Definitions containing the research ել : 10000 results

Ամէնօրհնեալ

adj.

cf. Ամենօրհնեալ.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՄԷՆՕՐՀՆԵԱԼ կամ ԱՄԵՆՕՐՀՆԵԱԼ. Ամենայնիւ եւ յամենայնի օրհնեալ. ամենայն օրհնութեան եւ բարեբանութեան արժանի. ամմէն կերպով օրհնած, ու օրհնելու. միւպարէք. միւթէպէրրիք.


Ամէնօրհնեան

adj.

cf. Ամենօրհնեալ.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՄԷՆՕՐՀՆԵԱԼ ԱՄԷՆՕՐՀՆԵԱՆ. ἁοίδιμος. decantatus, celeber Ներբողելի եւ գովելի ամենեցուն կամ ամենայն իրօք, մեծահռչակ. պատուական.

Որք ի հնդկացն ականք (կամ ակունք) զամէնօրհնեալդ ձեր պայծառացուցանեն զգլուխս։ Զոր ի Քրիստոս սիրոյն պսակ դնել, որ ամէնօրհնեան գլխոցդ ձերոց է պատշաճ. (Պրպմ. ՟Լ՟Է. եւ ՟Լ. ըստ ձ։)


Ամիս, մսոյ, ամսեան, մնոց

s.

month;
ամիս յամսոյ, ամսոյ ամսոյ, every —;
առաջին օր ամսոյ, the first day of the month;
ի սկիզբն ամսեան, the beginning of the month;
ի վերջ ամսոյ, the end of the month;
ի մէջ կոյս ամսեան, towards the middle of the month.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ է ամիս. տեսանելով ուրումն յառաջնոցն զլուսինն լցեալ եւ մաշեալ՝ իմացաւ զանցաւորութիւն կենաց իւրոց, ասաց, թէ իմ ես (օրինակ). (Տօմար.։ Վանակ. տարեմտ.։ Յակ. ղր.։)


Ամլանամ, ացայ

vn.

to be or become barren.

· Calfa

NBHL (3)

Ամուլ մնալ. ստերջանալ. եւ նմանութեամբ՝ անբեր կամ անգործ լինել. յետնիլ. գըսըր օլմագ՝ գալմագ. հասըլսըզ օլմագ.

Ամլացեալ լինի իւր առաջին բոյսքն (անկոյ խորշելոյ յայլմէ անկոյ). (Փիլ. լիւս.։)

Ամլացելոյն ի բարեաց. (Երզն. մտթ.։)


Ամլութիւն, ութեան

s.

sterility, infecundity, barrenness.

· Calfa

NBHL (1)

Զամլութիւն ի միտ ոչ ածելով. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Ամոխախ, ի, աց

s. adj.

brought up together, comrade, companion, play-fellow;
familiar.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՄՈԽԱԽ կամ ԱՄՈՂԽԱԽ. (իբր ամոլք ի խահս, եւ ի սնունդս. կամ համախահ, խահակից) սննդակից. եւ որ ինչ հայի ի համասնունդս. ընտանի. ընդել. σύντροφος simul nutritus, educatus եւ assuefactus, familiaris, τρόφιμος alumnus եւ այլն.


Ամուսնական, ի, աց

adj.

conjugal, matrimonial, nuptial.

· Calfa

NBHL (1)

Սէր ամուսնական։ Մաքրել զմիտս եւ զխորհուրդս յամենայն մարմնաւոր ամուսնական մտածութեանց. (Նար. երգ.։)


Ամուսնանամ, ացայ

vn.

to marry, to wed.

· Calfa

NBHL (3)

Եւ գալ առ միմեանս ամուսնաբար. մերձաւորիլ. զուգիլ. գիտել. գիտենալ. մտանել. իրարու գալ. չիֆլէնմէք.

Ո՞ւր իշխիցեն շշնջել, թէ հրեշտակք ընդ կանայս ամուսնացան. զի նոքա հրեղէնք կոչին, եւ մարդիկ կաւեղէնք։ Չէ՛ մարթ անմարմնոցն ընդ կանայս մարմնաւորս ամուսնանալ. (Եզնիկ.։)

Անսովոր է եւ ասելն (Երզն. մտթ.)


