife, cavil;
— յարուցանել, to excite contention, to create strife.

NBHL (2)

լծ, պ, թ. ղագ, ղավշա, գավկա, գագըզմա ). ἕρις rixa, litis πόλεμος bellum. Բանակռուութիւն. հակառակութիւն, վէճ, կռիւ, աղմուկ.

Ունիմք առ միմիանս եւ կագ եւ կռիւ եւ հաշիւս։ Կագ եւ կռիվ հարուցանէ ընդդէմ նորա։ Կագի եւ հակառակութեան. (Սարգ. յկ. ՟Է։ Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։ Գր. հր.։)


Կագացող

See full entry →

adj.

litigious, fractious, quarrelsome, wrangling.

NBHL (1)

cf. կագեցող. μάχιμος, litigosus. Որ կագի, կռուարար, հակառակասէր.


Կագիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Կագեմ.

NBHL (1)

ԿԱԳԵՄ. եցի. չ. Ի կագ մտանել. մարտնչել, մաքառիլ. կռու. հակառա. իլ - կիլ. վիճել. կռւըտիլ. կռիւ անել.


Կազմակերպեմ, եցի

See full entry →

va.

to project, to figure, to form, to fashion, to construct.

NBHL (1)

Մարմինն տէրունական կազմակերպեալ ի հոգւոյն սրբոյ։ Եւ զայն կազմակերպել կամեցաւ, թէ չէր հակառակ եւ օտար յօրինացն։ Այլով ձեւով իբր երկիւղածութեամբ զայն զնոյն կազմակերպել կամեցան. (Ոսկ. յհ.։)


Համաթոռ

See full entry →

adj.

co-reigning.

NBHL (2)

ὀμόθρονος in eodem solio sedens. Աթոռակից. գահակից. բարձակից.

Որպէս որդի՝ նկարագիր եւ պատկեր, եւ համաթոռ, եւ արարիչ։ Գահակից է աստուծոյ, եւ համաթոռ ամենեցունց տիրողին լինի. (Կիւրղ. գանձ.։ Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)


Համախոհ, ից

See full entry →

adj.

cf. Համախորհուրդ.


Համախորհ

See full entry →

adj.

cf. Համախորհուրդ.


Համակամ, աց

See full entry →

adj.

of the same will, concordant;
obedient to the will of, resigned.

NBHL (1)

Եւ ոչ որդի հակառակ իցէ ծնողին, այլ համակամք են. (Տօնակ.։)


Համայն, ից

See full entry →

adj. adv.

whole, entire, total, complete;
all, entirely;
together, all together, together with;
even, yet, still;
—, —իւ, totally, completely, wholly, thoroughly;
— եւ այնպէս, even though, even if, however, nevertheless;
— եւ այնպէս ոչ յագեցա՞ր, what, and you are not yet satiated?
— ասել, ասացեալ, in short, in a word.

NBHL (1)

Զպատժականն՝ համայն եւ զշնորհականն։ Բարեկամացն համայն եւ թշնամեացն. (Երզն. մտթ.։)


Համանգամայն

See full entry →

adj. adv.

whole, universal;
all, all together, generally;
even, yet, still.

NBHL (2)

Յաղագս համանգամայնց։ Համանգամայնք են, որոց լինելութիւն ի նմին ամանակի։ Իսկ բնութեամբ համանգամայնք, որք միանգամ հակադարձին ըստ գոլոյն հետեւութեան. (Արիստ. ստորոգ.։)

Նոյնն համանգամայն կալցի զհակակայսն. (Պորփ.։)


Համաշխարհ, ի

See full entry →

s.

the whole country, the public;
countryman.

NBHL (1)

Դասադաս մտանէին ի համաշխարհի խնդրուածս. յն. համաշխարհական. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 18։)


Համապարփակ

See full entry →

adj.

all-surrounding;
— վիհ, chaos.

NBHL (1)

Որ անդստին իսկ ի բնէ համապարփակ մթութեան աշխարհակալն միգի շրջէր նկատէր. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Համաջինջ

See full entry →

adj.

destroying, exterminating all;
— կործանումն, entire destruction, extermination;
— առնել, to exterminate, to root out, to utterly destroy;
— լինել, to be totally exterminated.

