Definitions containing the research ցող : 652 Results

Ազդական, ի, աց

See full entry →

adj.

advising, monitorial;
penetrative, energetic, efficacious.

NBHL (1)

ἑνεργός, efficax Ազդողական, ազդոյ, ներգործական. ազդեցող. զօրաւոր. հատու. ահաւոր. խորունկ իմացնող, կտրուկ. գէսկին, միւթէֆի


Ազդեմ, եցի

See full entry →

va.

to inform, to advertise, to announce;
to influence, to inspire, to dictate;
to work upon, move or affect;
to suggest, to insinuate.

NBHL (1)

Ազդեցող զօրութիւն. (ԳԷ. ես։)


Ազդեցական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Ազդեցիկ.

NBHL (1)

Ազդեցող. ազդական, ազդողական ի բնէ. զգացուցիչ կամ զգացօղ.


Ախտակցաբար

See full entry →

adv.

with compassion, pity.

NBHL (1)

Ախտակցաբար արտասուեսցուք զուրացողսն հաւատոյ։ Ախտակցաբար սաստիկ արտասուս հեղոյր ի վերայ նոցա։ Ախտակցաբար օգնեա՛ մեզ. (Շար.։ Վրք. ոսկ.։ Լմբ. պտրգ.։)


Ածանցական, ի, աց

See full entry →

adj.

derivative.

NBHL (1)

Ածանցական է, որ յէէն (այս ինքն ի նախեղակ բառէ) ունի զգոյութիւնն. որպէս ի մարդոյ՝ մարդկայինն, ի ծովէ՝ ծովայինն. Երզն. քեր.։ Իսկ ի բայս՝ ըստ յն. եւ լտ. չի՛ք անցողական, որպէս ի հյ. եւ ի տճկ. փախչիմ, փախուցանեմ, եւ այլն. այլ կայ ածանցական, այս ինքն բայ՝ որ կազմի միջանկեալ թարմատար մասնկամբ իւիք բաղդատութեան, որ ոչ այնչափ փոխէ զնշանակութիւնն, որչափ պճնազարդէ.


Անմեղ, աց

See full entry →

adj.

impeccable;
innocent;
harmless, silly;
— կացուցանել, to acquit.

NBHL (1)

ἁναμάρτητος. peccati expers. Անբաժ եւ ազատ ի մեղաց, արդար. մեղք չունեցող. կիւնահսըզ. տե՛ս (Օր. ՟Ի՟Դ. 19։ ՟Բ. Մակ. ՟Ը. 4։ Յոբ. ՟Լ՟Զ. 6։)


Անյուսանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to despair.

NBHL (1)

Անյուսասցի գիւտ ի յուսանել կամեցողացն. (Նար. երգ.։)


Անյօդ

See full entry →

adj.

inarticulate;
not joined, simple.

NBHL (1)

Անյօդ եւ աննշան կոչումն են ձայնք անասնոց։ (Բարկացողաց) անյօդ խօսք՝ ամենեւին պակասեալ ի բանէ. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Դ. եւ Սարգ. յկ. ՟Դ։)


Անշնորհակալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ingratitude.

NBHL (1)

ἁχάριστος. ingratitudo. Անգոհացողութիւն. ապաշնորհութիւն. ապերախտութիւն.


Անսամ, ացի, սա՛

See full entry →

vn.

to listen, to obey, to give ear to, to acquiesce, to yield, to consent, to submit;
չ-, to turn a deaf ear, to refuse consent, to disobey.

NBHL (1)

Անսայ (այսինքն յանձն առնու) եւ զվարելն եւս ի հոգւոյն, եւ մարտ ապտերազմի տալ ընդ թշնամւոյն։ Բարութեանց պատճառք հաւանելեացն, զոր օրինակ չարեաց պատճառաք նոյն է չանսալեացն. այսինքն չանսացողաց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13. 23։)


Անխնամ

See full entry →

adj.

unprotected, forlorn, destitute.

NBHL (1)

Զորոց անփոյթ առնելով ստացողացն՝ թողուցուն անխնամս։ Իբրեւ զանհանգիստ անխնամս. (Պիտ.։)


Այլօրինակ

See full entry →

adj. adv.

different;
differently.

