Definitions containing the research հին : 2367 Results

Գծագիր, գրաց

See full entry →

adj. s.

traced, sketched;
designer;
draught;
drawing;
sketch;
writing, letter.


Գծեմ, եցի

See full entry →

va.

to strike out;
to erase, to mark with a flourish;
to write;
to cut, to scratch.

NBHL (1)

Տասն բանից հինգ զառաջին գծեալսն յառաջնում պնակտին։ Միշտ ի նա հայելով՝ յայտնի կերպարանս եւ տիպս ի մերում միտս գծեալ կերպարանեսցուք։ Տէրունեան ի գիրսն գծելոց։ Երգս եւ օրհնութիւնս գծեն. (Փիլ.։)


Գող, ոց

See full entry →

s.

thief, robber, bandit;
sharper.

NBHL (1)

Գող եւս գտանէր հարկի աշխարհին. (Եղիշ. է. այսինքն խորօղ՝ ըստ յուդայի. Յհ. ՟Ժ՟Բ. 6։)


Գողանամ, ացայ

See full entry →

va.

to rob, to steal, to take clandestinely, to take away, to purloin;
to pillage, to filch;
to embezzle, to misapply;
գաղտ —, to juggle;
հնարիւք —, to cheat;
զմիտս, զսիրտ, to captivate, to entice.

NBHL (1)

Զի մի՛ զյարութեան բան գողացեալ ինքեանք, զնոցա պղերգութիւն եւ քուն լինել պատճառս հանցեն անմահին մարմնոյ գողութեան. (Վահր. յար.։)


Գողումն, ման

See full entry →

s.

robbery;
stealth.

NBHL (1)

Մատուսցէ զվասն գողման, նախ զգլուխսն, եւ ապա զհինգերորդ մասն ի վերայ. (Եփր. ել.։)


Գողտր

See full entry →

adj.

mild, delicate, soft, morbid.


Գոյական, ի, աց

See full entry →

adj. s. gr.

that exists;
substantive.


Գոյացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

substance;
reality;
essence, being, creature.

NBHL (1)

Ըստ այսմ առ հին հռովմայեցիս իբր նոյն առեալ լինէր substantiva եւ subsistentia, որպէս յն. իբօ՛սդասիս. այսինքն ենթակայութիւն, երբեմն որպէս բնութիւն եւ երբեմն որպէս անձն. այլ յետոյ որոշեցան նշանակութիւնք ձայնիցս ի փիլիսոփայութեան եւ յաստուածաբանութեան առ ի բարձումն ամենայն շփոթութեան։


Դժուարամատոյց

See full entry →

adj.

inaccessible, steep, cragged.

NBHL (1)

Ամրական տեղի դժուարամատչելի ասպատակող հինից. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Դիպուած, ոց

See full entry →

s.

chance, accession, accident, adventure, event, incident, luck, hazard, lot;
contingency.

NBHL (1)

Ըստ հին դիպուածոյն։ Զապադայիցն դիպուածս. (Նար.։)


Ետեղապահ, աց

See full entry →

s.

vicegerent, vicar.

NBHL (1)

Ես ասէ՝ ետեղապահ եմ։ Իբրեւ եկն հայրապետն ներսէս, ի վերայ հասանէր ետեղապահին սրբոյն խադայ. (Բուզ. ՟Դ. 12. եւ 13։)


Երագազ, ի

See full entry →

cf. Արագազ.

NBHL (1)

Ի դաշտս երագազանք սգիցիս, զհետ էրէոյ արշաւիցեն. (Եզնիկ.։ (հին տպ. էրէ գազանք։))


Երանի՜

See full entry →

adj int. s.

happy! cf. Երանութիւն;
— թէ, if it please God! would to Heaven! — նմա որ, happy he who;
— քեզ ! how happy you are! lucky fellow! fortunate man ! — տալ, —ս կարդալ ումեք, to deem or consider some one happy.

