Definitions containing the research տից : 3068 Results

Անկարօտ

See full entry →

adj.

not indigent, not in want.

NBHL (3)

Անկարօտ զրկօղ։ Անկարօտիցն հանգունաւոր (իբր անկարիք). (Նար. ՟Խ՟Ը. եւ Մծբ.։)

Փարթամաց անկարօտից. (Մխ. դտ.։)

Ընդ անկարօտիցն կոչնոց զի՞նչ շահիցիս. (Մանդ. ՟Զ։)


Անկիրթ

See full entry →

adj.

uncultivated, uncivilised, unpolished;
indocile, untractable.

NBHL (1)

Որք անկիրթ են իմաստից. (Լմբ. պտրգ.։)


Անկուած, ոց

See full entry →

s.

weaving, texture;
weft.

NBHL (1)

Զի մի՛ երբէք կակղացեալք ախտիցն՝ ի ներքս անկուածովքն հովտանայցեմք. (Նիւս. երգ.։)


Անկռուելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

impregnable;
invincible.

NBHL (1)

Կամ անըմբռնելի, անմերձ. ուր չիք կռիւ ձեռին կամ կռուան ոտից. որուն չըլլար դպչիլ. տօգանըլմազ. դութուլմազ.


Անհաղորդական, ի, աց

See full entry →

adj.

incommunicable.

NBHL (1)

Զանհաղորդական անունն (Աստուծոյ՝) քարանց եւ փայտից եդին. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 21։)


Անհամանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow insipid, to be nauseous, to be disgustful.

NBHL (1)

Նորին աղագաւ անհամացաք, եւ կոխան ոչ միայն մարդկան եղաք, այլ եւ զանազան ախտից. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)


Անհամեստ

See full entry →

adj.

immodest, unchaste, obsccene.

NBHL (1)

Ազգ կանանց անհամեստից. (Մանդ. ՟Թ։)


Անհանգիստ

See full entry →

adj. adv.

restless, fretful, agitated;
turbulent, unquiet, tumultuous;
incessantly, always;
— կալ, to fret, to be agitated, to fidget;
— առնել, to fret, to agitate.

NBHL (1)

Անհանգիստ աղօթիցդ։ Անհանգստից վանք (որ եւ Ակումիտաց). (Վրք. հց.։)


Անհաշտ

See full entry →

adj.

implacable, irreconcilable.

NBHL (1)

Գուցէ հաշտիցի որդին ընդ հօր իւրում, եւ նմա անհաշտ (այս ինքն անաջող) լիցի մեքենայքն. (Կիւրղ. թագ.։)


Անհաս, ից

See full entry →

adj.

imperceptible, incomprehensible, inconceivable;
unripe.

NBHL (1)

Անհաս իմաստից թեւոց։ Փառաց անհասից։ Ընդ հօր անհասի։ Զանհասն հրեղինաց. (Նար.։)


Անհասանելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անհաս.

NBHL (1)

Սեւեռք ոտից անհասանելւոյն։ Խորհուրդ անհասանելի։ Զանհասանելին իշխանականս իմացման. (Նար.։)


Անհաստատ

See full entry →

adj.

inconstant, changeable, variable, alterable;
fragile.

NBHL (1)

Անհաստատիցն ոգիք. (Փիլ. լին.։)


Անհատ, ից

See full entry →

adj. s.

undivided, indivisible, inseparable;
incessant, continual;
individual, one, atom.

NBHL (1)

Ո՛չ է կարողութիւն զքտնիօնութիւն անհատիցն գիտել, այլ զբնութիւն։ Ի տեսակէ յանհատս, որպէս զհանուր մարդ բաժանեմք ի Սոկրատէս, ի Պղատոն, Յալկիպիադ, եւ յիւրաքանչիւր յանհատս. (Սահմ. ՟Է. ՟Ժ՟Ը. եւ այլն։)


Անհարց

See full entry →

adj. adv.

without asking.

NBHL (1)

Որոց ելք՝ անհարց զոք՝ նորա (պերոզի) իմաստիցն, եւ այլն. (Փարպ.։)


Անհաւատ, ից

See full entry →

adj.

incredulous, unbelieving, infidel, irreligious;
incredible;
— լինել, to disbelieve.