Ամուսնացուցանեմ, ուցի

adj.

to marry, to give in marriage, to wed.

· Calfa

NBHL (2)

Տալ յամուսնութիւն զուստր կամ զդուստր. γαμίζω nuptum do, ἑκγαμίζω, ἑκγαμίσκω nuptui colloco, a domo eloco որ եւ ըստ յն. ոճոյ, է ամուսնացուցանել զինքն. առն լինել. կարգել. եվլէնտիրմէք. եվերմէք. թեէհհիւլ էթտիրմէք. եւ կարգուիլ. եվլէնմէք. Ըստ վերջնոյս այսմ իմա՛ զասելն.

Դաւիթ ոմն ամուսնացուցանէ զնա ի դուստր իւր Մարիամ։ Ամուսնացուցանել զորբս ընդ միմեանս. (Վրդն. պտմ.։ Մագ. ՟Ժ՟Դ։)


Ամուսնաւոր, ի, աց

adj.

married.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՞յք էին ամուսնաւորք յառաքելոցն։ Յովհաննէս եւ Յակովբոս եղբայր իւր եւ Թովմաս կոյսք էին, եւ այլք ամուսնաւորք. (Վրդն. յաւետ.։)

Զոր ամուսնաւոր կանանցն չհրամայէ Պօղոս՝ պաճուճել. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 24։)


Ամոքեմ, եցի

va.

to soften, to calm, to compose;
to conciliate, to appease, to allay, to pacify, to reconcile;
to affect, to move, to touch;
to abate, to diminish;
to sooth, to caress;
to engage, to win over, to persuade.

· Calfa

NBHL (6)

որ եւ ՀԱՄՈՔՍԵԼ. εὑδοκέω, παραρτύω, συγκεράννυμι placo, complacere facio, commiseo, tempero, apparo, condo Բարեխառնել. անուշել. մեղմել. հաճել, հաճոյական գործել. համեղ առնել. համեմել. համոզել. կակղել՝ իրօք կամ նմանութեամբ. անուշցնել, կակղցնել. տինտիրմէք. միւլայիմ՝ թէսքին էթմէք, կէվշէթմէք. ի թիմատ վերմէք.

Եփել. մանաւանդ՝ մարսել. ἕψω, πέπτω, συνπέπτω կամ πέττω, πέσσω coquo, concoquo, digero. պիշիրմէք. սինտիրմէք. հազմ եթմէք.

Ամոքեսցէ զկեանս իւր իբրեւ զվարձկան։ Չամոքելոցն ի հնազանդութիւն. (Յոբ. ՟Ժ՟Դ. 6։ Եբր. ՟Դ. 2։)

Զկաւոյն կնատութիւնն յարդիւ իմն ամոքեն, եւ այնպէս՝ առնեն կարծրագոյն զլոյծն։ Յառաքելական ամոքելի զանգուածոյն էին. (Սեբեր. ՟Դ. ՟Է։)

Նմա է կարելի՝ զվէր ցաւոցն ամոքել։ Զցասումն սրտի ամոքել. (Լմբ. սղ.։)

Լերդին ընկալեալ յորովայնէն զնիւթն՝ ամոքէ, եւ նմանեցուցանէ իւր։ Փայծաղն ոչ փոքր ինչ նպաստ լինի առ ի յամոքել (զկերեալ կերակուրն)։ Բարութեամբ եղեալքն, որդոն՝ ամոքելն եւ աճելն։ Ամոքելն եւ աճելն ո՛չ կամաւոր է, եւ ոչ ակամայ. (Նիւս. բն. ՟Ի՟Բ. ՟Ի՟Է. ՟Լ՟Ա։)


Ամոքումն, ման

s.

appeasement, assuagement, moderation, abatement;
inducement, persuasion.

· Calfa

NBHL (2)

Ամոքելն, եւ իլն. ամոքանք, որպէս մեղմութիւն կամ մեղկութիւն.

Խարտեաշն մաղձ առ ի յամոքումն կատարէ, եւ շարժէ զարտաքս ելանել. (Նիւս. բն. ՟Ի՟Է։)


Ամպ, ոյ, ոց

s.

cloud;
— փոշւոյ՝ ծխբյ, a cloud of dust, smoke.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս բառ ռմկ. (լծ. ընդ հյ. ումպ, ըմպել. եւ թ. էմմէք, որ է ծծել. ) Բոյսն եւ ճճին սպնդոյ, կամ սպունգ. սպունկ. սիւնկէր.


