Your research : 1 Results for խրոխտ

Խրոխտ, ից, աց exact entry

See full entry →

adj. s. adv.

imperious, haughty, insolent, proud, arrogant, boastful, supercilious, braggart;
haughtiness, pride, arrogance;
—, խրոխտաբար, haughtily, proudly, in a bold manner.

Etymologies (2)

(ո հլ. ըստ ԱԲ. բայց չկայ վկայու-թիւն) «հպարտութիւն, համարձակութիւն» Պիտ. Նիւս. կազմ. «գոռոց, հպարտ. ամ-բարտաւան» Պիտ. Կղնկտ. որից խրոխ-տանաւ Եւս. պտմ. զ. 8, էջ 5. խրոխտիլ Սեբեր. Եւս. պտմ. 624. խրոխտումն Եւս. պտմ. դիւախրոխտ Յհ. կթ. ձիախրոխտ Յհ. կթ. խրոխտաձայն Նար. գրուած է նաև խո-բոխտ, խորոխտել Ոսկ. մ. ա. էջ 198։

lusti, Zendsp. 92 ա զնդ. xru «սոս-կալի, ահաւոր լինել» ձևից դնում է հյ. խրոխել, որ թերևս պէտք է կարդալ խրոխտել։ Հիւնք. հանում է յոխորտալ բայից։ Markwardt (նամակ 1926 յունվ.) իրան. fra-uxta-ձևից, որ կազ-մուած է fra-մասնիկով՝ uxta-(

NBHL (12)

Ամենայն ձի խրոխտ. (Լմբ. իմ.։)

Ընդդէմ խրոխտ թագաւորաց, կամ ախոյանին. (Շար.։ Խոր. հռիփս.։)

Տեսեալ զորդի իւր խրոխտ եւ սեգաճեմ. (Կաղանկտ.։)

Լցեալ խրոխտս ամբարհաւաճութեամբ ի բանսն. (Պիտ.։)

Յաւէտ իմն խրոխտ խստութեամբ զպատասխանիս պատգամացն դարձուցանէր. (Յհ. կթ.։)

Զգունոյն ցուցանելով (աղաւնոյն) խրոխտ. (Պիտ.։)

τὸ γαῦρον, superbia, elatio, ferocia. Խրոխտումն. խրոխտանք.

Ձիոյն խրոխտն եղեւ ամբարհաւաճութեան (մարդկան) սկիզբն։ Խրոխտն ի բարուց՝ ի բաց խլէ հանէ յախտից. (Նիւս. կազմ։)

Տիրեաց ի վերայ իմ ծառայականն խրոխտ. (Պիտ։)

Բնական է առիւծուն խրոխտ յարձակել ի վնաս մարդկան. (Լմբ. առակ.։)

Բէլ խրոխտաբար ձեռներէց լեալ։ Սա խրոխտաբար սոնքացեալ ընդդէմ աղեքսանդրի մակեդանացւոյ։ Խրոխտաբար իմն անբարհաւաճութեամբ ընդվզեալ. (Յհ. կթ.։)

Որք խրոխտաբար սիգութեամբ հեզացուցանեն զբռնաւորս եւ զզրկողս. (Լծ. եւագր.) (որ լինի եւ ա։)


Entries' title containing խրոխտ : 11 Results

Խրոխտալի

See full entry →

cf. Խրոխտալիր.

NBHL (3)

ԽՐՈԽՏԱԼԻ ԽՐՈԽՏԱԼԻՐ. ի խրոխտանօք. փառացի. սէգ. եւ սոնք.

Թագաւորաց խրոխտալի պատիւք. (Պիտ.։)

Երիվար բարձրավիզ, խրոխտալիր՝ յարմարական առ ընթացս պատերազմականս. (Արծր. ՟Գ. 12։)


Խրոխտալիր

See full entry →

adj.

full of haughtiness.

NBHL (3)

ԽՐՈԽՏԱԼԻ ԽՐՈԽՏԱԼԻՐ. ի խրոխտանօք. փառացի. սէգ. եւ սոնք.

Թագաւորաց խրոխտալի պատիւք. (Պիտ.։)

Երիվար բարձրավիզ, խրոխտալիր՝ յարմարական առ ընթացս պատերազմականս. (Արծր. ՟Գ. 12։)


Խրոխտաձայն

See full entry →

adj.

talking in a lofty or threatening manner.

NBHL (2)

Որ խրոխտ ձայնիւ խօսի. մեծաբան.

