Definitions containing the research հակ : 2667 Results

Կրճատական, ի, աց

See full entry →

adj.

circumcised;
castrated;
mutilated.

NBHL (1)

Սեպհական թլփատելոց կամ թլփատութեան. եւ Թլփատեալն՝ իբր պոչատ.


Կրօնաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

monastic life;
religion, piety;
թողուլ զ—, to throw off the cowl.


Կցուածոյ

See full entry →

adj.

adventitious, additional.

NBHL (1)

Էութիւն նորա անեղ եւ միաւոր է, եւ ներհակ ոչ ունի. ներհակաւոր՝ եղականքն եւ կեցուածոյքն են. (Եւագր. ՟Ի՟Ը։)


Կքրիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to make head against, to cope with, to withstand, to face, to dare, to brave, to beard, to set at defiance;
ընդդէմ —, to oppose, to resist, to withstand;
թշնամի —, to declare oneself enemy, to bear enmity.

NBHL (1)

յանդգնիլ. յոխորտալ. խորխտալ. գրգռիլ. իշխել առնել ինչ (իբրու հակառակ Կքելոյ).


Հագագասփռութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pronunciation.

NBHL (1)

Հ. Լծորդ է եւ ընդ խ, կակուղ. զոր օրինակ. կոհակ, կոխակ. խոյ, հոյ. հաղբք, խաղբք. նախապետ, նահապետ. այլ առաւել Վանեցի գրիչք ստէպ փոխանակ հ, տառի դնեն խ. որպէս է տեսանել ի գիրս թովմայի արծրունւոյ։


Հագներգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

rhapsody;
passage or extract from, part of a poem, canto;
book, chapter.

NBHL (1)

Հագներգութիւն է մասն քերթածաց՝ ներպարառեալ ստորադրութիւն (այսինքն պարունակօղ զենթադրութիւն ինչ)։ Եւ ոգեալ է հագներգութիւն՝ ի հագնելոյ կարկատուն բանս, եւ կամ ի սարդենի մահակէ պար գալով երգել զհոմերական քերթուածսն. (Թր. քեր. ըստ հյ։)


Ղամբարեմ, եցի

See full entry →

va.

to illuminate or adorn with festal lamps;
to kindle, to inflame.

NBHL (1)

Ղամբարեցին (կամ ղամբարեսցին) հրդեհական հոգւոյն զօրութեամբ. (Ագաթ.։)


Ճակատամարտ, ից

See full entry →

s. adj.

troops in battle array, army drawn up in order of battle;
general engagement, pitched battle, war;
fighting, belligerent;
warlike;
օր —ի, day of battle;
— տալ, to wage, to make war, to fight.

NBHL (1)

Յաշխարահական ի ճակատամարտին. (Ժմ.) այսինքն ի համաշխարհական պատերազմի ընդդէմ կրակապաշտից։


Հաւատամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to believe, to give credit to;
to confess;
to persuade oneself;
to commit oneself, to trust to, to confide in, to rely on;
չ-, to disbelieve;
— յաստուած, to believe in God;
— բոլորով սրտիւ, to believe firmly, with all one's heart;
— ամենայն բանի, to believe every thing;
— զոք, to side with, to second, to lend an ear to.

NBHL (1)

Որք զպաշտելի եւ զհամաշխարհական հաւատամքն կարգեցին. (Լմբ. հանգ.։)


Հեգնաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ironical speech or discourse, irony, quizzing, jeering, taunting, sarcasm.

NBHL (1)

Հեգնաբանութիւն եւ հակաճառութիւն ինձ հաւանիս յարմարել. (Մագ. ՟Խ՟Ը։)


Հեթանոսական, ի, աց

See full entry →

adj.

heathenish, pagan, gentile.

NBHL (1)

ἑθνικός, -κή, -κόν gentilis ἐλλενικός, -η, -ον graecus, -a, -um, graecanicus, hellenicus. Սեպհական հեթանոսաց կամ հեթանոսութեան. հելլենական. արտաքին.


Կոկոզանք

See full entry →

s.

cf. Կոկոզաբանութիւն.

NBHL (1)

Հտպտեալ ըմպարհակեալ կոկոզանս. (Մագ. ՟Ժ՟Ե։)


Կոկոզումն, ման

See full entry →

s.

cf. Կոկոզաբանութիւն.