NBHL (1)

Յառաջ քան զվախճան մի՛ տար երանի մարդոյ. (Սիր. ՟Ժ՟Ա. 30. (հին թրգ)։)


Երաշխաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

guarantee, gage, bail, assurance, protestation, promise, surety;
տալ զանձն or անկանիլ յ—, cf. Երաշխաւորեմ.

NBHL (1)

Երաշխաւորութիւն բազում աջողեալս կորոյս. (Սիրաք հին. ՟Ի՟Թ. 24։)


Երաշտ, ի

See full entry →

adj.

dry, arid, parched;
cf. Երաշտութիւն.

NBHL (1)

Ի վերայ երաշտու, եթէ անանձրեւ լինի. (Մաշտ. հին.։)


Բուրդ, բրդոյ

See full entry →

s.

wool.

NBHL (1)

Դի՛ր զհին կապերտսդ եւ զբուրդսդ (կամ զբուրդդ) ընդ անթովք. (Երեմ. ՟Լ՟Ը. 12։)


Բռնաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

tyranny.

NBHL (1)

Եղանին մեղքն մեղանչականացն ի բռնաւորութենէ չարագործութեանն։ Ոչ ըստ սահմանելոյ ինչ հրամանի կոտորածքն գործիցին, այլ ի բռնաւորութենէ հինին. (Եզնիկ.։)


Բրէտ

See full entry →

s.

wasp.


Բքաբեր

See full entry →

adj.

stormy;
snowy, full of snow.

NBHL (1)

Ոչ ի ժամանակս ձմերայնին, եւ ի բքաբեր գիշերային հին օրինացն. (Մխ. ապար.։)


Գագաշիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Բանդագուշիմ.


Գազ, ի

See full entry →

s. bot.

tragacanth;
milk-vetch;
cubit.


Գթեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to stumble, to trip;
to commit a fault;
to fail;
cf. Գթեցուցանեմ.

NBHL (1)

Ի ճանապարհին գթեցուցանէր (դեւն) զգրաստն. (Հ=Յ. նոյ. ՟Ա.։)


Գթեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to stumble, to make one stumble, to seduce, to pervert.

NBHL (1)

Ի ճանապարհին գթեցուցանէր (դեւն) զգրաստն. (Հ=Յ. նոյ. ՟Ա.։)


Գի, ոյ

See full entry →

s.

juniper-tree.


Ագոռանք

See full entry →

s.

dung-hill.


Ազգ, ի, աց

See full entry →

s.

nation, people;
generation;
race;
gender;
kind, sort, quality;
sex, age, epoch;
century;
manner, way;
Գիրք —ազգաց, Book of Judges;
յագէ յազգ, from age to age, from generation to generation;
ազգ Հայոց, the Armenian nation;
Անգլիացի յազգէ, of the English nation, English;
Ամերիկացի եմ ազգաւ, I am American by birth;
— կանանց, the female sex, the fair sex, the woman kind;
— մարդկան, the human kind, humanity;
ազգով, with all the nation;
մի —, the same, the same manner, equally;
ազգք ազգք բանասիրութեան, the different kinds of literature;
ազգք եւ ազինք, all nations, all people.

NBHL (1)

Փոփոխութիւն մարդկան հին եւ նոր ժամանակաց. դար. ժամանակ. ատեն. զէման.


Ազգականուհի, հւոյ

See full entry →

s.

kinswoman.

NBHL (1)

Հոգի մարգարէութեան առաքէր յազգականուհին. (Ճառընտ.։)


Ազդեմ, եցի

See full entry →

va.

to inform, to advertise, to announce;
to influence, to inspire, to dictate;
to work upon, move or affect;
to suggest, to insinuate.

NBHL (1)

Ազդէր նմա եւ զտրտունջ զարեաց աշխարհին. (Եղիշ. ՟Ը։)


Ազդողական, ի, աց

See full entry →

adj.

efficacious, energetic.