Ամպանամ, ացայ

vn.

to be transformed into clouds, to become clouds.

· Calfa

NBHL (1)

Ամպ լինել. լինել որպէս զամպ. ամպ դառնալ. պուլութ լանմագ.


Անբովանդակ

adj.

incomprehensible, inconceivable.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆԲՈՎԱՆԴԱԿ ԱՆԲՈՎԱՆԴԱԿԱԿԱՆ. Անբաւ. անհուն. անբաւելի. անբովանդակելի. ἅπειρος.


Անբովանդակութիւն, ութեան

s.

infinity, immensity.

· Calfa

NBHL (2)

Զնեղութիւնս անբով՝ յանձին ունելով. (Գանձ.։)

Բովանդակութեան հակակայ անբովանդակութիւնն ... իսկ Աստուած զամենայնիւք գերազանցեալ է. քանզի ի նա բովանդակ ամենայն, եւ անբովանդակութիւն է յամենեցունց անբովանդակելի. (Մաքս. ի Դիոն.։)


Անգամագիւտ

adj.

unsuccessful, unsatisfied.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՆԳԱՄԱԳԻՏ ԱՆԳԱՄԱԳԻՒՏ. Ուր չիցէ մարթ գամագիտ լինել, կամ կռիւ ոտից գտանել. անըմբռնելի. անձեռնհաս.

Տուեալ պատերազմ ընդ քաղաքին զտարի մի, անգամագիտ լինելով դառնայ. (Արծր. ՟Դ. 1։)


Անգայտ, ից

adj.

thin, incompact, porous;
rare, subtile;
soft, liquid.

· Calfa

NBHL (1)

Հոծն՝ վասն մասնկացն շարամօտն գոլ առ միմեանս, եւ անգայտն՝ վասն տարակաց ելոյն ի միմեանց. (Արիստ. որակ.։)


Անգայտացուցանեմ, ուցի

va.

to rarefy;
to liquefy.

· Calfa

NBHL (2)

Անօսրացուցանել. սէյրէկչէթմէք. ἁραιόω. rarefacio

Զօրէն սպնգի անգայտացոյց, զի օդ բազում ընդունելով ընդ նմա թեթեւագոյն համբարձցեն յընթացս. (Փիլ. լիւս.։)


Անգայտութիւն, ութեան

s.

rarefaction;
liquefaction.

· Calfa

NBHL (3)

Որ ոչ գայ ի խոնարհ. անխոնարհելի. որ չիճըկիր. եկիլմեզ.

Անխոնարհ եւ վզան եւ անգայ, նմանեալ կաղնւոյ՝ որ բեկցի յառաջ քան զխոնարհելն եւ զգալ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 161։)

Ունել հրոյ՝ սրութիւն, անգայտութիւն, շարժութիւն. երկրի՝ բթութիւն, խտութիւն, կայս։ Արտաշնչութիւն, ըստ որում շոգիք իմն բազում ի ձեռն անգայտութեան մորթոյն թափանցիկ լինին. (Նիւս. բն.։)


Անգեղ

s.

handle;
cf. Անգեղազէշ.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն առաւել ժահադիմութեանն ձայնէին անգեղեայ. (Խոր. Բ. 7։)


Անգեղաղէշ

adj.

deformed, ugly.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն առաւել ժահադիմութեանն ձայնէին անգեղեայ. (Խոր. ՟Բ. 7։)


Անգեղեայ

cf. Անգեղազէշ.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն առաւել ժահադիմութեանն ձայնէին անգեղեայ. (Խոր. ՟Բ. 7։)


Անգթաբար

adv.

cruelly, unmercifully.

· Calfa

NBHL (1)

Անգթաբար հրամայիցէ գործել. (Մխ. դտ.։)


Անգթասէր

cf. Անգթական.

· Calfa

NBHL (1)

ἁφιλόστοργος. Անմասն ի գթասիրելոյ. անգութ. խիյանէթ.


Անգթութիւն, ութեան

s.

cruelty, inhumanity.