Բանապաճոյճ, խրոխտաձայն, սիգացօղ, բարձրապարանոց. (Նար. ՟Հ՟Գ։)


Խրոխտամ, ացայ

See full entry →

vn.

to carry the head high, to bid defiance, to bully, to hector, to gasconade, to brag, to laugh to scorn, to rail at, to use insolent language, to swagger, to be disdainful, overnice, to turn up one's nose at, to be proud, pretentious, defiant, arrogant.

NBHL (9)

Մի՛ այդպէս խրոխտար (կամ խրոխտանար) թագաւորութեանդ պատուով. (Պտմ. աղեքս.։)

Սա խրոխտացեալ՝ ամբարձ զձեռն ընդդէմ բռնաւորութեանն բէլայ։ Գոռալով խրոխտայր ջնջել զզօրութիւն մարաց եւ պարսից. (Խոր. ՟Ա. 9. եւ Խոր. հռիփս.։)

Սկսան խրոխտալ ընդդէմ արքային պարսից. (Ղեւոնդ.։)

Բարեղողս կացեալ՝ յայն փառսն խրոխտալով՝ արհամարհեն զամենայն կենցաղոյս հեշտութիւն. (Լմբ. սղ.։)

Գազանաբար խրոխտանան գօշել եւ պատառել. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Իմաստասիրել բանականին, խրոխտանալ սրամտականին. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ժ՟Զ։)

Որք թագիւ պերճանան, եւ զօրօք խրոխտանան. (Լմբ. իմ.։)

Խրոխտացեալ թշնամին։ Խրոխտացելոյն գողիաթու։ Իշխանապանծ խրոխտացելոյն. (Շար.։ Խոր. ՟Գ. 9։ Յհ. կթ.։)

Ընդէ՞ր խրոխտացան հեթանոսք. քանզի չեւ եւս խրոխտացան. եւ այլն. ի Սաղմոսի դնի, խռովեցան, ըստ սիմաքոսի եւ ըստ ոմանց ի հարց. այլ հասարակ ընթերցուած յն. է խրոխտալ φρυάσσω ։


Խրոխտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Խրոխտամ.

NBHL (9)

Մի՛ այդպէս խրոխտար (կամ խրոխտանար) թագաւորութեանդ պատուով. (Պտմ. աղեքս.։)

Սա խրոխտացեալ՝ ամբարձ զձեռն ընդդէմ բռնաւորութեանն բէլայ։ Գոռալով խրոխտայր ջնջել զզօրութիւն մարաց եւ պարսից. (Խոր. ՟Ա. 9. եւ Խոր. հռիփս.։)

Սկսան խրոխտալ ընդդէմ արքային պարսից. (Ղեւոնդ.։)

Բարեղողս կացեալ՝ յայն փառսն խրոխտալով՝ արհամարհեն զամենայն կենցաղոյս հեշտութիւն. (Լմբ. սղ.։)

Գազանաբար խրոխտանան գօշել եւ պատառել. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Իմաստասիրել բանականին, խրոխտանալ սրամտականին. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ժ՟Զ։)

Որք թագիւ պերճանան, եւ զօրօք խրոխտանան. (Լմբ. իմ.։)

Խրոխտացեալ թշնամին։ Խրոխտացելոյն գողիաթու։ Իշխանապանծ խրոխտացելոյն. (Շար.։ Խոր. ՟Գ. 9։ Յհ. կթ.։)

Ընդէ՞ր խրոխտացան հեթանոսք. քանզի չեւ եւս խրոխտացան. եւ այլն. ի Սաղմոսի դնի, խռովեցան, ըստ սիմաքոսի եւ ըստ ոմանց ի հարց. այլ հասարակ ընթերցուած յն. է խրոխտալ φρυάσσω ։


Անձնախրոխտ

See full entry →

adj.

vain, presumptuous, haughty.

NBHL (1)

Յայսպիսի իմն ձգին ախորժակ՝ անձնախրոխտն լինել. (Պիտ.։)


Խրոխտանք

See full entry →

s.

cf. Խրոխտումն.

NBHL (3)

Մի՛ հաստատեսցի բան խրոխտանացն, զոր խրոխտացայք դուք. (Գէ. ես.։)

Ամենաքաջն խրոխտանաց։ Խրոխտանաց վճարեալ իրս։ Քաջալերագոյն խրոխտանօքն, եւ մեծանուն պարծանօխն, եւ մեծանուն պարծանօք. (Պիտ.։)

Քաջքն ելեւելս զմիմեամբք առնէին ախոյանարձակ խրոխտանօք. (Արծր. ՟Գ. 15։)


Խրոխտապանծ

See full entry →

adj.

braggart, boastful, insolent, presumptuous, swaggering.

