Definitions containing the research հակ : 2667 Results

Հրեշտակական, ի, աց

See full entry →

cf. Հրեշտակային.

NBHL (1)

ἁγγελικός angelicus. որ եւ ՀՐԵՇՏԱԿԱՅԻՆ. Սեպհական կամ յանկաւոր հրեշտակաց.


Հրէական, ի, աց

See full entry →

adj.

jewish, hebrew, judaical;
— օրէնք, the jewish law;
— հնութիւնք, judaical antiquities.

NBHL (1)

ἱουδαϊκός judaicus. Սեպհական հրէի, կամ ազգին եւ կրօնից հրէից.


Հրիտակ, աց

See full entry →

s.

inheritance;
legacy, bequest, gift by will, endowment;
— առնել, to bequeath.

NBHL (1)

Ինչք սեպհական թողեալք կտակաւ ի ժառանգութիւն. ... յն. խրի՛մադա. պրս. խրիյտէ, խրիտ. լտ. հէրէտիդաս կամ լէկադում.


Հրոս, ի, իւ

See full entry →

s.

militia men, troops;
military banditti, horde;
band, gang, crew;
scout, rover, robber, plunderer;
cf. Կաւատ.

NBHL (1)

Սեպհական գնդաւ, հրոսիւն ժողովելով։ Հրոս հանեալ ի սիւնեաց աշխարհէն. (Բուզ. ՟Ե. 3։ Եղիշ. ՟Գ։)


Ձախող

See full entry →

cf. Ձախողակ.

NBHL (1)

Որպէս ի ձախն խոտորեալ. անյաջող. դժպատեհ. թիւր. հակառակ. ներհակ. վատթար. չար. գէշ, ձախորդ.


Ձախողակ

See full entry →

adj.

sinister, sinistrous, untoward, unfortunate, unlucky, bad, sorrowful, sad, unfavourable, contrary;
ի —ակս, in misfortune, adversity or calamity;
— նախանձ, zeal misunderstood;
feigned, affected emulation.

NBHL (1)

Զոր ինչ հատոյց ինձ ձախողակ, դարձղի ի ծոց իւր հակառակ. (Շ. եդես.։)


Ձախողակի

See full entry →

adv. adj.

sinistrously, unfavourably, awkwardly, untowardly, perversely unluckily, unfortunately;
cf. Ձախողակ;
— բարեպաշտութիւն, mistaken piety;
— պատկառանք, bashfulness, sheepishness;
առ — ամօթոյ, from mere shamefacedness.

NBHL (2)

Ձախող օրինակաւ. խոտորնակի. չարաչար. անաջողակի. տարադէպ. ներհակ կերպով.

ՁԱԽՈՂԱԿԻ. ա. Ձախող, խոտորնակ. հակառակ. թիւր. չար. ծուռ, ներհակ, գէշ.


Ձայնատու, աց

See full entry →

adj. s.

giving or emitting a voice or sound;
echoing, sonorous;
crier;
awaker, rouser;
— եղջիւր, acoustic or ear-trumpet;
— լինել, to cause a voice or sound to be heard, to resound, to re-echo, to cry against, to defy.


Ձայնեմ, եցի

See full entry →

va.

to raise one's voice, to cry out, to exclaim, to vociferate;
to call, to invite, to convoke;
to pronounce, to utter, to address, to tell, to express;
to name;
ի խրախոյս —, to encourage, to inspirit, to give heart to.


Ձառադէմ

See full entry →

adj.

grim-faced, surly, crabbed, horrid;
impudent, brazen-faced.

NBHL (1)

Ձառադէմ՝ զինեցելոց մեզ ներհակացն գիճային յածմունք։ Ձառադէմն ոտն առնու ի հաղբս արտաքոյ. եւ ապադէմն դիմաւորի ընդ խաւար. (Երզն. քեր.։)


Ձեռագիր, գրաց

See full entry →

s.

manuscript, hand-writing;
bond, obligation, bill, note;
signature.

NBHL (2)

ՁԵՌԱԳԻՐ կամ ՁԵՌՆԱԳԻՐ. χειρόγραφον chirographum, manuscriptum ὐπογραφή subscriptio. (իսկ ածակ. χειρόγραφος manuscriptus ). Ձեռամբ գրեալ կամ ստորագրեալ գիր, թուղթ, մուրհակ. յետկար. գիր ձեռին. ստորագրութիւն. դատակնիք. ձեռացագիր.

Ջնջեաց զձեռագիր մերոյ հակառակութեանն. (Կող. ՟Բ. 14։)


Ձեռական, ի, աց

See full entry →

adj.

by hand, manual;
subject, submissive;
own, proper.

