sketch, draught, outline;
draughtsman, pattern-drawer.
Ստուերագիր նկարիչքն զպատկերս թագաւորաց նախ յոտիցն ձեռնարկեն. (Մամբր.։)
ՍՏՈՒԵՐԱԳԻՐ. գ. σκιαγράφημα delineatio, adumbratio. Ստուերագրութիւն. պատկեր. ստուեր. նմանութիւն. ուրուական նախագիծ օրինակ.
to sketch, to rough-draw, to delineate, to trace;
to draw, to represent, to figure.
Ստուերագրելով ի նմա զճշմարտութեանն պատկեր։ Պատկեր ճշմարտութեանն ստուերագրեալ ի նմա. (Անան. ի յովնան.։)
to cover with shadow, to shadow, to shade, to darken, to obscure;
to hide, to veil, to overshadow;
to give shade.
Զպատկերն աստուծոյ ստուերացուցեալ փոխեցին ըստ բազում մասանց. (Իսիւք.։)
(Զպատկերն կամ զնկարն) ըստ խառնուածոյն զնստագոյն ձեւոցն ստուերացուցանելով։ Ծարրօքն ստուերացուցանեն զնստագոյնս աչացն. (Նիւս. կազմ.։ Լծ. ածաբ.։)
sacred asylum, sanctuary;
temple, church;
sanctifying, expiatory.
Որ զպատկեր չորեքդիմին՝ կանգնեաց ի տան սրբարանին. (Յիսուս որդի.։)
cf. Վաղամեռուկ.
Տարաժամ սգով թախծեալ հայր՝ վաղամեռիկ լինելոյ որդւոյ իւրոյ արար պատկեր. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 15. յն. արագ ի բաց բարձելոյ։)
cf. Վաղամեռուկ.
Տարաժամ սգով թախծեալ հայր՝ վաղամեռիկ լինելոյ որդւոյ իւրոյ արար պատկեր. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 15. յն. արագ ի բաց բարձելոյ։)
enticing to lewdness, obscene.
Պոռնկապատիր պատկերացն կերպարան՝ աստարտայ եւ քամովսայ. (Նար. կ.։)
cf. Յետին;
behind, hinder.
Ունէր ի վերայ սաղաւարտին պատկեր գայլոյ յառաջի կոյսն, եւ յետի կոյսն՝ առիւծու. (Վրդն. պտմ.։)
improper and offensive words, abuse names, insult, contumely.
Այլ վասն յիշոցաց զի՞նչ պարտ է ասել. յիշոցն հայհոյութիւն է Աստուծոյ (ըստ որում հայհոյի մարդ՝ որ է ի պատկեր Աստուծոյ)։ Յիշումն առնէ ամենայն չարեաց, ուստի եւ յիշոց անուանեցաւ. (Կանոն.։)
first day of Advent.
Յայսմ աւուր յիսնակամուտ է ... թէ պատկեր աւուրս յիսնակամտին ի ՟Դշբի եւ ՟Գշբի լինի, յե՛տ բեր, ի կիրակի տո՛ւր. (Հ. նոյ. ՟Ժ՟Ը.։)
cf. Յղանամ.
Պատրաստեցար յղենալ (այսինքն երկնել ի սրտի), զի տեսցես զպատկեր մեռելոյ. (Եփր. թագ.։)
to rough-hew, to roughen down, to smooth, to plane, to polish;
to burnish, to gloss;
to polish.
Յղկեսցուք ի գեղեցկութիւն իբր զպատկեր (արձանի) զաստուածաբանութիւնն. (Առ որս. ՟Ա։)
Ի բաց յղկեցար ի չար նիւթոյն, եւ զպատկերն ամբողջ առեր. (Ածաբ. մկրտ.։)
Նախ առաջին ի խորշութենէն յղկէ զտախտակն, եւ ապա յօրինէ ի նմին զպատկերն. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)
numerous, many;
plural.
Որ արասցո՛ւքն ըստ մերում (պատկերի) ասաց, ի ձեռն յոքնական նշանակին զՍուրբ Երրորդութիւնն զեկոյց. (Նիւս. կազմ.։)
spontaneous, willing.
