Definitions containing the research տից : 3068 Results

Երգագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

song-writing;
song, praise.

NBHL (1)

Գրութիւն չափաբերական գովեստից. բանահիւսութիւն. (Նար. կուս. եւ մծբ։)


Երգեմ, եցի

See full entry →

va.

to sing;
to praise;
to play;
— թռչնոց, to warble, to chirp;
— քնարաւ, to play on the lyre.

NBHL (1)

Այր մի՝ որ գիտիցէ երգել քնարաւ։ Երգէին տաւղօք եւ քնարօք եւ ծնծղայիւք։ Երգէին քնարօքն զգոհութիւնս։ Երգեսցէ քնարաւ։ Երգէր ձեռամբ իւրով, կամ ձեռօք իւրովք. (՟Ա. Թագ.։ ՟Ա. Մնաց. եւ այլն։)


Երդումն, դման

See full entry →

s.

oath;
սուտ —, perjury, false oath;
— դնել, տալ, to take an oath, cf. Երդմնեցուցանեմ;
— տալ հավատարմութեան, to take the oath of fidelity, to swear fidelity;
ստել զ—, to take a false oath, to break an oath;
անհաստատ —, an unstable oath, a drunkards oath;
ձակել յերդմանէ, to unbind, to liberate from an oath, to release from an engagement.

NBHL (1)

Զոր ինչ ուխտիցէ մարդ երդմամբ չափ». յն. երդմամբ հանդերձ. (Ղեւտ. ՟Ե. 4։)


Երեկոյ, ի

See full entry →

s. adv.

evening;
ընդ երեկոյս, towards -;
բարի —, good —, good night.

NBHL (1)

ἐσπέρα, ὁψία vespera, vesper Երեկ՝ իբրեւ անուն. որ եւ ԵՐԵԿՈՐԻ. վերջին մասն տուընջեան, եւ սկիզբն գիշերոյ. ժամ մտից կամ խոնարհելոյ արեւու. իրիկուն.


Երեկորեայ, եայք, եայց

See full entry →

adj. s. adv.

of the evening;
westerly;
evening;
յ—, from the evening;
the evening;
—ց ծով, the Atlantic Ocean.

NBHL (2)

Յերեկորեայ բաղարջ ուտիցէք ... ցերեկոյ։ Յերեկորեայն մինչեւ ցերեկոյ ( իրիկուընէ իրիկուն )։ Յերեկորեայ մինչեւ ցառաւօտ. (Ել. ՟Ժ՟Բ. 18։ Ղեւտ. ՟Ի՟Գ. 34։ ՟Ի՟Դ. 3։ Թուոց. ՟Թ. 21։ Յես. ՟Ե. 10։ Յոբ. ՟Է. 4։ Եզեկ. ՟Ի՟Դ. 18։ ՟Լ՟Գ. 22։ Իսկ Ամովս. ՟Ը. 4. պարտի լինել ըստ յն. յերկրէ։)

Սկիզբն երեկորեայց ծովուն, այսինքն ծով արեւմտից կոչեցեալ. (Շիր. քրոն.։)


Երեկորնեայ

See full entry →

cf. Երեկորնական.

NBHL (1)

Ծովն որ անուանեալ կոչի երեկորեայց (կամ երեկորեանց), քանզի սահմանեալ մտիցն արեւու է. (Վեցօր. ՟Դ։)


Երթեւեկ, աց

See full entry →

adj. s.

that goes and comes;
going to and fro;
turn, walk;
life, conduct;
—ս առնել՝ առնուլ, to go to and fro, to go and come, to make several cruises;
— ծովու, the ebb and flow.

NBHL (1)

Խաղալիկ ես բախտից, փակեալ ես ընդ երթեւեկօք. (Պիտառ.։)


Երի, երւոյ

See full entry →

s. prep.

spine, or part of the back of animals;
—, առ —, յ—, on the edge, towards, on the side of, near;
առ — ընթանալ, to go, to rank, to put on the same footing with, to agree, to be of one mind.