NBHL (1)

ՁԵՌԱԿԱՆ. ὐποχειριός qui sub manibus est, tractabilis եւ alumnus ἵδιος proprius. Որ է ընդ ձեռամբ. որպէս ձեռասուն ոք, եւ որպէս սեպհական, իւրական. ձեռաց տակը եղածը, ունեցածը.


Ձեռակերտ, աց

See full entry →

adj. s. fig.

made with the hand, manufactured;
manufacture;
creature;
building, town built by oneself;
farm;
craft, calling;
— իւր, the work of his own hands.

NBHL (1)

ՁԵՌԱԿԵՐՏ ա. իբր Ձեռակերտական. արհեստական. նիւթական. եւ Ձեռական. սեպհական. ինքնակամ. եւ Աշխատաւոր ձեռօք. ձեռագէտ. արուեստաւոր.


Ձեռնտուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

succour, aid, assistance;
cooperation;
means.

NBHL (1)

ՁԵՌՆՏՈՒՈՒԹԻՒՆ. իբր Անձնատուրն լինել. յարումն. հակամիտութիւն.


Ձեր, ոց, րմէ

See full entry →

adj. poss. pron.

your;
ոչ խնդրեմ ինչ զ—, I do not require anything of yours;
—ն, yours.

NBHL (1)

(գերան. ա. ի գոյակ. Դուք, ձեր) ὐμέτερος, ὀ, ἠ, τὸ ὐμῶν vester, -tra, -trum. Որ ինչ ձեր է. ձեզ սեպհական. ձերային. ձերոյին. ձերը.


Ձիամարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

combat on horseback, cavalry fight.

NBHL (2)

Երամակ փղաց բուծանէր առ ի ձիամարտութիւն հակառակիր օգնականութիւն. (Փիլ. լիւս.։)

Եւ ոչ ի ձիամարտութեան ոք յաղթիցէ, եթէ ոչ ձիական զօրութեամբ հակառակ մարտնչիցի. (Նիւս. երգ.։)


Ձիւնական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

of snow, snowy;
ice-house guardian.

NBHL (1)

Ձիւնականդ, կամ զձիւնականսդ ամարանոցաց պահակս. (Խոր. ՟Բ. 7։ Ասող. ՟Ա. 6։)


Ձիւնակիր

See full entry →

adj.

carrying snow.

NBHL (1)

Զձիւնականսդ՝ ամարանոցաց պահակս, եւ ձիւնակիրս. (Խոր. ՟Բ. 7։ Ասող. ՟Ա. 6։)


Ձկնորսական, ի, աց

See full entry →

adj.

belonging to a fisherman, piscatory, fishing.

NBHL (1)

ἀλιευτικός piscatorius. Սեպհական ձկնորսաց, կամ որսոյ ձկանց, եւս եւ առաքելոց.


Ձմերային, այնոյ, ոց

See full entry →

adj. s.

wintry, hibernal, winterly;
—յին ձգի գիշերք, the long winter evenings;
cf. Ձմերանի.

NBHL (1)

ՁՄԵՐԱՅԻՆ կամ ՁՄԵՌՆԱՅԻՆ. χειμερινός, χειμέριος hiemalis, hybernus. գրի եւ ՁՄԵՌԱՅԻՆ. ՁՄԵՐՆԱՅԻՆ. Սեպհական ձմերան. ձմերական. ձմեռնական. եւ Ալէկոծ. դժնդակ. ձմռնային, ձմերուան.


Ձորաբաժին

See full entry →

adj.

traversing a valley (river).

NBHL (1)

Ի վերայ մկանանց կոհակալիր ձորաբաժին կուտակմանց. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Մազդեզական, ի, աց

See full entry →

adj.

Mazdean, Persian.

NBHL (1)

Սեպհական մազդեզանց. որմզդական. պարսկական.


Մակագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to inscribe, to write upon, to entitle;
to ascribe;
to compose.

NBHL (1)

Եւ որպէս Վերագրել, իբր ընծայել. սեպհականել.


Մակածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

induction, consequence.

NBHL (1)

Ներհական է ի հարկէ՝ բարւոյ չարն, եւ սոքա յայտնին ըստ իւրաքանչիւր իւրեանց մակածութեան. ո՛րկէն, ողջութեան՝ հիւանդութիւն, եւ արդարութեան՝ անիրաւութիւն, եւ արութեան՝ երկչոտութիւն. (Արիստ. հակակ.։)


Մակարդակ, աց

See full entry →

adj. s.

plane, plain, flat, level;
plane, level surface.

