Definitions containing the research տից : 3068 Results

Քրիստոսամարտ, ից

See full entry →

adj.

warring against J.-C, antichristian.

NBHL (1)

Ո՛վ հրէայ քրիստոսամարտ։ Ըստ քրիստոսամարտիցն մոլորութեան։ Ու՞ր քրիստոսամարգ լեզուն. (Վեցօր. ՟Թ։ Կիւրղ. գանձ.։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ա։)


Օգուտ, օգտի

See full entry →

s. adj. v. imp.

utility, profit, interest, advantage, emolument, gain, lucre;
useful, advantageous;
great, much;
— or յ— է, օգտի է, են, it is good for, it is useful, profitable;
գտանել զ— իւր, to find one's interest;
— քաղել, to derive or reap benefit from;
— լինել, to be useful, advantageous, to serve;
յ— արկանել, յ—ի կիր or ի վար արկանել, յ— անձին վարել, յ— իւր շրջել, առնուլ, to profit by, to avail oneself of, to turn to account, to turn to the best account;
յաչս դնել զամենայն ի շահ օգտի անձին, to sacrifice all to one's interest;
վասն օգտի քո է, յ— քոյին է, it is for your good, for your interest;
զ— ժամս աւուրն, the greater part of the day;
cf. Շահ.

NBHL (4)

Սողոմովն վասն ծառոց եւ փայտից խօսէր, որ ոչ ինչ օգուտ գործէին եկելոցն. եւ ես զանճառն իրաց եւ զահագին խորհրդոց։ (Ոսկ. մ. ՟Բ. 18։)

Յոլովից՝ բանք խրատուց ոչինչ օգուտ գործեն։ Ըստ ամենայն օգտից։ Շահաւոր օգտիք։ Պատճառ օգտից լիել։ Քանի՞ օգուտս բերէ. (Յճխ.։)

Միայն օգտիցն եւեթ հայիք, զոր ընդունիք յաշխարհացն՞ Յայլոց օգտէ եւ յաշխատութենէ հեռի գտանել՞ Ո՛րքան օգտից եւ շնորհաց առ յաստուածոյ. (Փարպ.։ Ոսկ. յհ.։ Խոսր.։)

Այլ մեք ոչ լիցուք զնա դատարկ ի օգտից. (Եփր. պհ.։)


Օգտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to profit, to boot, to be advantageous or profitable, to fructify.

NBHL (1)

Մի՛ համարիր ասէ, եթէ յապաղումն օգտեսցէ ինչ զպատժաւորն։ Զձեզ ինքն եւ զընկերսն օգնել։ Ոչ զի ի մէնջ օգտի (աստուած), այլ զի զմեզ օգտիցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։)


Օգտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

profit, to derive use or advantage from, to take advantage of, to turn to account, to reap benefit from.

NBHL (1)

Խրատեցարու՛ք բանիւք իմովք եւ օգտեցարու՛ք։ Ուստի ոչ օգտիցին։ Ուստի ոչինչ օգտիցի։ Ոչ ինչ օգտիք։ Ոչ ինչ օգտիմ։ Զի՞նչ օգտիցի մարդ։ Պատարագ է զոր յինէն օգտիցիս։ Չէր ինչ օգտեալ (ի բժշկաց)։ Որովք ոչինչ օգտեցան.եւ այլն։


Օդագործ, աց

See full entry →

s.

shoe-maker.

NBHL (1)

Որ գործէ զօդս ոտից. խաղախորդ. կօշկակար. կտրուակ.


Օդաձեւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

shoe-maker's calling.

NBHL (1)

σκυτοτομία, σκυτοτομική ars sutoria, coriaria. Ձեւելն զօդս ոտից. կարուակութիւն. կօշկակարութիւն.


Քաղդեայ, էի, ից

See full entry →

s.

Chaldean;
caster of nativities;
astrologer, soothsayer.

