Definitions containing the research մաշ : 1398 Results

Բազմաջան

See full entry →

adj. adv.

painful, fatiguing;
laborious, busy, diligent, careful;
diligently.

NBHL (1)

Ուր լինիցի բազում ջան եւ վաստակ. բազմաշխատ. յոյժ աշխատալի.


Բազմաստեղն

See full entry →

adj.

that has many branches, boughs or parts.

NBHL (1)

ԲԱԶՄԱՍՏԵՂՆ որ եւ ԲԱԶՄԱՍՏԵՂՆԵԱՆ. Որ ունի զբազում ստեղունս, այսինքն զճիւղս, զոստս, իրօք կամ նմանութեամբ. բազմաշառաւիղ, բազմաճառագայթ. եւ բազմատեսակ.


Բազմիմ, եցայ

See full entry →

vp.

to sit down, to sit, to place one's self.

NBHL (1)

Եւ բազմեցաւ յուդիթ ի վերայ նորա յակումբն մաշկեայ։ Ելեր բազմեցար, ննջեցեր իբրեւ զառիւծ։ Եւ բազմեալ հանգեաւ իբրեւ զառիւծ։ Բազմեսցին ընդ Աբրահամու յաարքայութեան։ Բազմեցայ ուտել եւ ըմպել։ Ոչ բազմեսցուք մինչեւ ի գալ նորա այսր։ Բազմի, ուտէ, ըմպէ։ Երթիջի՛ր բազմեսջի՛ր ի յետին տեղւոջ։ Կայր բազմեալ ընդ երկոտասան աշակերտսն։ Բազմեալ էին ընդ Յիսուսի եւ ընդ աշակերտս նորա։ Եւ Ղազար մի էր ի բազմելոց ընդ նմա.եւ այլն։


Բաժանումն, ման

See full entry →

s.

division, share, distribution, partition, repartition, dispensation;
decomposition, dismemberment, disengagement, disjunction, distraction, dissolution;
stitch, rupture, departure;
separation, disunion, scission, retrenchment, section, segregation.


Բաղափուշտ

See full entry →

s.

bladder.

NBHL (1)

κύστις vesica որ գրի եւ Փաղաբուշտ, Բաղաբուշտ, Փալափուշտ, Փամբուշտ. Աման մաշկեայ, յոր հաւաքի մէզ կենդանւոյն. խալափուշտ.


Բաղդատեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Համեմատեմ.


Բանամ, բացի

See full entry →

va.

to open, to discover, to disclose, to develop, to explain;
to loosen;
to perforate, to pierce, to bore;
to spread, to enlarge, to extend;
to unfold, to untwist, to unlink;
to rub;
— զգլուխ, to take off one's hat;
— ումեք զսիրտ իւր, to unbosom, to open one's heart;
— զախորժակ, to excite appetite;
— զշիշ, to uncork a bottle;
ծակ —, to perforate, to pierce, to bore;
— զկնիք, to unseal;
— զմիտս, to illuminate, to enlighten the mind;
— զխցանս, to unstop;
— զծրարն, to unpack;
— ճանապարհ, to trace, to mark out a path;
to open a way, to make a road.


Բանամ, բացայ

See full entry →

vp.

to open.


Բանաստեղծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

poetry;
poem.


Բանգիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

erudition, learning, literature, science;
վերնային —, astronomy, cf. Աստեղաբաշխութիւն.


Բանդեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Բանտեմ.


Անց, ի, իւ, անցք, ից

See full entry →

s.

abortive;
Easter;
cf. Անցք.

NBHL (1)

Բազում ժամանակ եւ շատ թիւք ամսոց մաշեալ են, եւ ես ակն ունիմ, զի ոչ եղեւ անց վշտացս. (Վանակ. յոբ.։)


Անցաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

health, freedom from pain;
insensibility;
apathy, inaction;
impassibility.


Անքուն

See full entry →

adj.

awake, wakeful, sleepless, watchful, — լինել, կալ to be awake;
to be wakeful, sleepless.


Անօթ, ոց, ից

See full entry →

s.

vase, vessel, pot;
box;
piece of furniture;
tool, instrument;
—ք խոհակերոցի, kitchen-range, set of pots and kettles, յ— առնուլ, խնդրել, to borrow;
յ— տալ, to lend.

NBHL (1)

Ամենայն հանդերձ, եւ ամենայն անօթ մաշկեղէն, եւ զամենայն կահ փայտակերտ։ Յամենայն անօթ, յորոյ վերայ նստիցի։ Անօթս ոսկւոյ, եւ անօթս արծաթոյ, եւ այլն։


Անօսրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to rarefy;
to make thin;
to lessen, to diminish, to subtilize.