NBHL (2)

ԽՐՈԽՏԱՊԱՆԾ կամ ԽՐՈԽՏԱՊԱՆՁ. Որ պանծայ խրոխտանօք. եւ Ուր իցէ խրոխտումն պանծալի.

Ի խրոխտապանծ մոլենախանձ զրաբանողաց։ Բարձրագլուխ ի մէջ յօքնախումբ կացեալ հրապարակաց՝ լի հանդերձ խրոխտապանծ տեսութեամբ ի զանազան պայծառ զգեցեալ պատմուճանաց. (Պիտ.։)


Խրոխտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Խրոխտամ.

NBHL (5)

Ի ծերութեանն խրոխտէր ի պատերազմ ելանել. (Սեբեր. ՟Բ։)

Խորամանկ մեքենայող՝ խրոխտի սպանումն. (Անյ՟հց. իմ։)

Մի՛ խրոխտել հնդդէմ փորձութեանց. այլ խորշել եւ տեղի տալ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 14։)

Ծանրանայ նա խրոխտել պատերազմին՝ որ առ ամենայն ուրեք. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 4։)

Ամաչեսցէ չարն, որ խրոխտեալ մարտնչի ընդ մեզ. (Եղիշ. ՟Բ։ Իսկ Ոսկ. մ. ՟Դ. 8.) գրի խոխտի, իբր խրոխտի. յն. գոռոզանայ կամ բռնակալէ։


Խրոխտումն, ման

See full entry →

s.

gasconade, bravado, empty boast, rodomontade;
defiance, insolence, haughtiness;
չզիջանել ի խրոխտմանէն, to lose nothing of his arrogance.

NBHL (2)

Խրոխտանալն. խրոխտանք. խիզախումն. համարձակութիւն. յանդգնութիւն. եռացումն սրտի. անվեհեր բերումն.

Ընթացեալք զմահու խրոխտումն. (Շար.։)


Խրոխտական, ի, աց

See full entry →
NBHL (5)

Ուր կայցէ խրոխտումն. խրոխտ (ըստ ամենայն առման)

Գոգցես խրոխտական իմն կարծեօքն եւ ձեւով մարմնոյն այսպէս ցուցանէր զինքն ամբարտաւանութեամբ լի փքացեալ. (Պիտ.։)

Զխրոխտականն ի մեզ սանձեալ յարձակումն. (Նար. խչ.։)

Արիութեամբն գեր ի վերոյ անցեալ յառաջանան խրոխտական ձեւով. (Պիտ.։)

Ի մէջ խրոխտականաց ձիոց անմաքրից որոջս հանդարտաբարս։ Սատակեցին խրոխտականացն խիստ յարձակմունք. (Նար. ՟Լ՟Ա. ՟Ղ։)


Definitions containing the research խրոխտ : 107 Results

Յոխորտ

See full entry →

cf. Խրոխտ.

Etymologies (1)

, ի հլ. «խրոխտ, յանդուգն» Իսիւք. «խրոխտութեամբ» Փարպ. որից յոխորտալ, յոխորտանալ Փիլ. Պիտ. յոխորտօրէն Պիտ. աւելի ընտիր է յախորտ Ոսկ. յհ. բ. 30. Սե-բեր. 96. որից յախորտիլ Մանդ. յախորտի կալ «յամառիլ» ՋԲ. ասւում է նոյնպէս յո-խորդութիւն Կնիք հաւ. էջ 300. ոխորտ, ողորդ Յհ. կթ. ոխորտիլ Ուխտ. բ. 106. յախուրդ Ոսկ. բ. տիմ. յահուրդ Ածաբ. ժզ. որոնք ան-շուշտ ազդուած են յախուռն և յահուր բառե-րից. արդի գրականը ընդունել է միայն յո-խորտ ձևը։


Ընթադրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

trampling upon;
subjection;
project, purpose, design;
սպանանել ձիախրոխտ ընթադրութեամբ, to ride over and trample to death.

NBHL (1)

Սպանանեն ձիախրոխտ ընթադրութեամբ ի վատնեան դաշտին. (Յհ. կթ.։)


Գոռ

See full entry →

adj. s.

fierce, bold, haughty, warlike, martial;
noise, anger, crash, attack, assault.

