Your research : 1 Results for ցանկական

Ցանկական, ի, աց exact entry

See full entry →

adj. s.

concupiscible;
—ն, concupiscence.

NBHL (5)

Ցանկական մասն երիկամացն։ Որ յոգիսն հարեալ լինէին ի ցանկական օձէն։ Աչօք նայիմ ցանկականին, ի գեղ դիմաց իգականին։ Ի ցանկական աղտեղութիւնս։ Ոչ զցանկականն խրոխտականութիւն սանձեցի. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ։ Եղիշ. խաչել.։ Յիսուս որդի.։ Յճխ. ՟Բ։ Նար. ՟Ժ՟Թ։)

Որ յոգւոջ են եռատեսակ մասունք, խոհականն, եւ ցանկականն, եւ ցասմնականն։ Պղատոնեանքն զշունչ, որոյ երեք մասունք են, բանական, ցասմնական, եւ ցանկական։ Զցանկականն ի մեզ ուղղելով. (Յհ. իմ. երեւ.։ Եզնիկ.։ Մխ. առակ.։)

Գրիւս երիս՝ երեք մասունք հոգւոյն, բանական, սրտմտական, եւ ցանկական։ Մէկն. (Ղկ.։)

Առաքինութիւն ցանգականին՝ ողջախոհութիւն եւ ժուժկալութիւն. չարութիւն ցանկականին՝ զեղխութիւն եւ շռայլութիւն. (Արիստ. առաք.։)

Մէջ է մտացն եւ մարմնոյն՝ հոգին. եւ է ի նմա ցանկականն աստուածային եւ միայն բարւոյն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ։)


Definitions containing the research ցանկական : 39 Results

Ցանկացողական, ի, աց

See full entry →

cf. Ցանկական.


Աղտեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

greasiness, dirtiness, foulness, stain, impurity;
turpitude, excess;
sweepings;
excrement;
տուն աղտեղութեան, privy, necessary;
անօթ աղտեղութեան, chamber-pot or utensil.


Արիական, ի, աց

See full entry →

adj.

masculine, manly, strong;
valiant, courageous;
— ազդ, the Persian nation.

NBHL (1)

Որ են պէսպէս խորհուրդք ցանկականին եւ արիականին. (Լմբ. սղ.։)


Բարեխառնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

temperance;
temperature, moderation, modification, mitigation;
— օդոց, temperature of the air.

NBHL (1)

εὑκράτεια, σωφροσύνη Որպէս մի ի չորից բարոյական առաքինութեանց. Չափաւորութիւն ցանկականին. որ եւ Ողջախոհութիւն ասի, կամ Պարկեշտութիւն, Ժուժկալութիւն, եւ այլն.


Բղջախոհութիւն, ութեան

See full entry →

s.

luxury, licentiousness, incontinence, lasciviousness.

NBHL (1)

Կարել ի ցանկականէն զբղջախոհութիւնն. (Բրսղ. մրկ.։)


Անտէր

See full entry →

adj.

free, independent;
cf. Անտերունչ.

NBHL (1)

Իբրեւ զանտէր ոք եւ զազատ ի դատաստանէ։ Անտէր եղեալ ցանկականս. (Լմբ. սղ.։)


Խոնաւուտ

See full entry →

cf. Խոնաւ.

NBHL (1)

Եւ Գիջական. թոյլ եւ մեղկ. ցանկական.


Խտղտեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to tickle, to titillate;
to dazzle, to bedazzle;
to tickle, to please, to gratify, to delight, to flatter.

NBHL (1)

Որ զցանկականն խաղտեցուցանէ։ Հեշտութեանց աշխարհիս, որք խաղտեցուցանեն զմարմինս եւ զմտածութիւնս. (Լմբ. առակ.։ ՃՃ.։)


Խտղտկեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Խտղտեմ.

