Definitions containing the research հին : 2367 Results

Բարձրագլուխ

See full entry →

adj. adv.

high, elevated;
bold, frank, honourable;
holdly, highly.

NBHL (1)

Աստուածպաշտութիւնն բարձրագլուխ կամակարութեամբ երեւելի լինէր յաշխարհին հայոց. (Եղիշ. ՟Ա։)


Բարձրապատիւ

See full entry →

adj.

very honourable, much esteemed.

NBHL (1)

Թէպէտ եւ այսպէս բարձրապատիւ եւ պայծառանշան առաքեցաւ (Պօղոս) ի Քրիստոսէ. (Ագաթ. (հին տպ. պանծապատիւ։))


Բացատրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

explanation, exposition, enunciation, elucidation;
commentary, gloss;
առանձին —, specification;
— նշանագրաց, the act of deciphering.

NBHL (1)

Զբացատրութիւն հին զատկին, եւ զներածութիւն նորոյ զատկիս. (Կամրջ.։)


Բաւականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

capacity, ability, competence, aptness.


Բաւեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render sufficient, to give sufficiently;
to satisfy, to content;
to suffice.

NBHL (1)

Որ զբազում ժամանակս բաւեցուցեալ են երգք, (այսինքն հին երգք պահեալք) (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Բեդեկ

See full entry →

s.

repair.


Բեկանեմ, բեկի

See full entry →

va.

to break;
to break to pieces;
to crack, to split;
to dishearten.

NBHL (1)

Առեալ զհինգ նկանակն եւ զերկուս ձկունս, օրհնեաց եւ եբեկ։ Առ Յիսուս հաց, օրհնեաց եւ եբեկ, եւ ետ աշակերտացն։ Առանին բեկանէին զհաց։ Եւ մի՛ բեկցի հաց սգոյ նոցա՝ ի մխիթարութիւն ի վերայ մեռելոց.եւ այլն։


Բեղնաւոր

See full entry →

cf. Բեղմնաւոր.


Բերկրիմ, եցայ, եա՛ց, եա՛

See full entry →

vn.

to rejoice, to be delighted, pleased.

NBHL (1)

Արդարեւ բերկրեալ ես, որ անճառելի շնորհին դու միայն բերկրեցար, այլ եւ ուրախութեան եւ բերկրանաց ազգի մարդկան գտար առիթ. (Կիւրղ. ղկ.։)


Բզէզ, եզոյ

See full entry →

s.

scarab, beetle;
stag-beetle;
cockchafer.


Բզիզ, զոյ

See full entry →

cf. Բզէզ.


Բժշկարան, աց

See full entry →

s.

place of cure;
doctors shop;
medical book.


Բիւրակերպ

See full entry →

adj.

cf. Բիւրազգի.

NBHL (1)

Ըստ միակացն տասներորդաց մինչեւ ի բիւրակն ի հինգանկիւնի ձեւով միջին գտանի հարիւրն. (իբրու թէ՝ որպէս, ՟Ա, ՟Ժ, ՟Ճ, ՟Ռ, ՟.Ա. ուր ՟.Ա նշանակէ զբիւր. Փիլ. լին.։)


Բղուղ

See full entry →

cf. Բղուկ.


Բղջախոհ, աց

See full entry →

adj.

luxurious, lascivious, lewd, lecherous.


Բնաբան, ից

See full entry →

s.

theme, text.

NBHL (1)

Զսոցա օրինակս բնաբանն (հին քերականութեան) ոչ յայտնէ, եւ մեկնիչքն նուրբ շաւղօք բառիցն միայն ցուցին։ Եւ այս քննութիւն մասանց յօգիս՝ ըստ իւրում ցուցելոյ բնաբանին մասանց. (Երզն. քեր.։)


Բնաբար

See full entry →

adv.

naturally.

NBHL (1)

Տեսեալ զբարելաւութիւն աշխարհին՝ հաճեցաւ ի նմա լինել բնաբար (այսինքն իբր բուն բնակիչ). (Կաղանկտ.։)


Բնագիր, գրաց

See full entry →

s.

original, text.


