Definitions containing the research հակ : 2667 Results

Քաջապինդ

See full entry →

adj. adv.

very solid, fir, constant;
strong, robust, vigorous;
stoutly, strongly, vigorously.

NBHL (1)

Քաջապինդն ի հաւատս։ Քաջապինդ հաւատովք հարկանէին զբարձրակոհակ կոյտս ջուրցն։ Քաջապինդ երիտասարդութեամբ զբանն Աստուածոյ յին քեանս բնակեցուցին։ Ի դիմի հարեալ արիականն սրտմտականին՝ քաջապինդ զօրութեամբ արդելու զվնասն առ ի նմանէ։ Եւ զոր յաղագս ճանապարհին քաջապինդ լինելոյ. (Վրդն. ծն.։ Լաստ ՟Ի՟Գ։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Գ։ Տօնակ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30։)


Քառակաբար

See full entry →

cf. Քառակի.

NBHL (1)

Ասի այլ այլում հակակյիլ քառակաբար։ Նախկին այլ այլոյ ասի քառակաբր։ (Արիստ. ստորոգ.։)


Քառասուն, սնից

See full entry →

adj.

forty;
սուրբ —ք, the forty martyrs of Sebaste;
էր ամաց —ունից, he was forty years old;
ամս երկու ընդ —սնիւ, forty two years;
քաղաքս ութ առ —սնիւք, forty eight cities;
—սուն, —սուն զպահքն լուծանել, break the fast once in forty days.

NBHL (1)

Զքառասուն տիւ, եւ զքառասուն տիւ, եւ զքառասուն գիշեր։ Եւ եղեւ յետ քառասուն աւուր։ Իսկ եթէ գացի անդ քառասուն. եւ ասէ. ոչ կորուսից վասն քառասնիցն։ Եւ էր իսահակ ամաց քառասնից։ Լցան նորա աւուրք քառասուն։ Զայն ամս քառասուն։ Քառասուն՝ միով պակաս՝ արբի (այսինքն ՟Լ՟Թ). եւ այլն։


Քարապաշտ, ից

See full entry →

s.

stone-worshipper, idolater.

NBHL (1)

Պաշտօղ քարեղէն կռոց. եւ սեպհական այնպիսի պաշտաման.


Քարավէժ

See full entry →

adj.

precipitated, fallen or thrown headlong;
struck with a stone, stoned;
— առնել, արկանել, to precipitate, to fling or hurl headlong;
to stone, to cast stones;
— լինել, to fling, cast or throw oneself headlong.

NBHL (1)

Զի մի՛ քարավէժ լինիցիս։ Ի վախից մղեալ՝ քարավէժ լիցի։ Ո՛ր ստահակ իշխան ունիցի, այնպէս համարէ՛ թէ քարավէժ լինիցի հանապազ։ Տացէ ընկենուլ զանձն, եւ քարավէժ լինել. (Եւագր.։ Մանդ.։ ՃՃ.։ Ոսկ. ես. Շ. մտթ.։)


Քարավիժեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Քարավէժ առնեմ.

NBHL (1)

Ուր արտաւազդն արտաշէսեան քարավիժեալ՝ խոհամանայր ի կոշտն կոհակին. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Քարկոծ

See full entry →

adj.

stoned;
— առնել, to stone.

NBHL (1)

Անմահին մահուն նոյն մահակից գոլով ... քարկոծ խողխողմամբ սուրբըն ստեփանոս. (Շ. տաղ.) (երկիցս։)


Քարոզական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

preaching;
—ն, proclaimer, herald.

NBHL (1)

κηρυκικός ad praeconium vel praeconem pertinens. Սեպհական քարոզութեան եւ քարոզչի.


Քերթող, աց

See full entry →

s.

poet;
philologer;
grammarian.

