Definitions containing the research տից : 3068 Results

Ախտակիր, կրի, րաց

See full entry →

adj.

subject to diseases or passions.

NBHL (1)

ἑμπαθής passionubus aut morbs obnoxius Ենթակայ ախտից ցաւոց. ախտաժետ. ցաւոտ. մարազլը.


Ախտակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

that has the same sickness;
compassionate;
— լինել ումեք, to have compassion, pity on some one, to compassionate.

NBHL (1)

Եւ գործակից ախտից մեղաց. մեղսակից.


Ախտակրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

illness, sickness, distemper;
suffering.

NBHL (1)

πάθος passio, ut morbus animi, aegritudo Կիրք ախտից հոգւոյ եւ մարմնոյ. ախտաւորութիւն. տկարութիւն. մարազ.


Ախտահալած, ից

See full entry →

adj.

that drives away or cures diseases.

NBHL (1)

Հալածիչ եւ փարատիչ ախտից ցաւոց. բժշկարար. ըռընտցնօղ ազրըյը տէֆ էտիճի.


Ախտամոլութիւն, ութեան

See full entry →

s.

concupiscence, luxury.

NBHL (1)

Մոլութիւն ախտից. ցանկասիրութիւն. հեշտախտութիւն.


Ախտասիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sensuality, love of vice, dishonest desires.

NBHL (1)

τό φιλοπαθές amor affectuum Սէր ախտից. ցանկասիրութիւն.


Ախտարար

See full entry →

adj.

morbific.

NBHL (1)

Արարող կամ պատճառ ախտից մարմնոյ եւ հոգւոյ. մարազ կեթիրէն, մարազի.


Ախտարծարծ

See full entry →

adj.

that excites illness, bad passions;
— կերպարան, voluptuous image.

NBHL (1)

Արծարծիչ ախտից. գրգռիչ ցանկութեան. մարազը դեփրէտէն.


Ածանցական, ի, աց

See full entry →

adj.

derivative.

NBHL (1)

Որք արհեստիցն են մակացու, յածանցականացն մաքրագոյնս եւ վճիտս ըստ իւրաքանչիւր կերպարանի խոկան յարմարել։ Մերոցն եւ մերականացն ածանցական բաղկացութեան. (Մագ. ՟Ա. ՟Լ՟Գ։)


Ածեմ, ածի, ա՛ծ

See full entry →

va.

to carry, to fetch, to bring;
to strike;
— ընդ իւր, to conduct;
— ի ներքս, — ի մէջ, to introduce;
— ի վերայ or — թափել, to infer;
— ի or վերածել, to reduce;
— ընդ քարշ, to drag along;
— զբոցով, to pass through flame, to enflame, to burn;
— զմտաւ, to consider, to think, to reflect;
— զբռամբ, to seize, to lay hold of;
— զձու, to lay eggs;
առանց ընդ բանս ինչ ածելոյ, without making any objection, readily;
— զհերս, to raze;
— զիրեւ՝ յինքն, to seduce, to entice.

NBHL (1)

Ի ծայրս իմաստից ածել. կամ ի վերջին թշուառութիւն, կամ յանառակ ցանկութիւնս. (Պիտ.։)


Ակամայ

See full entry →

adv.

involuntarily;
by force, with regret, reluctantly;
եթէ կամաւ, եթէ ակամայ, willing or unwilling.

NBHL (1)

Վասն ակամայց եւ մեծամեծ ենթադրութեանց։ Հասելոց չարեացս՝ կամ յուսացելոցս, կամ պատրաստիցս ակամայց. (Փիլ.։)


Ակամայ, ից, այց

See full entry →

adj.

involuntary;
forced, constrained.

NBHL (1)

Վասն ակամայց եւ մեծամեծ ենթադրութեանց։ Հասելոց չարեացս՝ կամ յուսացելոցս, կամ պատրաստիցս ակամայց. (Փիլ.։)


Ակճիռ

See full entry →

s.

sole of the foot;
յակճիռս կալ, յաթիռս եւ յակճիռս կալ, to listen, to look at with admiration, attention, to be all eyes, all ears, in suspens, enchanted.