NBHL (1)

Հտպտեալ ըմպարհակեալ կոկոզանս. (Մագ. ՟Ժ՟Ե։)


Կողմանաւոր

See full entry →

adv.

cf. Կողմնակի.

NBHL (1)

cf. ԿՈՂՄԱՆԱԿԻ. πλάγιος obliquus, transversus եւ μερικός particularis. Իբր հակեալ ի մի կողմն, կամ եւ այլ կողմն. խոտորնական. զառ ի կող. զառ ի վայր. եւ Ի մի կողմն եւեթ եղեալ. եւ Մասնաւոր, որպէս կուսակից միոյ կողման.


Մերձաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Մերձաւորեցուցանեմ.

NBHL (1)

ՄԵՐՁԱՒՈՐԵՄ ՄԵՐՁԱՒՈՐԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ἁγχιστεύω jure propinquitatis peto, redimo . Մերձաւոր առնել, մերձեցուցանել. իւրացուցանել զինչս կամ զկին. սեպհականել. իրաւամբք ազգականութեան առնուլ կամ ստանալ. տէր ելլալ, տէր կայնիլ, իրեն ընել.


Մերձաւորեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to approach, to draw or bring near;
to hold, take, possess, inherit or appropriate any thing in right of relationship.

NBHL (1)

ՄԵՐՁԱՒՈՐԵՄ ՄԵՐՁԱՒՈՐԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ἁγχιστεύω jure propinquitatis peto, redimo. Մերձաւոր առնել, մերձեցուցանել. իւրացուցանել զինչս կամ զկին. սեպհականել. իրաւամբք ազգականութեան առնուլ կամ ստանալ. տէր ելլալ, տէր կայնիլ, իրեն ընել.


Մեքենայեմ, եցի

See full entry →

va.

to contrive, to form, to project;
to machinate, to plan, to plot, to intrigue, to cabal.

NBHL (1)

Մեքենայեաց ի սկզբանն հակառակ ադամայ կորստեանն. (Ոսկ. ի չրչրնս.։)


Մեքենաւոր, աց

See full entry →

adj.

furnished with machines;
mechanical;
full of contrivances;
industrious, dexterous, handy, adroit;
artful, sharp, sly, intriguing.

NBHL (1)

Մենքենաւոր եւ խորամանկ է հակառակորդն մեր։ Մենքենաւոր եւ արուեստական է ախոյեանն մեր. (Մծբ. ՟Զ. ՟Է։)


Մթեր, ից, աց

See full entry →

s.

mass, heap, pile, accumulation;
provision, store, hoard;
remainder;
filth, dirt;
— առ —, in a heap, like a heap, in quantity.

NBHL (1)

Զամենայն աշխարհական հոյլս մթերից պղտորութեան մաքրիցէ ի սրտէ։ Եթէ ոչ նախ զբիժ եւ զմթեր աչացն մաքրիցեն, ոչ կարեն զճառագայթս արեգականն նկատել. (Ճ. ՟Գ.։)


Միաբան, ի, ից, աց

See full entry →

adj. adv. s.

unanimous, of one mind, agreeing;
conformable, equal, uniform, analogous, similar, identical, the same;
with one accord, in concert, unanimously;
cf. Միաբանակեաց;
— հաւանութիւն, unanimity, concord, consent;
— լինել, to agree, to conform to.

NBHL (1)

Եւ զգալի տարերց քառից՝ հակառակաց միաբանից. (Շար.։)


Միագործ

See full entry →

s. adv.

fellow-labourer, cooperator, coadjutor;
working or acting together, cooperatively.

NBHL (1)

Ո՞վ կարիցէ հակառակ զիս հայել (կամ համարել) տեսանելով ի միագործ միակամ նմանութեան (կամ նմանութենէ). յն. զնոյնս կարացօղ ընդ հօր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10։)


Միախոհ

See full entry →

cf. Միախորհուրդ.