NBHL (1)

Համաշխարհական համաջինջ ջուրցն հեղեղ, կամ բարկութիւն աստուծոյ. (Գանձ.։ Արծր. ՟Ա. 1։)


Համասեռ

See full entry →

adj.

congeneric, homogeneous.

NBHL (1)

Խոհական մասին փափագօղ, եւ համասեռից նորին (առաքինութեանց). (Շ. թղթ.։)


Կաթողիկեայ, կէի, ից, կեայց

See full entry →

adj.

universal, general;
catholic;
թուղթ —կեայց, epistle, universal letter.

NBHL (1)

ԿԱԹՈՂԻԿԵԱՅ որ առ մեօք գրի եւ ԿԱԹՈՒՂԻԿԵԱՅ. Բառ յն. գաթօլիգօ՛ս, -գի՛, -գո՛ն. καθολικός, -κή, -κόν catholicus, -ca, -cum. այսինքն Հանրական. ընդհանրական. Սեպհականեալ անուն շրջաբերական թղթոց առաքելոց առ համօրէն հաւատացեալս. որպէս յակոբայ, պետրոսի, յովհաննու, եւ յուդայի.


Կաթողիկէ, էի

See full entry →

adj. s.

cf. Կաթողիկեայ;
cathedral, basilic.

NBHL (1)

իգ. ԿԱԹՈՂԻԿԷ որ առ մեօք գրի եւ ԿԱԹՈՒՂԻԿԷ. Բառ յն. գաթօղիգի՛. լտ. գաթօ՛լիգա. καθολική catholica. Ընդհանրական. տիեզերական. սեպհականեալ մակդիր ընդհանուր եկեղեցւոյ քրիստոսի.


Կաթողիկոս, աց

See full entry →

s.

an oriental ecclesiastical dignity, patriarch of a people;
— Հայոց, Catholicos, Patriarch of the Armenian Church.

NBHL (1)

Կաթողիկոսն հայոց սահակ. (Փարպ.։)


Կաթողիկոսական, ի, աց

See full entry →

adj.

pertaining to the Catholicos, patriarchal.

NBHL (1)

Սեպհական կաթողիկոսի, եւ կաթողիկոսութեան.


Կալուած, ոց

See full entry →

s.

possession, domain, land, estate, landed property, fief;
farm, arable land;
possession, occupancy, holding;
dominion, empire, power;
— որովայնի, costiveness, constipation of bowels.

NBHL (2)

κατάσχεσις possessio. Կալեալ տեղի բնակութեան եւ հասից. ստացուած տանց եւ անդոց. վիճակ ժառանգութեան. բնիկ տէրութիւնն, եւ երկիր ստացեալ. սահման սեպհական. ունեցած կամ ձեռք ձգած տեղը. Տե՛ս (Ղեւտ. ՟Ի՟Ե. 24=45։ ՟Ի՟Ե. 16=28։ Թուոց. եւ ՟Ի՟Է. 7։ ՟Ի՟Ե. 12, եւ այլն։)

Զբնիկ սեպհական կալուածի ազգին արշակունեաց զքաղաքն վաղարշապատ. (Փարպ.։)


Կախաղանեմ, եցի

See full entry →

va.

to hang.

NBHL (1)

(Աբեսաղոմ) յոչ միոյ պարտեալ հակառակամարտէ՝ իւրովին կախաղանելով. (Պիտ.։)


Կաղացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to lame, to make lame.

NBHL (1)

Ես, ասէ, կաղացուցի զնա հակառակութեամբ. բայց ոչ կաղացոյց զազատութիւն նորա. զի թոյլ ետ նմա. (Եփր. ել.։)


Կաղնի, նւոյ, նեաց

See full entry →

s.

nut-tree or hazel-tree;
oak-tree;
—ք, hazel-grove or oak-grove.

NBHL (1)

Սկսաւ կաղնի մահակաւ հարկանել զնա. (Վրդն. առակ.։)


Կրկնակ

See full entry →

adj. arith.

cf. Կրկին;
binary;
binary scale.

NBHL (1)

Այլ եւ եօթնիցըս չափ կրկնակ, դարձցի ի ծոց իւր հակառակ. այսինքն եօթնապատիկ. (Շ. եդես.։)