Որպէս պատկեր, եւ ցուցումն օրինակի, որ բնութեամբ է նորա, եդեալ յօժարականիս մերոյ միութիւն. (Կիւրղ. գանձ.։)
obscene, filthy.
Առեալ ի պաշտօն յօսնականացն (կամ յօսականացն) ախտ արծարծիցն պոռնկապատիր պատկերացն կերպարան. (Նար. կ.։)
show, train;
magnificence, glory;
mincing airs or manners, smirking, simpering.
Որ շքեղաճոխ նազանօք զօրացար ի վերայ պատկերացն դրօշելոց. (Անան. եկեղ։)
prototype, archetype, primitive model, original, idea, pattern;
primitive;
— շինուածոց, sketch, plan, model.
traced, delineated before;
delineation, sketch, outline, firstdraught, minute;
acrostic.
Զի որ կամիցի գրել ի մոմ, յառաջ եղծանէ զնախագիծն, եւ ապա գրէ զօրինակ պատկերի զոր եւ կամիցի. (Մաշկ.։)
delineated or designed beforehand;
prototype, original.
Խնամով հայել ի նախանկար ինչ պատկեր, եւ անտի ի միւս եւս տախտակին գրել. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)
Օրինա՛կ լիջիր, որպէս զպատկեր ինչ՝ որ առաջի կայցէ, նախանկար գործոց բարեաց. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
inspiring, raising or provoking envy.
Նախանձարկու բարերարին, եւ ամենակալ թագաւորին։ Նախանձարկու (աստուծոյ՝ ընդդէմ) պատկերի աւերածոյն անապատի. (Նար. ՟Ի՟Գ։)
the first martyr.
Վասն սրբոյ նախավկայուհւոյն պատկերի. (Ճ. ՟Ա.։)
cf. Նախագաղափար.
Առ նախատիպ ինչ տեսակ անխոտոր հայի գրօղն. որպէս զի ստեղծցէ զճշմարտութիւն ի նմանութեան նախատպին պատկերի։ Ի նախատպացն պատկերաց։ Նախատպի գծագրին. (Դիոն.։)
Ի նախատպէն, եւ ի պատկերէն։ Համբերողացն նախատիպ՝ մեծն Յովբ.։ Ըստ նախատպին կերպարանեալ. (Յհ. իմ.։)
Ոչ պատկեր առանց նախատպի։ Յարացոյց ունել (կամ լինել) ասի նախատիպն, ըստ որում պատկերն եղեւ. (Շ. թղթ.։ Սահմ. ՟Ժ։)
Յամենայն երկրէ եպիսկոպոսունք իբրեւ զնախատիպ պատկեր տեսանէին զսրբութիւն նորա. (Ոսկ. մելիտ.։)
exordium, preamble, prologue, prolegomena.
Զոր օրինակ մարդ ի պատկերէն իւրմէ ճանաչի, սոյնպէս եւ գիրք ի նախերգանէն. (Կրպտ. յռջբ. սարգ.։)
inauguration, dedication, consecration;
feast, festival, rejoicing;
cf. Խթումն;
առնել զ—իս շինուածոյ, to inaugurate a building;
—իս առնել սեղանոյն, to dedicate or consecrate an altar.
Կատարեցաւ տաճարն, եւ արարին նաւակատիս տանն տեառն մեծաւ ուրախութեամբ։ Ի նաւակատիս տանն տեառն։ Եղեն յայնժամ նաւակատիքն յերուսաղէմ։ Ի նաւակատիս սեղանոյն։ Այս է օրէն նաւակատեաց սեղանոյն՝ յաւուրն, յորում օծ զնա։ Շինեալ իցէ տուն նորաշէն, եւ ոչ արարեալ իցէ նմա նաւակատիս։ Գալ ի նաւակատիս պատկերին, զոր կանգնեաց արքայն նաբուքոդոնոսոր։ Երթիցուք ի գաղգաղա, եւ արասցուք նաւակատիս թագաւորութեան.եւ այլն։
to advance, to go or move forward, to precede, to walk on;
to advance, to progress, to improve;
to have beginning, rise or origin, to be born.