NBHL (2)

Միախոհ լեալ ընդ նախարարացն։ Զմիախոհս միասնականին հալածէր։ Ոչ հակառակողի են այնպիսի բանք եւ գործք, այլ միաբան եւ միախոհ բնութեան. (Յհ. կթ.։ Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Ժ՟Ը.։ Նանայ.։)

Ոչ աստուած ոք հակառակ աստուծոյ է, այլ միաբան եւ միախորհուրդ հօր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 22։)


Միախորհուրդ

See full entry →

adj. adv.

of the same opinion or way of thinking, unanimous;
unanimously.

NBHL (2)

Միախոհ լեալ ընդ նախարարացն։ Զմիախոհս միասնականին հալածէր։ Ոչ հակառակողի են այնպիսի բանք եւ գործք, այլ միաբան եւ միախոհ բնութեան. (Յհ. կթ.։ Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Ժ՟Ը.։ Նանայ.։)

Ոչ աստուած ոք հակառակ աստուծոյ է, այլ միաբան եւ միախորհուրդ հօր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 22։)


Միահաղոյն

See full entry →

adv.

all at once, together, altogether, quite, at once, entirely, collectively.

NBHL (2)

Զչորեքհարիւր ամ ոչ կարացին զտփխիս թագաւորքն վրաց սեպհականել միահաղոյն՝ մինչեւ ցդաւիթ. (Պտմ. վր.։)

Միահաղոյն զօրսն աշդահակայ վատնեալ՝ տիրէ մարաց եւ պարսից. (Արծր. ՟Ա. 5։)


Միամտական, ի, աց

See full entry →

cf. Միամիտ.

NBHL (1)

Սեպհական միամտաց, եւ միամտութեան.


Միայն, ոյ, ով

See full entry →

adj. adv.

only, sole, singular;
alone, lovely;
simple, plain;
solely, singly, singularly, simply;
solitarily;
— թէ, — զի, it being well understood that, on condition that, provided that, unless;
մի —, one only;
ոչ —, not only.

NBHL (1)

Ի վերայ միայնց (կամ նից) սոցա հարկաւոր է. (Արիստ. հակակ. ՟Ը։)


Միայնաբար

See full entry →

adv.

only, simply;
singularly.

NBHL (1)

Ոչ միայնաբար ըստ յոնանու ի ձկանէն (ելանէր կամ յառնէր), այլ լրմամբ հոգւոցն մահակուլ՝ որ յադամայ ի դժոխս. (Կիր. պտմ.։)


Միայնակ

See full entry →

adj. adv.

only, sole;
quite alone.

NBHL (1)

Բազումք անուանեալք տիգրան, մի է եւ միայնակ ի հայկազանցս, որ զաժդահակ եսպան. (Խոր. ՟Ա. 30։)


Միայնակեցական, ի, աց

See full entry →

adj.

monachal monkish, coenobitical.

NBHL (1)

μοναχικός, μοναστικός monasticus. Սեպհական միայնակեցաց եւ միայնակեցութեան. միայնական. միանձնական. կրօնաւորական.


Միայնաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

solitude, solitary life, loneliness;
cf. Միայնակեցութիւն.

NBHL (1)

(Մեսրոպայ՝ յետ փոխման սահակայ՝) միայնաւորութեանն տրտմութիւն դթողոյր զուարթացեալ. (Կորիւն.։)


Միանձնական, ի, աց

See full entry →

adj.

solitary, coenobitical, monkish, monachal, monastic;
conventual;
unitarian.

NBHL (1)

ՄԻԱՆՁՆԱԿԱՆ. Ունօղ զմի անձն կամ զանձնաւորութիւն՝ հակադրեալ երեքանձնական մի տէրութեան.


Միապետական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

monarchical;
monarchist, royalist.

NBHL (1)

μοναρχικός monarchicus. Սեպհական միապետի կամ միապետութեան. միահեծան. եւ աստուածպետական.


Միապետութիւն, ութեան

See full entry →

s.

monarchy, monarchical government;
absolute dominion;
— ընդ միապետութեամբ կալ, to adopt the monarchical form of government;
հակառակորդ միապետութեան, republican.


Միատեսակ

See full entry →

adj.

of one kind, uniform, like, equal.

NBHL (1)

Անվայրինափակ միջնածաղիկ՝ սահման կենաց, էն միատեսակ երկուց ներհակ բազմաշաւիղ. (Սիւն. տաղ խչ.։)


Միաւոր, աց

See full entry →

adj. s. arith.

united, joined;
one, singular;
equal, alike;
unit;
— թիւք, the units, the simple numbers.