NBHL (1)

Դաղմատիա է յարեւելից գաղղիոյ, առ երի գերմանիոյ։ Իտալիա է յարեւելից գաղղիոյ, առ երի դաղմատիոյ ի հարաւոյ կուսէ։ Վասպուրական ի մտից կայ պարսկահայոց, առ երի կորճէից։ Արձախ յերիկալով սիւնեաց։ Բաբելացիք յերի կալով միջագետաց առ դկլաթաւ. (Խոր. աշխարհ.։)


Երիվարաշատ

See full entry →

adj.

having many horses.

NBHL (1)

Եթէ ոք կառաւէտ երիվարաշատ առ հեզութեան նստիցի ի մտրկի իշոյ. (Սեբեր. ՟Ժ՟Գ։)


Զեղխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

intemperance, orgies, debauch, luxury, excess, extravagance, extremity, depravation, lust, licentiousness.

NBHL (1)

Որովայնամոլութիւն է մայր զեխութեան ախտից. (Նեղոս.։)


Զեռուն, ռնոց

See full entry →

s. adj.

reptile, creeping animal;
acquatic insects;
creeping, crawling.

NBHL (1)

Ի զազիրն զեռնոց։ Անմաքուր զեռնոցն (որովայնի)։ Զեռունք սարդից եւ ունկնամտից. (Նար.։)


Զերծուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj. s.

deliverer, rescuer.

NBHL (1)

Յորժամ բազում վշտօք վշտանայցեն, եւ զերծանիցին, զզերծուցիչն առաւել մեծարանօք ճանաչել պատրաստիցէ. (Կիւրղ. ծն.։)


Զեփիւռ, ից

See full entry →

s.

zephyr;
քաղցրաշունչ, the gentle -;
զովարար —, refreshing breeze;
cf. Էրան.

NBHL (1)

Զեփիւռք, որ ի մտիցն արեւու։ Զեփիւռոս կոչեն։ Խառնուրդ ունելով յարքտականացն (յարջականաց) եւ եւ ի զեփիւռիցն. (Արիստ. աշխ.։)


Զեփիւռոս

See full entry →

cf. Զեփիւռ.

NBHL (1)

Զեփիւռք, որ ի մտիցն արեւու։ Զեփիւռոս կոչեն։ Խառնուրդ ունելով յարքտականացն (յարջականաց) եւ եւ ի զեփիւռիցն. (Արիստ. աշխ.։)


Զի

See full entry →

conj. adv. int.

for, because, in order that, to the end that;
that;
զի՞, what? what thing? why? for what reason? զի՞ կայ իմ եւ քո, what do you want, or what do you want of me ? զի՞ է զի, what is the motive for which? why? what is it ? why then ? զի՞ է զի յարեւու եկիք այսօր, how happens it that you are returned before sun-down? քեզ զի՞ փոյթ է, what does it matter to you ? զի՞ է որդեակ, what do you want my son? զի՜, how! how much! զի՜ անգութ ես, how cruel you are! զի՜ բարի կամ զի՜ վայելուչ, how good and how pleasant!

NBHL (1)

Մի՛ դատիք, զի մի՛ դատիցիք։ Մի՛ արկանէք ... զի մի՛ առ ոտն կոխիցեն։ Զի մի՛ երեւեսցիս մարդկան իբրեւ զպահօղ։ Զի մի՛ երբէք հարցես զքարի զոտն քո. եւ այլն։


Զիարդուպէտ

See full entry →

adv.

at one's will or pleasure.

NBHL (1)

Զիա՞րդ դպիրքն ասեն. յն. τί ουν; quid ergo? ըստ ձայնին, զիա՞րդ. եւ ըստ իմաստից, արդ զի՞։


Թեթեւագոյն

See full entry →

adj.

lighter, very light;
very easy.

NBHL (1)

Թեթեւագոյն արուեստից պակասագոյն են ի գիտութենէ ազգ երկրածնաց. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)


Թեթեւընթաց

See full entry →

adj. adv.

light in the race, rapid, swiftly-rushing, wing-footed, light of foot, light-footed, nimble;
swiftly, rapidly.

