to improve, to civilize;
to refine;
to confer a title, to grant nobility, to ennoble.
Ազնուացուցեր դու զգութ քո. (Հռութ. ՟Գ. 10։)
very ignorant.
Ախմարագունիցն զթեթեւաշարժ երագութեան երեւեցուցանէ կարծիս։ Այս անիրաւ դատաստան եւ ոչ ի կարի չար դատաւորացն եւ յախմարագունից հաստատին։ (Պիտ.։)
pleasure, taste.
Ոչ ըստ մարմնոյ ախորժութեան բաղձանաց, այլ առ գութ սիրոյն Քրիստոսի. (Եղիշ. երէց.։)
razor.
Որպէս զածելի սուր սրեցին զնենգութիւն. (Յհ. կթ.։)
eye;
sight, look;
bud, germ;
hope, expectation;
opinion, suspicion;
յականէ անուանէ, by name, specially, expressly;
յական թոթափել, in the twinkling of an eye, instantaneously;
— առնուլ, to show a respect of persons, to be partial, cf. Աչառեմ;
զակն արկանել, to cast eyes upon, cf. Անտեսեմ;
յակն արկանել, to show;
to review, to read;
ընդ ակամբ ակնարկել, to scowl;
— ունել, to hope, to expect, cf. Ակնկալեմ, cf. Յուսամ;
— յայտնի, — յանդիման, in presence of, visibly, openly;
— յանդիման առնել, to represent, to lay before;
առ ական դիպել to see by accident;
առ ականէ, ostentatiously;
յ— առնուլ, to have an eye to, to watch, to take care of;
—ի խոնարհ, quite confused, cf. Ակնկոր;
կորովաբիբ —, Argus-eyed, piercing eye;
— կառուցեալ հայել, to look fixedly;
տալ ակն, cf. Նայիմ, cf. Նկատեմ;
ակն դնել, cf. Ցանկամ;
ակն ածել, cf. Պատկառեմ, cf. Ակնառեմ, cf. Ամաչեմ, cf. Խնամեմ;
Այլում ումեք ակն դնելով կենցաղական տարփանաց։ Որում ակն եդեալ կորզէին զժառանգութիւնն։ Մի՛ ամենեւին յայլոց ինչ (իրս) ակն դնել. (Յհ. իմ. ատ.։ Մեկն. թագ.։ Բուզ. Դ. 14։)
precious stone, jewel, gem;
pearl;
cameo;
— բազմագունի, cf. Բազմագունի;
— վանի, cf. Վանի.
Այլում ումեք ակն դնելով կենցաղական տարփանաց։ Որում ակն եդեալ կորզէին զժառանգութիւնն։ Մի՛ ամենեւին յայլոց ինչ (իրս) ակն դնել. (Յհ. իմ. ատ.։ Մեկն. թագ.։ Բուզ. Դ. 14։)
source, origin;
water-spout, spring;
hole, stitch;
ring, link;
— արեւու՝ լուսոյ՝ տունջեան, day-star, the sun, cf. Արեգակն;
— գերեզմանի, grave, tomb;
— տապարի, the orifice of the hatchet, axe;
ակունք լուսարձակք, glass.
Այլում ումեք ակն դնելով կենցաղական տարփանաց։ Որում ակն եդեալ կորզէին զժառանգութիւնն։ Մի՛ ամենեւին յայլոց ինչ (իրս) ակն դնել. (Յհ. իմ. ատ.։ Մեկն. թագ.։ Բուզ. Դ. 14։)
respect of persons, partiality.
Մերթ իբր ակնածութիւն. յարգութիւն. αἱδώς reverentia
oh! ha!
ԱՀ ԱՐԿԱՆԵԼ. ἑκφοβέω exterreo Երկեցուցանել. զարհուրեցուցանել. վախցնել. գօրգութմագ.
fear, dread, fright, terror;
— արկանել, to frighten, to terrify, to intimidate;
— յահի լինել՝ զահի հարկանիլ, to fear, to be seized with alarm;
առ ահի, for fear, lest;
ահ ընդ ահ, with fear, with a timid air.
ԱՀ ԱՐԿԱՆԵԼ. ἑκφοβέω exterreo Երկեցուցանել. զարհուրեցուցանել. վախցնել. գօրգութմագ.
behold!
Ահա բառդ՝ ստուգութեան եւ մատնցոյց առնելոյ է։ Ահա ասելն՝ սպառնական իմն է բարբառ. (Գէ. ես.։ Երզն. քեր.։)
"cf. Ահաբեկ առնել."
Ահաբեկ առնել. զարհուրեցուցանել. դողացուցանել. դղրդել. ահ արկանել. վախ տալ. գօրգութմագ.
terror, dismay, affright, intimidation.
Ահ արկանելն. ահաբեկ առնելն. վախ ձգելն. գօրգութմա։
to terrify, to intimidate.
