Definitions containing the research տից : 3068 Results

Շառաչուկ

See full entry →

s.

cf. Շաչիւն;
cf. Թնդիւն;
tinsel.

NBHL (1)

Շառաչիւն (յն. ձգումն) նետից։ Զշառաչիւն զերիվարացն։ Նոր անձրեւօք կարկտի, եւ անհրաժեշտ շառաչմամբք (յն. ջաղբիւք) հալածեալք. (՟Բ. Մակ. ՟Ե. 5։ ՟Ա. ՟Գ. ՟Զ. 41։ Իմ. ՟Ժ՟Զ. 16։)


Շառաչումն, ման

See full entry →

s.

cf. Շաչիւն;
cf. Թնդիւն.

NBHL (1)

Շառաչիւն (յն. ձգումն) նետից։ Զշառաչիւն զերիվարացն։ Նոր անձրեւօք կարկտի, եւ անհրաժեշտ շառաչմամբք (յն. ջաղբիւք) հալածեալք. (՟Բ. Մակ. ՟Ե. 5։ ՟Ա. ՟Գ. ՟Զ. 41։ Իմ. ՟Ժ՟Զ. 16։)


Շառաւիղ, աց

See full entry →

s. fig. geom.

shoot, sprout, twig, sucker, sprig;
offspring, scion, sons, descendants, posterity;
beam of light, gleam, ray;
branch, part, member of body;
cf. Ճառագայթ;
— արմատոյ, root-tips;
— անուոյ, spoke of wheel;
— օրհնութեան, blessed offspring;
— դառնութեան, accursed progeny.

NBHL (1)

Կինք ոտից նորա, այսինքն շառաւիղ ծնկեաց նորա. (Վանակ. յոբ.։)


Շար, ից

See full entry →

s.

string, file, line, range, row, rank, order, long string, concatenation, chain, series, suite, train;
multitude, great number;
composition;
—ք մարգարտաց, string of pearls;
ոսկի —, gold chain;
—ք լերանց, mountain-chain;
— ճանճից, swarm or lot of flies;
— մրջմանց, swarm of ants;
anthill;
— շանց, pack, number of dogs;
— ազգաբանութեան, genealogy;
ի —ի հարկանել, to register, to record, to set or write down;
ի —ի արկանել, to string, to range, to rank;
ի — արկեալ թուել, to enumerate, to number, to count;
ի միում —ի հարեալ ընդ մի համարել, to be enumerated in the same series;
յանտեղեաց —ին է այս, it is very far from the purpose.

NBHL (1)

Իբրեւ շար ինչ յեռեալ պատիցէք զոգւովք։ Իբրեւ շար իմն ոսկի տողեալ միըսամիոջէ զպատուիրանսն։ Իբրեւ զշար ոսկի է. զի եթէ զառաջնոյն բուռն հարկանիցես, ամենայնն զկնի գայ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 5. 15։ Եբր. ՟Թ։)


Շարաւ, ոյ

See full entry →

s.

pus, matter, ichor, sanies, purulence;
rottenness;
stench, stink;
— առնուլ;
to effervesce, to swell, to become inflamed.

NBHL (1)

Ի ճենճե՞րս զոհից, եւ ի շարաւս աղտեղի՞ս մրճոտիցիք. (Եղիշ. ՟Գ։)


Շարաւանդ, ի

See full entry →

cf. Շարաւանդն.

NBHL (1)

Կաշառ՝ շարաւանդ ոտից. (Վրդն. ել.։)


Շարժութիւն, ութեան

See full entry →

s.

mobility;
motion.

NBHL (1)

Շարժութիւն լեզուի, կամ ախտից, կամ դիւաց. (Նար. ՟Ժ՟Բ. ՟Ի՟Բ։ Սկեւռ. աղ.։ Երզն. մտթ.։)


Շեղ, ոյ, ի

See full entry →

adj. adv.

oblique, in bias, aslant, diagonal;
առ ի —, առ —, slopingly, overthwart, slanting, aslope;
obliquely;
cf. Շեղապէս.