NBHL (1)

Սլացեալ յարեւմտից յարեւելս թեթեւընթաց ամպով իմոյ կուսութեանս. (Խոր. հռիփս.։)


Թերահաւատ, ից

See full entry →

adj.

whose belief is imperfect, distrustful, unbelieving, incredulous.

NBHL (3)

Մի՛ ոք ի թերահաւատից. (Պտրգ.։)

Ի կշտամբանս յանդիմանութեան թերահաւատիցն. (Նար. մծբ.։)

Առաջի թերահաւատիցն նշանս սուտ ցուցանեն. (Ճ. ՟Թ.։)


Գոռութիւն, ութեան

See full entry →

s.

anger, violence, noise;
haughtiness.

NBHL (1)

Ընդ նմա իսկ մարտիցուք գոռոզութեան բանիւք. (Եզնիկ.։)


Գոռումն, ման

See full entry →

s.

cf. Գոռութիւն.

NBHL (1)

Ընդ նմա իսկ մարտիցուք գոռոզութեան բանիւք. (Եզնիկ.։)


Գովեստ, ից

See full entry →

s.

praise, eulogy, panegyric;
incense;
glory.

NBHL (1)

Պատմեաց իւրոց նախարարացն հանդերձ գովեստիւ։ Պատմութեանց, եւ ոչ գովեստից է ժամանակս. (Խոր. ՟Բ. 83. 89։)


Գործական, ի, աց

See full entry →

adj.

practical, active.

NBHL (1)

Քաջ կենացն գործականին եւ տեսականին։ Ոմանք յարուեստիցն տեսականք են, այլ ոչ գործականք. առաքինութիւն եւ՛ տեսական է, եւ՛ գործական. (Փիլ.։)


Գուժեմ, եցի

See full entry →

vn.

to bring or give sad news;
to lament, to deplore, to cry, to scream;
to sound.

NBHL (1)

ԳՈՒԺԵՄ κράζω, κραυγάζω, βοάω, ἁλαλάζω clamo, exclamo, vociferor, ululo, ejulo որ եւ ԳՈՒԺԱԼ. Կոծիլ. ճչել վասն աղետից կամ գուժից. կական բառնալ. լալագին գոչել. աշխարել. բողոքել.


Գումարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

assembly;
mob;
sitting;
addition.

NBHL (1)

Գումարութիւն մարգարէից։ Բազմախուռն գումարութիւն ժողովրդոց։ Զերանելի անուանց գումարութիւն։ Զեկեղեցական գրոց գումարութիւնն։ Բազմացն գումարութիւն։ Գումարութեան բանական հօտից։ Ըստ գծագրացն գումարութեան. (Ագաթ.։ Կորիւն.։ Նար.։)


Գումարումն, ման

See full entry →

s.

cf. Գումարութիւն.

NBHL (1)

Գումարութիւն մարգարէից։ Բազմախուռն գումարութիւն ժողովրդոց։ Զերանելի անուանց գումարութիւն։ Զեկեղեցական գրոց գումարութիւնն։ Բազմացն գումարութիւն։ Գումարութեան բանական հօտից։ Ըստ գծագրացն գումարութեան. (Ագաթ.։ Կորիւն.։ Նար.։)


Գումարտակ, աց

See full entry →

s. adj.

assembly, assemblage, mob, band, corps, forces;
assembled, gathered together;
— նաւուց, squadron;
— առնել՝ դնել՝ կազմել՝ կարգել՝ սփռել, to assemble, to gather together;
to levy troops, to send a body of troops;
ի —ի, in war.

NBHL (1)

Աւազակապետն, եւ գումարտակք իւր։ Գումարտակ զօրու, կամ երամոյ, հօտից, եւ պարգեւաց. եւ այլն. (Նար.։ Գտանի եւ յանսովոր հոլով.)


Գունագեղ

See full entry →

adj.

adorned with fine colours.

NBHL (1)

Տէգք մուրուաց նորա զօրէն մանուշակի ծաղկեալք ի վերայ գունագեղ այտից. (Արծր. ՟Ե. 11։)


Գունեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Գունաւորեմ.