NBHL (1)

ՔԵՐԹՈՂ կամ ՔԵՐԴՈՂ. (գրի ի հին մատեանս եւ ՔԵՐԹԱՒՂ, իբր ՔԵՐԹՕՂ, ի, աց) ποιητής poeta. Կերտօղ ոտանաւոր եւ չափաբերական բանից, եւ վիպասանութեանց. բանաստեղծ. չափաբան. տաղաչափ, ստէպ բեպհականել հոմերոսի առ յոյնս, եւ առ մեզ մովսեսի խորենացւոյ. (յն. բիիդիս. այսինքն արարօղ, արարիչ. յորմէ. լտ. բօէդա. հյ. պուետ. պուետէս, պուետիկոս) ոտանաւոր. շինօղ, կամ պէլիդ շինօղ. այսինքն շինօղ զտունս բանից.


Քերթողական, ի, աց

See full entry →

adj.

poetical;
grammatical;
— ազատութիւն, poetical license.

NBHL (1)

ποιητικός poeticus. Բանաստեղծական. սեպհական քերթողաց եւ քերթողութեան. եւ Քերթողն. պուետիկոս.


Քնարական, ի, աց

See full entry →

adj.

lyrical;
— քերթողութիւն, lyric poetry.

NBHL (1)

λυρικός lyricus, melicus ἀρμονικός harmonicus. Սեպհական քնարի եւ քնարահարութեան. քնարական քերթողութիւն, կամ նուագ. (Թր. քեր.։ Մագ. ՟Ժ՟Գ։)


Քրիստոս, ի, իւ

See full entry →

s.

Christ, the Anointed, Jesus Christ, Messiah, the Saviour of the world.

NBHL (1)

Բառ յն. խրիսդօ՛ս. χριστός christus. այսինքն Օծեալ. եբր. մեսիահ. որպիսի են ընդհանրապէս թագաւորք, քահանայք, եւ մարգարէք. ըստ այսմ միշտ Օծեալ թարգմանի ի մեզ ի Հին կտ. միայն պահեալ է բառս Քրիստոս ի գիրս Ողբ. ՟Դ. 20։ Այլ յետ գալստեան փրկչին սեպհականեալ է նմին Յիսուսի. Զի է գլուխ ամենայն օծելոց. եւ մարդկութիւն նորա օծեալ է աստուածութեամբ իւրով ի ձեռն անձնաւորական միաւորութեան, որ եւ զմեզ օծանէ շնորհօք իւրովք։


Քրիստոսագունդ

See full entry →

adj.

assembled by J.-C.

NBHL (1)

Քրիստոսագունդ առաքելոցն՝ շնորհակարգութեամբ հոգւոյն սրբոյ գումարելոցն։ Քրիստոսագունդ եւ խաչակիր առաքելոցն. (Ագաթ. յորմէ եւ Մաշտ.։)


Քրիստոսական, ի, աց

See full entry →

adj.

of J.-C, belonging to J.-C, Christ's;
— հաւատք, christianity.

NBHL (1)

Գահակարգեալ եւս ըն աջմէ աթոռացն քրիստոսականաց յանդ երանութիւնս. (Յհ. կթ.։)


Քրիստոսեան, եանց

See full entry →

adj.

Christ's, of J.-C.;
christian, faithful.

NBHL (1)

Բաժակք քրիստոսեանք (սուրբ հռիփսիմեանք)։ Սուրբ եպիսկոպոսն սահակ արտախուրեցաւ քրիստոսեան պսակաւն (մարտիրոսութեան). (Ագաթ.։ Յհ. կթ.։)


Քրտնեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Քրտնիմ.

NBHL (1)

Ի տապ տօթոյ աստ քրտնեցիք, յանմահական դրախտին հանգչիք (Շ. եդես.։)


Օգոստական, ի, աց

See full entry →

adj.

august, majestic, grand, magnificent.

NBHL (1)

augustalis, imperialis σεβαστικός . Սեպհական աւգոստոսաց. կայսերական. եւ Օգոստափառ կայսերք.


Օգտեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to interest, to give an interest, to advantage, to profit, to benefit, to improve.