NBHL (1)

ՇԻՂ որ եւ ՇԻՒՂ ՇԵՂ. κάρφος festuca. Լծ. Ծիղ. ծեղ. ճիւղ, նուրբ եւ բարակ մասն ոստոց, եւ ծղօտից՝ եղեգանց՝ փայտից. ունգ. մղեղ. շուղ, ծիլ, ծեղ.


Շեղջակուտեմ, եցի

See full entry →

va.

to collect, gather or heap together, to heap up, to amass, to pile up, to accumulate, to hoard;
—կուտեալ մեղօք, laden with sins.

NBHL (1)

Զնիւթսն զաւելաստացութեանն իբրեւ զաւաղ եւ կամ իբրեւ զփոշի շեղջակուտիցէ. (Նիւս. երգ.։)


Շերտեմ, եցի

See full entry →

va. med.

to bark in strips, to streak, to stripe;
to scarify;
to cup.

NBHL (1)

Զգաւազանսն շերտեալ արկանէր յաւազանսն. իբր զի ոչխարացն տեսեալ ի ջուրսն, ի գաւազանացն շերտից (այսինքն շերտելոց կամ շերտուածոց) խորհրդեամբ յղացեալ ծնանէին խայտախարիք. (Շ. բարձր.։)


Շիկնեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Շիկնիմ.

NBHL (1)

Յուդա ոչ շիկնեաց՝ ի լուացումն ոտից ընդ մետասանիցն գալ. (Շ. ՟ա. պետ. ՟Ծ՟Է։)


Շիղ, շղի, շղոյ, շղից

See full entry →

s.

fescue, mote;
bit or slip of straw;
little branch.

NBHL (1)

ՇԻՂ որ եւ ՇԻՒՂ ՇԵՂ. κάρφος festuca. Լծ. Ծիղ. ծեղ. ճիւղ, նուրբ եւ բարակ մասն ոստոց, եւ ծղօտից՝ եղեգանց՝ փայտից. ունգ. մղեղ. շուղ, ծիլ, ծեղ.


Շինողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

art of building, architecture.

NBHL (1)

Ցուցան հանգամանք օգտիցն շինողութեան. (Սեբեր. ՟Է։)


Շկահ

See full entry →

s.

cf. Շկահիւն;
arrow-head.

NBHL (1)

Նետից շկահքն երկսայրիք զանբաւս սատակեն. (Պիտ. հը. ըստ Լեհ.) որ եւ մեկնէ՝ Սլաք ձեռամբ ձգելի։


Շկահիւն

See full entry →

s.

shrill or loud humming noise, hissing, whizzling;
clack;
— զինուց, clashing, clash;
cf. Թնդիւն.

NBHL (2)

Շկահելն, հնչիւն անշունչ իրաց, որպէս աղեղանց լարելոց, նետից ձգելոց, եւ այլն. որ եւ ՇԿԱՀ. շըգ, շագ, շրագ, շըգըր ղըգըր՝ ձան հանելն.

Անդ էր լսել թնդիւն վահանաց, շկահիւն զաղեղանց, շողիւն սուսերաց, շառաչիւն նետից. (՟Բ. Մակ. ՟Ե. 3. (յն. ըստ իմաստից)։)


Շղաշ, ից

See full entry →

cf. Շղարշ.

NBHL (1)

Բազում եւ երեւելի զգեստս արքունական՝ ոսկէճամուկս, եւ շղարշատեռն հրաշանկարս։ Շղարշատեռ վառիւք զնա զարդարեալ։ Ի շղարշատեռն յառագաստից զնա պճնեալ պայծառացուցանէր. (Յհ. կթ.։)


Շղաշատեռ

See full entry →

cf. Շղարշ.