NBHL (1)

Զարեգակնային ճառագայթսն ի վերայ այտիցի գունեալ. (Փիլ. սամփս.։)


Գուրպայ, ի, ից

See full entry →

cf. Գուլպայ.

NBHL (1)

ԳՈՒՐՊԱՅ որ եւ ԳՈՒԼՊԱՅ. Զանկապան. ներքին ծածկոյթ ոտից ցսրունս. գուրպէ, գուլպէք, չօրապ.


Գրամարտիկոս, աց

See full entry →

cf. Գրամարտիկ.

NBHL (1)

Ամենայն իմաստասիրական եւ գրամարտիկոս արհեստից. (Սամ. երէց.) իմա՛ գրամարտիկոսական։


Գրաւեմ, եցի

See full entry →

va.

to hire, to engage, to secure;
to redeem;
to hold, to detain, to usurp, to occupy, to seize, to appropriate, to encroach;
to stride;
to prepossess, to preoccupy;
— յարքունիս, to confiscate.

NBHL (1)

Ընդ սահմանաւ, կամ ընդ գրով, կամ ընդ մասամբ ախտից գրաւիլ։ Ի մահ գրաւեցայ։ Շահավաճառութիւնք ողբոց զերկինս գրաւեն։ Գործովք միայն գրաւի, եւ ոչ ստեղծաբանութեամբ կաշառի. (Նար.։)


Գրթաղ, աց

See full entry →

cf. Գրթախաղաց.

NBHL (1)

Ընդ վայրակոշկոճ գրթաղաց քարանցն եւ փայտից յիմարութիւնքն. (Ագաթ. յռջբ. (մի ձեռ. գրթախաղացք)։)


Գօս, ից

See full entry →

adj.

dry, arid, dead;
benumbed, impotent.

NBHL (2)

Նիւթ փայտից յորժամ ցամաք է եւ գօս եւ չոր, վաղվաղակի ի հրոյ ծախեալ լինի։ Ախտից յղփացելոց եւ սոնքացելոց՝ ապականեալ լինի ոգի. եւ ապրի՝ գօս եւ ցամաք սոցա եղելոց. (Փիլ. լին.։)

Գօս գոլով ոտիցն՝ առողջացաւ ի ջրոյն զօրութենէ. (Վրդն. պտմ.։)


Գօսանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to dry, to become dry.

NBHL (1)

ξηραίνομαι arefacior, aresco Գօս լինել. չորանալ. ցամաքիլ՝ փայտից, եւ անդամոց. չորնալ.


Դահամունք, մանց

See full entry →

s. pl.

meat;
offering, oblation;
bribe, fee.

NBHL (1)

Որպիսի՛ դահամամբք մտից ըմդ միտ բարերարին. (Սեբեր. ՟Թ։)


Դահեկանահատ

See full entry →

adj.

forger, counterfeiter.

NBHL (1)

Իսկ դահեկանահատիցն, եւ դրամակոփիցն զձեռսն հատանել. (Մխ. դտ.։)


Դաղձ, ի

See full entry →

s.

wild mint;
calamint;
origan.

NBHL (2)

Ջրային կրայ եթէ ուտիցէ ի մսոյ իժի, երթայ ուտէ դաղձն, եւ այնու անցուցանէ զտապ նեղութեան. (Վեցօր. ՟Թ։)

Պատատեալ դաղձն վնասակար զորտից գրաստուն։ Զանպատշաճ բուսանել դաղձինն վնասակարի. փոխանակ գրելոյ, գաղձն, գաղձին։


Դաղձն, ձին

See full entry →

cf. Դաղձ.

NBHL (2)

Ջրային կրայ եթէ ուտիցէ ի մսոյ իժի, երթայ ուտէ դաղձն, եւ այնու անցուցանէ զտապ նեղութեան. (Վեցօր. ՟Թ։)

Պատատեալ դաղձն վնասակար զորտից գրաստուն։ Զանպատշաճ բուսանել դաղձինն վնասակարի. (Նոյնպէս եւ ի Մեսր. երէց.) փոխանակ գրելոյ, գաղձն, գաղձին։


Դայեակ, եկաց

See full entry →

s.

wet-nurse;
nurse;
midwife;
preceptor;
tutor, governor.