NBHL (1)

Զմակարդակ բոլոր կենցաղականս դուզնաքեայ ըղձման իմոյ տռփելոյդ։ Ի բարձրագոյնն մակարդակ լեառն ձգեա՛ զքոյդ վեհական խոհեմութիւն. (Մագ. ՟Խ՟Ե. ՟Ծ՟Է։)


Մակացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

knowledge, erudition, science.

NBHL (1)

Մակացութիւն ենթակայումն է անձին. եւ զենթակայէ ասի զքերականութենէ։ Առաքինութիւն՝ չարութեան ներհական է, եւ մակացութիւն՝ անգիտութեան. (Արիստ. ստորոգ.։)


Մակաւասար

See full entry →

adj.

plain, level, even, equal.

NBHL (1)

Քահանայք վերագոյն պատուոյ մակաւասարք ըստ շնորհակալութեան բաշխեցելոցն լինին աստուծոյ. (Փիլ. քհ.։)


Մակդիր, դրի

See full entry →

s.

adjective, epithet, attribute, predicate.

NBHL (1)

Նոյն ընդ Մակադրական. ἑπίθετον adjectivum. որ առ մեօք Ածականի ասի՝ (հակադրեալ գոյականի) ըստ յն. վերադիր. եւ ըստ լտ. յաւելուածոյ.


Մակեղուտ

See full entry →

adj.

accessory, additional.

NBHL (1)

ἑπίθετος, -ον adjectivus, um. Ի վերայ եկեալն եղուտ կոչեցելոյ, իմա՛ գոյացութեան կամ գոյացականի. այն է ածականն, եւ իրն նշանակեալ ածական բառիւ. պատահական. յաւելեալ.


Մակերեւոյթ, ութի

See full entry →

s.

surface, superficies, area;
outside.

NBHL (1)

Եռականգնումն, կամ մակերեւութւոջն, կամ այսպիսեացն իմիք՝ ոչինչ նայնց է ներհական. (Արիստ. քանակ.։)


Մակընթացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

flux or flow;
— եւ տեղատութիւն, the ebb and flow, tide.

NBHL (1)

Կոհակաց մակընթացութիւնք եւ տեղատութիւնք զքաղաքս եւ զցամաքն ծովացուցին, եւ զծով ցամաքեցուցին. (Արիստ. աշխ.։)


Մահազգեաց

See full entry →

cf. Մահազգեստ.

NBHL (1)

ՄԱՀԱԶԳԵԱՑ ՄԱՀԱԶԳԵՍՏ. Որ զգեցեալ է զգեստ մահու, պատեալ պատանօք. եւ Մահակիր.


Մահազգեստ

See full entry →

adj.

baleful, deadly, mortal.

NBHL (1)

ՄԱՀԱԶԳԵԱՑ ՄԱՀԱԶԳԵՍՏ. Որ զգեցեալ է զգեստ մահու, պատեալ պատանօք. եւ Մահակիր.


Մահահոտ

See full entry →

adj.

savoring of death, deadly, murderous, sanguinary.

NBHL (1)

θανατώδης letalis, mortifer. Որ ունի զհոտ եւ զնշանակ մահու. ուսկից որ մահ կըհոտի՝ կըկաթէ. (ըստ յն. թանադօտիս. իբր մահոտ կամ մահակերպարան)


Մահացուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

killing, murderous, mortifying.

NBHL (1)

Անմահական կերակրովն կերակրեալ՝ հրաժարէ ի մահացուցչէն. (Ճ. ՟Գ.։)


Մահկանացու, աց

See full entry →

adj.

mortal, subject to death;
mortiferous, deadly;
հէք —քս, we, poor mortals.

NBHL (1)

θνητός mortalis. Որպէս թէ մահական կամ մահացու (ըստ ՟Բ նշ). Ներքոյ անկեալ մահու. որ ունի մեռանիլ. մարդ՝ որ է տակաւին յաստի կեանս.


Մաղթողական, ի, աց

See full entry →

adj.

suppliant, entreating;
deprecative;
deprecatory.

NBHL (1)

Սեպհական մաղթողաց կամ մաղթանաց.


Մայրական, ի, աց

See full entry →

adj.

maternal.

NBHL (1)

Սեպհական մօր. մայրենի. մօրը, մայրենական.


Մանկ, ի, աւ

See full entry →

s.

cunning, wiliness, knavery.

NBHL (1)

ՄԱՆԿ կամ ՄԱՆԳ. ἁκαιρία intempestivitas, insidiae. Արմատ բառիս Մանկութիւն, ըստ որում Խորամանկութիւն. մեքենայագործութիւն, խարդախութիւն՝ որպէս ման գալով, կամ մանուկ անհաստատ ելո. կամ ըստ յն. ստահակութիւն, եւ դաւ.