Etymologies (1)

«գոչիւն, բոռալու ձայն, բղաւոց» Մագ. «կռիւ, պատերազմ» Խոր. Ասող. Լաստ. «խրոխտ, սարսափելի» Բ. թագ. ը. 10. Ղևոնդ. «բառ» Բառ. երեմ. էլ. 68, որից՝ գոռալ «խի-զախել, խրոխտալ, հպարտանալ, կռուիլ» Ա. մակ. ժա. 40. Եւս. քր. Ագաթ. Եզն. «մեծա-բանել» Եղիշ. Ոսկ. մ. բ. 23, Եբր. «գոչել (գե-տի, առիւծի, ցուլի համար ասուած)» Երզն, քեր. Վրդն. խրատ. Ոսկիփ., գոռական Ոսկ. ես., գոռութիւն Իմ. ժա. 19. Եզն., գոռումն Մագ., չարագոռ ԱԲ։

NBHL (1)

Արմատ Գոռալոյ, եւ Գոռոզի. Գոռումն. գոչումն. դղորդ. խրոխտումն. յոյզք. գրգիռ մարտի. կուռ կուռ, որոտում, կռիւ. կիւռիւլթիւ.


Գոռոզ, աց

See full entry →

adj. s.

arrogant, proud, haughty, imperious, insolent;
tyrant.

Etymologies (1)

, ի, ի-ա հլ. «խրոխտ, հպարտ. 2. բռնակալ. 3. սատանայ. 4. թագաւոր, կայսր» Փիլ. Պիտ. Խոր. հռիփս. Յհ. իմ. ատ. Նար.. որից՝ գոռոզութիւն «ամբարտաւանութիւն» Ես. ժդ. 25. «բռնակալութիւն» Փիլ. Պղատ. օրին. Պորփ., գոռոզանալ Փարպ. Եղիշ. Կիւրղ. ղկ., գոռոզաբար Ոսկ. մ. բ. 23. Կիւրղ. ղկ., գոռոզասաստ Ուխտ. հտ. Բ. էջ 51։

NBHL (2)

τύραννος, κοίρανος tyrannus Այր գոռ, խրոխտ. սէգ. բուռն եւ հզօր իշխեցօղ. բռնաւոր. որ ասի եւ ՀԱՐՈՒՍՏ.

ԳՈՌՈԶ. ՟ա. Բուռն. խրոխտ. բռնաւորական. ամբարտաւանական.


Արշաւեմ, եցի

See full entry →

vn.

to run;
to go quick and with impetuosity, to run as fast as possible;
to gallop;
to make an incursion or excursion, to pursue;
cf. Արշաւեմ.

NBHL (1)

Ընդ հռւվմայեցւոց լեզուն խրոխտալով արշաւէ (այսինքն համարձակ խօսի)։ արտաքոյ արշաւել խորհրդոյս զօրութեան (արսինքն ի դուրս ելանել). (Լմբ. ստիպ. եւ Լմբ. ատ.։)


Ամբառնամ, բարձի

See full entry →

va.

to raise, to raise up, to take up, to heighten, to lift up.


Ամբառնամ, բարձայ

See full entry →

vn.

to rise, to get up, to go up, to ascend.


Ամբարհաւաճութիւն, ութեան

See full entry →

s.

presumptuous, ness, haughtiness, pride, arrogance.


Ամբարտաւան, ի, ից

See full entry →

adj. adv.

proud, haughty, stiff, high, arrogant, vain, conceited;
presumptuous;
—ս, haughtily, proudly, highly.

NBHL (1)

ὐπερήφανος, ἁλαζών, μετέωρος. superbus, jactabundus, inflatus, sublimis Ամբարձեալն ինքնահաւանութեամբ կամ արտեւանամք. հպարտ. բարձրամիտ. մեծամիտ. բարձրայօն. փառասէր. սնափառ. խրոխտ. սէգ. փքացեալ. մազրուր. ֆօտուլ. միւթեքեպպիր. դաֆրալը.


Բարձր, ձու, ձունք, ձանց

See full entry →

adj. adv.

high, elevated;
sublime, eminent, great, excellent;
հոսել ի բարձուէ, to fling, to throw from above;
ի ձայն բարձր, — ձայնի, ձայնիւ բարձու, aloud, loudly;
— առնել, to elevate, to raise on high, to magnify, to exalt, cf. Բարձրացուցանեմ, cf. Վերացուցանեմ, cf. Համբառնամ, cf. Օրհնեմ;
— լինիմ, to be elevated, glorified, cf. Բարձրանամ, cf. Փառաւորեմ;
ճանաչել զբարձունս, to know sublime or profound things;
սեղան —, splendid, sumptuous dinner, banquet;
ի բարձուէ, from above;
— ոճ, elevated style;
— քանդակ, relief, basso-rilievo.