· Calfa

NBHL (2)

Եղեւ ողորմած քահանայապետ, ոչ եւս օրինականացն անգթութեանց իշխել հրամայեալ. (Պրպմ. Լ։)

Խլելով զանգթութեանն արմատ. (Խոր. ՟Գ. 20։)


Անգիծ

adj.

not described, not marked, not written;
that cannot be marked, hard.

· Calfa

NBHL (3)

Ուր ոչ գծէ երկաթ. կարծր յոյժ. անգծելի.

Եւ որ չունի զարտաքին նշանս երեւելիս. լռիկ. անբարբառ.

Հուր ծախիչ է եղեգան, եւ անգիծ արտասուք՝ ամենայն երեւելի եւ իմանալի մեղաց եւ աղտոյ. (Կլիմաք.։)


Անգին

adj.

inestimable, invaluable, without price.

· Calfa

NBHL (1)

Զանգին եւ զձրի զԱւետարանն քարոզելն. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Անգիտակ

adj.

ignorant.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ որպէս անգիտակ հանդերձելոց նմա պատահմանց, այլ եւ յոյժ իսկ ճանաչէր. (Աթ. ՟Ը։)

Անգիտակ զմի՛ արդեօքն կարծեցին. (Թէոդոր. Մայրագ.) իբրու բան անգէտ եղելոյ։


Անգիտանամ, ացայ

vn.

to be ignorant;
to forget one's self.

· Calfa

NBHL (8)

ἁγνοέω. ignoro. Անգէտ լինել. չճանաչել. տգիտանալ. յանգէտս առնել ինչ. եւ ձեւանալ չգիտել. չգիտնալ. պիլմէմէք. խապէրի օլմամագ. թէճահիւլ եթմէք.

Գիտելով՝ որպէս անգիտանալով հարցանէր։ Ոչ գիտել ասէ զժամն զայն, եւ ոչ ճշմարտութեամբ անգիտանայ։ Գիտէ զամենայն որդի, թէեւ անօրինաբար անգիտանալ ինչ ասէ. (Կիւրղ. գանձ.։)

Տակաւին եւս անգիտանային առ ի մէնջ. (Անյաղթ պորփ.։) Այլ անսովոր է ասելն անդ.

Չէզ. իբր անտեղեակ լինել.

Եղելոյ առ նա մարդասիրութեանն ոչ անգիտանայր. (ՃՃ.։)

Չգիտել՝ թէ զի՛նչ առնիցէ. վարանիլ. եւ անակնկալ իրաց հանդիպել. եւ իբր յայլոյ խելս լինել. ընելիքը չգիտնալ, շուարիլ, չկարծել, զինքը մոռնալ.

Եւ զի այսոքիկ այսպէս, անգիտանամ յերկաքանչիւրոցն ընտրութենէ։ Վասն որոյ անգիտանամ, թէ զի՛նչ գործեցից ... Եւ թէ զի՛նչ արարից, անգիտանամ զելս վտանգիս եղելոյ. (Շ. ատ. եւ Շ. ընդհ.։)

Իբրու հասանելով յանգիտացեալ դահագլխութեան աստիճան. (Պիտ.։)


Անգիտութիւն, ութեան

s.

ignorance, inexperience;
անգիտութեամբ, ignorantly.

· Calfa

NBHL (6)

Իբր անգիտելի գոլն. անյայտութիւն.

Ածէիր ի վերայ մեր անգիտութիւն։ Քաւեսցէ վասն անգիտութեանն՝ զոր անգիտացաւ։ Զմեղս մանկութեան իմոյ եւ զանգիտութեան իմոյ մի՛ յիշեր։ Զվասն մեղացն եւ զվասն անգիտութեանն։ Յորս էր Աստուծոյ անգիտութիւն։ Ծանրացուցանէ անգիտութեամբ զբանս։ Պապանձեցուցանել զանզգամ մարդոց զանգիտութիւն։ Գիտեմ զի անգիտութեամբ արարէք. եւ այլն։

Գրոց սովորութիւն է միշտ խաւար զանգիտութիւնն անուանել. (Լմբ. սղ.։)

Անգիտութեամբն գնայ (նաւն) զուղեւորութիւնն ի ձեռն հմուտ ճարտար նաւապետին. (Եղիշ. ՟Ը.) իմա՛, յանգէտս, առանց գիտելոյ։

ἅγνοια, ἁγνόημα. ignorantia Պակասութիւն գիտութեան. չգիտելն. անգիտանալն. անհմտութիւն. տգիտութիւն. եւ մեղք տգիտութեան. պիլմէզլիք, նատանլըգ, խադա.