Երկեցուցանել. զարհուրեցուցանել. վախցնել. գօրգութմագ.
salt;
— ուխտի, ուխատզի, — կնքեալ, sign of true friendship;
— եւ հաց, commensality, love;
— առնուլ, — եւ հաց ուտել, to eat in company, to be social, to be convivial.
Իմ զի աղ եւ հաց կերեալ է յաշխարհին ձերում, գութ եւ սէր ունիմ առ աշխարհն. (Եղիշ. ՟Ը։)
without share or portion, that does not participate;
bereft, destitute;
— լինել, to be destitute, to be bereft;
— առնել, to deprive.
Անմասն յամենուստ բարեկարգութեանց։ Ի ժամ վարձուն անմասն ելանեմ։ Միայն դու անմասն ստութեան խաւարի. (Նար. ՟Կ՟Ա. ՟Հ՟Ա. ՟Հ՟Թ։)
depopulation;
inhumanity, barbarity;
incivility, brutality.
Զանմարդութիւնն իբրեւ զազատութիւն ողջունեմք։ Ո՛րքան չար է անմարդութիւնն, եւ ո՛րքան բարի գութք. (Ածաբ. աղքատասիր.։)
madness, craziness, fatuity;
phrensy;
folly, silliness, imprudence, extravagancy, absurdity.
Հակառակացն բերմամբ, անմտութեան, եւ հեղգութեան, բղջախոհութեան. (Շ. ատեն.։)
insatiable, greedy, gluttonous;
— ուտել, to devour;
cf. Անյագաբար.
ԱՆՅԱԳԱԲԱՐ. ἁκορέστως. avide, κατακόρως, ad satietatem, immodice. Առանց յագելոյ. անյագութեամբ, անչափ բաղձանօք. ցյագ. ցյափրութիւն. յանչափս. անդադար. անխոնջ. սերտիւ. եւ Անխնայ. առանց կշտանալու, անհագաբար.
obscureness, occultness, secretness.
Եւ Անհաւատութիւն. անստուգութիւն. խիթալի գոլն. τὸ ἅδηλον. incertitudo եւ այլն.
cf. Անյայտնութիւն.
Եւ Անհաւատութիւն. անստուգութիւն. խիթալի գոլն. τὸ ἅδηλον. incertitudo. եւ այլն.
prompt, diligent;
promptly, diligently, without delay.
Անյապաղ արագութեամբ ընթանան. (Ձիլ. բագն։)
Անյապաղ երագութեամբ. Անյապաղ փութով. (Պիտ.։)
incongruity, impropriety;
incapacity, insufficiency.
(լծ. յն. անարմօսդի՛ա). ἁναρμοστία. incongruentia. Պակասութիւն յարմարութեան. անմիաբանութիւն. անհամեմատութիւն. անդաշնակաւորութիւն. անզուգութիւն. ույկունսուզլուգ.
forgotten;
immemorial.
Սոքա են՝ որ զբարեկարգութիւն քրիստոնէից ուղղեցին, եւ ոչ եթէ յանյիշատակաց ոք. (Լմբ. պտրգ.։)
artless, guileless, sincere, upright, ingenuous;
artlessly, ingenuously.
Առանց նենգութեան.
without offering;
implacable, inexorable, cruel.
Անողոքելի ի ձեռն նուիրաց կամ աղաչանաց. անհամբոյր. անաղք. անամոք. անգութ. անհաշտ. ἅσπονδος. implacabilis.
Աննուէրք, անգութք. (՟Բ. Տիմ. ՟Գ. 3։)
without malice, not revengeful, not malignant.
Անոխակալ եւ բարեգութ. (Շար.։)
unpitying, imcompassionate, inhuman, barbarous, cruel, brutal. cf. Անողորմաբար.
ἁνελεήμων, ἁνελεής, ἁνηλεής. immisericors, durus, crudelis. Ոյր չիք ողորմ կամ ողորմութիւն ի սրտի. անգութ. անգորով. անագորոյն. անկարեկից. անմարդի. խիստ. անաչառ. անխնայ. սաստիկ, (անձն, եւ գործ). մերհամէթսիզ, գալպի փեք.
childless, heirless;
steril, barren;
— մեռանել, to die without children.
Եւ ոչ զանորդեացն բնաւին հանել զժառանգութիւն. (Մխ. դտ.։)
immensity;
enormity;
superfluity, superabundance, exuberance;
immoderation, intemperance.
Լի է ամենայն անկարգութամբ եւ անչափութեամբ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 23։)
faultless, perfect, accomplished, complete;
unfailing;
indefectible, inexhaustible;
perfectly;
without fail;
incessantly.
Անպակաս յառաւելութեանց, կամ ի ստուգութենէ, կամ ի լրութենէ։ Անպակաս գրութեամբ երեւին. (Նար. ՟Թ. ՟Ժ՟Ե. ՟Հ՟Է. ՟Հ՟Թ։)
negligently, without observation.
ԱՆՊԱՀՊԱՆԱԲԱՐ ԱՆՊԱՀՊԱՆԱՊԷՍ. ἁφυλάκτως. incustodite, temerarie. Առանց պահպանութեան, կամ անձնապահ լինելոյ. անզգուշութեամբ. անհոգութեամբ. յանդգնաբար.
cf. Անպահպանաբար.