NBHL (1)

Բարձր որոտալով ի վերայ համատոհմիցն. այսինքն խրոխտալով, յոխորտալով. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Թ։)


Բարձրավզութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pride, haughtiness, arrogance.


Բարձրավիզ

See full entry →

cf. Բարձրապարանոց.

NBHL (2)

ὐψαύχην cervicem attollens Բարձրապարանոց, իրօք կամ նմանութեամբ. խրոխտ. գոռոզ. վիզը տնկած, եւ տնկօղ.

Այժմ բարձրավի՛զ ձի, եւ խրոխտ ... խայտայ ի դաշտս. (Ածաբ. նոր կիր.։)


Բարք, րուց

See full entry →

s. pl.

manners, custom, disposition, inclination, conduct, manner of acting;
բոյս բարուց, nature, character, natural, disposition, inclination;
— քաղցունք, good manners, morals;
անբիծ, անարատ —, pure morals;
խրոխտ —, proud character;
խանգարել՝ եղծանել զբարս, to corrupt the morals;
ամոքել զբարս, to soften the morals;
յիւրոց բարուցն, ի կամաց բարուցն, կամաւոր բարուք, բարուք, յօժարութեան, willingly, spontaneously.


Ապարթանեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Մեծաբանեմ.

NBHL (1)

ԱՊԱՐԹԱՆԵԼ գրի եւ ԱՊԸՐԹԱՆԵԼ. Անցանել ըստ չափ. մեծաբանել. խրոխտ բանիւք յարձակիլ. դաֆրա սաթմագ, սալտըրմագ.


Խիզախեմ, եցի

See full entry →

vn.

to hector, to swagger, to brave, to bully, to insult;
to laugh to scorn, to laugh at;
to advance fearlessly, to have the hardihood or boldness, to face, to brave;
to attempt, to risk;
to rush upon, to assault, to attack;
— ի վտանգս, to run risks, to seek perils, to brave or to face dangers;
— ի մարտ, to plunge into the thickest of the fight;
յաղօթս —, to confide in prayer.

NBHL (1)

ԽԻԶԱԽԵԼ. Յանձնապաստանութեամբ ճոխանալ ի վերայ այլոց. պանծանօք խրոխտալ. եւ Արիաբար խրախուսել.


Լնում, լցի

See full entry →

va.

to fill;
to accomplish, to fulfil;
to spread, to diffuse;
to complete, to consmnate;
to load, tore-load, to fill again;
to repeople;
to glut;
to stuff;
— զաղեղն, to bend the bow;
— լուսնի, to be at the full (moon);
— զօրէնս, to fulfil the law;
— զօրէնս բնութեան, to satisfy the laws of nature;
— զոք օրինօք տեառն, to instruct in, to fill with knowledge of the divine law;
— զքաղց, զծարաւ, to drive away hunger, to satisfy;
to quench thirst;
— զիղձս, to satisfy or content on's wishes;
— զպէտս, to satisfy one's necessities;
— զձեռս, to give to the priest, to consecrate;
to be consecrated;
արեամբ — զձեռս, to dip the hands in blood, to assassinate;
— զոք պարգեւօք, to load with gifts;
— զտեղի, to take the place of, to substitute, to replace;
— մինչ ի վեր, to fill up to the brim;
ընդ ամենայն տեղիս — զաւետարանն Քրիստոսի, to spread the gospel of Christ everywhere.

NBHL (1)

Զնուազութիւնս յառաւելութեանցն լնու։ Լցեալ խրոխտ ամբարհաւաճութեամբ. (Պիտ.։)


Լնում, լցայ

See full entry →

vn.

to be filled, to come to its highest pitch, to complete;
լնու չափ հասակին, he becomes adult.

NBHL (1)

Զնուազութիւնս յառաւելութեանցն լնու։ Լցեալ խրոխտ ամբարհաւաճութեամբ. (Պիտ.։)


Իշխանաբար

See full entry →

adv.

as a sovereign, as a commander, authoritatively;
magisterially, imperiously;
willingly;
— կեալ, to live like a prince, to lead a princely life.

NBHL (1)

որ խրոխտայր իշխանաբար ի վերայ բնութեանս. (Շ. բարձր.։)


Իշխանապանծ

See full entry →

adj.

boastful, haughty.