NBHL (1)

Որ զցանկականն խաղտեցուցանէ։ Հեշտութեանց աշխարհիս, որք խաղտեցուցանեն զմարմինս եւ զմտածութիւնս. (Լմբ. առակ.։ ՃՃ.։)


Խտղտեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Խտղտեմ

NBHL (1)

Որ զցանկականն խաղտեցուցանէ։ Հեշտութեանց աշխարհիս, որք խաղտեցուցանեն զմարմինս եւ զմտածութիւնս. (Լմբ. առակ.։ ՃՃ.։)


Խլրտումն, ման

See full entry →

s.

movement, impulse, agitation.

NBHL (1)

որով պնդի ցանկականն յամենայն ախտաւոր խլրտմանց. (Լմբ. սղ.։)


Ժուժկալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

patience;
abstinence, continence, temperance, chastity;
sobriety, soberness;
fortitude, constancy;
fasting, diet;
ի ժուժկալութեան gyql, to live continently.

NBHL (1)

Ժուժկալութիւն է առաքինութիւն ցանկականին, ըստ որուոմ արգելու մտօք զցանկութիւնն դիմեալ առ ի վատթարագոյն հեշտութիւնսն. (Արիստ. առաք.։)


Աստղկեան

See full entry →

adj.

venereal;
of Venus.

NBHL (1)

ἁφροδίσιος. venereus. Ափրոդիտական. ցանկական.


Երեքմասնեայ

See full entry →

adj.

composed of three parts, tripartite;
of three sorts, triple.

NBHL (1)

Զի է մեր երեքմասնեայ հոգիս. եւ ունի մասն, է ինչ՝ որ բանական, եւ է որ սրտմտական, եւ է որ ցանկական։ Երեքմասնեայ ոգւոցս մերոց եղելոց, եւ այլն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ել.։)


Երեքմասնեան

See full entry →

cf. Երեքմասնեայ.

NBHL (1)

Զի է մեր երեքմասնեայ հոգիս. եւ ունի մասն, է ինչ՝ որ բանական, եւ է որ սրտմտական, եւ է որ ցանկական։ Երեքմասնեայ ոգւոցս մերոց եղելոց, եւ այլն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ել.։)


Զեղխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

intemperance, orgies, debauch, luxury, excess, extravagance, extremity, depravation, lust, licentiousness.

NBHL (1)

Զեխութիւն է չարութիւն ցանկականին, ըստ որում յօժարեալք լինին առ ի վայելուածս յոռին (կամ յոտին, այսինքն ստորին) հեշտութեանց. (Արիստ. առաք.։)


Դուռն, դրանց, դրաց

See full entry →

s.

door, entrance;
sluice;
— մեծ, portal;
— or — արքունի, the Ottoman or Sublime Port;
the Court;
դրան մարդիկ, the courtiers;
դրան երէց, almoner, chaplain;
արտաքին դրունք, porch, portico;
դրանց ի դուրս, դրանէ ի —, from door to door;
գրօք փակելովք, with closed doors;
դուրք դրանն, the street door, the gate, portal;
ի դուրս, out;
ի դուրս մերձեալ, եկեալ, հասեալ, impending, very near;
առ դուրս մահու, at death's door;
դրունք դժոխոց, the gates of Hell.

NBHL (1)

Դուռն է բանական հոգւոյն՝ ցանկականն։ Դուռն եղեւ ուղիղ հարցումն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ստիպ.։)


Անարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անարիութիւն.


Հակամիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

decline, inclination, proneness, tendency, propensity, disposition;
idiopathy.

NBHL (1)

Կարող է ցանկական մասն հոգւոյս մերոյ յերկոսին դառնալ հակամիտութեամբ. (Խոսրովիկ.։)


Համ, ոց

See full entry →

s.

savour, taste;
check, moderation;
— դնել, to moderate, to check.

NBHL (1)

Որովայն, եւ զկնի որովայնին համք։ Սրտմտականին (վայր) լանջք, եւ ցանկականին ներքին համք։ Առ ներքին համսն՝ որ երրորդ է մարմնոյս. (Փիլ. այլաբ.։)


Ճակաճանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

lecherousness, lasciviousness;
whoredom;
fornication.


