Definitions containing the research հակ : 2667 Results

Ներկուռ

See full entry →

adj.

cf. Խիտ;
well instructed, very erudite, learned, clever, imbued with science.

NBHL (1)

Ի կոհակաց կուտակելոց ներկուռն ալեացն յարուցելոց յուզեալք։ Ներկուռ ուղեւորութեամբ անմոլար հետեւմամբ. (Մագ. ՟Ի՟Ը։ Ասող. ՟Ա. 1։)


Ներքնայարկ, ի

See full entry →

s.

mezzanine, entresol.

NBHL (1)

Սուրբ հակատով ելից զխորըանս ներքնայարկ երկնից. (Տօնակ.։)


Ներքոյաբնակք

See full entry →

s.

antipodes.

NBHL (1)

Ի ներքոյ մեր կամ ի վայր քան զոտս մեր բնակեալք. հակոտնեայք. տակի կամ վարի աշխարհքի բնակիչք.


Ներքուստ, ի ներքուստ

See full entry →

adv.

internally, inwardly;
below, beneath;
inside, within, inwardly;
from beneath, from below.

NBHL (1)

Ներհական ներքըստումն վերինն, իսկ վերըստումն ներքինն. (Արիստ. շարժ.։)


Նժդեհ

See full entry →

cf. Պանդուխտ.

NBHL (1)

Եւ որպէս Նժդեհական. պանդխտական.


Նսեհ

See full entry →

s. fig.

breath, puff;
destiny, fate, fortune;
վեհ —, high destiny;
վայելել ի —, to prosper, to lead a happy life.

NBHL (1)

Ահա զմեծագոյն խոհականութեան բերեն իմն յինքեանս նսեհ. (Պիտ.։)


Նիս

See full entry →

cf. Նսեհ.

NBHL (1)

Ահա զմեծագոյն խոհականութեան բերեն իմն յինքեանս նսեհ. (Պիտ.։)


Նկարագրութիւն, ութեան

See full entry →

s. rhet.

painting, representation, portrait, image, figure, delineation, sketch;
description;
hypotyposis, imagery.

NBHL (1)

Զնկարագրութիւնն ձկանն այն աշդահակ կոչեցեալ (այսինքն վիշապ ձկանն՝) ի դիսն նկարագրեալ. (Մագ. ՟Ժ։)


Նկարեմ, եցի

See full entry →

va.

to paint;
to represent, to figure, to form;
to depict, to describe, to write;
— ի միտս, to imagine, to fancy, to picture to oneself;
— ի գրի, to write, to describe.

NBHL (1)

Յետ իննսուն եւ ինն ամի նկարեցաւ իսահակ ի մէջ նորա. (Եփր. համաբ.։)


Նմանամասն

See full entry →

adj.

composed of similar or equal parts.

NBHL (1)

Մեք ի նմանամասունս եւ յաննմանամասունս հակադրիմք, զի ակն տեսանէ, եւ ոչ լսէ. (Քեր. քերթ.։)


Նմանի, նւոյ, նեաց

See full entry →

adj. s.

cf. Նման;
—ք, likeness, image, statue.

NBHL (1)

Յիշեցուցանէ մեզ զնմանի մեր (յն. զընտանի կամ զսեպհական) անարգութիւն. (Ոսկ. մրգր. ՟Բ։)


Նշան, աց

See full entry →

s. geom.

sign, mark;
sign, signal, character, symbol;
trace, vestige;
sign, proof, token;
omen;
miracle, prodigy, wonder;
ensign, colours, flag, standard, banner;
the Holy Cross;
betrothal, affiancing;
seal, mark;
central point, centre;
aim, butt;
point;
— կռուոյ, arms;
— յաղթութեան, trophy, triumph, victory;
— or —ս տալ, to give a sign, to beckon;
to signify, to indicate;
to affiance;
— առնուլ, to take aim at, to level at;
ոչ եւս տալ — կենաց, to give no signs of life;
— անձրեւի է, we shall have rain.