NBHL (1)

Ի վերայ յարուցեալ իշխանպանծ խրոխտացելոյն. (Յհ. կթ.։)


Խանչիւն

See full entry →

s.

roaring, bellow-ing;
hraying;
grunting.

NBHL (1)

Որովայն մինչչեւ ընկալեալ իցէ, զառ ի կերակրոյն խանչումն։ Ի վերայ նստելոց է որովնյնի խանչումն այտուցեալ եւ պարպատեալ։ Ի բաց հատանել զխանչումն հպարտութեան։ Խանչումն եւ խրոխտանս. (Փիլ.։)


Խանչումն, ման

See full entry →

s. fig.

cf. Խանչիւն;
inflation, distension;
swelling, puffing up, pride;
inclination, propensity.

NBHL (1)

Որովայն մինչչեւ ընկալեալ իցէ, զառ ի կերակրոյն խանչումն։ Ի վերայ նստելոց է որովնյնի խանչումն այտուցեալ եւ պարպատեալ։ Ի բաց հատանել զխանչումն հպարտութեան։ Խանչումն եւ խրոխտանս. (Փիլ.։)


Իմն, իրիք, իմիք, իւիք

See full entry →

adj. s. adv.

some, a, an;
somewhat;
really, in effect;
մեծ — է ինձ, it is a great thing for me;
կամէի —, I could wish;
I would.

NBHL (1)

Յաւէտ իմն խրոխտ խստութեամբ։ Նորընծայ իմն հիւրամեծարութեան ակնկալեալ սպասէր։ Ոչ կարօտանային մուրացիկ իմն առնելով յայլոց։ Լռիկ իմն ծածկեցաւ յամբոխին. (Յհ. կթ.)


Զրապանծ

See full entry →

adj.

vainglorious, proud, boastful, braggart.

NBHL (1)

Արտայայտէր զրապանծ խրոխտանս պերճացելոյն. (Պիտ. վերջ։)


Զրոյց, րուցաց

See full entry →

s.

term, word, discourse, recital, narrative, narration;
talk, conversation, familiar chat;
news, hearsay, rumour;
— առնել, բերել, տալ, to bring, to give news, to announce, to recount, to inform, to relate;
— արկանել, to talk, to converse;
ի — or ի —ս լինել, to become a by word;
ընդ հանճարեղս եղիցի — քո, let thy conversation be with the wise;
ել —, the tale spreads, the report prevails.

NBHL (1)

Այժմ առ մեզ գտանին անբաւ զրուցաց մատեանք։ Զրոյցս անգիրս։ Զմնացեալն ի զրուցացս ուսուցանէ քեզ Ագաթանգեղոս։ Զրուցով խրոխտալոյն Արշակայ. (Խոր.։)


Ըմբոստանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to resist, to kick, to disobey, to revolt, to mutiny;
to grow insolent, bold, proud.

NBHL (1)

Ըմբոստացաւ Խոսրով, եւ խրոխտմամբ վէստկան պատասխանեաց. (Խ. ՟Գ. 50։)


Ըմպահկեմ, եցի

See full entry →

vn.

to resist, to growproud, ferocious, to rebel;
cf. Ըմպահկեցուցանեմ.

NBHL (1)

Գազանային եւ անընդել զայրացմամբ ընդդէմ յարիցէ, ըմպահկեսցէ, խրոխտասցի. (Ոսկիփոր.։)


Ըմպահկիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Ըմպահկեմ.

NBHL (1)

Գազանային եւ անընդել զայրացմամբ ընդդէմ յարիցէ, ըմպահկեսցէ, խրոխտասցի. (Ոսկիփոր.։)


Ընթադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to trample under foot;
to subdue, to submit;
to strike, to knock;
to drive away, to disperse.

NBHL (1)

Ընթադրեալք զմահու խրոխտումն. (Շար.։)


Զանգակեմ, եցի

See full entry →

vn.

to adorn with little horse-bells.

NBHL (1)

Բարձրավիզ խրոխտանացն զրահս, եւ ոտնատորոփ փռնկալոյն մանեակս զանգակեալս. (Արծր. ՟Գ. 2. ա՛յլ ձ. զանգեալս։)


Զգօն, ից

See full entry →

adj.

wise, learned, skilful;
sober, discreet, prudent;
tame, familiar, gentle.

NBHL (1)

Ամենայն ձի՝ խրոխտ, եւ ամենայն ոչխար՝ զգօն. (Լմբ. իմ.։)


Գոռոզութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pride, haughtiness;
insolence, arrogance, presumption;
lordliness, tyranny.