NBHL (1)

Բազում եւ երեւելի զգեստս արքունական՝ ոսկէճամուկս, եւ շղարշատեռն հրաշանկարս։ Շղարշատեռ վառիւք զնա զարդարեալ։ Ի շղարշատեռն յառագաստից զնա պճնեալ պայծառացուցանէր. (Յհ. կթ.։)


Շղարշ, ից

See full entry →

s.

very transparent veil, gauze;
crape.

NBHL (1)

Բազում եւ երեւելի զգեստս արքունական՝ ոսկէճամուկս, եւ շղարշատեռն հրաշանկարս։ Շղարշատեռ վառիւք զնա զարդարեալ։ Ի շղարշատեռն յառագաստից զնա պճնեալ պայծառացուցանէր. (Յհ. կթ.։)


Շղթայագործ, աց

See full entry →

adj. s.

of chain mail, made of rings run one into another;
chain-shaped, chained;
chain-maker.

NBHL (1)

Զիա՛րդ ամբողջ պահի կարգաւորութեամբն իբրեւ ի շղթայագործի իմիք իմաստիցս յարմարումն. (Նիւս. երգ.։)


Շղուաբարոյ

See full entry →

cf. Շողոմարար.

NBHL (1)

Թեթեւամիտ եւ շուաղաբարոյ ազգն անհամեստից կանանց. (ա՛յլ ձ. շեղաբարոյ)։ Շուաբարոյ զոշոտութեամբ հաշեն եւ մաշեն զամուսինս իւրեանց ի կարծիս պոռնկութեան. (Մանդ. ՟Ժ՟Է. ՟Ի՟Ա։)


Շնորհաբաշխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

distribution of favours;
gift of grace.

NBHL (1)

Հոգիս այս սուրբ զօրացուցանէ զձեռս քահանայապետից ի շնորհաբաշխութիւն, քահանայից ի նուիրագործութիւն. (Լմբ. ստիպ.։)


Շտապեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Շտապեցուցանեմ.

NBHL (1)

Յոյժ շտապէ զիս երկունք աղիտից. (Պիտ.։)


Շտապեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to hasten, to press, to urge, to hurry, to precipitate.

NBHL (1)

Յոյժ շտապէ զիս երկունք աղիտից. (Պիտ.։)


Շրուանդ

See full entry →

s.

grape-stalk.

NBHL (1)

Ողկոյզ խաղողոյ թօթափեալ ի հատից.


Շրջան, աց

See full entry →

s.

turn, gyre, turning, circuit, revolution, circumvolution, circulation, conversion;
course, cycle, period, circle, round;
turning, wheeling, winding;
sinuosity;
change, vicissitude;
— մեծ, period or cycle of five hundred and thirty-two years;
—ք ջուրց, whirlpool, vortex;
— զօրաց, evolution;
— առնուլ, to turn, to make or take a turn, to turn or whirl round and round, cf. Շրջաբերիմ, cf. Պտուտեմ;
to circulate, to revolve, to move;
to spin round upon one leg.

NBHL (1)

Գիտիցե՞ս զշրջանս երկնից (կամ զշրջանակս). (Յոբ. ՟Լ՟Ը. 33։)


Շրջանակ, աց

See full entry →

s. ast. adv.

circle, hoop;
border, contour, outline, circumference;
frame, frame-work, sash;
enchasing;
turn, circuit, ring;
cycle;
—ք երկնից, the spheres;
— կենդանական, the zodiac;
բեւեռային —, polar circle;
—ք ապարանից, gallery, terrace, promenade;
սիւնք —օք or —աւ, peristyle;
—աւ, in a circle, in a ring, circularly, cf. Շուրջանակի.

NBHL (1)

Գիտիցե՞ս զշրջանակս (կամ զշրջանս) երկնից. (Յոբ. ՟Լ՟Ը. 33։)


Շփեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to rub, to scour;
to impute, to ascribe, to attribute, to accuse of, to charge with;
— ընդ ափ, to rub out in the hand.