NBHL (2)

Ազգ անհաւատ։ Ընդ անհաւատս դիցէ։ Մի՛ լինիր անհաւատ, այլ հաւատացեալ։ Անհաւատ արամբն։ Անհաւատ կնաւն։ Լեզուք՝ նշանակի վասն են, ոչ հաւատացելոց, այլ՝ անհաւատից։ Զի՞նչ բաժին կայ հաւատացելոյն ընդ անհաւատին. եւ այլն։ (Որպէս եւ Ես. ՟Ժ՟Է. 10.)

Սպառնասցի անհաւատիցն. (Ես. ՟Կ՟Զ. 14։)


Անհետ

See full entry →

adj.

without vestige, untraced;
— առնել, to annihilate;
— լինել, to be annihilated.

NBHL (1)

Եղիցին գերեզմանք մեր անհետ ի ներքոյ ոտից նոցա. (Լաստ.։)


Անհետազօտելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անհետազօտ.

NBHL (1)

Առ խուզմունս իմաստիցն խորս, որ անհետազօտելիք ասացան ի վսեմամիտ գերահրաշիցն. (Նանայ. յռջբ։)


Անհիւթ

See full entry →

adj.

sapless, marrowless;
incorporeal, immaterial, spiritual.

NBHL (1)

Մտօք անարատ էր, եւ մարմնով ի հիւթից ախտից անհիւթ. (Լմբ. էր ընդ եղբ.։)


Անհնարաւոր

See full entry →

adj.

impossible imaginary;
excessive, violent.

NBHL (1)

Զանհնարաւորսն ինձ համարեալս՝ ցուցանել զդոյն ինձ դիւրինս։ Որ եւ մտաց է անհնարաւոր։ Հարուածք անհնարաւորք։ Անհնարաւոր ախտիցն։ Անհնարաւոր դառնութիւն մաղձի. (Նար.։)


Այծի, ծւոյ, ծիք, ծեաց

See full entry →

s.

goat, she-goat.

NBHL (1)

Ոչխար կատարեալ՝ յօգեաց եւ յայծեաց առնուցուք։ Եթէ յայծեաց իցէ պատարագն։ Զամենայն զճարպ զայծեաց մի՛ ուտիցէք։ Նոխազ յայծեաց։ Սալ մի յայծեաց։ Իբրեւ զխոյս այծեօք հանդերձ։ Մեկնեսցէ զօգիս յայծեաց։ Զայծիսն ի ձախմէ. եւ այլն։


Այծեամն, եման, եմանց

See full entry →

s.

wild goat;
roe;
buck, hart;
deer.

NBHL (1)

Իբրեւ զայծեամն եւ զեղջերու։ Որպէս ուտիցի այծեամն եւ եղջերու։ Ասայէլ էր թեթեւ ոտիւք իբրեւ զմի յայծեմանց ի դաշտի։ Թեթեւագոյնք ոտիւք իբրեւ զայծեմունս ի վերայ լերանց։ Նման է եղբօրորդին իմ այծեման, կամ որթուց եղանց։ Իբրեւ զերկու ուլս երկուորիս այծեման։ Իբրեւ զայծեամն փախուցեալ. եւ այլն։


Այծերամակ, աց

See full entry →

s.

flock of goats.

NBHL (1)

Այծերամակս, եւ անգեայս, եւ հօտս։ Հօտից, եւ անգէոց, եւ այծերամակաց. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։)


Այն, այնր, այնորիկ, այնու, այնուիկ

See full entry →

pron.

that, it, the.

NBHL (2)

Զկիրճս մտից տեղւոյն այնմ։ Յարմէնէն յայնմիկ կոչեցելոյ. (Յհ. կթ.։)

Եղբայր ընդ եղբօր դատի, եւ զայն (յն. եւ այս)՛ի մէջ անհաւատից. (՟Ա. Կոր.։ ՟Զ. 6։)


Այնքան, ոյ

See full entry →

cf. Այնչափ.

NBHL (1)

Որքան վիրացն հարուածք անբժշկականք, այնքանեօք չափովք կրկին առ սմին եւ իմաստք արուեստից բարձրեալ բժշկիդ. (Նար. ՟Թ։)


Այպնակատակ գուսան

See full entry →

s.

mime, buffoon.

NBHL (1)

Երթեալ նստիցիմք այպնակատակն գուսանացն լսելոյ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Այսահարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the state of a demoniac or of a person possessed with a devil;
madness, frenzy, fury, franticness.