NBHL (1)

τυραννίς tyrannia, tyrannicus dominatus Բռնաւորութիւն. բռնակալութիւն. բուռն եւ խրոխտ իշխանութիւն.


Գոռութիւն, ութեան

See full entry →

s.

anger, violence, noise;
haughtiness.

NBHL (1)

ԳՈՌՈՒԹԻՒՆ ԳՈՌՈՒՄՆ. ἅσθμα Գորալն եւ Գոռոզութիւն. խրոխտումն. սպառնումն. գրգիռ մարտի. մեծամեծս փքալն եւ փռնչելն.


Գոռումն, ման

See full entry →

s.

cf. Գոռութիւն.

NBHL (1)

ԳՈՌՈՒԹԻՒՆ ԳՈՌՈՒՄՆ. ἅσθμα Գորալն եւ Գոռոզութիւն. խրոխտումն. սպառնումն. գրգիռ մարտի. մեծամեծս փքալն եւ փռնչելն.


Գօշեմ, եցի

See full entry →

va.

to bite, to sting;
to mangle, to lacerate.

NBHL (1)

Գազանաբար խրոխտանան գօշել եւ պատառել. (Յհ. իմ. պաւլ.։)


Եղջիւր, ջեր, ջերց, ջերաց

See full entry →

s. bot. fig.

horn;
huntsmans horn, French horn;
vessel or cup made of horn;
salient angle;
power, force;
glory, honour, praise;
* cupping-glass;
carob-bean;
retort;
— խողովակաւոր, tubulated -;
— ածել cf. Եղջերցեմ;
to puff one's self up with pride;
to threaten, to menace;
— ամբառնալ, բարձացուցանել զ—ս, համբառնալ ի բարձունս զ—ս, բարձրանալ եղջեր ամբարտաւանութեան, to lift up the horns, to become insolent, arrogant, proud, tyrannical;
to raise one's crest, to rebel;
փշրել զ—, խորտակել զ— ամբարտաւանութեան, to break the horns, to humble, to humiliate, to break down, to lower the pride;
— փրկութեան իմոյ, horn of my salvation;
reliance, support, strength, prop;
բարձր եղիցի — արդարոյ, the just small shall lift up his head;
the righteous shall be exalted.

NBHL (1)

Ուստի ԵՂՋԻՒՐ ԱԾԵԼ՝ է Յոխորտալ խրոխտալ իբր եղջերցելով, պատրաստիլ ոգորիլ. մեծաբանել, եւ այլն.


Դաւաճան, աց

See full entry →

adj. s.

fraudulent, fallacious, disloyal;
impostor;
felon, cheat, prevaricator, sycophant, traitor.


Գոռամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to make a great noise, to be violently angry;
to assault, to attack;
to insult.

NBHL (1)

ἑχθρεύω, φιλονικέω, ἑγκαλέω contendo, altercor եւ այլն. Իբր Մռնչելով գրգռիլ ի մարտ. գոռոզանալ. խրոխտալ. խիզախել ի կռիւ. մարտնչիլ. մաքառել. ջանալ յաղթահարել, մեծաբանել. գոչել կենդանեաց եւ տարերաց.


Գոռոզանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be proud of, puffed up, elated.

NBHL (1)

ἑπαίρομαι efferor, effero me, περπερεύομαι perperam vel temere ago, ostento Փքանալ. բարձրամտիլ. խրոխտալ. ամբարհաւաճիլ. պերճանալ իշխանութեամբ. բան կամ մեծութիւն ծախել.


Եռանդումն, ման

See full entry →

s.

cf. Եռանդն.


Ախոյան, ի, ից, աց

See full entry →

s.

antagonist, adversary, opponent;
rival, competitor;
champion, hero;
triumpher.

NBHL (1)

Ընդդէմ խրոխտ ախոյենին (կամ ախոյանին)։ Ոչ գոյր չափ գլխանոյն ախոյենիցն։ Յաղթել ախոյանից ... Կործանին վատանուն յախոյանէ անտի։ Ի փախուստ կացուցանելով զինքն առանց նահատակեցելոցն ախոյանից։ Նախամարտիկ եւ առաջին ախոյանից։ Ախոյանաց քաջալերութիւն. (Խոր. հռիփս։ Բուզ. ՟Ե. 4։ Եզնիկ.։ Պիտ.։ Սարկ. քհ.։)


Ահափետ, փետք

See full entry →

adj. s.

cf. Ահաբեկ;
cf. Ահաբեկութիւն;
— առնեմ, cf. Ահաբեկեմ.