NBHL (1)

Միայն մարդ բնաւորեցաւ ընդունել ըստ ազդողականին զգիտութիւն։ Երկաւորութեամբ ազդողական շնչոյս զօրացեալ։ Մասունս չափոց զազդողականաց հինգ զգայութեանց. (Սահմ. ՟Դ։ Նար. ՟Ի՟Ե. ՟Խ՟Զ. եւ ՟Ղ՟Գ։)


Ալեւոր, աց

See full entry →

s.

gray-haired;
old man.

NBHL (2)

πολιός canus Ալիս ունղ ի մօրուսն. սպիտակացեալ մօրուօք եւ հերովք. հասեալ ի խոր ծերութիւն. ծեր. հին աւուրց. հալւոր, ճերմակ մօրուք. գօճաման, ագսագալլը, իխթիյար.

Գարշելի ալեւոր։ Ի մեծամեծաց եւ յալեւորաց իսկ զոք ի մէջ ածցուք։ Միթէ զերիցա՞նց պատուոյ ասիցէ. ո՛չ, այլ զալեւորաց։ Այր ալեւոր իբրեւ հին աւուրց, եւ լի իմաստութեամբ ... Ասեն՝ ո՛չ զսովորական ձայնն, թէ ահաւասիկ ես եւ մանկունք իմ, այլ թէ մեք եւ ալեւորս մեր. (Խոր. ՟Բ. 85։ Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։ Արշար.։)


Ախտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be sick or ill;
to have bad habits, to be vicious.


Ածական, ի, աց

See full entry →

adj.

adjective.


Ակաղձեալ

See full entry →

adj.

filled, full;
— պտղովք ծառք, trees loaded with fruit.


Ակաղձուն

See full entry →

adj.

cf. Ակաղձեալ.


Ակաստան

See full entry →

s.

surety, shelter;
կալ յակաստանի, to fortify one's self, to sustain one's self in a position.


Ա՜հ

See full entry →

int.

oh! ha!

NBHL (3)

Յահէ նորա խռովեցան։ Ահիւ եւ խնդութեամբ բազմաւ։ Անկաւ ահ ի վերայ նորա։ Եղեւ ահ ի վերայ ամենեցուն՝ որ լսէին զայս։ Լի եղեն ահիւ։ Ահ կալաւ զամենեսին։ Ահ պատեաց զնա։ Ահիւ մեծաւ տագնապէին։ Աշակերտ Յիսուսի ի ծածուկ վասն ահին հրէից։ Ահ եւ երկիւղ եւ սոսկումն մարմնոյ։ Յահ եւ յերկիւղ եւ ի դողումն. եւ այլն։

Առ ահին աղաղակեցին. (Մտթ. ՟Ժ՟Դ. 26։)

Առ յոյժ ահին ոչ կարէին ընտրել զիւրեանցն եւ զօտարացն. (Պիտ.։)


Ահ, ի, իւ, ահք, ից, իւք

See full entry →

s. adv.

fear, dread, fright, terror;
— արկանել, to frighten, to terrify, to intimidate;
— յահի լինել՝ զահի հարկանիլ, to fear, to be seized with alarm;
առ ահի, for fear, lest;
ահ ընդ ահ, with fear, with a timid air.

NBHL (3)

Առ ահին աղաղակեցին. (Մտթ. ՟Ժ՟Դ. 26։)

Յահէ նորա խռովեցան։ Ահիւ եւ խնդութեամբ բազմաւ։ Անկաւ ահ ի վերայ նորա։ Եղեւ ահ ի վերայ ամենեցուն՝ որ լսէին զայս։ Լի եղեն ահիւ։ Ահ կալաւ զամենեսին։ Ահ պատեաց զնա։ Ահիւ մեծաւ տագնապէին։ Աշակերտ Յիսուսի ի ծածուկ վասն ահին հրէից։ Ահ եւ երկիւղ եւ սոսկումն մարմնոյ։ Յահ եւ յերկիւղ եւ ի դողումն. եւ այլն։

Առ յոյժ ահին ոչ կարէին ընտրել զիւրեանցն եւ զօտարացն. (Պիտ.։)


Ահաբեկ

See full entry →

adj.

terrified, dismayed, thunderstruck;
— առնել, to terrify, to frighten, to dismay;
— լինել, to be frightened or dismayed.