Սանձակոծ առնեմ

See full entry →

sv.

cf. Սանձակոծեմ.

NBHL (1)

Յորժամ երկուք սրտմտականն եւ ցանկականն սանձակոծիցին եւ վարիցին իբրեւ ձիք ի բանականէն, յայնժամ լինիարդարութիւն. (Փիլ. այլաբ.։)


Սանձակոծեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Սանձահարեմ.

NBHL (1)

Յորժամ երկուք սրտմտականն եւ ցանկականն սանձակոծիցին եւ վարիցին իբրեւ ձիք ի բանականէն, յայնժամ լինիարդարութիւն. (Փիլ. այլաբ.։)


Սանձեմ, եցի

See full entry →

va.

to bridle, to break in;
to rein in, to check, to hold in, to repress, to conquer, to abate, to mortify.

NBHL (1)

Զի սանձեսցէ զժպիրհ եւ զյանդուգն կամս ագահութեանն։ Ոչ զցանկականն խրոխտականութիւն սանձեցի. (Յճխ. ՟Դ։ Նար. ՟Ժ՟Թ։)


Սրտմտական, ի, աց

See full entry →

adj.

choleric, irascible;
—ն, irascibility.

NBHL (2)

Զի է մեր երեքմասնեայ հոգիս. եւ ունի մասն՝ է ինչ որ բանական, եւ է որ սրտմտական, եւ է որ ցանկական։ Վայր սրտմտականին լանջք։ Առաքինութիւն սրտմտականին՝ արիութիւն. (Փիլ. այլաբ.։)

Կին՝ հոգի մարդոյ, գրիւս երիս երեք մասունք հոգւոյն, բանական, սրտմտական, եւ ցանկական. (Մեկն. ղկ.։ 1)


Յոյժ

See full entry →

adv.

too, very, more, much, considerably, very much, a great deal;
— —, more and more, extremely, exorbitantly, excessively, exceedingly.

NBHL (1)

Առ ի յոյժ ցանկականի մոլեգնութեանն։ Յոյժ բարեբաստ եղելոցն. (Խոր.։ Պիտ.։)


Յարեւանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to follow, to keep close to.


Մոլեգնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Մոլեգնուցք.

NBHL (1)

Առ ի յոյժ ցանկականի մոլեգնութեան. (Խոր. ՟Ա. 14։)


Մասն, սին, սանց

See full entry →

s. adv.

part;
bit, piece, morsel;
share, portion;
lot, parcel;
ration, allowance;
contingent, quota;
side, part, quarter, clime;
minute;
relics;
holy or hallowed bread;
— հաւատոյ, article of faith;
մասունք բանի, the heads of a discourse;
— բարի, the better part;
— զգայական, սրտմըտական, ցանկական, sensitiveness;
irascibility;
concupiscence;
մասամբ, ըստ մասին, ըստ մասնեայ, ի —է, in part, partly;
partially, in parts;
by halves;
մեծաւ մասամբ, ըստ մեծի մասին, բազում մասամբ, ըստ առաւելագոյն մասին, for the most or greatest part, mostly, chiefly;
յայսմ մասին, ի մասինդ, յայդմիկ, on this side, on this consideration;
ի մասին, for, instead of;
— առ — or առ մասին, — —, piecemeal, in pieces, piece by piece, in shreds, limb by limb;
իմով մասամբ, on my part, as for me;
աղօթից մասամբ, as for, or with regard to prayers;
ի պարգեւի մասին, in place of a gift, as a gift;
նմա ել —, he was allotted, he had for his share, or portion;
it is fallen to his lot;
— ունել, to participate in, to take a part or concern in;
ի բարեաց մասին առնուլ, to take in good part;
ի չարի մասին առնուլ, to take ill, or amiss;
գրաւիլ ընդ մասամբք ախտից, to be subject to certain vices;
չիք մերընդ դաւթի, we have nothing to do with David.