NBHL (1)

Ահա սա կայ ի գլորումն եւ ի կանգնումն բազմաց ի մէջ Իսրայէլի, եւ ի նշան հակառակութեան. (Ղկ. ՟Բ. 34։)


Նոյական, ի, աց

See full entry →

cf. Նոյեան.

NBHL (1)

ՆՈՅԱԿԱՆ ՆՈՅԵԱՆ. Սեպհական նոյի նահապետի, եւ աւուրց նորա.


Նոյեան

See full entry →

adj.

of Noah.

NBHL (1)

ՆՈՅԱԿԱՆ ՆՈՅԵԱՆ. Սեպհական նոյի նահապետի, եւ աւուրց նորա.


Նոյն, նորին, նովին, նովիմբ

See full entry →

pron. adj. adv.

himself, herself, itself;
he, she, it;
even, equal, identical;
ditto, do, idem or id;
the same, of the same kind, after the same manner, equally, conformably, identically;
մի եւ —, the same;
ի —, ի նմին, together, all at once;
ի —, — ընդ —, ընդ —ս իսկ, ի մի եւ ի —, ի նմին ժամանակի, -ժամայն, —հետայն, soon, very soon, quickly, in the same moment, immediately, directly;
— գործել, to identify.

NBHL (1)

Ի նըմնէք սեռէ հակատարա. բարձեալքն ի միմեանց։ Ի նըմնէքն սեռէ. ըստ նմինքն տարբերութեան. ի նմինց սեռի. (Արիստ. ստորոգ.։)


Նոյնազաւակ

See full entry →

adj.

being as brothers, having, as it were, the same father.

NBHL (1)

Իբր նոյնազաւակ զուգահարբ (Սահակաւ եւ Մեսրոպաւ) զմանկունսն փայփայեցեր. (Խոր. ՟Գ. 68։)


Նորածնանիմ, ծնեալ

See full entry →

vn.

to be regenerated.

NBHL (1)

Վերակոչէ զամենեսեան, որք ջրով եւ հոգւով նորածնանին (կամ հոգւով նորա ծնանին) յաշխարհակեցոյց մահ նորա. (Զքր. կթ. համբարձ.։)


Նորահաւատ, ից

See full entry →

adj. s.

newly converted;
neophyte, proselyte.

NBHL (1)

Զարհուրեցուցին զնորահաւատս մարդկանն։ Զնորահաւատիցն ասէ։ Դուք նորահաւատք էք։ Զնորահաւատն Դաւիթ ըմբռնեալ խոշտանկէր. (Ագաթ.։ Սահակ. արմաւ։ Ճ. ՟Գ.։ Յհ. կթ.։)


Նորաքաղաք, աց

See full entry →

s.

new-city.

NBHL (1)

Որպէս Նոր քաղաք. այն է սեպհական անուն Վաղարշապատ քաղաքի.


Նուագ, աց

See full entry →

s.

music, song, air, tune, melody, strain;
sonnet;
cup, goblet, bowl, mug;
fashion, manner;
bout, time;
երեքսրբեան —, trisagium, agiology;
յօրինել —ս, to modulate, to sing;
հեշտացուցանել զ—ս, to make a sweet concert or harmony;
զյաղթութեան —ս երգել, to sing an epinicion, a triumphal song;
fashion, manner;
bout, time;
զառաջին —ն, յառաջնում —ի, the first time;
ի բազում —ս, ի —ս բազումս, յայլ եւ այլ —ս, more than once, several or many times, over and over again;
ի միումն —ի, once, at once;
all at once;
զմի — եւս, once more;
վասն միոյ —ի, առ մի —, for once;
զայս մի եւս —, more, once again;
յերկարագոյն —օք զբանիւք անկանել, to be prolix, to prolong the discourse;
յերկարագոյն —օք, long, a great while or time;
զվեց օրն մի մի —, once a day for six days;
լուր զայս վերջին —, hear for the last time;
cup, goblet, bowl, mug;
— ոսկի, golden cup or goblet.