NBHL (1)

Այլ օրինակ փորձեն մարդիկ, եւ այլպէս Աստուածութիւնն։ Այլ օրինակ հատուցողին։ Այլափոխեսցէ իբրեւ ի տեսարանի զկերպսն այլ օրինակ. (Փիլ.։)


Այցեմ, եցի

See full entry →

va.

to visit;
to search.

NBHL (1)

Մի՛ խնդրեսցէ զնա, յայտ է թէ մի՛ այցեսցէ։ Նախաստեղծին այցող փրկիչ. (Իսիւք.։) (Շար.։)


Անամանակ

See full entry →

cf. Անժամանակ.

NBHL (1)

Անամանակն արգանդի ծանուցող ծննդեան. (Նար. կուս.։)


Անբարի, րւոյ, րեաց

See full entry →

adj.

bad, wicked.

NBHL (1)

Զչար իշխեցողաց եւ զանբարեաց զկամս. (Շ. ատ.։)


Աներկրպագու

See full entry →

adj.

that does not adore, indevout, irreligious.

NBHL (1)

Ուրացողացն եւ աներկրպագուացն դիւացն (կամ նմանեցան դիւաց). (Կիւրղ. ղկ.։)


Այլայլիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to vary, to be altered, to change;
to degenerate, to become corrupt;
to be disaffected, to be alienated;
to be indisposed.

NBHL (1)

Բարկացողին այլայլին աչք. (Ոսկ. յհ.։)


Անզգաստ, ից

See full entry →

adj. adv.

not vigilant, careless, inattentive;
յանզգաստս, յանզգաստից, insensibly;
cf. Անզգուշաբար.

NBHL (1)

Խժականաց եւ անզգաստից՝ ատեցողացն զբարիս ի դիմի հարեալ. (Յհ. կթ.։)


Անէ, էից

See full entry →

adj. s.

that does not exist, null, none;
nothing, non-entity.

NBHL (1)

Ստացողին իմոյ յանէից։ Յօրինեցեր կարող տիրապէս զբովանդակ բնութիւնս ամենայն էից յանէից. (Նար. ՟Ժ՟Ա. ՟Լ՟Գ։)


Անհպարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

freedom from pride, humility.

NBHL (1)

Անհպարտութիւն, եւ անբարկացողութիւն. (Նիւս. սքանչ.։)


Անձեռնարկելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

that cannot be taken in hand, extremely difficult;
untractable.

NBHL (1)

Բարկացողն՝ անձեռնարկելի խրատտուաց. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)


Ագահ, ի, աց

See full entry →

adj.

avaricious, stingy, grasping, sordid;
դժոխային —, very greedy or insatiable avaricious.

NBHL (2)

πλεονέκτης, ἅπληστος avarus, avidus Սաստիկ ցանկացող ընչից ի ստանալ կամ ի պահել. արծաթասէր. աւելաստաց. ընչաքաղց. աջ կէօզլիւ, դամա՛գեար։

Այսպիսի ագահացն եւ ցանկացողացն՝ որ ագահեն ի բարերարութիւնս, ձեռնտու եւ օգնական է Աստուած. (Բրսղ. մրկ.)


Կամական, ի, աց

See full entry →

adj.

voluntary.

NBHL (1)

Որ կայցէ կամք անձին կամ այռոց. կամաւոր. եւ Կամակատար. կամակ. եւ Կամեցողական.


Կամաւոր

See full entry →

adj.

spontaneous, voluntary, free.

NBHL (1)

Թէպէտեւ ոչ ի կամաւորէ սպանցի. իմա՛՝ ի կամեցողէ. այսինքն ի կամաւոր մարդասպանէ։


Կամելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

will, wish.

NBHL (1)

Կամելն. կամեցողութիւն. կամք.


Կամիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to will, to intend, to mean;
— ընդ, to like, to wish, to please;
to be pleased with.

NBHL (1)

Ոյք կամին ընդ արդարութիւն իմ. (յն. կամեցօղք զարդարութիւն իմ)։ Ցրուեա՛ զհեթանոսս՝ ոյք կամին ընդպատերազմ. (յն. կամեցողս զպատերազմ). (Սղ. ՟Լ՟Դ. 31։ ՟Կ՟Է. 32։)


Կամն, մին, մունք

See full entry →

s.

flail, roller to thrash corn or beat out grain.

NBHL (1)

Ի մանրել զցողունն կամնասայլիւն։ Հատ ցորենոյ ոչինչ վնասի ի կամնասայլիցն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ։ Շ. մտթ. ՟Գ. 12։)


Կամնասայլ, ից

See full entry →

cf. Կամն.