NBHL (1)

Կամեցաւ օգտեցուցանէ զմեզ, նորին հակառակն վնասեսցէ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա. եւ ՟Բ։)


Քաղաքական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

civil, political, civic;
citizen, cf. Քաղաքավար;
politics.

NBHL (1)

πολιτικός civilis ἁστεῖος urbanus. Սեպհական եւ վայելչական քաղաքի կամ քաղաքացւոյ. քաղաքային. քաղքի յարմար.


Քայքայեմ, եցի

See full entry →

va.

to dissolve, to undo, to destroy, to take to pieces;
to disperse, to break up;
— զմիտս, to dissipate, to distract;
— զխաւար, to chase the darkness.

NBHL (1)

διασκεδάζω, ἁνασκεδάζω, σκεδάζω , σκορπίζω discerpo, dissipo եւ այլն. գրի եւ ՔԱՔԱՅԵԼ. (հակառակն Կա՛յկայելոյ. եւ սաստկականն Խախտելոյ եւ քակտելոյ) Խախտել իսպառ. քակելով քակել. քակտել. բաժանել զմիութիւն զօդելոց ո՛ր եւ է օրինակաւ. ցնդել. խախտել, զատել, բաժնել.


Քանաբար

See full entry →

adv.

in how many ways ?.

NBHL (1)

Քանաբա՞ր ասի հակադրութիւն։ Գիտացաք՝ եթէ քանաբա՛ր ասի տեսակ։ Ըզքանաբա՛րն ասել եթող. (Անյաղթ ստորոգ. եւ Անյաղթ պորփ.։)


Քաշկագործ

See full entry →

adj.

felt, made of felt.

NBHL (1)

Բառնալ զինքեան ղծանրութիւն հակօղ եւ քաշկագործ զրահիցն. (Պիտ.։)


Քապրցախ

See full entry →

cf. Կապպար.

NBHL (1)

Յաղագս քապրցախի, եւ թրմզի։ Քապրցաքն հակառակ է սորա, զի ինքն ընդ ինքն բուսնի. (Վստկ. ՟Ի՟Զ։)


Քաջ, աց

See full entry →

adj. s. adv.

brave, gallant, valiant, courageous, intrepid, valorous, manful, stout, bold, daring;
good, honest, worthy;
clever, excelling in, of good abilities, fit for;
noble, distinguished, eminent;
hero;
tutelar genius;
cf. Մղձաւանջ;
good, well, right, suitably, very, much, very much;
— արանց, emperor, Caesar, Augustus;
— ի բաց, very far;
very, much, much more;
կարի —, կարի իսկ —, very well, as well as can be;
— է, that will do, that is settled;
well, very well !
— լեր ! courage ! be of good cheer ! cf. Կարի;
cf. Վաղ.

NBHL (1)

Մեռեալ էր նա քաջ քաջ մարմնով առ որդեծնութեան։ Եւ այժմ իբրեւ տեսանես՝ քաջ քաջ ամենայն բանջար սերմանեալ է։ Աշխարհակալ ծովն՝ մեծանիստ, երկայնաձից եւ լայնատարած, քաջ քաջ ընդ երկրիզուգի համեմատութեամբ։ Քաջ քաջ գրեթէ քան զշաժումն։ Քաջ քաջ ցամաքեաց ուղեղ գլխոյ իմոյ. (Կոչ. ՟Ե. եւ ՟Ժ՟Դ։ Վեցօր. ՟Դ։ Եւագր. ՟Է։ Ճ. ՟Ա.։)


Քաջաբան, ից

See full entry →

cf. Քաջաբանիկ.

NBHL (1)

ՔԱՋԱԲԱՆ ՔԱՋԱԲԱՆԻԿ. εὗ λέγων, εὑλόγιστος, εὕλογος . Քաջ եւ աջողակ ի բանս. պերճախոս. ճարտարասան, եւ բանիբուն. ճարտար. խոհական.


Քաջաբանիկ

See full entry →

adj.

well-spoken, abounding in words, eloquent, fluent.