NBHL (1)

ԱԿՃԻՌ յակճիռս. որ եւ ԱԹԻՌ, ԱՅԹԻՌ. Վարի ընդ բայս՝ Կալ, լինել եւ այլն. գրի եւ ՅԱԿՃԻՒՌՍ, կամ ՅԱՃԻՒՌ. Ունկն դնել ուշի ուշով, միտ դնել հետաքննութեամբ եւ հիացմամբ. յապուշ կրթիլ, մանաւանդ կարկառմամբ անձին՝ եւ ի ծայրս մատանց ոտից յենլով. որպէս յն. ἁκροβατέω summis pedibus incedo եւ ἁκροάομαι audio discendi causa կամ προσέχω attendo


Ակն, կան, կամբ

See full entry →

s.

eye;
sight, look;
bud, germ;
hope, expectation;
opinion, suspicion;
յականէ անուանէ, by name, specially, expressly;
յական թոթափել, in the twinkling of an eye, instantaneously;
— առնուլ, to show a respect of persons, to be partial, cf. Աչառեմ;
զակն արկանել, to cast eyes upon, cf. Անտեսեմ;
յակն արկանել, to show;
to review, to read;
ընդ ակամբ ակնարկել, to scowl;
— ունել, to hope, to expect, cf. Ակնկալեմ, cf. Յուսամ;
— յայտնի, — յանդիման, in presence of, visibly, openly;
— յանդիման առնել, to represent, to lay before;
առ ական դիպել to see by accident;
առ ականէ, ostentatiously;
յ— առնուլ, to have an eye to, to watch, to take care of;
—ի խոնարհ, quite confused, cf. Ակնկոր;
կորովաբիբ —, Argus-eyed, piercing eye;
— կառուցեալ հայել, to look fixedly;
տալ ակն, cf. Նայիմ, cf. Նկատեմ;
ակն դնել, cf. Ցանկամ;
ակն ածել, cf. Պատկառեմ, cf. Ակնառեմ, cf. Ամաչեմ, cf. Խնամեմ;

NBHL (1)

Ակնապարար ականն արեւու։ Ի մտից լուսոյ ականն արեւու։ Ակն արեւու ի մէջ աշխարհի. (Նար. յիշ. եւ Նար. մծբ. եւ Նար. խչ.։)


Ակն, ական, կանք

See full entry →

s.

precious stone, jewel, gem;
pearl;
cameo;
— բազմագունի, cf. Բազմագունի;
— վանի, cf. Վանի.

NBHL (1)

Ակնապարար ականն արեւու։ Ի մտից լուսոյ ականն արեւու։ Ակն արեւու ի մէջ աշխարհի. (Նար. յիշ. եւ Նար. մծբ. եւ Նար. խչ.։)


Ակն, ական, կունք

See full entry →

s.

source, origin;
water-spout, spring;
hole, stitch;
ring, link;
— արեւու՝ լուսոյ՝ տունջեան, day-star, the sun, cf. Արեգակն;
— գերեզմանի, grave, tomb;
— տապարի, the orifice of the hatchet, axe;
ակունք լուսարձակք, glass.

NBHL (1)

Ակնապարար ականն արեւու։ Ի մտից լուսոյ ականն արեւու։ Ակն արեւու ի մէջ աշխարհի. (Նար. յիշ. եւ Նար. մծբ. եւ Նար. խչ.։)


Ակնկոր

See full entry →

adj.

ashamed, confounded;
sad.

NBHL (1)

Զմատնիչն՝ զպիղծ եւ զանամօթ եւ զակնկոր առ ամենեսեան։ Առ ի բազմաց փառաւորութիւնն՝ ակնկորս եւ կեղծաւորս գործէ։ Մի՛ առնիցես ակն կոր զլեզուդ. ապա թէ ոչ՝ զիա՞րդ պաղատիցի վասն քո, յորժամ ինքն զիւր համարձակութիւնն կորուսանէ. (Ոսկ. մտթ.։)


Անճաշակ

See full entry →

adj. adv.

that fasts, fasting;
without eating.

NBHL (1)

Յերկնային բարեացն անճաշակք։ Անճաշակ հոգեւորական իմաստից. (Սարգ.։)


Անմիտ, մտի, աց, ից

See full entry →

adj.

mad, silly, brainless, senseless, stupid, foolish, irrational, crazy.

NBHL (2)

Ազգաւ անմտաւ։ Իմաստնոց եւ անմտից։ Իբրեւ զաղաւնի անմիտ։ Ցանկութիւնս անմիտս. եւ այլն։

Հետեւեցելոց տառից, եւ գծագրաց անմտից, եւ սիղոբէից, եւ բառից անծանօթից. (Դիոն. ածայ.։)


Անմոլորապէս

See full entry →

adv.

infallibly.

NBHL (1)

Որովք զիմաստիցն տեսութիւն անմոլորապէս ապագայիցն թողցեն յիշատակ։ Զորս պարտ է մեզ ի կարգիս անմոլորապէս դնել. (Սարգ. յռջբ. եւ Սարգ. յկ. ՟Դ։)


Անմոռանալի

See full entry →

adj. adv.

that does not forget;
unforgotten;
that cannot be forgotten;
without fail, infallibly.

NBHL (1)

Անմոռանալի՝ ի բարեպաշտից մարդկանէ խոստովանեսցի երիցս երանելի։ Յիշատակելն սմին նորոգի անոմռանալի. (Պիտ.։)


Անյագ, աց

See full entry →

adj. adv.

insatiable, greedy, gluttonous;
— ուտել, to devour;
cf. Անյագաբար.