NBHL (1)

Ահաբեկ արար զամենայն զօրս աշխարհին. (Եղիշ. ՟Ա։)


Անճառ, ից

See full entry →

adj.

ineffable, unspeakable.

NBHL (1)

ԱՆԴ ԱՆՃԱՌՔ, ռից. Կրկին բառ է, թէեւ կից գրեսցի. cf. ԱՆԴ, ա. Որ ինչ անդ ի հին օրէնս անճառք կամ գաղտնիք խորհրդաւորք կային.


Անճարանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be incapable;
to be without remedy, to despair.

NBHL (1)

Անճարացեալ հինգ ամիս ի տեղն դադարեցին. (Լաստ. ՟Ի՟Ա։)


Անմատոյց

See full entry →

adj.

inaccessible, unapproachable.

NBHL (1)

Պատուարր անմատոյց ընդդիմողացն հինից։ Ի մուտս անմատոյցս։ Անմատոյց գեղեցկութիւն։ Զանմատոյց հուրն կիզանող. (Նար.։)


Անյայտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to annihilate;
to hide.

NBHL (1)

Ծածկէ անյայտէ զմեծութիւն շնորհին։ անյայտեաց զտեղին. (Իգն.։ Վրդն. դան.։ Ճ. ՟Գ.։)


Անյեղ

See full entry →

adj.

immutable, unchangeable, constant.

NBHL (1)

Անապական եւ անյեղ պահին. (Արիստ.) յն. անեղ կամ անծին։


Անոպայ, ից

See full entry →

adj.

untoward, rude, rough, rustic;
uncivil, disobliging;
awkward, unbecoming.


Անորիշ

See full entry →

adj.

inseparable, indivisible.

NBHL (1)

Հասարակաբար եւ անորիշ առնէ զկշտամբանս. (Զքր. կթ. աւագ հինգշաբթի.։)


Անուանադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

nomenclature;
անուանադրութեամբ, cf. Յորջորջանօք.

NBHL (1)

Որպէս քացախ վիրի անօգուտ է. անուանադրութիւնս առնէ ստոյգ յայտ ածել զհին չարութիւնս, եւ զանօգտութենէ մերձակայիս. (Համամ առակ.։)


Անուն, նուան, ուանք, անց

See full entry →

s. gr.

name;
renown, glory, reputation, honour, title;
— բայի, nominative;
noun, substantive;
— շքոյ, title.


Անջատ

See full entry →

adj.

separated, divided, disjoint.


Անջրպետ, աց, ից

See full entry →

s.

intermedium, space, interval, interstice;
partition, boundary.

NBHL (1)

Որպէս ի մէջ մասանց շինուածոց. Պատուարք երեք, եւ անջրպետք առ անջրպետոք երեքկին։ Անջրպետ ի մէջ որմոց տաճարին, զի մի՛ մերձենայցեն յորմն տաճարին։ Լայնութիւն որմոյն անջրպետի հինգ կանգուն։ Ընդդէմ անջրպետոյն. եւ այլն. (՟Գ. Թագ. ՟Է. 4։ Եզեկ. ՟Խ՟Ա. եւ ՟Խ՟Բ։)


Անսիրելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

want of love or affection;
antipathy.

NBHL (1)

Առ հինսն հայաստանեայց լեալ անսիրելութիւն իմաստութեան. (Խոր. ՟Ա. 2։)