Կամեցաւ գիտութեամբ ծայրիցն յայտնել զանգիտութիւն միջոցին. (Անյաղթ պերիարմ.։)


Անգիր

adj. adv. without letters, — print;
unwritten, verbal, oral;
ignorant, uninstructed;
verbally, by word of mouth.

· Calfa

NBHL (3)

Օրէնս անգիրս։ Անգիր օրինադրութիւն։ Աբրահամ ո՛չ գրովք ուսեալ, այլ անգիր բնութեամբ ճեպեալ, օրէնք ինքն ելով, եւ անգիր գիրք. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Իմաստ։)

Գրով եւ անգիր քարոզել. (Տօնակ.։)

Կամ իբր անգրելի. ոչ դրոշմելի տառիւք. որ չի գրուիր. եազըլմազ. ἁγράμματος. qui scribi non potest.


Անգիւտ

adj.

unfindable, rare, precious, dear.

· Calfa

NBHL (3)

Որ ոչն գտանի, կամ չէ գտեալ, եւ անգտանելի. անդարմանելի. անհնարին. պուլունմազ. չարէսիզ.

Կորնչել զանգիւտ կորուստն. (Փարպ.։)

ՅԱՆԳԻՒՏ. իբր ի վայր անգտանելի, կամ ի կորուստ անգիւտ.


Անգլուխ

adj.

without a head, headless;
without a leader or chief.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զի գլուխ պատուիրանին սէր է, անգլուխ առնելով զպատուիրանն՝ մեռեալ առնեմք զնոսա ի մեզ. (Խոսր.։)


Անգղիարէն

adv. s.

in English;
after the English manner;
English, the English language;
— ուսանել՝ խօսիլ, to learn, to speak English.

· Calfa


Անգոյ, ից

adj. s. not existing, having no being;
non-existence, non-entity;
nothing;
արար Աստուած զաշխարհս յանգոյից, God created the world from nothing;
յանգոյս, vainly.

· Calfa

NBHL (6)

Անգոյք են, որպէս եղջերուաքաղն եւ արալեզն։ Ի վերայ անգոյիցն զեթէ է՞ն խնդրել պարտ է. (Սահմ. ՟Ա։)

Անգոյ է առաւել քան զեղջերուաքաղն անուանեալ. (Շ. թղթ.։)

Յանգոյից ստեղծագործել. (Նար. ԽԹ։)

Յոչինչ համարեալն կամ համարելին. ունայն. անկերպարան. փուճ. եուֆ, խէյալ.

Ընդ անգոյս անցանելով յաւիտենիս. (Խոր. հռիփս։)

իբր անյայտ. եւ անյուսալի. պելլիւսիզ. օլմայաճագ.


Անգոյութիւն, ութեան

s.

nothingness, nothing.

· Calfa

NBHL (4)

ἁνυπαρξία. Չգոյութիւն. չքութիւն. եւ անհետն լինել.

Մեռելութեամբք եւ անգոյութեամբք. (Դիոն.։)

Գոգցես թէ յանգոյութիւն զգոյն խնդրէ ներածել. (Յհ. իմ. երեւ։)

Ցանկային յանգոյութիւն անկանել. (Վրդն. սղ.։)


Անգոսնեմ, եցի

va.

to despise, to slight, to reprove, to blame;
to jeer, to ridicule, to mock.

· Calfa

NBHL (9)

ԱՆԳՈՍՆԵՄ գրի եւ ԱՆԿՈՍՆԵԼ, ԱՆԳՈՒՇՆԵԼ, ԱՆԿՈՒՇԵԼ. μυστηρίζω , ἑκμυκτηρίζω, ἑξουδενέω, ἁθετέω, φαυλίζω, περιφρονέω. contemno, vilipendo, praevaricor Անարգել. արհամարհել. ունչս առնել. կամ կշտով գրթցել. ստունգանել ( ի պրս. կիւլ ունկն) առ ոչինչ համարել. ընդ վայր կամ առ ոտն հարկանել. պախարակել. պարսաւել. նշկահել. ապախտ առնել. թօթվել, չսեպել. թօթվել, չսէպել. չէլմէք. թահգիր եթմէք. րէտտ էթմէք.