NBHL (1)

Անյագ առ ցանկութիւնս ախտից. (Յճխ. ՟Ը։)


Անյագութիւն, ութեան

See full entry →

s.

insatiableness, greediness, gluttony.

NBHL (1)

Անյագութիւն ոչ էր (ի սկզբանէ), եւ այժմ ոչ է պարկեշտից. (Յճխ. ՟Զ։)


Անյայտ, ից

See full entry →

adj.

not evident, not manifest, obscure, hidden, secret;
apocryphal.

NBHL (3)

Յայտնիչ անյայտից խորհրդոց։ Ախտից անյայտից եւ յայտնի եղելոց. (Շ. թղթ. եւ Շ. ատ.։)

Խոցուածս անյայտս։ Զպահեստ անյայտիցն արտաքս հանի. (Նար. ՟Ի՟Ա. ՟Կ՟Ե։)

Մարդիկ յայտնեացն են գիտակ, իսկ աստուած եւ անյայտիցն յայտնապէս տեսանօղ։ Անյայտիցն հաւաստի հաւատ յայտնիքս։ Փոխանակ անյայտ բարեաց զյայտնիս յանձն առնուլ չարիս. (Փիլ.։)


Աններելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

unpardonable;
intolerable.

NBHL (2)

Անանց եւ աններելի են ահեղ աղետիցն կսկիծն եւ մորմոքումն. (Եփր. քրզ.։)

Յոյժ աններելի դատապարտի քահանայն, որ ոչ սաստիցէ. (Մանդ. ի ցանկն.։)


Անշնորհ, աց

See full entry →

adj.

ill-favoured, disfigured, deformed;
ungracious, ungraceful, unpleasant;
unfortunate, unlucky;
ungrateful, unthankful.

NBHL (1)

Անհաւատից եւ անշնորհից եւ յոլով բանք խրատուց ոչինչ օգուտ գործեն. (Յճխ. ՟Դ։)


Անորիշ

See full entry →

adj.

inseparable, indivisible.

NBHL (1)

Անորիշ հպմամբ։ Անորիշ սրտիցս շնչով. (Նար. կուս. եւ Նար. յիշ.։)


Անուանակոչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

denomination;
nomenclature.

NBHL (1)

Զազիր եւ գարշ անուանակոչութիւն (պիղծ ախտից). (Բրս. թղթ.։)


Անութ, նթի, նթոյ, թոց

See full entry →

s.

arm-pit.

NBHL (1)

Հարկանէին զերկիւղս փայտիցն ի ներքոյ անթիցն. (Ղեւոնդ.։)


Անունակ

See full entry →

adj.

that does not contain, that has not;
poor, needy.

NBHL (1)

Անունակ գոլով իմաստից. (Շ. հրեշտ.։)


Անուշահոտ

See full entry →

adj.

sweet, odoriferous, delicate;
— առնել, to perfume, to scent.

NBHL (1)

Աղօթիցն անուշահոտից. (Երզն. լուս.։)


Անչարչարելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անչարչար.

NBHL (1)

ἁπαθής. impatibilis որ եւ ԱՆՉԱՐՉԱՐ. Անընդունակ չարչարանաց, եւ կրից, կամ ախտից. անայլայլելի. անախտ. անկրական.


Անպատիր

See full entry →

adj.

not deceitful, sincere;
that cannot be deceived.

NBHL (1)

Անպատիր արուեստից. (Նար. ղ։)


Անպատսպար

See full entry →

adj.

insupported, unprotected, abandoned.

NBHL (1)

ԱՆՊԱՏՍՊԱՐ ԱՆՊԱՏՍՊԱՐԱՆ. Ոյր չիք պատսպարօղ եւ պատսպարան, իբր հովանի կամ պատօղ ասպար. անօգնական. մերկ յամրութենէ. անմասն ի նպաստից եւ ի պաշտպանութենէ. թողեալ լքեալ. անմխիթար.


Անպատսպարան

See full entry →

cf. Անպատսպար.

NBHL (1)

ԱՆՊԱՏՍՊԱՐ ԱՆՊԱՏՍՊԱՐԱՆ. Ոյր չիք պատսպարօղ եւ պատսպարան, իբր հովանի կամ պատօղ ասպար. անօգնական. մերկ յամրութենէ. անմասն ի նպաստից եւ ի պաշտպանութենէ. թողեալ լքեալ. անմխիթար.


Անպարկեշտ, ից

See full entry →

adj. adv.

immodest, unchaste, indecent, bawdy, obscene;
dissolute, debauched;
—ս, indecently.