NBHL (1)

Շփիցի ընդ այնոցիկ՝ որ տղմովն իցեն շաղախեալք։ Աղտեղացուցանել զմաքրութիւն, շփելով ընդ ախտս աշխարհիս։ Ոչ շփեցաւ ի նմա տեսակ ինչ ախտից։ Ոչ կարէ շփել զպատուական ակամբք. (Մանդ. ՟Ի։ Լմբ. սղ.։ Ի գիրս խոսր.։ Գէ. ես.։ Սկեւռ. աղ.։)


Շքեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

splendour, magnificence, pomp, sumptuousness, majesty;
glory, honour, celebrity;
beauty, elegance, comeliness;
solemnity.

NBHL (1)

Տալ նոցա իմաստիցն գեղ, եւ շքեղութիւն. (Լմբ. սղ։)


Շօշափութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Շօշափումն.

NBHL (1)

Ո՞ւր է շօշափութիւն ձեռաց ձերոց. ո՞ւր են ենթացք ոտից ձերոց. (Ճ. Ը։)


Շօշափումն, ման

See full entry →

s.

touch, feeling, taction, handling, contact, grazing;
կէտ շօշափման, point of contact.

NBHL (1)

Ո՞ւր է շօշափութիւն ձեռաց ձերոց. ո՞ւր են ենթացք ոտից ձերոց. Ճ. Ը։


Ոգեկործան

See full entry →

adj.

souldestroying;
broken in spirit, disheartened, disconsolate, despairing.

NBHL (1)

Մերկ եւ թափուր (եւ) ոգեկործան՝ միայն զմարդասիրութեան ոտիցդ կախիմ. (Լմբ. պտրգ.։)


Ոգեկորոյս

See full entry →

cf. Հոգեկորոյս.

NBHL (1)

Մի ոք մօտիցի առ ոգէկորոյս մանիքեցիքն։ Ոմանք զսատանայ իսկ իշխեցին առնել հայր՝ զոգեկորոյսն զապականիչն. (Կոչ. ՟Զ. ՟Ե։)


Ոգեմ, եցի

See full entry →

vn.

to utter, to pronounce, to say;
to sing.

NBHL (1)

Զայն՝ որ ինչ ճշմարտիցն հակակային՝ ոգելով, սուտք եւ անիմայք եղեն. (Պղատ. տիմ.։)


Ոլորտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be circumscribed, bounded, limited.

NBHL (1)

Լեառնն՝ ոլորտացեալ եւ ի մշակականն եւ ի զինուորութեանն եւ ի նաւաստութեանն ամենավայելուչ արհեստից. (Պիտ.։)


Ոլոք, աց

See full entry →

s.

fibula, perone, shinbone.

NBHL (3)

ՈԼՈՔ կամ ՈԼՈԳ ռմկ. ոլոքներ. ἵσχιον ilium σκέλος tibia, crus. Սրունք եւ կարթք ոտից՝ ի ծնգաց ցկրնկունս. ոտից ճղերը, ճիվերը. cf. Կրուկ, եւ Խոտուցք.

Բերել կոճեղս փայտից, եւ առնել ըստ ոլոքի խոտցաց ոտից նորա. (Ագաթ.։)

Յորժամ խօթանամք ինչ ի յոլոքոց, սակաւս շարժեմք զնա ի գնալ։ Կօշիկք՝ ոտից են պահապան. իսկ հանգրիճելն (զմէջս գօտեաւ, որով ամփոփի զգեստն ի վեր), մատուցանէ ոլոքոցն զդիւրաւ շարժմունս. (Փիլ. ել. ՟Ա. 19։)


Ողնափայտ, ից

See full entry →

s. fig.

keel, ship's bottom;
ship;
Holy Cross.