NBHL (1)

ՔԱՋԱԲԱՆ ՔԱՋԱԲԱՆԻԿ. εὗ λέγων, εὑλόγιστος, εὕλογος . Քաջ եւ աջողակ ի բանս. պերճախոս. ճարտարասան, եւ բանիբուն. ճարտար. խոհական.


Քաջազօրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

vigour, valour, power.

NBHL (1)

Ուժեղակութիւն. (հակառակ Անզօրութեան կամ տկարութեան).


Փուշտիպան, աց

See full entry →

s.

body-guard, satellite, life-guard;
— զօրք, guard-house.

NBHL (1)

Սահակ ասպետ յարձակեալ նիզակաւ ի վերայ փուշտիպանաց ստղարի. (Փարպ.։)


Փուռն, փռան

See full entry →

s.

oven;
bake-house;
kiln;
ծակ փռան, kiln-hole;
— հացագործի, baking-oven;
— խորովածոյ, Dutch oven;
— հասարակաց, common, parish oven;
— խոհակերոցի, kitchen-range;
— խնայողական, economical stove, soup-kitchen;
— կղմինտրի, brick-kiln;
— կրելի, portable oven;
portable air furnace;
ի — or փռան, in the oven;
ջեռուցանել զ—, to heat the oven, to charge, to fill;
արկանել ի —ն, to put in the oven;
cf. Թի.


Փոքրաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

low expression.

NBHL (1)

Որք ի նորայսն հակամիտեցին փոքրաբանութիւնս. (Լմբ. հանգ.։)


Փրկական, ի, աց

See full entry →

adj.

redeeming, salutary;
wholesome.

NBHL (1)

σωτήριος, σωτηριώδης salutaris. Սեպհական փրկութեան՝ եւ փրկչի. փրկագործակ. փրկաւէտ. կենարար.


Փրկանաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ransoming, redemption.

NBHL (1)

Աւարտեալ զտնօրինականացն զփրկաւորն զտնտեսութիւն։ Փրկանաւորդ արգասիք շնորհաց։ Դարձո՛ ի ներհակն փրկանաւոր՝ ի սէր տռփանաց անկապուտ գոյին. (Նար. ՟Լ՟Դ. ՟Լ՟Զ։ Սկեւռ. աղ.։)


Փրկեմ, եցի

See full entry →

va.

to save, to deliver, to liberate, to redeem.

NBHL (1)

Ոչ միայն իսահակ ի մահուանէ փրկիւր։ Կենագործէ զփրկեալսն. (անյաղթ։ եւ Շ. բարձր.։)


Փրկչական, ի, աց

See full entry →

adj.

Saviour's, Redeemer's.

NBHL (1)

սեպհական փրկչի, եւ փրկութեան կամ փրկագործութեան.


Փցուն, ցնոյ

See full entry →

adj. bot.

bad, useless, vile, abject, despicable;
carious, rotten.

NBHL (1)

Նմա՛ն է փցուն խոհակերի. (Անյաղթ պորփ.։)


Քակտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Քակտումն.

NBHL (1)

Հակառակամարտացն քակտումն։ ի քակտումն երիցագունին պատուոյ։ Ի քակտումն հակառակորդացն զօրութեան. (Փիլ.։)


Քակտումն, ման

See full entry →

s.

dissolution, decomposition, separation, rupture, destruction, total ruin.

NBHL (1)

Հակառակամարտացն քակտումն։ ի քակտումն երիցագունին պատուոյ։ Ի քակտումն հակառակորդացն զօրութեան. (Փիլ.։)


Քահանայական, ի, աց

See full entry →

adj.

sacerdotal, priestly;
—ք, priests.

NBHL (1)

ἰεροτικός sacerdotalis ἰερότατος sacrosanctus. Սեպհական քահանայի եւ քահանայութեան. սուրբ նուիրական.


Քահանայապետական, ի, աց

See full entry →

adj.

pontifical.