Մարմնաշարժութիւն, ութեան

See full entry →

s.

tickling, titillation, stimulant;
any movement of the body.

NBHL (1)

Շարժումն մարմնոյ. իբր խլրտումն ցանկական.


Մանկարարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Մանկածնութիւն.

NBHL (1)

Կանայք ... կենդանի ցանկական գոլով մանկարարութեան. (Պղատ. տիմ.։)


Ողջախոհութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sound judgment, wisdom, sagacity, good sense;
chastity, pudicity, temperance, continence, modesty, sobriety, honesty.

NBHL (1)

Ողջախոհութիւն է առաքինութիւն ցանկականին. ըստ որում անիղձք իցեն առ դիւրութիւնսն եւ առ վայելմունսն յոռին հեշտութեանց։ Արդարութիւն եւ ողջախոհութիւն. (Արիստ. առաք. եւ Արիստ. որակ.։)


Շամբշութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

folly, fury, mania, rage;
violent passion, love, fury, transport, gallantry, love intrigue;
debauchery, lewdness.

NBHL (1)

Առ ի յոյժ ցանկականի մոլեգնութեան՝ շամբութեամբ վառեալ էր։ Ըստ շամբշութեան (կամ շամշութեան) առն կնամոլոյ՝ ցանկութեամբ վառեալ ի կղէոպատրա. (Խոր. ՟Ա. 14։ ՟Բ. 20։)


Շռայլութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prodigality, profusion, luxe, waste, dissipation;
debauchery, disorder, extravagance, luxury, excess.

NBHL (1)

Չարութիւն ցանկականին՝ զեխութիւն եւ շռայլութիւն։ Գործ շռայլութեան է յօժարիլն ի վայելուածս հեշտութեանց՝ ոչ արգելլով բանականին. (Արիստ. առաք.։)


Տռփական, ի, աց

See full entry →

adj.

concupiscible, sensual, libidinous, amorous.


Ցասնական

See full entry →

cf. Ցասմնական.

NBHL (2)

Որոյ երեք մասունք են, բանական, ցասնական, եւ ցանկական։ Երեք մասունք ի նոսա ուստի՛ իցեն, բանական, ցասնական, եւ ցանկական. (Եզնիկ.։)

Որ յոգւոջ են եռատեսակ մասունք , խոհականն, եւ ցանկականն, եւ ցասնականն. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Վրնջողական, ի, աց

See full entry →

adj. fig. s.

neighing;
concupiscible;
concupiscence.

NBHL (1)

Ի վեր աստ փոփոխիցի ողջախոհութեամբ ցանկականդ եւ վրնջողական. (Ածաբ. պասք. ՟Բ։)


Ցանկ, ոյ

See full entry →

s. anat. adv.

hedge, fence, enclosure, boundary, wall;
index, catalogue, list, table;
desire, love, lust;
secundine, after-birth;
always, continually;
պատել, փակել —ով, to surround with hedges, to fence in;
— արկանել, to hedge in, to encompass, to surround.

Etymologies (1)

«փափագ, իղձ» Փիլ. լին. որից ցան-կալ կամ ցանկանալ (գրուած նաև գ-ով) «բաղձալ, տռփալ, սաստիկ փափագիլ» ՍԳր. Եզն. ցանկալի ՍԳր. Ագաթ. ցանկական «տռփական» Եզն. ցանկութիւն ՍԳր. անցան-կալի (նոր բառ) ևն.


Փաղղոս

See full entry →

s.

Phallus;
penis.

Etymologies (1)

(գրուած նաև փաղոս, փալ-լոս), ի-ա հլ. «առնի անդամ» Ածաբ. յյտ. Նոնն. 7, 71. որից ուղղափաղղոս Նոնն. 7, ուղղափաղոս կամ ուղղափալլոս Ածաբ. յայտ. կողմնափաղղոս Նոնն. 7, փաղղական (սխալ գրուած նաև փաղաղական) «տռփա-ևան, ցանկական» Անկ. գիրք նոր. կտ. էջ 458։