NBHL (1)

Որով վարիլ նաւակառուցացն առ ներքին մասունս նաւացն եւ ողնափայտիցն հարկաւոր է. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Ողողանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to weep bitterly, to shed a shower of tears;
to scream, to screech, to shriek.

NBHL (1)

Զահեղ զկործանումն իմ կոծել, եւ վասն աղետից տանջանացն ողողանալ դառնապէս։ Մեղմով ընդ միտս եւ առ ծունր լալ, ողողանալ, դառն արտասուս արկանել. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Գ։ (յն. ըստ իմաստից։))


Ողողիչ

See full entry →

adj.

inundating;
bathing, immersing.

NBHL (1)

Անիմաստիցն այրիչ վտակքն (հրեղէնք), եւ ողողիչք եւ հրդեհիչք։ Ընկեցեալ ի վտակն վայրկենական ողողիչ. (Ագաթ.։ Նար. ՟Ծ՟Դ։)


Ողոմպիական, ի, աց

See full entry →

adj.

olympic.

NBHL (1)

Ոչ ոստք ձիթենեաց ողոմպիական։ Ոչ պսակ ձիթենւոյ ողոմպիական (կամ ողոմբիական) մարտից յաղթանակ։ Ոչ ոստ ձիթենւոյ ոլոմպիականս մատուցանեմ. (Ածաբ. կիպր.։ Խոր. հռիփս.։ Թէոդոր. խչ.։)


Ողորկ, ի, ից

See full entry →

adj. fig.

sleek, glossy, smooth, terse, polished;
level, plane;
refined, sweet, affable, agreeable;
artful, cunning, crafty;
elegant, polite.

NBHL (1)

Անդայտն՝ եւ հոծն, եւ խոշորն՝ եւ ողորկն։ Ողորկն՝ վասն դէպուղիղ մասնկացն գոլ։ Սեռ է ողորկից ըստ շօշափման։ Ի ձեռն կակղոցն եւ խստից, եւ խոշորիցն եւ ողորկից. (Արիստ. որակ.։ Նիւս. բն. ՟Ը։ Փիլ. իմաստն.։)


Շնչական, ի, աց

See full entry →

adj.

respiratory;
cf. Շնչաւոր.

NBHL (1)

Յերեւելի սխալանաց մաքրիլ եւ յաներեւոյթ շնչական ախտից. (Ոսկիփոր.։)


Շնչիւն

See full entry →

s.

blowing, whistling;
hissing, hiss.

NBHL (1)

Զի թէ քննիչ է սրտից, ո՛չ որ ի նմանէ շնչիւն յառաջ գայ, ծածկի ի նմանէ. (Լմբ. իմ.։)


Շոր, ից

See full entry →

s.

cloth;
vest, dress.

NBHL (1)

Արարին ամենեքեան (զձեւ խաչի ի դրօշ) որք ի շորից, եւ որք ի փայտից։ Առի զդաստառակս, եւ ասեմ, ուստի իցէ այս ազնիւ շորս. (Հ. յնվր. ՟Բ.։ Հ. ապր. ՟Գ.։)


Շուայտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to give oneself up to debauchery, to eat and drink to excess, to guzzle, to gormandize, to live in gross debauchery.

NBHL (1)

Շուայտիցի՝ իբրեւ զարջ։ Արբենամք եւ շուայտիմք. Շուայտել եւեթ, եւ արբենալ ածես զմտաւ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4. 10։ Ոսկ. ՟ա. թես.։)


Շուն, շանց

See full entry →

s. fig. ast.