Աշխատաժիր

See full entry →

adj.

active, diligent.

NBHL (1)

ԱՇԽԱՏԱԺԻՐ ԱՇԽԱՏԱԽՈՆՋ Ուր կայցէ աշխատութիւն ժիրեւ խոնջելի. քրտնաջան. բազմաշխատ. բազմավաստակ. տարժանական.


Աշխատախոնջ

See full entry →

cf. Աշխատաժիր.

NBHL (1)

ԱՇԽԱՏԱԺԻՐ ԱՇԽԱՏԱԽՈՆՋ Ուր կայցէ աշխատութիւն ժիրեւ խոնջելի. քրտնաջան. բազմաշխատ. բազմավաստակ. տարժանական.


Աշխարհագիր

See full entry →

s.

geographer;
cosmographer;
geography;
cosmography, poll-tax;
— առնել, to take a census, cf. Աշխարհագրեմ.

NBHL (1)

ἁπογραφή. descriptio, λαογραφία, vulgi descriptio կամ բայիւ ἁπογράφω, -ομαι, describo, -or. Գրութիւն եւ Գրուած համաշխարհական ի դիւան արքունի. քննութիւն. թիւ համարոյ մարդկան անցեալ ի գիր. գայտ. թեֆթիշ, թեհրիլ, քիւթիւք, տէֆթէր.


Աշխարհագումար

See full entry →

cf. Աշխարհախումբ.

NBHL (1)

Գումարեալ ի լրութենէ աշխարհի կամ գաւառի. համաշխարհական.


Աշխարհաժողով

See full entry →

adj.

cf. Աշխարհախումբ.

NBHL (1)

Ժողովեալ յամենայն աշխարհէ, կամ ի տեղեաց տեղեաց. համաշխարհական. տիեզերաժողով. աշխարհագումար. յոգնախումբ. հանդիսական.


Աշխարհախորհ

See full entry →

adj.

thought or done by universal consent.

NBHL (1)

Եղեալն համաշխարհական խորհրդով.


Աշխարհական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

worldly, temporal;
secular, lay;
universal, general;
lay or secular man;
— առնել, to secularize;
— վիճակ՝ կարգ, a secular life.

NBHL (1)

οἱκουμενικός totius mundi, orbis Տիեզերական. եւ համաշխարհական. որ ինչ հայի առ համօրէն աշխարհ. որպէս եւ առ աշխարհ կամ ազգ մի ողջոյն.


Աշխարհատես

See full entry →

adj.

that has seen much of the world;
known by all, notorious, public, manifest;
— ցուցանել, to publish, to make known.

NBHL (1)

ԱՇԽԱՐՀԱՏԵՍ. Տեսանելի առաջի ամենայն աշխարհի. ակներեւ տիեզերաց. ուր է հանդէս համաշխարհական հանդիսացեալ.


Աշխարհօրէն

See full entry →

adv.

secularly;
vulgarly;
generally, universally.

NBHL (1)

Բոլոր աշխարհաւ. համաշխարհական. δημόσιος. publicus.


Ապաժոյժ, ժուժաւ

See full entry →

adj. s.

intolerable, rinsufferable, insupportable;
menses;
blood, river or shedding of blood;
տապալիլ յարիւն յ—, յ— թաւալիլ, յարիւն եւ յ— համակիլ, արեամբ եւ ապաժուժաւ թաւալիլ, to be bloody, stained with blood;
ընդ քիրտն եւ ընդ — գալ, ընդ քիրտն եւ ընդ — գալ, to sweat blood and water, to make great force, to fatigue on'es self to death;
— բերումն, intemperateness, violence.


Ապականացու, աց

See full entry →

adj.

corruptible.

NBHL (1)

φθαρτός. corruptibilis որ եւ ԱՊԱԿԱՆԱԿԻՐ, ԱՊԱԿԱՆԵԼԻ. Ներքոյ անկեալ ապականութեան. մահկանացու. փտելի, մաշելի. անպիտան. անցաւոր. ֆանի.


Ապահարիտ

See full entry →

cf. Ապահար.


Բարակ, աց

See full entry →

adj.

subtile;
— ցաւ, ջերմ, phthisis;
cf. Նուրբ;
brach (sporting dog);
nitre;
cf. Բորակ.