NBHL (1)

Բաղտասար՝ իշխան քաղդէից։ ի քաղդէից ճարտարութիւն իմաստութեան պատմէր։ Քաղդեայ էր աբրահամ։ Չիէք քաղդեայ, եւ ոչ աստեղագէտ։ Հնար գոլ նմա արհեստ աստեղաբաշխութեան. վասն զի քաղդեայ էր։ Քաղդէ սովին զծնունդս նուիրէ բախտից, եւ բազում ինչ առնու յանմտից. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։ Եւս. քր.։ Վեցօր. ՟Է։ Մագ. ՟Ե։ Եփր. նին.։)


Քաղցրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sweetness, suavity;
saviour;
softening;
gentleness;
affability, meekness, amiability, benignity, amenity, urbanity;
քաղցրութեամբ, sweetly, softly, gently, mildly;
քաղցրութեամբ օձն ի ծակէն ելանէ, a smooth tongue draws (gentleness is better than force).

NBHL (1)

Այլ հոգւով քաջ քաղցրութեամբ վասն սասատիցն տեառն ընդունիմ։ Դարմանէ զամենայն քաղցրութեամբ։ Ի շաւիղս երեւի նոցա քաղցրութեամբ։ Քաղցրութեամբ լսէր նմա։ Բազում ժողովուրդ լսէր նմա քաղցրութեամբ.եւ այլն։


Քամահեմ, եցի

See full entry →

va.

to despise, to scorn, to disdain, to slight, to set, at nought, to take no heed of, to take no account of.

NBHL (1)

Ոչ եթէ աղքատն քամահելի ինչ իցէ. այլ նոքա՝ որ քամահիցեն. եւ ես ընդէ՞ր չքամահիցեմ զայնոսիկ՛ որք ոչ գիտիցենն զարմանալ՝ ընդ որ ինչ պարտ է զարմանալ. (Ոսկ. եբր.։)


Քայլ, ից

See full entry →

s. adv.

pace, step, stride;
— մի ոտին, a foot of earth;
— առ —, — —, step by step;
ընդ — —, at each step;
հազար —, mile;
առնուլ զառաջին —, to take the first step, to break the ice;
—ս փոխել, to step, to walk;
եւ — առ —յուշիկ ընթաց՝ վարեալ տանի քաջ անդր ի բաց, fair and softly goes far in a day.

NBHL (2)

βῆμα gressus. Գնացք ոտից հետ զհետէ. չափ բացման ոտին յոտանէ յընթացս. Քայլափոխ. եւ Քայլումն.

Չիք գնացք եւ քայլք ոտիցն. (Սեբեր. ՟Է։)


Քայլափոխ, ից

See full entry →

s.

motion of the feet, step, pace, walk, gait.

NBHL (1)

Տեսանէր զհրեշտակ Աստուծոյ, զի թուէր զքայլափոխ ոտից նորա։ Ամենայն քայլափոխի քո վարձս առցես. (Վրք. հց. ձ։)


Քանակեմ, եցի

See full entry →

va.

to assign the quantity;
to measure;
to contain, to comprehend.

NBHL (1)

Ի կշիռս բանից իմաստից խօսից զյոդունս քանակեցին։ Ամփոփեցար անսահման, քանակեցար անքնին, շօշափցար անքանակ. (Նար. խչ. եւ ՟Լ՟Դ։)


Քանդակեմ, եցի

See full entry →

va.

to sculpture, to carve, to chisel;
to notch, to cut.

NBHL (1)

Գիտիցէ քանդակել զքանդակս։ Քանդակեաց ի նմա արմաւենիս։ Քանդակ կնքոյ քանդակեսցես զերկոսին ականսն։ Քանդակեաց քրոբէս յորմս։ Քանդակեալ էր ամենայն տաճարն շուրջանակի։ Գրչաւ երկաթեաւ ի կապարի կամ ի վէմս քանդակեալ։ Զնոյն օրինակ քանդակեցին եւ դրօշեցին։ Կուռս քանդակեալս.եւ այլն։


Քանիօն

See full entry →

adj.

cf. Քանի;
— ! — եւս! — առաւել՞, how much more! with still more reason.

