Definitions containing the research առ : 10000 results

Անիծաբեր

adj.

that bears a curse;
that curses.

· Calfa

NBHL (2)

Որ բերէ զանէծս. պատճառ անիծից.

Կամ բերօղ յանձին զանէծս. կրօղ անիծից. եւ բերեալ կամ պատճառեալ յանիծից.


Անիծակուռ

adj.

loaded with curses;
— առնել, to load with maledictions.

· Calfa


Անիծակուր

cf. Անիծակուռ.

· Calfa


Անիծանեմ, ծի

va.

to curse, to imprecate;
to detaste, to loathe, to abhor, to forswear, to deny upon oath.

· Calfa

NBHL (3)

καταράομαι, ἁράομαι. maledico, execror. որ եւ ՆԶՈՎԵԼ. Անէծս հանել. ընդ անիծիւք արկանել. հակառակն օրհնելոյ. անիծել. լանէթ օգունմագ. պէտտուա էթմէք. իլէնմէք.

Թէ չար է անէծս առնուլ յօտարէ, ապա անձամբ զանձն անիծանել՝ կրկին չարաչար. (Նար. կ.։)

Անիծանէ թշնամեացն։ Անիծանէ դիւացն առաջի Աստուծոյ. (Լմբ. սղ.։)


Անիծապարտ

adj.

worthy to be cursed;
cf. Անիծակուռ.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտաւոր անիծից. պատճառ եւ ընդունակ անիծից.


Անիմայ, ից

cf. Անիմաստ.

· Calfa

NBHL (1)

μή νοοῦν, ἁνόητος. non intelligens, insanus. Որ չիմանայ եւ չառնու ի միտ. անմիտ. տխմար. ահմագ. սէօզ ազնամազ.


Անիմանալի, լւոյ, լեաց

adj.

unintelligible, inconceivable, incomprehensible.

· Calfa

NBHL (1)

Անըմբռնելի, անիմանալի, անճառելի. (Նար. եւ այլն։)


Անիմաստ, ից

adj.

foolish, senseless, insipid;
irrational, absurd.

· Calfa

NBHL (3)

Միջնորդ անիմաստ։ Անիմաստին յառաքինութիւնն՝ պատահէ հպարտանալ. (Լմբ. ատ.) եւ (Լմբ. սղ.։)

Անիմաստ պատճառս յօդեն ընդդէմ ճշմարտութեանն. (Սարգ. ՟ա. պետ. 4։)

Ինքեանք յանիմաստս առ խարխափս եկին ածին ի դուրս սրբոյն. (Բուզ. ՟Դ. 11։)


Անիմաստասէր

adj.

that does not love wisdom, ignorant;
unphilosophical.

· Calfa

NBHL (1)

Զանիմաստասէր բարս առաջնոցն մերոց. (Խոր. ՟Ա. 2։)


Անիմաստութիւն, ութեան

s.

cf. Անիմաստասիրութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Փոփոխումն ի տեղեաց կամ ի տերանց՝ ոչ զխելս ուսուցանէ, եւ ոչ զանիմաստութիւն բառնայ. (Ոսկիփոր.։)


Անինչ, ընչի, ից

adj. s.

pennyless, poor;
nothingness

· Calfa

NBHL (3)

Եթէ չկարիցես անինչ եւ առանց կարասւոյ լինել, տաջի՛ր աղքատաց յընչիցն զոր ունիցիս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 20։)

Անինչ վասն այն պարտ է լինել, որպէս զի փափաքս ազատեսցի յաշխարհէ, եւ ի վեր յառեսցի. ապա թէ ոք անինչ է, եւ անդր ոչ փափաքէ, նանիր աշխատի. (Լմբ. սղ.։)

Անընչին ոչ հակառակել ընդ փարթամին. (Պիտ.։)


Անյաջող

adj.

unfavourable, unlucky, unfortunate, disadvantageous.

· Calfa

NBHL (1)

Ընտրէր զճահաւորն, եւ զանյաջողակս առ իմաստասիրութիւն. (Նոննոս.։)


Անյաջողակ

adj.

cf. Անյաջող;
awkward, incapable.