NBHL (1)

Ահափետ արարեալ՝ զօրհասն գուշակեն։ Ահափետ արարեալ դադարեցուցանէ զխրոխտացեալսն ի վերայ եկեղեցւոյ. (Ագաթ.։ Արծր. ՟Ե. 2։)


Այլանդակ, աց

See full entry →

adj.

whimsical, odd, capricious, fanciful, fantastical, extravagant, mad, ridiculous, extraordinary, singular, strange, enormous, uncouth;
grotesque, distorted.

NBHL (1)

ԱՅԼԱՆԴԱԿ. Յանդուգն. խրոխտ. սէգ եւ սոնք. մեծաբան. աղաջուր. մազրուր. տէնսիզ. ἁλαζών. arrogans, superbus


Աներկիւղ

See full entry →

adj. adv.

fearless, bold, courageous, intrepid;
fearlessly;
courageously, intrepidly.

NBHL (1)

Աներկիւղ եւ քաջասիրտ, կամ խրոխտ մտօք. (Փարպ, եւ Լաստ.։)


Ամպրոպ, աց

See full entry →

s.

thunder-clap, thunder;
noise, explosion, crash, report.

NBHL (1)

Տեղաց ի մեզ զամպրոպ դառնութեան։ Ամպրոպ չարութեան զեղեալ շուրջ զեկեղեցեաւն Աստուծոյ։ Արեան, եւ ամենայն չար ամպրոպաց։ Մեծագոյն իմն ամպրոպ ի վերայ խրոխտայր հասուցանել։ Արժանի այնմիկ չար ամպրոպի զինքեանս վարկեալս. (Յհ. կթ.։)


Անձնանախատ

See full entry →

adj.

that reproaches himself.

NBHL (1)

Որ նախատեաց զանձն իւր ի մահ. այս ինքն զի խրոխտացաւ եւ ընկեց զանձն իւր ի մահ։ (Եփրեմ.)


Կառն, ռին

See full entry →

s. bot.

prickly artichoke;
hawthorn, may.

NBHL (1)

Եւ խրոխտացեալ կառին, (կամ կառի) եւ նորին Նմանեացն, ասեն՝ թէ մեք հարկանօղ գոլով, եւ այլն. (Մխ. առակ.։ Իսկ ի բառս Գաղիան. Կառն եւ Թաղիք իբր նոյն դնին։)


Կարծիք, ծեաց

See full entry →

s. adv.

opinion;
thought, mind, sentiment;
conjecture, hypothesis, supposition;
suspicion, presumption;
fantasy, imagination;
կարծեօք, by conjecture, hypothetically;
հասարակաց —, public or general opinion, common sense;
— ընկալեալ ou բազմագունից ընդունելի, the generally received opinion, the general conviction, the best established opinion;
նախաժաման —, prejudice, prepossession;
ազատամիտ, ձախողակի — free, adverse or contrary opinion;
ի կարծիս լինել, կարծիս ի մտի դնել, to imagine, to fancy, to think, to surmise, to conjecture;
կարծիս բերել զումեմնէ, to suspect a person;
տալ զպատշաճ կարծիս զումեքէ, to have a good opinion of, to think highly, well, much of;
բերել մեծ ինչ կարծիս զումեքէ, to esteem a person highly, to make much of;
զհետ երթալ —ծեաց ուրուք, to incline to another's opinion, to follow the opinions of;
մեծ ինչ —իս բերել զանձնէ, to have a high opinion of oneself;
յամառիլ, խրոխ տալ ի —իս իւր, to be wedded to one's opinions.


Ծամելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

s.

jaw;
cheek.

NBHL (1)

Նա առ ըզքեզ ընդ յայելի, եւ հար ի խրոխտն ծամելի. (Շ. ոտ. բարձր.։)


Ծաւալ, աց

See full entry →

s. mus. adj.

dilatation, expansion, development, diffusion;
diesis, sharp;
dilated, spread, diffused;
— առնուլ, to be dilated, diffused, expanded, spread, extended, propagated.


Հենգն, ի

See full entry →

s. adv.

jeer, scoff, taunt;
mockery, jeering, irony, derision;
rivalry, strife, contest;
spite;
ընդ —, ընդ —գս, ironically, derisively, tauntingly;
against, in dispite of, in contempt of, in defiance of;
ընդ — ելանել, ի — արկանել, to scoff at, to laugh at, to ridicule, to quiz, to deride, to taunt, to jeer at;
կալ ի — ի or ի — ոջ, to do in spite of, to despite, to object to, to dispute or wrangle;
to vie with.