dog;
adulterer or adulteress;
Canis Major;
cf. Շնիկ;
մատակ —, bitch;
— անպիտան, cur;
— որսորդ, hound, terrier, ranger;
որսական — ոտնակառոյց, setter, pointer, setting-dog;
— մազեղ, գանգրամազ or լուղակ, water-dog;
— մեծականջ, long-eared dog;
— տնպահ, house-dog;
— պահապան, watch-dog;
պահապան — հովուաց, mastiff dog;
ցլամարտ —, bull-dog;
շան լակոտիկ, fisting cur;
— մատնիչ, խեռ, խածանող, կատաղի, a treacherous, snarling, biting, mad dog;
խշտի or խղիկ շան, dog-hole, dog-kennel;
կերակուր շան, dog's-meat, dog-porridge;
ոջիլ շան, dog-louse;
վազք շան, dog-trot;
ցնկնիլ շան, to whelp, to litter, to bring forth;
տալ կամ արկանել շանց, to give or to send to the dogs;
կերակուր լինել շանց, to go to the dogs;
— հաջէ, ոռնայ, կաղկանձէ, ղօղանջէ, կռնչէ or մռմռայ, the dog barks, howls, whines, yelps, growls;
խոնջեալ իբրեւ զ—, dog-weary, tired as a dog;
— հաջան՝ չէ խածան, a barking dog seldom bites.

NBHL (2)

Ոչ կռանչեսցէ եւ ոչ շուն մի լեզուաւ իւրով։ Մի՛ ուտիցէք, այլ շան ընկերսջիք.եւ այլն։

Հրաման առնու առնել կին շուն։ Վասն շուն կնոջ, որ այլաբանի ի ժողովս կռապաշտից. (Նախ. ովս. եւ Նախ. առակ.։)


Շուշանանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become as a lily;
—ցեալ, lilied.

NBHL (1)

Ցնծացեալ պարեն յեկեղեցւոյ շուշանացեալ վայրս եւ մաքրազգեստիցն լուսատեսակ դասք. (Խոր. վրդվռ.։)


Պառակ, աց

See full entry →

s. adj. adv. bot.

sheep-park, sheepfold, sheepcot, pen;
herd;
flank;
muffle-furnace;
laid at full length;
— խոզի, pork chop;
— որթու, veal cutlet, cutlet;
— գառին, lamb chop;
— ոչխարի, chop, mutton chop;
— —, in herds, in droves, in flocks;
ի — դնել զտունկն, to lay the plant at length.

NBHL (1)

Եկն ի պառակս հօտիցն՝ որ առ ճանապարհաւն. (՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Դ. 4։)


Պառակտեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Պառակտեցուցանեմ.

NBHL (1)

σχίζω, ἁποσχίζω, διΐστημι scindo, discindo, divido, dirimo, separo. Որպէս թէ Հատանել յիրերաց զպառակս հօտից. պատառել. ճեղքել. խզել. հերձուլ. բաժանել. որոշել. ուստի եւ ՊԱՌԱԿՏԻԼ՝ նոյն է ընդ ԵՐԿՊԱՌԱԿԻԼ.


Պասուք, սքոյ

See full entry →

s.

great thirst.

NBHL (1)

Զառաւել պասուք ծարաւոյ տարողութեան ընդարձակ մտաց հզօրքն ի ծովածաւալ աղբիւրսն իմաստից դիմեսցեն լնուլ. (Յռջբ. ոսկ. գծ.։)


Պատահումն, ման

See full entry →

s. adv.

meeting;
cf. Պատահ;
destiny;
պատահմամբ, ըստ պատահման, accidentally, fortuitously, casually, incidentally, by chance;
պատահմունք ի դէպ ելանէին նմա, chance, good fortune aided him;
անցեալ էր —, it was no longer time.

NBHL (1)

Պատահումն է՝ որ լինի եւ բացալինի՝ առանց ենթակային ապականութեան։ Քնելն՝ անջատական պատահումն է. իսկ սեաւն գոլ՝ անանջատաբար ագռաւու եւ եթովպացւոյ՝ պատահեաց։ Սեռն նախկին է քան ըզտեսակսըն. իսկ պատահմունքն քան զտեսակսըն յետոյ։ Պատահմունք ի վերայ անհատիցն նախապետաբար ենթակային. եւ այլն. (Պորփ.։)