· Calfa

NBHL (1)

Ընտրէր զճահաւորն, եւ զանյաջողակս առ իմաստասիրութիւն. (Նոննոս.։)


Անյատակ

adj.

bottom-less;
very deep.

· Calfa

NBHL (2)

Ոյր յատակ չիք կամ չերեւի առ խորութեան. եւ Այն՝ որոյ ներքոյք կամ նստոյք այսինքն երաստանք վնասեալ եւ պակասեալ են. տիպսիզ.

Յատակք նորա առ քարինսն մնացին, եւ կոչեցաւ պերինթոս անյատակ. (Նոննոս.։)


Անյարկ

adj.

shelterless, without roof, houseless.

· Calfa

NBHL (1)

Յաւուրս սառնամանեացն անյարկ անցուցանէր. (Ճ. ՟Բ.։)


Անյարմար

adj.

incongruous, unsuitable, unbecoming, not appropriate;
unskilful, insufficient, incapable.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ եթէ անյարմար է առաջին ասցելոցդ, այլ կարի միաբան. (Լմբ. սղ.։)

Յանյարմարն առ նա կարծեցեալ զսաղմոսին բարեբանութիւն։ Ի յասել զանյարմարսն. (Նար. ՟Խ՟Ը. ՟Հ՟Բ։)


Անյարմարագիր

adj.

that writes in an unbecoming manner;
indecently written.

· Calfa

NBHL (1)

Հայր յորդւոյ եւ ի հոգւոյ առաքեալ անուանիլ անյա՛ր էր. (Ոսկիփոր.։)


Անյարմարութիւն, ութեան

s.

incongruity, impropriety;
incapacity, insufficiency.

· Calfa

NBHL (1)

Յարմարութիւն երկական է, որպէս դարձեալ անյարմարութիւն՝ քակտման եւ ապականութեան գոյ պատճառք։ Անհնար է ձայնակցութիւն ի յարմարութենէ եւ յանյարմարութենէ լինել երբէք. (Փիլ. լին.։)


Անյեղյեղուկ

cf. Անյեղ.

· Calfa

NBHL (2)

Անյեղյեղուկ եւ անփոփոխ եւ անայլայլուկ։ Անխոտոր եւ անյեղյեղուկ առողջութեամբ։ Ինքն անշարժ եւ անյեղյեղուկ եկաց մնաց միշտ։ Անապական եւ անյեղյեղուկ. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)

Հրեշտակք՝ լերինք կոչին եւ ի դաւթէ վասն մշտնջենաւոր եւ անյեղյեղուկ բնութեանն. (Լմբ. առակ.։)


Անյեղաբար

adv.

immutably.

· Calfa

NBHL (1)

Որ եւ ԱՆՅԵՂԱՊԷՍ. ἁτρέπτως. immutabiliter. Անփոփոխապէս. առանց այլայլութեան կամ յեղափոխութեան.


Անյեղապէս

adv.

cf. Անյեղաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Միացար մարմնով յարգանդի կուսին՝ անյեղապէս գոլով։ Նկարագիր անյեղապէս ի ծառայական խոնարհի պատկեր. (Շար.։)


Անյեղաշրջելի

cf. Անյեղ.

· Calfa

NBHL (1)

(Պռօսխումէն, բառ յն) եդեալ ի մերս անյեղաշրջելի (այսինքն անփոփոխ, կամ առանց յեղլոյ ի հայ բարբառ) (Լմբ. պտրգ.։)


Անյեղափոխելի

cf. Անյեղ.

· Calfa

NBHL (2)

Անյեղափոխ յառաջ բերէ բնութեանն զօրութիւն. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)

Անյեղափոխ յառաջ բերէ բնութեանն զօրութիւն. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)


Անյերկուանալի

adj.

indubitable.

· Calfa

NBHL (1)

Հարկաւոր է՝ առ վերակացուս մեր հաւատս ամենեւին աներկուանալիս ունել. (Կլիմաք.։)


Անյիշաչար

adj.

that easily forgives, that does not bear malice.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ԱՆՉԱՐԱՅՈՒՇ. ἁμνησίκακος. injuriae immemor. Որ ոչ յիշէ զառ ինքն եղեալ չարիս. անոխակալ.