NBHL (1)

Ի մանրել զցողունն կամնասայլիւն։ Հատ ցորենոյ ոչինչ վնասի ի կամնասայլիցն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ։ Շ. մտթ. ՟Գ. 12։)


Կամք, մաց

See full entry →

s.

will, determination, intention, design;
wish, desire;
humour, fantasy, whim, caprice;
ի կամաց, կամօք եւ ախորժիւք, voluntarily, willingly;
կամօք, on purpose, designedly;
ըստ կամի, ըստ կամս, at will, ad libitum, arbitrarily, at pleasure;
at discretion;
յոչ կամաց, unwillingly, in spite of oneself, against one's will, reluctantly, grudgingly;
յօժար —, readiness, inclination, willingness;
յեղյեղուկ —, caprice, fickleness;
ինքնիշխան, բացարձակ —, absolute will, arbitrariness, despotism;
անձնիշխան —, free-will;
անձնահաճ —, humour, whim, caprice, fancy;
ըստ կամս անձին գնալ, to indulge one's fancy or caprice;
փոխել զկամս, to change one's mind;
անձնատուր լինել ի կամս ուրուք, to submit to the guideness of;
to comply with all the whims of;
ի կամս ուրուք դնել զիմն, to depend on another's will;
եթէ Տէառն — իցեն, if God wills, God willing;
Տէռն — լիցին, God's will be done;
եթէ — իցեն քո, if you wish or like;
ըստ հաճոյից կամց քոց, at your will or pleasure;
as well as you could wish;
— էին ինձ, I wished to, I wanted to;
— են ինձ ասել, I would say, I mean;
— եղեն նմա, it pleased him to, he liked to;
— էին նորա, he desired or wished;
հակառակ կամաց նորա, against his will;
որ ինչ ի կամս մեր, as much as we can.

NBHL (1)

θέλημα, θέλησις voluntas εὑδοκία placitum, beneplacitum αἴρεσις electio, propositum διάθεσις dispositio, adfectus. սանս. քամա. իսկ պրս. քեամ, է Կամք, եւ քիմք. Բանական յօժարութիւն. կարողութիւն անձնիշխան եւ ազատ ընտրութեան. հաճութիւն. հաւանութիւն. հակումն. ախորժ սրտի. հաճոյք. խնդիրք. կամեցողութիւն, եւ կամեցեալն. կամք, եւ ուզածը. եբր.


Կանաչացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to paint or stain green, to make green.

NBHL (1)

Եթէ տեսի՞ց զցող անձրեւոյն կանաչացուցանօղն հոգւոց ինձ արօտ. (Նար. ՟Ի՟Ե։)


Կասում, սի

See full entry →

va.

to thrash corn;
to triturate, to pound, to bruise, to grind.

NBHL (1)

ԿԱՍՈՒՄ որ եւ Կասեմ, եցի, եա՛. ἁλοάω trituro. Կամնել. մանրել զորայս, զօրանն, զցողունս ցորենոյ կամնասայլիւ. ջարդել. ջախել.


Կատաղումն, ման

See full entry →

s.

cf. Կատաղութիւն.

NBHL (1)

Բազմադիմի առնե զանցս՝ որ ի գինւոյ, եւ յարբեցողաց կատաղմանց գինեհարացն լինի. (Համամ առակ.։)


Կատարելիմաստ

See full entry →

cf. Կատարելամիտ.

NBHL (1)

Կատարեալ իմաստիւք եւ իմացողուտեամբ.


Կորնչիմ, եայ

See full entry →

vn.

to be lost, to disappear;
to perish, to decay, to be destroyed;
to lose one's way, to lose oneself, to go astray, to err;
to go to ruin, to ruin oneself;
— սովամահ, to die of starvation, to be starved to death;
to be dying of hunger;
յիշատակ իմ, all memory of me was lost;
կորեաւ յոյս իմ, my hopes have vanished;
կորիր յերեսաց իմոց, get you gone, be gone.