Բնակիչ, չի, չաց

See full entry →

adj. s.

inhabiting, dwelling;
inhabitant.

NBHL (1)

Հաւատ միմեանց՝ աշխարհին բնակիչք, եւ եկքնտային. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Բնատէր, տեառն

See full entry →

s.

true owner, master, prince.

NBHL (1)

Բուն եւ հարազատ եւ հին տէր.


Բոլորակ, աց

See full entry →

adj. s.

round, circular;
circle, circuit, orb.

NBHL (1)

Յայտնի է ի հինգ հարիւրեակ բոլորկէն (՟Շ՟Լ՟Բ ամաց)։ Հինգ հարիւրեակ բոլորակդ ճշմարիտ է. (Արշ.։)


Բոհ

See full entry →

s.

slaver;
dark.


Բոմբիւն

See full entry →

s.

sound, resound, detonation, crash, great noise, explosion;
echo;
—ս արձակել, to resound, to clap;
to crack.


Բոսոր

See full entry →

adj.

blood-colour.

NBHL (1)

Նոքա են կոչեցեալք ի սպանդն զոհին բոսորայ դիականցն։ Ի թորմանէ բոսորայ՝ կայլակք կաթուածոց. (Նար. ՟Կ՟Ը. եւ Նար. մծբ.։)


Բորբորիտ

See full entry →

adj.

that loves mire or mud;
lascivious, lewd.

NBHL (1)

Վաւաշն այն եւ բորբորիտն Շամիրամ. (Խոր. ՟Ա. 14. ուր հին տպ. բորբորիտոն։)


Բորբորիտոն

See full entry →

cf. Բորբորիտ.

NBHL (1)

Վաւաշն այն եւ բորբորիտն Շամիրամ. (Խոր. ՟Ա. 14. ուր հին տպ. բորբորիտոն։)


Բոցակիծ

See full entry →

adj.

that burns, consumes like flame.


Բոցաշունչ

See full entry →

adj.

that sends out flames.

NBHL (1)

Որ ի ստորին աշխարհին հարաւոյ բնակեալք իցեն՝ սահմանակիցք բոցաշունչ աշխարհին. (Վեցօր. ՟Զ։)


Բուժեմ, եցի

See full entry →

va.

to cure, to heal, to physic;
to deliver;
— զծարաւ, to quench or slake thirst.

NBHL (1)

Զոհեա՛, եւ բուժեա՛ց ի տանջանացդ՝ որ պահին քեզ։ Խնայեցէ՛ք ի ձեզ, եւ բուժեցարո՛ւրք ի պատրաստելոցն ձեզ չարեաց. (ՃՃ.։)


Բուիճենիկ

See full entry →

s.

aromatics, perfume, fragrance;
drugs, groceries.

NBHL (1)

Լինի ի ճենաց աշխարհին՝ գարիճենիկ ... բուիճենիկ, եւ կասիմոն. (Խոր. աշխարհ. (տպ. բունիճենիկ)։)


Բունկէն

See full entry →

adj.

cells, pigeon-holes.


Բազմակ, աց

See full entry →

s.

socket;
snuffer-tray;
candle;
candle-light.


Բազմակալ, աց

See full entry →

s.

candlestick;
snuffers;
guest;
cf. Բազմակ.


Բազմամեայ

See full entry →

adj.

old, aged, ancient, of old date.

NBHL (2)

πολυετής multos annois habens, longaevus, annosus Բազում ամաց, հինաւուրց ոք, եւ ինչ մի յերկարաձիգ. տարիքը շատ, շատ տարւան, հին.

Ծերունիս ո՛չ զբազմամեայս եւ զհինսն համարին։ Բազմամեայ չարութիւն մարդկան՝ ի ծննդենէ մինչեւ ցծերութիւնն ձգտեալ. (Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. լին.։)


Բազմանկար

See full entry →

adj.

provided with many pictures;
various


Բազմասերեմ, եցի

See full entry →

va.

to multiply, to increase by propagation.

NBHL (1)

Բազմասերութիւն լեալ. (Խոր. ՟Ա. 2. հին տպ.)


Բազմավէպ, վիպի

See full entry →

adj.

that relates many things, polyhistor.