Անյիշատակ

adj.

forgotten;
immemorial.

· Calfa

NBHL (5)

Զիւր կարգեալ աստուածսն անյիշատակ առնել եւ ջնջել. (Ագաթ.։)

Անյիշատակ զամբարշտութեանս առնիցէ բերս. (Պիտ.։)

Առանց յիշատակութեան. առանց մնալոյ յիշատակի.

Զորոյ եւ ո՛չ զառաքինութիւն առն պարտ է անյիշատակ թողուլ. (Նանայ. յռջբ։)

Յանյիշատակաց կատարել զպատարագ. իմա՛, առանց ունելոյ զյիշելիք կամ զողորմութիւն. (Կանոն.։)


Անյիշատակութիւն, ութեան

s.

forgetfulness.

· Calfa

NBHL (1)

Տօն աստուծոյ՝ անյիշատակութիւն է ի չարեաց. (Եւագր. ՟Ժ՟Գ.) իմա՛ դադարումն ի սպառ։


Անյիշելի, լւոյ, լեաց

adj.

immemorable.

· Calfa

NBHL (1)

Անյիշատակելի. մոռացեալ. առանց յիշելոյ.


Անյիշողութիւն, ութեան

s.

amnesty.

· Calfa

NBHL (2)

Հետեւեալ լինին անզգամութեանն՝ անուսումնութիւն, անհմտութիւն, անյիշողութիւն. (Արիստ. առաք.։)

Մոռացումն եւ անյիշութիւն (կամ անյիշողութիւն) առնիցէ հոգւոյ զախտաւոր բնութեանս շարժմունս. (Նիւս. կուս.։)


Անյիշութիւն, ութեան

s.

cf. Անյիշողութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Հետեւեալ լինին անզգամութեանն՝ անուսումնութիւն, անհմտութիւն, անյիշողութիւն. (Արիստ. առաք.։)

Մոռացումն եւ անյիշութիւն (կամ անյիշողութիւն) առնիցէ հոգւոյ զախտաւոր բնութեանս շարժմունս. (Նիւս. կուս.։)


Անյողդողդ

adj.

unshakeable, firm, immovable.

· Calfa

NBHL (1)

Գլխոյ առաքելոցն, անշարժ վիմանն, անյողդողդելի վիմին. (Ոսկ. ի պետր. եւ Ոսկ. յեղիա.։)


Անյուսագոյն

adj.

more or very desperate.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ քան զմեռելութիւն քառօրեայն դիոյ առ կենդանութիւն մեզ անյուսագոյն. (Նար. ՟Ժ՟Ա։)


Անյուսալի, լւոյ, լեաց

adj.

desperate, despaired of;
unhopeful.

· Calfa

NBHL (1)

Աստ եւ իմ անյուսալի եղեալ։ Անյուսալիս առնելով զմեզ. (Մագ. ՟Ի՟Ը. ՟Լ՟Գ։)


Անյուսանամ, ացայ

vn.

to despair.

· Calfa

NBHL (3)

Անյուսացեալք (յառողջութենէ հիւանդին) ողբան. (Մխ. ողբ. երեմ.։)

Նորա անյուսացեալ յինէն, առաւել եւս ի հերովդէէ անյուսացաւ. (Խոր. ՟Բ. 23։)

Անյուսացեալ զտեառնն գալուստ. (Սկեւռ. լմբ.։)


Անյուսութիւն, ութեան

s.

despair.

· Calfa

NBHL (4)

Զի մի՛ արտաքոյ բարւոյն եւ առաքինութեանն անյուսոթեամբն անկանիցիմք. (Ածաբ. մկրտ.։)

Յառաւել պնդութենէն՝ յանյուսութեան ընկղմի խորս. (Յհ. իմ. ատ.։)

Վասն որո՞յ պատճառի անյուսութիւն քեզ տիրեաց. (Մագ. ՟Ձ՟Բ։)

Եհատ ասէ իբրեւ զծառ, զմահուն անյուսութիւն ցուցանելով. (Արշ.) իմա՛ զանյուսալի գոլն յաստիս առ կենդանութիւն։


Անյօդ

adj.

inarticulate;
not joined, simple.