NBHL (1)

Եւ ոչ է իսկ մին միաւոր քրիստոս յերկուս բաժանեալ։ Ո՞ է՝ որ զմի միաւոր շունչն ընդ ամենայն մարմինն սփռէ։ Միաւոր է, եւ ներհակ ոչ ունի։ Զերից հատածացն միաւոր զօրութեանն։ Զմիաւոր ճշմարտութիւն հրամանացն քրիստոսի պատմել։ Երրորդութիւն՝ միաւոր ըստ բնութեանն աստուածութեանն։ Ոչ ասաց միաւոր կոչմամբ, բարւոյն, այլ՝ հանդերձելոց բարեացն։ Երկինք յոգնակի, եւ երկիր միաւոր. (զի այլ երկիր ոչ է. Պրպմ. ՟Խ՟Է։ Կոչ. ՟Թ։ Եւագր. ՟Ի՟Ը։ Եղիշ. ՟Ե։ Ագաթ.։ Տօնակ.։ Վրդն. քրզ. եւ Վրդն. սղ.։)


Միտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Միտումն.

NBHL (1)

ՄԻՏՈՒԹԻՒՆ ՄԻՏՈՒՄՆ. ῤοπή propensio, inclinatio եւ libramentum τὸ ἑπιρρεπές pronitas. Միտելն. հակումն. հակամիտութիւն. խոտորումն ի միջին կշռութենէ. յօժարութիւն. բերումն.


Միտումն, ման

See full entry →

s. ast.

inclination, tendency, propensity, disposition;
proneness;
inclination;
—ումն ի չարն կամ ի բարին, good or evil propensities.

NBHL (1)

ՄԻՏՈՒԹԻՒՆ ՄԻՏՈՒՄՆ. ῤοπή propensio, inclinatio եւ libramentum τὸ ἑπιρρεπές pronitas. Միտելն. հակումն. հակամիտութիւն. խոտորումն ի միջին կշռութենէ. յօժարութիւն. բերումն.


Պարգեւ, աց

See full entry →

s.

gift, present;
donation, favour, grace, gratification, munificence, liberality;
premium, remuneration, recompense;
salary, pension;
ի —, ի —ի, ի —ի մասին, as a gift, as a present;
—աւ առնել զոք, to lavish gifts or benefits on, to gift;
cf. Լնում;
cf. Ճոխացուցանեմ.

NBHL (1)

Սահակայ առեալ ի պարգեւի զաշխարհն՝ թաղու զորդի իւր զաշոտ զլեռնակողմամբն. (Արծր. ՟Ա. 11։)


Պարգեւասէր

See full entry →

adj.

fond of making presents, liberal, generous, large-hearted, open-handed, munificent.

NBHL (1)

Մրձանակ բարելաւութեան (Ծնողացն) քան զամենայն յոյս կատարեալագոյն՝ պարգեւասիրին Աստուծոյ տուեալ (Զիսահակ)։ Պարգեւասէր ելով աստուած՝ շնորհէ զբարիսն ամենացուն. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. այլաբ.։)


Պարգեւիչ

See full entry →

cf. Պարգեւատու.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր իցես անշնորհակալ, եւ զպարգեւն աւելիք քան զպարգեւիչ սիրիցես. (Ոսկ. կողոս.։)


Պարզաբար

See full entry →

adv.

simply;
clearly, explicitly;
sincerely;
— ասել, in a word, in short, in fine;
— ասացից, frankly, to be plain with, openly, ingenuously, without reserve.

NBHL (1)

Եւ է պարզաբար՝ շարժութեան դադարութիւն ներհական։ Միտք պարզաբար՝ ըմբռնումն դորոյ է. (Արիստ. շարժ.։ Մագ. ՟Ծ՟Է։)


Պարթեւական, ի, աց

See full entry →

adj.

Parthian.

NBHL (3)

παρθικός parthicus. Սեպհական պարթեւաց. եւ Պարթեւազն.