NBHL (1)

Նեղեալք յախտից կամ յայսահարութենէ. (Շ. բարձր.։)


Այտ, ի, ից

See full entry →

s.

cheek;
համբուրել զայտս, to embrace, to kiss the cheek.

NBHL (3)

ԱՅՏ մանաւանդ ԱՅՏՔ. Որպէս թէ այտուցեալ կամ ի յայտք եկեալ մասն երեսաց. որ եւ ԹՈՒՐԾ. որպէս եւ երես՝ իբրեւ երեւեալ. Փափուկ մասն ծնօտից դիմաց՝ ի գոյն խնձորոյ կամ դեղձի, որոյ ներքին կողմն ասի թուռ. երես, թուշ. եանագ. ավուրտ. μῆλον (որ եւ խնձոր). παρεί. mala, gena, maxilla

Ջախջախեալ մանրեցաւ ոսկերք այտիցն. (Ճ. ՟Ա.։)

Պայծառանայ դէմքն գունովն, սկսանի մորուսն ի վերայ այտիցն բողբոջել. (Լմբ. սղ.։)


Այցելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

visit;
visitation;
search;
inspection;
examine.

NBHL (1)

Այցելութեանց բարեզգստից դիտողութեանց։ Ընծայեալ մատուցաւ վիճակն այցելութեան, ի պարկեշտ պատիւ եպիսկոպոսութեան. (Նար. ՟Գ. եւ Նար. խչ.։)


Անագորոյն

See full entry →

adj.

perfidious, disloyal, traitorous, treacherous, treasonable, faithless;
cruel, ferocious, inhuman, barbarous.

NBHL (1)

Յիմար ոք իցէ, եւ անագորոյն։ Յանագորոյն կարծեաց անտի երկնչէր։ Ի բաց բառնալ զանագորոյն կամսն։ Անագորոյն ախտիցն։ Ոչ գոյ ինչ անմտագոյն քան զնոսա, եւ անագորոյն. (Ոսկ. յհ.։)


Անազգի, զգւոյ, ազգեաց

See full entry →

adj.

ignoble, vulgar, of low extraction, of mean birth.

NBHL (1)

Անազգիքն փառաւորեցան, եւ արհամարհեալքն պատուեցան։ Նուաստից, բարձրագունից. բարետոհմից, անազգեաց. (Ածաբ. կարկտ. եւ Ածաբ. մկրտ.։)


Անախտ

See full entry →

adj.

not subject to diseases or passions;
innocent, pure.

NBHL (1)

ἁπαθής. illaesus Ազատ յախտից ցաւոց կամ կրից.


Անախտաբար

See full entry →

adv.

without vices or passions, honestly, innocently.

NBHL (1)

ἁπαθῶς. sine passione, sine affectu Առանց ախտից ցաւոց կամ կրից. եւ անապականաբար.


Անախտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

apathy, dispassion;
integrity, purity;
good constitution, health.

NBHL (2)

ἁπάθεια. adfectuum vacuitas, sanitas, integritas Անախտ վիճակ. ազատութիւն յախտից հոգւոյ կամ մարմնոյ. ամբծութիւն. անարատութիւն. որ եւ ԱՆԱԽՏԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ. ԱՆԱԽՏԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ. ախտ մը չունենալը.

Փոխադրութեան էաք կարօտ ըստ ախտից, զի զայսոսիկ յանախտութիւն փոխեալ կացուսցէ. (Աթ. ՟Գ։)


Անակնկալ

See full entry →

adj.

hopeless, despondent, desperate;
unexpected, unforeseen, unlooked-for, sudden.

NBHL (1)

Անակնկալ աղիտից հանդիպեցաւ անձն իմ. (Պիտ.։)


Անամօթիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Անամօթանամ.

NBHL (1)

Անամօթել յայնպիսի իրս։ Յէ՞ր վերայ այնչափ անամօթեալ ժխտիցիս. (Ոսկ. մտթ. եւ Եբր.։)


Անանջատ

See full entry →

adj.

inseparable, indivisible.

NBHL (2)

Անանջատիցն ոմանց ելոց ըստ ինքեանց, եւ ոմանց ըստ պատահման. (Պորփ.։)

Պատահմանց անջատից եւ անանջատից. (Յհ. կթ.։)


Անաշխատ

See full entry →

adj. adv.

unfatigued, fresh;
easy, not difficult;
easily, without fatigue or trouble.