NBHL (1)

Ի միում նուագի կանգնեաց զնիզակն եւ այլն։ Ոչ հակառակեցաւ յետ միոյ նուագին։ Վասն միոյ նուագի. (Խոր. ՟Բ. 79։ ՟Գ. 8. 31։)


Նուաղեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Նուաղեցուցանեմ.

NBHL (1)

Տրտմութիւն աշխարհական նուաղեցուցանէ զմիտս։ Զաչաց ներգործութիւն նուաղէ մէգ. (Նեղոս.։)


Նուաղեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to languish, to make languid, to weaken, to enfeeble, to debilitate, to enervate, to cause to pine away;
to darken, to obscure, to dim;
to eclipse;
to diminish.

NBHL (1)

Տրտմութիւն աշխարհական նուաղեցուցանէ զմիտս։ Զաչաց ներգործութիւն նուաղէ մէգ. (Նեղոս.։)


Նուաստ, ից

See full entry →

adj.

humble, low, inferior, poor, mean, sorry, ignore, vile, contemptible, cringing, servile.

NBHL (1)

ταπεινός, εὑτελής humilis, tenuis, vilis, frivolus, infimus. (իբր Նուազեալ, նուաճեալ, կամ նստեալ ի վայր, զնստեալ). Խոնարհ. խոնարհական. ցած. ցածուն. չափաւոր. ստորին. յետին. յետնեալ. տրուպ. տառապեալ. չնչին.


Նուաստական, ի, աց

See full entry →

cf. Նուաստ.

NBHL (1)

Նուաստ (ինչ). խոնարհական. յետին. ցածուն. ստորին. անարգ.


Նուաստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

abasement, undervaluing, humiliation, abjection, baseness, degradation, meanness, vileness;
առանց նուաստութեան, without meanness.

NBHL (1)

Եթէովպիա, որ թարգմանեալ է անունն նուաստութիւն. եւ նուաստ է երկչոտութիւն. իսկ արութիւն նուաստութեան եւ երկչոտութեան թշնամի եւ հակառակ է. (Փիլ. այլաբ.։)


Նուիրեմ, եցի

See full entry →

va. adj.

to offer, to present, to give;
to dedicate, to vow, to devote;
to ordain;
to consecrate;
to sacrifice;
— or — նուէրս, to pour out libations to;
— զանձն, to devote, to sacrifice oneself;
— զդիս, to honour idols with offering;
—եալ, to be ordained or consecrated;
— կռոց, consecrated to idols.

NBHL (1)

Մի զնուիրեալն յեկեղեցին՝ անձին միայնոյ սեպհականեսցէ առաջնորդն։ Բռնակալաց աշխարհի նուիրեն. (Շ. ընդհանր.։)


Նօտոս, աց

See full entry →

s.

south wind, bleak wind, sirocco.

NBHL (1)

Նօտոսք, որ ի միջօրեայէ (շնչեն)։ Ի նօտոսացն՝ այն որ յաներեւան բոլորէն (բեւեռէն) լինի բերեալ, համամարտ է ապարքտիոյ (հակարջայնոյ). եւ նօտոս անուանեալ. եւ լիւանօտոս լինի կոչեցեալ, որ ելանէ ի մէջ լիփսի եւ նօտոսի. (Արիստ. աշխ.։ (Գրի Նաւտաւս, կամ Նաւտոս)։)


Նօտր

See full entry →

cf. Նօտր՞՞՞գիր.

NBHL (1)

(գիր) մանր՝ իբր նօսր, կամ սեպհական նօտարաց, եւ երագագիր դպրաց. որ ի յետին դարս հնարեցաւ՝ զկնի բոլոր կոչեցեալ գրոյ հնարելոյ զկնի երկաթագիր ասացեալ հին նշանագրաց.