Զդիսն անկոսնել. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Անկոսնել եւ անարգել զհրաման թագաւորաց. (Ագաթ.։)

Մեծաձայն ծաղու անգոսնեցին զբանիւքն։ Ըստ սրբասէր մերոց օրինաց արժանի է եւ անգոսնելոյ. (Փարպ.։)

Նզովելով զանգոսնողսն, որք զձեզ խռովեցուցին. (Յհ. կթ.։)

Ի յանգոսնելի կենդանւոջս. (Պիտ.։)

Զանգոսնելի գարշութիւնս. (Նար.։)

Զի՞նչ քան զծորումն ապականութեան անգոսնելի է ի մեզ. (Շ. թղթ.։)

Բոլորովին ազատ յամենայն անկոսնելի կրից մերոց. (Տօնակ.։)


Անգործ

adj.

idle, inactive, indolent, lazy;
ineffectual, inefficacious, ineffective;
unexecuted, incomplete;
uncultivated;
երկիր —, waste land.

· Calfa

NBHL (14)

Անգործ եւ առանց իրս ինչ վճարելոյ է ինքն յինքենէ։ Յորժամ միտքն ըմբռնեալ իշխեսցեն, զգայութիւնն անգործ տեսանի. (Փիլ.։)

Յերեւել լուսոյ անգործ մնայ խաւարն. (Անան. ի յհ. մկ.։)

Հրամայէր անգործ լինել ի շաբաթուն. (Սկեւռ. յար.։)

Անմտանելի էր յետ արեգականն մտանելոյ բաղանիքն, եւ անգործ. (Նիւս. սքանչ.։)

Մինչեւ յանարգ զեռունս ոչ մնայ անգործ ի խնամոցն Աստուծոյ։ Եւ ես թողեալ զիմն անգործ՝ օգնեցի նմա։ Մտածել զանգործ բանս. (Վրք. հց.։)

Յանգործ մատեանս (այս ինքն չեւ մեկնեալս) վաստակել. (Վրդն. սղ.։)

Կամ աններգործելի. անգործօնեայ. ἅπρακτος, inefficax.

Եւ ուր կամ երբ չլինի գործել.

ἁκατέργαστος, ἁνενέργητος, ἁργός, non missus in opere. Չեդեալ ի գործ. չեւ գործեցեալ. ոչ գործելի. ոչ մշակեալ. անխնամ. չեղած, չիբանած, որ չի բանիր. օլմամըշ, իշլէնմէմիշ, իշլէնմէզ.

Անգործ ամենեւին, վասն զի չգոյ անդ գործել, եւ ոչ վաստակել. (Բրսղ. մրկ.։)

Առանց գործելոյ. անաշխատ. դատարկութեամբ.

Անգործ ուտել. (Ոսկ. թես. Բրս. կան.։)

Համբերես անգործ առաքել զաղքատն. (Բրս. ընչեղ.։)

Ունայնս եւ անգործս բարբառել։ Անգործս լացցես ի վերայ խորհրդոց քոց։ Թո՛ղ զնոսա անգործս ի քեզ հաջել, եւ ի յինքեանս երգիծանին. (Բրս. յուդիտ. եւ բարկ։)


Անգործութիւն, ութեան

s.

idleness, inaction, indolence;
inefficacy.

· Calfa

NBHL (5)

ἁπραξία, τὸ ἁνενέργητον. otium, cessatio, ineptio. Անգործն կալ մնալ. դադարումն ի գործոյ. դատարկութիւն. հեղգութիւն. իշսիզլիք, ավարելիք.

Ընդ անգործութեան խառնել եւ զքնոյն խորութիւն. (Յհ. իմ. ատ։)

Իւրաքանչիւր չարի յօրինել զներհակն. անգործութեանն՝ զգործասիրութիւնն. (Յճխ. ԻԳ։)

Անասնաբարոյք լինելով դատարկութեամբն եւ անգործութեամբ. (Պիտ.։)

Եւ անգործ թողեալ լինելն. չարկանելն ի գործ. չբանեցնելը, բանի չբերելը՝ չգալը.