NBHL (1)

Զբոլոր իսկ յոյնս ոչ դանդաղիմ մայր կամ դայեակ ասել իմաստից. (Խոր. ՟Ա. 1։)


Դանդաչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

vacillation;
delirium.

NBHL (1)

Եւ բազում այլ ինչ աղետից լիք շարժմունք եւ դանդաչմունք. (Փիլ. այլաբ.։)


Դանդաչումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դանդաչութիւն.

NBHL (1)

Եւ բազում այլ ինչ աղետից լիք շարժմունք եւ դանդաչմունք. (Փիլ. այլաբ.։)


Դաշն, շին, շանց

See full entry →

s. adj. adv.

contract, convention, bargain, treaty, engagement;
condition, capitulation;
compact, agreement;
concurrence, alliance;
harmony;
sweet, agreeable to the ear;
with a low voice;
դաշինս կռել՝ հաստատել, ի — մտանել, to contract, to make an agreement;
to stipulate, to transact;
to confederate;
— խօսիլ, to speak very mildly;
— նայիլ, to look tenderly, affectionately, or sweetly on one;
անցանել զդաշամբ, to break the conditions, the alliance or faith;
անցանել զամուսնութեան զառն դաշամբք, to be unfaithful to the marriage-bed;
— հաւատոյ, the Creed;
— քաղաքական, civil contract.

NBHL (1)

Դաշինս ուխտից եւ երդմանց ի միջի հաստատեն. (Խոր. ՟Ա. 5։)


Դաշտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become a plain, to be flat.

NBHL (1)

Ի ձեռն առաջին կնոջն դաշտացաւ բնութիւնս մեր, եւ կոխան եղեւ ոտից թշնամւոյն. (Ոսկիփոր.։)


Դողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

trepidation;
start;
shudder, horrour;
convulsive motion;
whim;
shiver, shivering;
ի դողման լինել, կալ, զդողման հարկանիլ, to tremble;
ահիւ եւ դողութեամբ, with fear and trembling;
եմուտ — յոսկերս իմ, (the shudder penetrated to my bones), I trembled with fright, I shuddered with fear;
— կալցի ի քէն զլերինս, at thy presence the mountains will tremble;
— երկրի, earth-quake.

NBHL (1)

Դողութիւն ոտից, միջաց։ Դողումն ոսկերաց, ծովու, ջերման. (Սղ. ՟Կ՟Ե. 9։ Ես. ՟Ի՟Ա. 13։ Ամբ. ՟Գ. 15։ Սարգ. յկ. ՟Բ։ Նար. ՟Գ։)


Դողումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դողութիւն.

NBHL (1)

Դողութիւն ոտից, միջաց։ Դողումն ոսկերաց, ծովու, ջերման. (Սղ. ՟Կ՟Ե. 9։ Ես. ՟Ի՟Ա. 13։ Ամբ. ՟Գ. 15։ Սարգ. յկ. ՟Բ։ Նար. ՟Գ։)


Դուար, ի, աց

See full entry →

s.

cattle.

NBHL (1)

Խոյ, գոնչակ, վիդոն, դուար, (կամ դւաչ), մալ. այսոքիկ արականք ի վերայ հօտից ասացեալ են նշանակութեամբ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Դոփիւն

See full entry →

s.

stamping of feet.

NBHL (1)

Ի տրոփական դոփմանէ ոտիցն թնդեալ տանիքն. (Յհ. կթ.։)


Դոփումն, ման

See full entry →

s.

cf. Դոփիւն.

NBHL (1)

Ի տրոփական դոփմանէ ոտիցն թնդեալ տանիքն. (Յհ. կթ.։)


Դսրովութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Դսրով.

NBHL (1)

Գործովք չարեօք պատճառ եղեւ դսրովութեան ուխտիս սրբութեան։ Բազում դսրովութիւն է անհաւատիցն. (Կոչ. ՟Գ. եւ ՟Ժ՟Զ։)