ԱՆՊԱՀՊԱՆԱԲԱՐ ԱՆՊԱՀՊԱՆԱՊԷՍ. ἁφυλάκτως. incustodite, temerarie Առանց պահպանութեան, կամ անձնապահ լինելոյ. անզգուշութեամբ. անհոգութեամբ. յանդգնաբար.
effrontery, impudence, shamelessness;
irreverence, disrespect.
Հետեւեալ լինի զեղխութեան՝ անկարգութիւն, անպատկառութիւն, անպարկեշտութիւն. (Արիստ. առաք.։)
irreverence;
dishonour.
որ ի գրչաց ոմանց գրի եւ ԱՆՊԱՏՈՒԹԻՒՆ. ἁτιμία. ignomina, ignobilitas, dehonestamentum, contumelia. Անպատիւն գոլ. վիճակ անպատիւ. անշքութիւն. անարգութիւն. նուաստութիւն. ցածութիւն. անարգանք. թշնամանք. անպատուելն, եւ իլն. ի թիպարսըզլըգ, հագարէթ, ալչագլըգ, այըպ.
want of preparation;
unfurnished state.
Անզգուշութիւն. անհոգութիւն. պղերգութիւն. իհմալլըգ, շաշգընլըգ, ահմագլըգ.
want of boasting.
Չհրամայեաց ասել (ումեք), զի անպարծութիւն եւ անմեծարգութիւն ուսուցանիցէ։ Զի ուսանիցիս զանհպարտութիւն եւ զանպարծութիւն։ Տե՛ս դու ինձ զքրիստոսի զանպարծութիւնն։ Զի ամենեւին զնուազութիւն (խոնարհ), եւ զանպարծութիւն ցուցանիցէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 25. ՟Բ. 6։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 11։ եւ Ոսկ. ես.։)
immodesty.
Հետեւեալ լինի զեղխութեանն՝ անկարգութիւն, անպատկառութիւն, անպարկեշտութիւն. (Արիստ. առաք.։)
cf. Անպէտ.
Կարի յոյժ քամահելի անպիտանիցն։ Ազատ յանպիտան անարգութենէն. (Պիտ.։)
unprofitable, useless;
unfertile, unfruitful, barren;
un-profitably, uselessly.
Մի՛ եղէց անպտուղ ի փոքր վաստակոյս։ Անպտուղ ի բազմերգութենէն լինիցիմ. (Նար. ՟Բ. եւ Նար. կ.։)
separation, disjunction.
Զուգութեան լրականին ըստ անջատմանց ամենեցուն։ Հեռաւորութեան անջատմունս. (Փիլ. լին. ՟Գ. 49։ ՟Դ. 153։)
to listen, to obey, to give ear to, to acquiesce, to yield, to consent, to submit;
չ-, to turn a deaf ear, to refuse consent, to disobey.
without love, — affection;
cold, unfeeling.
Ցուրտ հմութիւն անսէր եւ անհաղորդ եւ անգութ կենաց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 4։)
imperfection, fault;
— հասակի՝ խմխց, youth.
Ոչ գոլն լի. չունելն զլրումն. թերութիւն. անկատարութիւն. թերակատարութիւն. եւ անյագութիւն. լեցուն չըլլալը՝ ու չիլըցուիլը. տօլմազ՝ տօյմազ օլմասը.
infallible;
sure.
Ուր չիք խաբէութիւն եւ նենգութիւն. ոչ խաբօղ եւ ոչ խաբելի. պարզ. անպատրուակ. անվրէպ. անաչառ.
not scrupulous;
unexceptionable.
ԱՆԽԵՂՃ. Ոյր չիք խիղճ մտաց. որ ոչն խղճէ. արհամարհոտ. անզգոյշ. անգութ. խղճմտանք չունեցօղ. ինսաֆսըզ.
unleavened, azymous, unfermented.
Եղիջիք նոր զանգուած, որպէս էքդ անխմոր։ Մի՛ ի խմորն չարութեան եւ անզգամութեան, այլ յանխմոր ստուգութեան։ Արարին զտօն անխմորիցն զեօթն օր. (՟Ա. Կոր. ՟Ե. 7. 8։ ՟Բ. Մնաց. ՟Լ՟Ե. 17։)
unprotected, forlorn, destitute.
Զի մի՛ կարծիցի անգութ եւ անխնամ եւ գազանամիտ էի. (Ոսկ. ՟բ. տիմ. ՟Ա։)
that does not search or examine;
unsought, unsearohed;
inscrutable, unsearchable.
Ո՛չ է արժան անարժան խորհրդով կարծել զնախախնամութիւնն՝ անիր եւ անխոյզ գոլ։ Անխոյզ իրազեկութիւն եւ անհոգութիւն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
that does not wander;
straight.
Ստուգութիւն անխոտոր. (Խոսր.։)