Զբնակութիւն պարթեւական՝ զձեր սեպհական պահլաւն ի ձեզ դարձուցից. (Ագաթ.։)

Պարթեւական տեսանողին. (Շար. այն է սուրբն սահակ Պարթեւ։)


Պարկեշտական, ի, աց

See full entry →

cf. Պարկեշտ.

NBHL (1)

Պարկեշտ. եւ Սեպհական պարկեշտի եւ պարկեշտութեան.


Պարկեշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

modesty, decency, decent bearing, carriage, demeanour or deportment, honesty;
chastity, pudicity, purity, bashfulness;
moderation, temperance, abstinence, frugality, sobriety;
gravity, stateliness, reverend aspect;
պարկեշտութեամբ, cf. Պարկեշտաբար.

NBHL (1)

հակառակ են պարկեշտութիւն եւ զեղխուղութիւն, եւ արդարութիւն եւ անիրաւութիւն. (Դիոն. ածայ.։ Յովսէփ պարկեշտութեամբն, եւ մովսէս օրէնսդրութեմբն. Յճխ. ՟Ղ։)


Պարսաւ, ից

See full entry →

s. adj.

blame, reprehension, injury, outrage, infamy, vituperation, criticism, censure;
blamable;
— լինել, to be blamed, criticized, carped, animadverted.

NBHL (1)

Յաղագս պարսաւի. Պարսաւ է բան արտաբերական էից չարեաց՝ հակառակ գովութեան լեալ։ Պարսաւ աբեսողոմայ, կամ ձիոյ, լերին, որթոյ, նաւարկութեան. (Պիտ.։)


Պարսաւադէտ

See full entry →

cf. Պարսաւադիր.

NBHL (1)

Ապա եթէ ոք ի պարսաւադիտացն ի վերայ մեր ընթացեալ՝ խոտորնակս ինչ խորհեսցի հակառակելով՝ (Նանայ.։)


Պարսկական, ի, աց

See full entry →

cf. Պարսկային.

NBHL (1)

περσικός persicus. Սեպհական ազգին պարսից. պարսկային. որ ասի եւ ՊԱՐՍԻԿ.


Պարսպեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to encircle with a wall, to wall;
to construct or elevate a rampart, to fortify;
to separate by a wall;
to protect, to shelter;
— or ի բաց —, to separate, to divide, to send away, to remove, cf. Որոշեմ, cf. Հեռի առնեմ, cf. Մեկուսացուցանեմ.

NBHL (1)

Պարսպեցաւ խրատուն ի ստահակութենէ։ Քրիստոս շորժեալ զյուրաքանչիւրսն (զհոգի եւ զմարմին իւր) ի բնական ախորժակսն՝ պարսպեաց յաւելորդացն. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. ի տնտեսն.։)


Պէս

See full entry →

prep. adv.

as, like;
— գունակ, as;
— զայս օրինակ, thus, in this manner or way;
almost, nearly.

NBHL (1)

Մի քո ընկերին պէս կալ ի հակառակուի. (Ճ. ՟Ա.։)


Պէտք, պիտոյից

See full entry →

s. rhet.

necessaries, the necessary, the needful;
need, want, necessity, indigence;
exigence, necessity;
use, employ, business;
concise narration;
— or — մարմնոյ, needs, jobs, going to stool;
ի պէտս, for use or service;
for;
յի՞նչ պէտս, for what use or purpose ? why ?
— կենաց;
the necessities of life;
— են, — է, ի պէտս է, it must, it is necessary;
չեն —, it must not, it is not necessary;
յոչինչ պէտս, in vain, uselessly;
յանձին ունել, to have care, to be concerned, to reck;
պէտս ունել, to want, to need, to be or to stand in want of;
ի պէտս գալ, to be useful or serviceable;
պէտս առնել, պիտօք վարիլ, to use, to make use for, to avail oneself of;
պէտս ունել զիմեքէ, to devote or apply oneself to;
զպէտս հոգւոյն հատուցանել or վճարել տեառն, to breathe one's last, to die;
պէտս ունիմ or — են ինձ երթալ, I must go;
նստիլ ի պէտս, վճարել զպէտս մարմնոյն, to go to stool, to evacuate the bowels.

NBHL (1)

Ասի, որպէս լուլայ ի հակառակաց անտի, եթէ չէ ինչ ի պէտս. (Շ. թղթ.։)