NBHL (1)

Այլ առաւել է իբր մականուն Աղէքսանդրի ուրումն հին պատմագրի.


Բազմաւորական, ի, աց

See full entry →

cf. Բազմաւոր.

NBHL (1)

Պարունակեալ զբազմաւորական գաւառս աշխարհին. (Կաղանկտ.։)


Բաժ, ից

See full entry →

s.

impost, duty, tax, contribution, levy, custom;
— անցից, toll.


Բախեմ, եցի

See full entry →

va.

to strike, to beat;
to shock, to knock;
to touch;
to scourge;
—ի քարի զոտս, to strike one's foot in a stone;
— հողմոց զտուն, raging of the wind against the houses;
— զգուռն, ի գրան, to knock at the door;
— զկուրծս, to beat one's breast;
— զքնար, to touch a cithern, harp, lyre;
— ճառագայթից զաչս, to dazzle the eyes;
բախեալ արտասուօք, burst into toars.

NBHL (1)

Սաստկապէս բախեալ զմիմեանս (հին տպ. ընդ միմեանս), յերկոցունց կողմանցն բազում վիրաւորս յերկիր անկեալ։ Անդ էր տեսանել շտապ մեծի տագնապին, առ ի յանդուգն յարձակմանէն՝ զմիմեանս բախելով. (Եղիշ. ՟Զ։)


Բակեղաթ, ի

See full entry →

s.

wallet, bag.


Բաղադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to compose, to conjoin;
to ally;
to mingle, to mix;
to compound.


Բաղազան

See full entry →

adj.

suitable.

NBHL (1)

Երաժշտականն բաղազան է, զի ի բանից եւ ի ձայնից եւ յեղանակաց է, եւս ի փողոց եւ ի քնարից։ Բաղազանեալ ասէ զհինգ եւ զտասն, որ է տասն եւ հինգ. եւ թէ տասն երկու հինգ է. եւ այս որ մինչեւ ի տասն է՝ ո՛չ է բաղազան. այլ որ անտի ի վեր չարին՝ թէպէտ չեն յատուկ բաղազան, այլ ասին. (Լծ. սահմ.։)


Բաղազանեմ, եցի

See full entry →

va.

to conform, to make conformable.

NBHL (1)

Բաղազանել զթիւ առ այլ թիւ, որպէս զտասն առ հինգ, ասելով, թէ տասն հինգին կրկնապատիկ է. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։ Երզն. քեր.։)


Բաղազանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fitness, relation, conformity, connection;
alliance.


Բաղդատեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Համեմատեմ.

NBHL (1)

ԲԱՂԴԱՏԵԼ. Որպէս ըստ հոմաձայնութեան հին յունին συγκρίνω comisceo, coagmento. Հաւաքել, խռնել, միաւորել.


Բաղդատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Համեմատութիւն.

NBHL (1)

Ըստ հին հելլենաբանութեան. σύγκρισις, σύγκριμα concretio, compago, congregatio, coagulum Բաղկացութիւն. խառնուրդ. զօդ. միաբանութիւն.


Բաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to join.


Բայց

See full entry →

conj.

but, yet, notwithstanding, however, nevertheless, though, still;
save, except, without;
— եթէ, except;
unless;
— միայն, if, provided, with the exception of, excepted, but, hesides;
if not;
— ասկայն, yet, however, nevertheless.

NBHL (1)

Իմ ոչ էր լուեալ, բայց այսօր։ (Ոչ ոք), բայց քաղէբ։ (Ոչ ինչ առից), բայց որչափ կերան մանկտիդ։ Նշան մի՛ տացի նմա, բայց նշանն Յովնանու։ Ոչինիչ ունիմք աստ, բայց հինգ նկանակ.եւ այլն։


Բան, ներ, նեար

See full entry →

s.

thing;
cf. Բան.

NBHL (2)

Զսա ի բան ձգել, եւ պատմել՝ անարդարութիւն է շնորհին. (Լմբ. պտրգ.։)

Սկսան բանս արկանել առ թագուհին. (Վրք. ոսկ. (նոր ձ. եւ տպ. բանսարկուել)։)