Կործանեալ կռոցն պատկեր՝ պատուականութիւն խաչին յառաջանայր ի մէջ աթենացւոցն. (Շ. բարձր.։)
example, model;
idea, design;
prototype;
paradigm.
Թէ պատկերքն զճշմարտութիւն ունէին, ոչ եւս էին յարացոյցք, այլ՝ նախատիպք. (Մաքս. ի դիոն.։)
beard;
աղեբէկ —, gray-beard;
տգեղ, թաւ, անյարդար —, a sorry, thick, uncouth or neglected beard;
մօրուօք դալարանալ ծնօտիցն, to have the face covered with down, or soft hair;
մօրուս արձակել, to grow a beard;
օր սափրելոյ զմօրուս, shaving-day;
սափրել զմօրուս իւր, to shave oneself;
to get shaved;
ածելել զմօրուս ուրուք, to shave any one, to trim;
աճեցուցանել զ—ւս, to let one's beard grow;
ծաղկին — նորա, his beard begins to grow.
Մօրուք զհանճարեղս եւ զիմաստունս ասէ. զի մօրուք կատարելութեան է պատկեր. (Գէ. ես. տե՛ս եւ ԱԼԻՔ։)
clothed in flesh, incarnate;
fleshy, plump.
Ի մսապատ դեղ պատկերաւոր՝ ըստ արփիաբնակ խմբին լուսաւոր. (Նար. մծբ.։)
to break or reduce to pieces, to grind, to pound, to bruise, to crush, to triturate;
to hash, to mince.
Զպատկերն (դիւական) կոխել մանրեաց. (Խոր. ՟Գ. 14։)
of a human figure or countenance.
Սիրեցին մարդիկ պաշտել զպատկերս մարդադէմս։ Երկիր պագանել պատկերի խաչին, եւ որ ի վերայ նորա մարդադէմն իցէ պատկեր. (Ագաթ.։)
human, having a human form or figure;
after the men's manner;
anthropomorphite.
Ածցէ զիւր հայրն ծնօղ ի հաշտութիւն թնդ արարածս իւր՝ մարդակերպ պատկերաւն. (Բուզ. ՟Դ. 5։)
of the human height or form;
of perfect form, well shaped (man);
the human stature, size or height.
Սերմանի նախ սերմն յարգանդ, եւ ապա պայծառացեալ ծաղկի մարդահասակ պատկեր աստուածութեանն։ Որով ամենայն աստուածատես կատարելոցն միապէս մարդահասակ նմանութեամբ երեւեալ. (Ագաթ.։)
of the same nature;
consanguineous;
fellow-man.
Որ մարմնակից եւ պատկերակից մեր եղեալ. (Նար. ՟Ծ՟Գ։)
to become incarnate;
to take the human body or nature.
Համբաւ հարազատացն երկոցունց մարմնացեալ մատուցեալ ի կերպ պատկերի դիմաց քարտենի, հասին ի խուժս եւ ի սկիւթացիս. (Նար. խչ.։)
painting battle-scenes;
— պատկերահան, painter of battle-pieces.
to clean, to cleanse;
to purify;
to refine;
to purge;
to expiate, to sanctify;
— զոճ, to refine the style;
— զարիւն, to depurate or cleanse the blood;
— զխաւարտս, զընդեղէնս, to pick or cleanse vegetables, pulse;
— զանօթս խոհակերոցի, to scour, brighten or polish kitchen utensils.
Է եւ այլ ամբարձմամբ մաքրել զիմանալեացն անուոց պատկերագրութիւն։ Խորհրդականօք վերաբացութեամբք պարտ է մաքրել. (եւ այլն. Դիոն. ստէպ։)
large-eyed.
Եւ ինքն մարիամ բարետեսիլ դիմօք, մեծակն, եւ անձամբ չափաւոր։ Ասի ըստ մարմնոյ մեծակն, եւ լայն երեսօք, որ է պատկեր իմանալի հոգւոյն գեղեցկութեան. (Տօնակ.։ Վրդն. յանթառամն.։)
honorable, worthy of honour.