NBHL (1)

Կորեան էշք։ Վասն իշոցն կորուսելոց։ Գինին հեղու, եւ տիւքն կորնչին։ Կորստեամբ կորնչիցիք յերկրէն։ Ես կորնչիմ անորդի կամ սովամահ։ Կորեաւ եգիպտոս։ Կորեան ի միջոյ ժողովրդենն։ Յիշատակ նորա կորիցէ յերկրէ։ Յոյս ամպարշտի կորիցէ։ Ասասցէ՞ թէ կորի՛ր։ Կորիցէ փախուստ յընթացողէ։ Կորնչիջիք։ Երթիցէ զհոտ կորուսելոյն։ Կեցուցանել զկորուսեալն.եւ այլն։


Կռիչք

See full entry →

s.

crakeing, creaking, cry or noise;
— հաւուց, cackling;
— թռչնոց, chattering;
— խորդոց, crunk, crunkle of the crane.

NBHL (1)

Հաւ ընտանի յըմբռնել ստացողին իւրոյ յոյժ աղաղակէր. եւ ոմանք մեղադիր լինէին, եթէ զմէ՞ վայրապար կռիչս ամբառնաս. (Մխ. առակ.։)


Կարդացումն, ման

See full entry →

s.

lecture.

NBHL (2)

ԿԱՐԴԱՑՈՂՈՒԹԻՒՆ ԿԱՐԴԱՑՈՒԹԻՒՆ ԿԱՐԴԱՑՈՒՄՆ. ἁνάγνωσις, ἁνάγνωσμα lectio. ընթերցողութիւն. ընթերցումն. ընթերցուած.

Ըստ առոգանութեան, որով եւ կարդացողութիւն վայելչանայ. (Նչ. քեր.։)


Կարեմ, եցի

See full entry →

va.

to sew, to join or unite with thread;
— հարեւանցի, to tack, to baste.

NBHL (1)

Եւ ո՞վ է կարացող զիս հաճել։ Ոչ կարացող այդմ մեծ կարգի. (Աթ. Ը։ Ճ. Ա.։)


Կարօտանք

See full entry →

s.

cf. Կարօտութիւն.

NBHL (1)

Կերակուրք կարօտանացն են լցողականք. (Նիւս. բն.։)


Կեղակարծ

See full entry →

adj. adv.

doubtful, uncertain, ambiguous;
undecided, wavering, pusillanimous, irresolute;
suspicious, distrustful;
— լինել, to be suspected, doubted;
— թուիլ, to seem doubtful;
cf. Կեղածաբար.

NBHL (1)

որ եւ Կաղակարծ. իբր Խեղ կամ կեղ կարծեօք. ուր գոյ կարծիք կաղացող յերկուս հետս. այսինքն Կասկածաւոր. կասկածելի. խիթալի. երկբայական. եւ Կասկածոտ. երկմիտ. թերահաւատ. ...


Կերակուր, կրոց

See full entry →

s.

meat, eatables, nourishment, aliment, subsistence, food, victuals;
repast;
bait, food, provender, pasture;
prey;
fuel;
ունի՞ք ինչ —, have you any thing to eat ? — եւ ըմպելի, eating & drinking;
քաղցր ի —, sweet to eat;
— վատառողջ, misdiet;
առողջարար —, wholesome food;
ազնիւ՝ քաղցրանամ՝ փափուկ —ք, exquisite, delicious, dainty meats;
թշնամիք մեր՝ — մեր են, we can eat up our enemies like bread;
մատնելոց են նոքա ի — ձեզ, they shall be your prey;
— տալ՝ արկանել, to give to eat, to feed;
առնուլ ի —, to take for nourishment;
— առնուլ, to eat, to feed, to take food;
— լինել, to be the prey of;
— սրոյ առնել, to put to the sword;
— լինել հրոյ, to be for fuel to the flames;
—ք որովայնի եւ որովայն — կրոց, meats for the belly the belly for meats;
cf. Զուգեմ.


Կերող, աց

See full entry →

adj. s.

eating;
eater;
— եւ արբեցող, eating drinking;
gluttonous wine-bibber;
այր —, a lover of good living;
glutton.


Խրտչիմ, եայ

See full entry →

vn.

to be scared, to take umbrage, to shy, to start aside, to take fright, to be restive.

NBHL (1)

Հողմն յետուստ վարէր, եւ ոչ խրտչէին յահագին խորոցն։ Խրտչէին միտք իմացողաց զզիարդն իմանալոյ. (Վրդն. ել. եւ Վրդն. ծն.։)


Ծակոտեմ, եցի

See full entry →

va.

to fill with holes, to bore, to pierce.