NBHL (2)

ԲԱՐԱԿ՝ ՑԱՒ, կամ ՋԵՐՄ. Ախտ մաշարայական՝ հիւծիչ.

Այն ազդ ջերմն՝ հալ եւ մաշ ... ոմանք սեղմ ասեն, եւ հայք բարակ ասեն։ Մարմինն նօսրանայ եւ բարկնայ, եւ օր ըստ օրէ վատուժի եւ նիհարանայ, վասն այդր պատճառանացդ անուանեցին բարակ զայս ջերմս. (Մխ. բժիշկ.) որպէս եւ Ի գիրս մոլ.։


Անվաստակ

See full entry →

adj. adv.

indefatigable;
idle, lazy;
without fatigue.


Անվերարկու

See full entry →

adj.

without cloak or mantle.


Անտեսեմ, եցի

See full entry →

va.

to neglect, to abandon, to slight;
to connive at.


Խոշորագոյն

See full entry →

adj. adv.

very rude, very coarse;
խոշորագոյնս, rudely, coarsely.

NBHL (1)

Զերծ յինէն զադամայ մաշկեակն, զերկեղ մահու եւ դժոխոց զեւս խոշորագոյն հաց չարացեալ ուտէր. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Խորխ, ի

See full entry →

s.

slough;
skin, hide;
shell, bark, rind, peel;
*spittle, phlegm.

NBHL (1)

λεβηρίς, σόφαρ exuviae serpentis. Մորթ կամ մաշկ օձի ի բաց ձգելի ի հնութեան. օձու շապիկ. (լծ. եւ գրգլեալ. խըրխա. եւ քիւրք ).


Խորհրդազգած, ի, աց, ից

See full entry →

cf. Խորհրդագէտ.

NBHL (1)

μεμυημένος, μυστής (լծ. մաշտոց) μυσταγώγος sacris initiatus, sacrorum doctor, mysteriorum peritus. Զգածեալկամ զգեցեալ սրբազան եւ աստուածային խորհրդովք. կրօղ յինքեան զգաղտնիս խորհրդաւորս. տեղեակ եւ ուսուցիչ գաղտնեաց հոգեւորաց. որ եւ ասի ԻՒՂԱԳԼԽԵԱԼ.


Խորհրդականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

deliberation, council, consultation;
mystery, sacrament;
mysticalness, mysteriousness;
wisdom, prudence, wariness, cautiousness.


Խուզումն, ման

See full entry →

s.

cf. Խուզողութիւն.


Խուփն, խփան

See full entry →

s. mech.

lid, cover;
cap, head.


Խտրոց, աց

See full entry →

s.

interval, space;
division, separation;
distinction, difference;
— ընդ մէջ անկանիլ, to interpose;
to interfere, to intermeddle.


Խրատատու, աց

See full entry →

adj. s.

advising;
admonisher, adviser, instructor.


Խրատեմ, եցի

See full entry →

va.

to admonish, to advise, to warn;
to instruct, to discipline;
to reprimand, to reprove;
to correct, to chastise, to punish;
խրատեալ ի նմանէ, counselled by him.


Խրատտուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

admonition, warning.


Խելապատակ, աց

See full entry →

s. anat.

cerebellum, coats of the brains, meninges.

NBHL (1)

μήνιγξ meninx, membrana cerebrum foris tegens ἑγκέφαλος cerebrum παρεγκεφαλίς cerebellum, pars cerebri durior et siccior. Թաղանթ կամ միզն պատօղ խելաց՝ այսինքն ուղղոյ. պարուտակ, մաշկ ուղղոյ. լայնաբար՝ Ուղեղ եւ գլուխ. ըղեղին դրսի մաշկը.


Խեղեմ, եցի

See full entry →

va.

to cripple, to lame, to maim, to mutilate, to mangle.


Խծբծեմ, եցի

See full entry →

va.

to censure, to criticize;
to discuss, to examine, to debate, to sift.


Խմբագործեմ, եցի

See full entry →

va.

to assemble;
to contain, to enclose.


Խողովակ, աց

See full entry →

s.

pipe, tube, canal, conduit;
— ջրոյ, spout.


Ժամանոց, աց

See full entry →

s.

cruet (for the mass).


Ժամուց, ի

See full entry →

s.

offering, alms, charity.


Ժանգ, ոյ

See full entry →

s.

rust, verdigris, oxyde;
rustiness;
venom, poison;
moss;
blight, mildew;
plague, pestilence.

NBHL (1)

Ժանգ՝ որ կռուի յերկաթուստի ելանէ. մաշէ զնա եւ վատնէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29։)