NBHL (1)

Կամ ո՛ր ոք իցեն այնոքիկ, եւ ո՛րչափ եւ քանիօ՛նք։ ուսցին եւ տեսցեն, քանիօ՛նք։ ուսցին եւ տեսցեն, քանիօ՛ն փոյթ իցէ հովուին վասն հօտից իւրոց. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 1։ Մծբ. ՟Ժ։)


Քանցեմ, եցի

See full entry →

va.

to lacerate, to tear in pieces, to rend asunder;
to separate, to detach, to divide;
— զոսկերս, to bone.

NBHL (1)

Յորժամ զեղբարս մեր ուտիցեմք, եւ զմիմեանց ոսկերս քանցիցեմք. (Ոսկ. ես.։)


Քանքատեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Գանգատիմ.

NBHL (1)

Սկսաւ տալ զրոյցս քանքատելով (կամ քանքարտալով). (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 37.) (յն. ըստ իմաստից)։


Քաջ, աց

See full entry →

adj. s. adv.

brave, gallant, valiant, courageous, intrepid, valorous, manful, stout, bold, daring;
good, honest, worthy;
clever, excelling in, of good abilities, fit for;
noble, distinguished, eminent;
hero;
tutelar genius;
cf. Մղձաւանջ;
good, well, right, suitably, very, much, very much;
— արանց, emperor, Caesar, Augustus;
— ի բաց, very far;
very, much, much more;
կարի —, կարի իսկ —, very well, as well as can be;
— է, that will do, that is settled;
well, very well !
— լեր ! courage ! be of good cheer ! cf. Կարի;
cf. Վաղ.

NBHL (1)

Չգիտիցես դու զքեզ քաջ քան զԱստուած. (Ոսկ. եբր.։)


Փոփոխ

See full entry →

adj. adv.

alternate, mutual, reciprocal;
alternatively, by turns, mutually, reciprocally.

NBHL (1)

Պէսպէս պատերազմաւ փոփոխ (կամ փոխփոխ) մարտիցեն ընդ նմա. (Ես. ՟Լ. 32։)


Փոքրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Փոքրկութիւն.

NBHL (1)

Ըստ չափոյ մեծութեան եւ փոքրութեան (լուսամտից՝ լոյսն) ձեւանայ. (Երզն. խրատ.։)


Քակումն, ման

See full entry →

s.

cf. Քակտումն;
unravelling, solution, enodation.

NBHL (1)

Ի քակումն մահու։ Ընկերութեան քակումն։ Առաջի արկանէին առ ի քակումն Քրիստոսի։ Բազմութիւն քահանայապետից զքակումն հրէական կարդացն ցուցանէ։ Եւ բնաւին տանց քակումն. (Ճ. ՟Ա.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3. 28։ Երզն. մտթ.։ Մխ. դտ.։)


Քակտեմ, եցի

See full entry →

va.

totally, to decompose, to destroy;
to dissolve;
to divide, to separate;
քակտիմ — ի փառաց, to lose one's renown.

NBHL (1)

Հոգիք՝ որ ի մարմնոյ քակտիցին, աստէն ոչ մնայցեն. (Երզն. մտթ.։)


Քահանայապետ, աց

See full entry →

s.

priest, chief priest;
pontiff;
hierarchy;
—ն, հռովմայ, sovereign pontiff.

NBHL (1)

Քահանայապետն օծեալ։ Կարդեցան քահանայապետն օծեալ։ Կարդեցան քահանայապետքն զգեցեալ զպճղնաւորն։ Ծերոցն հրէից, եւ քահանայապետից։ Պահապանաց տաճարին, եւ քահանայապետից։ Թագաւորօքն մերովք, եւ քահանայապետօք մերովք։ Զօրանային բարբառք նոցա, եւ քահանայապետիցն.եւ այլն։


Դրամակոփ

See full entry →
NBHL (1)

Իսկ դահեկանահատիցն, եւ դրամակոփիցն զձեռսն հատանել հրամանաւ իշխանաց. (Մխ. դտ.։)


Ընդդէմ, դիմաց

See full entry →
NBHL (1)

Բանալ զդիւանդ արքունի ընդդէմ առնդ եկելոյ։ Որք ընդդէմ հային լերինն ... սապէս եւ ընդդէմ դաշտին հիւսիսոյ ... իսկ ընդդէմ արեւելից եւ արեւմտից. (Խոր. ՟Ա. 8։ ՟Գ. 59։)


Թէատրոն, աց

See full entry →
NBHL (1)

Կամ γυμνάσιον gymnasium Տեղի մերկ ըմբշամարտից, եւ կրթարան. ուսումնարան.