NBHL (1)

Խթան զոտս աքացողացն ծակոտէ. (արիւնոտէ. Ոսկ. ես.։)


Ծանրարթուն

See full entry →

adj.

sleepy, drowsy, somnolent;
ի — քուն տալ զանձն, to sleep profoundly.

NBHL (1)

(Արբեցողք) այգուցն յարուցեալք ծանրարթունք իբրեւ զխելագարս դանդաչիցեն. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)


Կերպարանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to conform;
to take the form, to put on or assume a look, state, manner or appearance, to give oneself airs;
to affect, to pretend, to simulate, to feign, to counterfeit, to give oneself out for, to set up as, to pass oneself off for;
զառաքինութիւն —, to simulate virtue or probity, to affect a sanctimonious exterior;
— զանմեղութիւն, զտղայութիւն, to put on a look of innocence;
to play the child;
զխլութիւն՝ զառատաձեռնութիւն —, to give a deaf ear to;
to pretend to be generous, liberal;
cf. Խելք.

NBHL (1)

Ձեւանայի աղօթական, կերպարանէի պահացող. (Սարգ. յկ. ՟Է։)


Կկոց, ի, աւ

See full entry →

s.

weaver's shuttle.

NBHL (1)

Ոստայն՝ յորում անճառաբար անկաւ միաւորութեանն պատմուճան. կկոց՝ անչափելի զգեցողին շնորհ. (Պրոկղ. ի կոյսն.։)


Կնիք, նքոց

See full entry →

s. mus.

seal;
signet;
stamp, impression ot a seal;
signature;
mark, figure, sign, character;
proof, witness;
confirmation, sentence;
sign of the cross;
baptism;
— Հօր, the only Begotten Son;
— — անմահութեան, the seal or stamp of immortality;
անփակ —, flying seal;
— կուսութեան, maidenhead, hymen;
— դրամոյ, die, stamp;
— բանից, conclusion, end;
— հարկանել, to affix one's seal to, to seal;
լուծանել՝ քակել զ—, to unseal, to break the seal;
— տալ, to baptize;
to seal up, to terminate, to finish;
— առնուլ to receive baptism, to be baptized;
առնուլ զոք ի կնքոյ, to stand godfather or godmother to;
— բանիս, after all, in fine, in short, in a word;
— դնել բանից, to wind up a speech, to conclude a discourse. tone, sound.

NBHL (1)

Զի մի՛ յաճախեսցի բանս առաւելութեամբ վկայութեանց, կնիք դնեմք սորին ըզտեսիլն անտոնի։ այս հօր աստուծոյ է շնորհակալութիւնս, զոր կնիք դնէ գոհացողական աղօթից. (Լմբ. էր ընդ եղբ. եւ Լմբ. սղ.։)


Հլութիւն, ութեան

See full entry →

s.

obedience, docility, deference, pliancy;
ի — ածել, to render docile or obedient.

NBHL (1)

ՀԼՈՒԹԻՒՆ ՀԼՈՒՈՒԹԻՒՆ. Հլու գոլն. լսողութիւն. ունկնդրութիւն. հնազանդութիւն. անսացողութիւն հեզութեամբ.


Հնազանդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

obedience, submission, subjection;
homage, vassalage;
կրաւորական, կոյր —, passive or blind obedience;
non-resistance;
լաւ է — քան զզոհ ընտիր, obedience is better than sacrifice;
ի — ածել, to reduce to obedience;
գալ ի —, to return to obedience;
ունել ի հնազանդութեան, to maintain or hold in obedience.

NBHL (1)

ὐπακουή, ἑπακρόασις obedientia, auscultatio ὐποταγή subjectio. Հնազանդիլն. հնազանդն գոլ. լսողութիւն. անսացողութիւն. ունկնդրութիւն. հլութիւն. եւ հպատակութիւն. ստորադասութիւն. մռողութիւն.


Հնչեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to sound, to resound, to boom, to echo;
— պղնձոյ, to toll, to ring, to gingle, to tinkle;
— ծովու, to murmur, to roar;
— հողմոց, to blow, to whistle, to rustle;
— հրացանի, to whizz, to whistle;
— հրետի, to boom;
— բանից, to announce, to spread abroad, to publish;
— զբառս, to pronounce;
ոչ բարւոք — ականջաց, to grate upon, to offend the ear;
— դրամոց, to chink.

NBHL (1)

Զգոհացողականն հնչէ. (Անյաղթ բարձր.։)