Մանկածու, աց

See full entry →

s.

school-master, pedagogue.

NBHL (1)

Դիոգենէս՝ զմանկածուն տանջեաց, ասելով, ընդէ՞ր այդպէս դաստիարակես։ Զմանկածուն գաւազանաւն եհար։ Ի մանկածուն կողմն միտեալ կարկառէր զանիրաւ ստահակութեանցն տուգանս. (Պիտ.։)


Մանկական, ի, աց

See full entry →

adj.

infantile, puerile, childish.

NBHL (1)

παιδικός, μειρακιωδής, νεανικός puerilis, juvenilis. Սեպհական մանկանց կամ մանկութեան. տղայական.


Մանկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

infancy, childhood;
youth;
minority;
cf. Մանկ;
քաջառոյգ, գեղածիծաղ, զբօսասէր, խայտալից —, lively, sprightly, playful, sportive or cheerful youth;
անդստին ի մանկութէնէդ, from your earliest years, from your youth;
ի գեղածաղիկ մանկութեան, in the bloom of youth;
in the prime of life;
անցանել զառաջին մանկութեամբ or ըստ տիս մանկութեան, to be past youth;
եւ — անցանէ, youth must have its time;
cf. Զուարթածաղիկ.

NBHL (1)

ՄԱՆԿՈՒԹԻՒՆ. գ. Որպէս Մանկ գոլն. այսինքն խորամանկութիւն. մենքենայագործութիւն. եւ Մանկական ստահակութիւն.


Նեմէական, ի, աց

See full entry →

adj.

Nemaean.

NBHL (1)

νέμειος nemaeus. Սեպհական խաղուց նեմէի.


Նենգեմ, եցի

See full entry →

va.

to defraud, to deceive, to cheat, to dupe, to cozen, to trick, to gull, to swindle;
to circumvent;
to betray.

NBHL (1)

Նենգեն (դպիրք) զընթերցուածսն, եւ հակառակին. (Եփր. համաբ.։)


Նեսար, ի, աւ

See full entry →

s.

neessarian.

NBHL (1)

Փախիցեն նէսարք ներհակք՝ ստապատիրն ստորնականաց. (Նար. ՟Ղ՟Բ։)


Նեստորական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

Nestorian.

NBHL (1)

ՆԵՍՏՈՐԱԿԱՆ ՆԵՍՏՈՐԱՅԻՆ. Սեպհական նեստորի. եւ աղանդոյ նորա. կամ ՟Գ. Հետեւօղ նեստորի. որ եւ ՆԵՍՏՈՐԻԱՆՈՍ։ (Պտմ. պէսպէս։ Յայսմաւ.։ Ոսկիփոր.։ Խոսրովիկ. եւ այլն։)


Նետող

See full entry →

cf. Նետաձգող;
ազգ —աց, Scythians, Sarmatians.

NBHL (1)

Նետաձգօղ. նետաձիգ. աղեղնաւոր. եւ սեպհականեալ մակդիր սկիւթացւոց թաթարաց.


Ներածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

introduction.

NBHL (1)

Ներբողականս ներածութիւնս, տրամախոհակւանիս այս մտածութեան. (Մագ. ՟Լ. ՟Հ։)


Ներբուն

See full entry →

s.

trunk.

NBHL (1)

Բարառաբար բախոհական ներբուն բայի շարամանեալ. (Մագ. ՟Ի՟Ա.) (իմաստն է անյայտ. ուր կան եւ այս բառք, նախբուն, ներուն, ներլուն, նոյնպէս անյայտք)։


Ներգեւ, ից

See full entry →

adj. gr.

slim, slender, lean, thin, weak;
languid, faint;
tribrachys.

NBHL (2)

λεπτός tenuis, gracilis. (լծ. արուգ) որ եւ ՆԵՐԳԵՒԵԱԼ. նուազ նուազ. աղօտ յոյժ. տկար. հիւծեալ. վտիտ։ Ասի զեռավանկ բառից անգայտագունից, որոց երեքին վանկքն իսկ են աղօտ կամ սուղ. (որում հակադրի սոնքն, ստուար, կամ հաստ) ճըռզած

Ներգեւն ն՝երից աղօտաց եռամանակ. որպիսի իսահակ. Թր. քեր. ուր Երզն. եւ Նչ. կարծելով, թէ բանն իցէ զհաւասարութենէ երից ամանակաց, ասեն. ներգեւն տուկատ կամ միաչափ ասի։