Իւրովին

See full entry →
NBHL (1)

Մի՛ իւրովի առնուլ զվերակացութիւնն, այլ զոր այլքն դատիցին. (Բրս. հց.։)


Ամէնողորմ

See full entry →
NBHL (1)

Գտից մասն եւ ողորմութիւն յամենողորմէդ։ Ի միտս ամենողորմիդ. (Բենիկ.։)


Այլագունակ

See full entry →
NBHL (1)

Ծածկէ յայլագունակ եկամտից. (Նար. ՂԳ։)


Անգնալի, լւոյ, լեաց

See full entry →
NBHL (1)

Զայս ճանապարհ, որ ախտից եւ չարութեանց է անգնալի. (Փիլ. իմաստն.։)


Աջոյ, Աջու

See full entry →
NBHL (1)

Զամենայն ակն ձեր զաջոյ։ Յակն իւր աջոյ։ Աջոյ ունկանն։ Զաջոյ ձեռանէ։ Աջոյ ձեռաց, կամ ոտից, կամ ոտին։ Յաջոյ ազդեր կամ ազդերէ։ Աջոյ ուսոյ տանն։ Խիստ հողմ է հիւսիսի, բայց անուամբ աջոյ կոչի. եւ այլն։


Քերքեշեմ, եցի

See full entry →

va.

to gall, to wound.

NBHL (1)

Կեղն քերքեշեալ մորթոյ երեսաց ձեռաց եւ ոտից. (Վրդն. ել.։ իբրու ...)


Քէշ, ի, ից

See full entry →

s.

sect.

NBHL (1)

Եթէ նոյն քէշ է երկոցունց, ընդէ՞ր տտիցեն մոգք զզանգիկս։ Ի քէշին մի են երկոքեան։ Ոչ քան զնոցայն միայն, այլեւ քան զամենայն քէշից։ Պաշտօնեայք այնր քէշի. (Եզնիկ.։)


Խմորեալ

See full entry →
NBHL (1)

Որ ուտիցէ խմորեալ։ Մի՛ զենուցուս ի վերայ խմորելոյ զարիւն զոհից իմոց. (Ել. ՟Ժ՟Բ. 15։ ՟Լ՟Դ. 25։)


Ծալածոյ, ից

See full entry →
NBHL (1)

Աթոռ արարեալ երկաթի ծալածոյ, եւ ոտք են ոտից մարդոյ նման. (Կաղանկտ.։)


Ծայրաքաղութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Զկռապաշտիցն ծայրաքաղութիւնսն անօրինին. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 9։)


Ծնունդ, ծննդեան, ծննդոց

See full entry →
NBHL (1)

γένεσις, γενέθλια, γενεθλιαλογία, genitura, natalitia, positus caeli tempore nativitatis. Ծննդաբանութիւն աստղահմայից. ախտարք. աստղն՝ ընդ որով ասեն զոք ծնեալ, եւ նովին յօդեն գուշակութիւնս բախտից.


Կամարարութիւն, ութեան

See full entry →
NBHL (1)

Ո՛վ իցէ, որ ոչ ցանկանայ մեծութեան, եւ կամ մարմնոյ առողջութեան, եւ կամ կամարարութեան կարօտիցի. (Բուզ. ՟Դ. 5.) թերեւս ըստ յն. ոճոյ նշանակէ՝ արբանեկութիւն, կամ բժշկութիւն. որպէս հոմաձայն է առ յոյնս θεραπεία.