Շահասէր, սիրաց

See full entry →

adj.

interested, selfish, venal, mercenary, covetous.


Շահեկան

See full entry →

cf. Շահական.


Շահեկանացու

See full entry →

cf. Շահական.


Ողորմանք

See full entry →

s.

cf. Ողորմութիւն.

NBHL (1)

Որ մանաւանդ ողորմանաց եւ խոնարհութեան էր։ Ազգ կանանցական առ գութ ողորմանաց առաւել ծանրագոյն (ծանրեալ հակեալ). (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 37. 40։)


Ողջ, ոց, աց

See full entry →

adj. adv.

alive, living;
sound, safe;
complete, entire, integral;
wholesome;
uninterrupted;
— —, alive, all alive, altogether, cf. Կենդանւոյն;
— բովանդակ, wholly, entirely;
— եկիր, welcome ! you are welcome;
— լեր or եր, keep yourself hearty;
God speed you, good bye !
— լեր վարդապետ, hail Master !
— լեր թագուհի, Salve Regina! hail Mary!
— երթ, go in peace, adieu, farewell;
— մնասցեն, let them go to the devil;
— մնա, adieu, take care of yourself, my kind wishes.

NBHL (1)

Ողջն լինել սոկրատայ՝ հիւանդալումն (այս ինքն հիւանդանալոյն) ներհական է. (Արիստ. հակակ.։)


Ողջախոհ, աց, ից

See full entry →

adj.

thinking soundly, wise, sensible, judicious;
chaste, modest, coy, maidenly, pure, honest;
— միտք, good sense, honesty, plain-dealing.

NBHL (2)

ՈՂՋԱԽՈՀ. σώφρων cui mens est salva et incolumis, prudens, probus ἁκέραιος sincerus, integer, illibatus, innocens եւ այլն. որ եւ ՈՂՋԱԽՈՐՀ, ՈՂՋԱԽՈՐՀՈՒՐԴ. Ոյր խորհուրդք են ողջ՝ առողջ եւ ամբողջ. ողջամիտ. առողջամիտ. խոհական. մտացի. ուշիմ. զգօն. առաքինի. անկեղծ. անմեղ. հաւատարիմ. խելացի.

ՈՂՋԱԽՈՀ, իբր Ողջախոհական. ողջամտական. զգօնական. հանճարեղ. զգուշաւոր. եւ հաւատարիմ.


Ողջախոհութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sound judgment, wisdom, sagacity, good sense;
chastity, pudicity, temperance, continence, modesty, sobriety, honesty.

NBHL (2)

Զծայրագոյն ողջախոհութեանց զկատարելութիւնսն յարաբարդեալ ի տրամախոհական միտս քո. (Ճ. ՟Ա.։)

Երիցագոյն եւ իշխանականագոյն է խոհականութիւն եւ ողջախոհութիւն եւ արդարութիւն եւ արութիւն. եւ կրսերագոյն է մեծութիւն եւ փառք եւ իշխանութիւն եւ ազատութիւն. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. այլաբ.։)


Ոճիր

See full entry →

s. adj.

crime, guilt, criminal attempt, misdeed, villainy, felony, ribaldry, vile wickedness;
wicked, guilty, criminal;
— եղեռան, crime;
—ք ապիրատութեան, excess;
ածել յ—ս, to carry to excess.

NBHL (1)

Բազում չար ոճիրք (կամ օճիռք) զնա նեղեցին։ Եւ գրեթէ այն իսկ ոճիրք (կամ օճիրք) հակառակութեան գտան պատճառք հինիցն եկելոց ի վերայ մեր. (Յհ. կթ.։)


Ոմբոլոն

See full entry →

s.

subterranean, vault, cave.

NBHL (1)

Բառ յն. ե՛մվօլօն. ἕμβολον, -ος (տրկուած. ձգուած) Կամարակապ սրահակ եւ խորշ խորանի մթին ի տաճարս, իբր ի ձեւ ամբոնի.