Մեծամեծար պատուով մեծարիցի։ Զնոյն եւ քրիստոսի մեծամեծար ընծայացուցեալ՝ ասէ, թէ զխաղաղութիւն թողում ձեզ։ Ի սակաւուցն մարթի զչափ առնուլ մեծամեծար պատկերին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։ ՟Բ. 7. 22.) յն. մեծ. պայծառ. արժանապատիւ։
distinct, one only;
cf. Մեկին.
Արասցուք մարդ ըստ պատկերի կերպարանաց մերոց. միթէ մեկնա՞կ երես ցուցանիցէ կարգ բանիցս այսոցիկ։ Մեծ եւ կարեւոր թուեսցին յաչս քո հաւատքն իւրով մեկնակն հաւանութեամբ՝ քան զամենայն օրինակս անսպառ բանից. (Վեցօր. ՟Ը. եւ ՟Ա։)
separation;
retirement.
Սկզբնատիպն ոչ կարացեալ ժուժալ՝ հեռանալ պատկերի իւրոյ, տարամերժիլ մեկուսութեամբ. (Պիտառ.։)
neocorus, guardian or maintainer of the temples.
Տապարք հոգւոյն տապալէին զմեհենազարդ տաճարս դիցն մեռեալ պատկերացն. (Տաղ.։)
to shed, to spill, to pour out;
to flow, to fall, to drop;
to gush, to stream, to run;
to scatter, to disperse;
to winnow, to fan;
to precipitate;
— յորդաբուխ արտօսր, — իբրեւ զհեղեղ զարտասուս, to shed tears abundantly, in torrents;
— հողմոյ, to cast to or throw to the winds;
cf. Հոսիմ.
Հոսեաց առժամայն արիւն եւ ջուր ի կողից պատկերին. (Ճ. ՟Բ.։)
metallic.
pyramid;
cf. Հրակերպ.
Վասն հրաձեւ պատկերի քո. (Ոսկ. լս.։)
admirable, wonderful;
astonishing, surprising.
Տաճար հրաշազան։ Հրաշազան խաչ, կամ պատկեր, եկեղեցի, տեսիլ, յօրինուած, գործք, պատուհաս. (Յհ. իմ. եկեղ. ։ Նար. խչ.։ Ճ. ՟Ա.։ Հ. կիլիկ.։ Արծր. ՟Ա. 15։ Երզն. լս.։ Տօնակ.։ Ոսկ. ես.։ Նչ. եզեկ.։)
cf. Սքանչելատեսիլ.
Մի՛ զայդպիսի հրաշատեսիլ տիպ պատկերաց տար յապականութիւն մահու։ Զկերպարանս հրաշատեսիլս. (Ճ. ՟Ա.։)
cf. Հրեշտակատիպ.
Հրեշտակատեսակս պատկերագրութիւնս։ Ո՛չ հրեշտակականս, այլ հրեշտակատեսակս անուանեաց. (Դիոն. երկն. ՟Բ։ Մաքս. անդ։)
made with hands, manual, artificial;
manufacturing, mechanical;
manufacture, handiwork.
ՁԵՌԱԳՈՐԾ. գ. Արձան կամ պատկեր դից. կուռք. դրօշեալք.
created or produced by hand.
form, shape, figure;
formula, form;
mould, model;
plan, design;
dress, costume, apparel, garb;
attitude, deportment, bearing, carriage;
countenance, look, demeanour;
figure;
ի — ժառանգաւորի, in the garb of a clergyman, in clerical attire;
ի — սոսկական, in private clothes;
պարզ or անպաճոյճ, ազնուական ունել —ս, to have simple, noble, gentlemanly or ladylike manners;
— տալ, to give a shape to;
առնուլ զ— կրօնաւորական, to become a monk;
զայս — օրինակի, in this way, thus, so;
գրեաց — բանից օրինակ զայս, he wrote a letter thus conceived, or in these terms;
ի — առակաց, allegorically.
Ոգիք մարդկան՝ իմացական բնութիւն, ձեւ սկզբնատպին (այսինքն պատկեր արարչին). (Եղիշ. հոգ.։)