Անգուշակ

adj.

not foretold, not predicted.

· Calfa

NBHL (2)

Առանց գուշակ գոլոյ կամ ազդելոյ ուրուք. անկարծ. անյայտ.

Տեսեալ զզօրականս՝ կարծեմ ճչել անգուշակս զարհուրելով. (ՃՃ.։)


Անգտական, ի, աց

cf. Անգիւտ.

· Calfa

NBHL (3)

Անգտանելի հետք։ Արուեստք անգտանելիք. (Նար. ՟Գ. ԺԶ։)

Թէպէտեւ դժուարագիւտ է, այլ ոչ ամենեւին անգտանելի. քանզի անգտանելոյն ազգակից է կորուստ, իսկ գտանելում՝ փրկութիւն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 27։)

Ընկենուն զբազումս, մանաւանդ եթէ զանձինս ի կորստեան անգտանելի գուբ. (Սարկ. քհ.։)


Անդադար

adj. adv.

incessant, continual;
restless, agitated;
incessantly, continually.

· Calfa

NBHL (5)

Առանց դադարելոյ. հետ զհետէ. անպակաս. հանապազ. միշտ. տուրմա, տուրմատան, տայմէն. ἁδιαλείπτως. indesinenter, incessanter

Յայտ էր յոստոստելոյն եւ յանդադար լինելոյն. (Փիլ. լիւս.։)

Անդադար լինէր ի չարչարել զնոսա. (Եղիշ. ՟Ը։)

Յիշատակ առնել յաղօթս մեր անդադար։ Անդադար աղօ՛թս արարէք. (՟Ա. Թես. ՟Ա. 2։ ՟Ե. 16։)

Ալեացն անդադար կուտակելոցն. (Ագաթ.։)


Անդաճեմ, եցի

va.

to examine, to search;
to think, to meditate.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՆԴԱՃԵԼ. որ եւ ռմկ. ԱՆԴԻՃԵԼ, ԱՆՏԻՃԵԼ. ի պրս. էնտիշիյտէն. Մտածել, քննել, յուզել վարանօք. ողջաձեւ ընել.

Սկսկաւ անդաճել եւ քննել զամենայն ուսմունս. (Եղիշ. ՟Գ։)


Անդամազննութիւն, ութեան

s.

anatomy;
— առնել, to anatomize.

· Calfa


Անդամաթիւ, թուի

s.

the dissected parts.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ յօշելոյ անդամաթուին։ Դիցես ի դմա զանդամաթիւդ զամենայն։ (Ծն. ՟Ժ՟Ե. 11։ եւ Ղեւտ. ՟Ա. 8։ ՟Ը. 20։ Եզեկ. ԻԴ. 4։)


Անդամալոյծ, լուծի, ծաց, ծից

adj. s. paralytic, palsical.

· Calfa

NBHL (2)

Ողորմել անդամալուծացն. (Մանդ.։)

Եւ զայս ի յերկուց անդամալուծից է տեսանել. (Շ. թղթ.։)


Անդամալուծիմ, եցայ

vn.

to be struck with a palsy, to have a paralytic stroke.

· Calfa

NBHL (1)

Անդամալոյծ լինել. քէօթրիւն օլմագ.


Անդամալուծութիւն, ութեան

s.

palsy, paralysis.

· Calfa

NBHL (1)

πάρεσις, παράλυσις. remissio, nervorum resolutio, pralysis. Լուծումն անդամոց, թուլութիւն ջղաց, եւ անկարութիւն շարժման. քէօթրիւմլիւք, ֆելճ.


Անդանդաղ

adj. adv. prompt, diligent;
diligently, promptly, without delay.

· Calfa

NBHL (5)

Առանց դանդաղելոյ. անյապաղ. անխոնջ. իհմալսըզ, իւշէնմէտէն. ἁοκνότατα (անյապաղս ամենայնիւ). diligenter.

Անդանդաղ է ի մարտնչելն. (Լմբ. սղ.։)

Յառաջել անդանդաղ ի վաստակս. (Պիտ.։)

Անդանդաղ կատարել զբանն. (Լմբ. սղ.։)

Անդանդաղս եւ առանց զանգիտելոյ. (Սարկ. քհ.։)