Ոչխարենի, ենւոյ, ենեաց

See full entry →

adj. s.

sheepy;
sheepskin.

NBHL (1)

μηλωτή (δορά ) ovina (pellis), ovilla. Սեպհական ոչխարի, մանաւանդ մորթն. մաշկեակ. լեաշկամաշկ.


Ոսկեճաճանչ

See full entry →

adj.

shining like gold, as bright or resplendent as gold.

NBHL (1)

Ոսկէճաճանչ պսակ, կամ խոհականութիւն, կամ իմաստութեանն ծաղկօք. (Նար. յովէդ.։ Փիլ. այլաբ.։ Խոր. վրդվռ.։)


Ոսոխեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Ոսոխիմ.

NBHL (1)

ՈՍՈԽԵՄ ՈՍՈԽԻՄ. ἁντιδικέω contra litigo, adversor, relutor. Ոսոխ ելանել ընդդէմ այլոց. դատախազել. ոգորիլ. հակառակիլ. դիմամարտիլ. մրցիլ. ճգնել, ջանալ յաղթել.


Ոսոխիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be at law with, to accuse;
to rival, to strive, to compete;
զմիմեամբ —, to surpass each other.

NBHL (1)

ՈՍՈԽԵՄ ՈՍՈԽԻՄ. ἁντιδικέω contra litigo, adversor, relutor. Ոսոխ ելանել ընդդէմ այլոց. դատախազել. ոգորիլ. հակառակիլ. դիմամարտիլ. մրցիլ. ճգնել, ջանալ յաղթել.


Ոսոխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

enmity;
rivality;
opposition.


Ոսպնաթան, ի

See full entry →

s.

lentile-soup.

NBHL (1)

Յետ սեպհականելոյ յեսաւայ ոսպնաթանովն զանդրանկութիւնն. (Լմբ. իմ.։)


Ոստայնանկ, աց

See full entry →

s.

weaver;
knitter.

NBHL (1)

ὐφαίνων, ὐφάντης texens, textor ἑργασάμενος opifex. Անկանօղ զոստայն. ոստայնագործ. ջուլհակ.


Ոստայնանկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

weaving;
tapestry.

NBHL (1)

Արհեստ եւ գործ ոստայնանկաց. ոստայնագործելն՝ հանդերձ սարօքն. ὔφασμα, ὐφασία, τὸ ὐφαντόν, ἠ ὐφαντική textura, ars texendi եւ κερκίς radius textorius, pecten. ջուլհակութիւն.


Ոստուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to leap.

NBHL (1)

Կառավարել կամեցեալ, ի հմտութենէ հակառակագրին ոստուցեալ՝ յերկիր անկեւ. (Խոր. ՟Բ. 76։)


Ովկիական

See full entry →

cf. Ովկիանեան.

NBHL (1)

ՈՎԿԻԱԿԱՆ ՈՎԿԻԱՆԵԱՆ. Սեպհական ծովու մեծի, որ կոչի Ովկիանոս. (տե՛ս բռ. յտկ. ան)


Ովկիանեան

See full entry →

adj.

oceanic, of the Ocean.

NBHL (1)

ՈՎԿԻԱԿԱՆ ՈՎԿԻԱՆԵԱՆ. Սեպհական ծովու մեծի, որ կոչի Ովկիանոս. (տե՛ս բռ. յտկ. ան)


Որբար

See full entry →

cf. Որպէս.

NBHL (1)

Ոչ թուեսցի հակադարձիլ. ո՛րբար, թեւ եթէ բացատրեսցի հաւու, ոչ հակադարձէ հաւ թեւոյ. (Արիստ. առինչ.։)


Որդեծնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

child-birth;
procreation of children.

NBHL (1)

Սուրբք ոմանք երեւելիք ... որդէծնութեամբ իջեալ ի մեծն սահակ. (Խոր. ՟Գ. 51։)