NBHL (2)

Քննին անպարկեշտիցն բանք. (Մանդ. ՟Գ։)

Զատանել ի մէջ սրբոց եւ պղծոց. եւ ի մէջ պարկեշտից եւ անպարկեշտից. (Ղեւտ. ՟Ժ. 10։)


Անպարտ, ից

See full entry →

adj.

unblamable, innocent;
not due;
— առնել՝ կացուցանել, to clear, to acquit.

NBHL (3)

Մինչեւ յե՞րբ զարիւն անպարտից հեղուս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)

Դնել նշան ի ճակատ անպարտիցն արանց. (Շ. հրեշտ.։)

Յայսմ անպարտ եւ անվանելի արուեստից լուծցին որոգայթքն. (Նար. ղ։)


Անջատ

See full entry →

adj.

separated, divided, disjoint.

NBHL (1)

Պատահմանց անջատից եւ անանջատից. (Յհ. կթ.։)


Անջրպետ, աց, ից

See full entry →

s.

intermedium, space, interval, interstice;
partition, boundary.

NBHL (1)

Բազում անջրպետից եւ պարսպաց պէտք են. (Ոսկ. եբր. ՟Է։)


Անջրպետեմ, եցի

See full entry →

va.

to separate, to cutoff, to shut out, to exclude.

NBHL (1)

Անջրպետեաց աստուած ի մէջ ջրոյն. եւ ի մէջ ջրոյն։ Անջրպետել կամէր ընդ նոսա եւ ընդ քաղաքն։ Անջրպետիցէ ձեզ վարագոյրն ի մէջ սրբութեանն, եւ ի մէջ սրբութեան սրբութեանցն։ Անջրպետել ի մէջ սրբութեանցն, եւ եւ ի մէջ պարսպացն յօրինուածոյ տաճարին։ Եւ ահա կառք հրեղէնք եւ երիվարք հրեղէնք, եւ անջրպետեցին ի մէջ երկոցունց. (Ծն. ՟Ա. 7։ ՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 36։ Ել. ՟Ի՟Զ. 33։ Եզեկ. ՟Խ՟Բ. 20։ ՟Դ. Թագ. ՟Բ. 11։)


Անսայթաքելի

See full entry →

cf. Անսայթաք.

NBHL (1)

Անսայթաքելի ոտիցն հետովք։ Անսայթաքելի խօսողութիւն։ Անսայթաքելի քարոզչիս. (Նար. առաք. եւ Նար. ՟Ժ՟Ը. եւ Նար. յիշ.։)


Անսաստեմ, եցի

See full entry →

vn.

to disobey, to resist, to be refractory.

NBHL (1)

Ոչ զի անսաստիցեմ տեառն հրամանաց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 7։)


Անխիղճ

See full entry →

adj.

not scrupulous;
unexceptionable.

NBHL (1)

Անխեղճ եւ բարի կամօք հաստատիցիմք. (Բրս. հց.։)


Անխոնաւ

See full entry →

adj.

unmoist, dry.

NBHL (1)

Երկիր ծարաւուտ զանխոնաւն ի մարմնոյ ախտից նշանակէ. (ՃՃ.։ եւ Կանոն.։)


Անխորշ

See full entry →

adj.

without a bay.

NBHL (1)

Մի՛ անխորշք եւ առանց երկիւղի առ այս մատիցուք. (Խոսր.։)


Անխտրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

indifference;
indiscretion.

NBHL (1)

Կործանեսցին յանխտրութիւն մեղաց։ Անխտրութեամբ ախտիցն. (Լմբ. սղ.։)


Անխրատ, ից

See full entry →

adj.

undisciplined, irregular, licentious, incorrigible.

NBHL (3)

Անխրա՛տք դի՛ք ի սիրտս ձեր։ Ոչ սիրէ անխրատն զյանդիմանիչ իւր։ Բերան անխրատից տեղեկանայ չարեաց։ Ոչ ուրախ լինի հայր ի վերայ որդւոց անխրատի։ Անխրատից պատահէ մահ։ Անձինք անխրատք մոլորեցան։ Ազգք անխրատք։ Պատրաստին անխրատից տանջանք։ Ի տուժել անխրատի եւ այն։

Յաղագս անխրատիցն եւ ծուլիցն. (Շ. ընդհ.։)

Յանխրատիցն պատուհասէ. (Լմբ. սղ.։)


Անխրատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

indocility;
irregularity, licentiousness;
incorrigibleness.

NBHL (1)

Անխրատութիւն՝ ամենայն ախտից մայր է. (Եւագր. ՟Թ։)


Անծուփ

See full entry →

adj.

not agitated by the waves, calm, peaceable.

NBHL (1)

Յանծուփ նաւահանգստի նստիցիմք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։)


Անկատարած

See full entry →

adj.

infinite, endless.

NBHL (1)

Ծածկել ոտիցն՝ զանկատարածին նշանակէ. (Շ. հրեշտ.։)