NBHL (1)

ἰεραρχικός, ἁρχιερατικός pontificius, pontificalis ἰερότατος sacrosanctus, sanctissimus. Սեպհական քահանայապետի եւ քահանայապետութեան. սուրբ. սրբազան.


Բարբարոսական, ի, աց

See full entry →
NBHL (1)

Ի բարբարոսական ազինս։ Բարբարոսական անձինք, կամ աշխարհակալք, վիճակ, կողմ. (Փիլ.։ Պիտ.։ Նար.։ Կորիւն.։)


Բեմբ

See full entry →
NBHL (1)

Նստէր ի սուրբ եկեղեցւոջն ի վերայ բեմբին՝ մերձ առ սեղանն Աստուծոյ ի սուրբ կաթուղիկէին (սուրբն Սահակ ի սարկաւագութեան)։ Կանգնեալ երեւեցաւ ինձ յերկրի բեմբ չորեքկուսի ամպեղէն։ Եւ ահա կայր ի վերայ բեմբին՝ սեղան չորեքկուսի ականակապ։ Եւ ընդ ահեկէ բեմբին տեսի աթոռ մի բարձր. (Փարպ.։)


Բթութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

ἁμβλύτης hebetudo, obtusio Բութ եւ գուլ գոլն՝ իրօք կամ նմանութեամբ, հակադրեալ սրութեան. գլութիւն, գուլ ըլլալը.


Գործավարութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Աշխարհակալք խաւարի եւ այսք չարութեան, այսինքն որք յաշխարհի զգործավարութիւն չարութեան ունին. (Ոսկ. եփես.։)


Երկխորհուրդ

See full entry →
NBHL (1)

Որ է յերկուս խորհուրդս հակառակս. նենգամիտ.


Երկրագործական, ի, աց

See full entry →
NBHL (1)

γεωργικός Սեպհական երկրագործաց, եւ երկրագործութեան. մշակական.


Երփնեմ, եցի

See full entry →
NBHL (1)

Յորոց կարմրագոյն փայլմամբ երփնէր գոյնն. (Ճ. ՟Բ. տեսիլ սահակայ.)


Ընդդէմ, դիմաց

See full entry →
NBHL (4)

ἑναντίος, τἁναντίος, ἁντίθετος adversus, oppositus, contrarius Հակադրեալ. հակառակ ինչ. ներհակ. ներհական. դիմակաց. եւ Որ ինչ կայ ի դէմս կոյս. դէմը.

ԸՆԴԴԷՄ. ԸՆԴ ԴԷՄ. նխ. κατέναντι, ἁπέναντι, ἑξεναντίας, κατενώπιον adversus, contra եւ այլն. որպէս Հակառակ. ներհակ. դէմ.

ԸՆԴԴԷՄ. մ. որպէս Հակառակ. եւ Փոխանակ. ըստ յն. լտ. ի բարդութիւնս, կամ ի բաղադրութիւնս բայից. ἁντι- re- կամ հյ. դիմա". հակա". փոխա". զոր օրինակ ասի.

ՅԸՆԴԴԻՄԷՆ. ԶԸՆԴԴԷՄՆ. մ. Ընդ հակառակն. զհակառակն. ներհակը, մէկալ կողմանէ.


Ժամանակեան

See full entry →
NBHL (1)

Աշխատութիւնն ժամանակեան է, եւ հեշտականութիւնն եւ դիւրութիւնն անմահական. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։)


Ինքնադատ

See full entry →
NBHL (1)

Անխղճմտութիւն է յմար իմաստասէր ինքնադատ պատմօղ, ինքնադատ պատմօղ, ինքնահակառակ բանասէր. (Կլիմաք.։)


Ինքնակալական

See full entry →
NBHL (1)

αὑτοκρατηρικός, αυτοκρατικός imperatorius, omnia superans. Սեպհական ինքնակալի՝ ըստ ամենայն առման. կայսերական եւ ինքնիշխանական, գերազանց, յաղթօղ.