Կայ, Կայք, ից

See full entry →
NBHL (3)

Ոչ լինիցի կայ թաթից ոտից քոց։ Կա՛ց ի կայի քում։ Կացին արեգակն եւ լուսին ի կայի իւրեանց։ Զկայս հանգստեան քո գիտեմ. (Օր. ՟Ի՟Ը. 65։ Դան. ՟Ժ. 11։ Յես. ՟Ժ. 13։ Ես. ՟Լ՟Է. 28։)

Ոչ ուրեք եղեւ կայ եւ հաստատութիւն։ Ոչ ունէր զկայ ոտից. (Եզնիկ.։ Արծր.։)

Քան զկայ կենաց կենցաղոյս կարծեաց։ Գերագունիցն կայից։ Ի բարձրութեանն կայից։ Ի կայից իւրոց խլեցաւ։ Յերկուց կայից (ոտից)։ Մտացս կայից։ Կայից կանոնացդ։ Ի կայս եւ ի կողմանցն յունաց. (Նար.։)


Հանգունաւոր

See full entry →
NBHL (1)

Եւ ի ստորիցս աստեաց՝ անկարտիցն հանգունաւոր. (Նար. ՟Ղ՟Թ։)


Հանդիպիմ, եցայ

See full entry →
NBHL (1)

Անբերելի ախտից հանդիպին. (Խոսր.։)


Հերեսիովտայք, տայց, տաց

See full entry →
NBHL (1)

Եւ էր նա ի հերեսիոտից անտի։ Մկրտէին ասէ վերստին զհերեսիոտայսն։ Ի տըւչութիւնս հերեսիոտացն ընթացայ. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 3։ ՟Է. 5։)


Հիզան

See full entry →
NBHL (1)

Հիզան, յաղագս անձրեւոց, կամ երաշտից. (Նիւս. կազմ.։)


Հիւսիսի, սիսոյ

See full entry →
NBHL (1)

ՀԻՒՍԻՍ ՀԻՒՍԻՍԻ. βορρᾶς, βορέας, βορέης eptentrio, aquilo, boreas. գրի եւ ՀԻՒՍԻՒՍ. ՀԻՒՍԻՒՍԻ. ՀՒՍՒՍ. ՀԻՍԻՍԻ. այսինքն հիւսիւս. հիւսիւսի. Կողմն աշխարհի ընդ մէջ արեւելից եւ արեւմտից՝ դէմ ընդդէմ հարաւոյ, հեռի միշտ յարեգականէ, եւ ցրտագին։ Եւ Հողմն ցրտաշունչ յայնմ կողմանէ. հուսիս։


Հոմասեռ

See full entry →
NBHL (1)

Նշանս այս առաւելաւ ի խումբս եւ ի հոյլս հոմասեռիցն (փայտից). (Նար. խչ.։)


Մակարդեմ, եցի

See full entry →
NBHL (1)

Մինչեւ խաչին շնորհիւ մակարդեալ մաքրեսցին ճաշակելիք մտացն յաղտից. (Խոսր.։)


Մակացու, ի, աց

See full entry →
NBHL (1)

Քրտնաջան աշխատութեամբ մակացու լինել հոգեւոր իմաստից։ Բարձրագոյն ճառիցս մակացու լինել. (Սարգ. յռջբ. եւ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ը։)


Մաղկատեմ, եցի

See full entry →
NBHL (1)

Փախի՛ր ի մեղաց իբրեւ յերեսաց օձի. եւ եթէ մօտիցիս, մաղկատեսցէ զքեզ. (Սիր. ՟Ի՟Ա. 2։)


Մարդկակերպ

See full entry →
NBHL (1)

Անդրւոյ՝ որ մարդկակերպ կազմեալ ի փայտից։ Գործել պատկեր մարդկակերպ. (Աթ. ՟Ը։ Սեբեր. ՟Է։)


Մարդկակերպարան

See full entry →
NBHL (1)

Անդրւոյ՝ որ մարդկակերպ կազմեալ ի փայտից։ Գործել պատկեր մարդկակերպ. (Աթ. ՟Ը։ Սեբեր. ՟Է։)


Մարդկակերպեալ

See full entry →
NBHL (1)

Անդրւոյ՝ որ մարդկակերպ կազմեալ ի փայտից։ Գործել պատկեր մարդկակերպ. (Աթ. ՟Ը։ Սեբեր. ՟Է։)