NBHL (1)

Աղաչէր հանգչել անաշխատիցն, որպէս աշխատելոցն. (Սարկ. հանգ.։)


Անապատ, աց, ից

See full entry →

s. adj.

desert, hermitage, solitude;
solitary, uninhabited lonely, unfrequented.

NBHL (1)

Լերանց եւ անապատից պարապէին. (Յհ. կթ.։)


Անապատանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become a desert, to be deserted;
to fall, to decay.

NBHL (2)

Պարարեցաւ սրտից երկիրս մսեղէն՝ անապատացեալ մարդկան. (Ագաթ.։)

Անապատացեալք յախտից. (Փիլ. այլաբ.։)


Անապատասէր

See full entry →

adj.

loving solitude, or retired situations, retired, solitary.

NBHL (1)

Անապատասէր, որ յախտից եւ ի չարութեանց ի բաց խուսէ, (ա՛յլ ձ. անապատ ասէ)։ Զտատրակն, քանզի անապատասէր է կենդանիդ. (Փիլ. լին.։)


Անարգելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

freedom, state of any thing free from obstacle or hinderance.

NBHL (1)

Ախտից անարգելութիւն, եւ առ հեշտութիւնսն անչափութիւն. (Նիւս. կուս.։)


Անարուեստ, ից

See full entry →

adj.

of no trade, or profession;
artless;
guileless;
immaterial, simple, natural;
rough, rude.

NBHL (2)

Արուեստաւորաց եւ անարուեստից. (Խոսր.։)

Անարուեստից գործաւորաց, եւ ընտրելոց յամենայն արուեստաւոր գործաւորաց. (Խոր. ՟Ա. 15. եւ ՟Բ. 24։)


Անարուեստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

simplicity;
rudeness.

NBHL (1)

Ի միջասահմանի կալով (մարդոյն) արուեստից միանգամայն եւ անարուեստութեանց. (Պիտ.։)


Անաւարտ

See full entry →

adj.

infinite, interminable, endless, continual, perpetual;
not finished.

NBHL (1)

Որ աւարտուն, եւ որ անաւարտ։ Աւարտնոց եւ անաւարտից։ Աւարտեալն եւ անաւարտն՝ ստորոգականացն միայն գոյ հաւաքաբանութեանց։ Այսոքիկ ամենեքեան անաւարտք են հաւաքաբանութիւնք. (Անյաղթ ի ԺԴ. գլ. Արիստ.։ Իսկ անդ.)


Անբան, ից

See full entry →

adj. s.

irrational;
dumb;
animal;
blockhead.

NBHL (1)

Ի հովուական ցպոյ եւ ի մաճակալութեան գործոյ, եւ յայլոց անբան արհեստից. (Լմբ. պտրգ.։)


Անբժշկական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Անբժշկելի.

NBHL (1)

Յանբժշկական ցաւս սրտից։ Հանգոյն փայտի անբժշկականի. (Երեմ. ՟Ը. 18։ Յոբ. ԻԴ. 2։)


Անբնական, ի, աց

See full entry →

adj.

artificial, unnatural.

NBHL (1)

Անբնական մահ հոգւոյ (մեղքն)։ Յանբնականացն ախտից բժշկել. (Շ. ամենայն չար. եւ Շ. ընդհ.։)


Անբովանդակելի, լւոյ

See full entry →

adj.

cf. Անբովանդակ.

NBHL (1)

Անբովանդակելի է ըստ մասինն տարբերութիւն (անհատից)։ Անբովանդակելի է ուրեմն եւ պատշաճ նախախնամութեան նոցա բան. իսկ եթէ անբովանդակելի, (ապա) եւ անգիտելի մեզ. (Նիւս. բն.։)


Անգամագիւտ

See full entry →

adj.

unsuccessful, unsatisfied.

NBHL (1)

ԱՆԳԱՄԱԳԻՏ ԱՆԳԱՄԱԳԻՒՏ. Ուր չիցէ մարթ գամագիտ լինել, կամ կռիւ ոտից գտանել. անըմբռնելի. անձեռնհաս.


Անգէտ

See full entry →

adj.

ignorant, unlearned, stupid, awkward;
յանգէտս, ignorantly, inadvertently;
at all events, at all hazards;
յանգէտս լինել, to connive, to dissemble.

NBHL (2)

Պատկերք ոմանց անգիտից՝ իմաստնոց նախադասեալ մեծարեցան. (Սարկ. հանգ.։)

Անգիտիցն չափոց չարութեան գործոց. (Նար. Ի։)