· Calfa

NBHL (1)

Պակասեալ ի յօդելոյ զբարբառ, կամ զհեգ եւ զբառ նշանական.


Աննախանձ

adj. adv.

not envious;
liberal, generous;
without envy;
generously, abundantly.

· Calfa

NBHL (9)

cf. ԱՆՆԱԽԱՆՁԱԲԱՐ ԱՆՆԱԽԱՆՁԱՊԷՍ. ἁφθόνως. absque invidia եւ copiose, largiter. Առանց նախանձելոյ կամ խնայելոյ. առատապէս. լիով. անաչառապէս.

ἅφθονος. invidia carens եւ copiosus, largus. Ազատ ի նախանձուէ. անյաչաղ, եւ անաչառ. գըսգանմազ.

Աննախանձ լինել՝ առանց գրգռութեան. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ի՟Բ։)

առաւել, ըստ յն. ոճոյ, Առատ. ոչ ճշդող. ոչ խնայօղ. եւ ոչ ճշդեալ. ոչ կծկեալ. լիասիրտ. անխնայ առատաձեռնութեամբ. ճէօմէրտ, գընամազ, էսիրկէնմէզ.

Աննախանձ եւ առատ (յն. մի բառ)։ Յաննախանձ առատութեան (յն. մի բառ) կեան. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Աննախանձ եւ առատ առ արարածս իւր։ Զմիմեանս օգտեցուցանել աննախանձ օգնականութեամբ. (Յճխ. ՟Է. ՟Ժ՟Ը։)

Աննախանձաբար հաղորդ առնել, կամ հաղորդեցուցանել, մատակարարել, ցուցանել, վայելել. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. եկեղ.։ Յհ. իմ. եկեղ.։ Վրդն. երգ.։ Սկեւռ. աղ.։)

Ուսուցանել աննախանձապէս. (Բրս. առ աստուածաբ.։)

Զոր եթէ զայս առնիցէք աննախանձապէս (կամ աննախանձաբար). (Սարգ. ՟ա. յհ. յռջբ։)


Աննախանձութիւն, ութեան

s.

cf. Աննախանձաւորութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Չունելն զնախանձ, կամ զմախանս եւ ըստ յն. ոճոյ, նաեւ առատաձեռնութիւն.


Աննենգ

adj. adv.

artless, guileless, sincere, upright, ingenuous;
artlessly, ingenuously.

· Calfa


Աններգործելի, լւոյ, լեաց

adj.

not susceptible;
inefficacious.

· Calfa

NBHL (1)

Ի լքանել զնա հոգւոյն՝ յայսց ամենեցունց աններգործելի կայ մնայ։ Մեռեալ դնի աններգործելի բարւոյ։ Աններգործելի առ ամենայն բարեգործութիւնս։ Ուր անհաւատութիւն է, անդ անդ աններգործեալի կան մնան կամքն աստուծոյ. (Սարգ.։)


Աններելի, լւոյ, լեաց

adj.

unpardonable;
intolerable.

· Calfa

NBHL (2)

Աններելիս քան զանհաւանն կափառնաում. (Նար. ՟Բ։)

Որոց աստ ներէ, ի հանդերձեալսն աններելի տանջէ. (Լմբ. առակ.։)


Աննիազ

adj.

not indigent;
opulent

· Calfa

NBHL (1)

Առատ եւ աննիազ հոսումն բաշխելով նոցա։ Զաղբիւրեղէնն եւ զաննիազն պատճառ. Զհրոյ զօրութիւնս՝ անշէջս առնէ, եւ զջրոյ հոսանս՝ աննիազս. (Դիոն. երկն. եւե աստուածայ։)


Աննիազաբար

adv.

abundantly.

· Calfa

NBHL (1)

ἁδιαλείπτως. indeficienter. indesinenter. Առանց նուազելոյ. անսպառութեամբ. յաւեժաբար.


Աննիրհ

adj.

sleepless, watchful.

· Calfa

NBHL (2)

Քուն աննիրհ, եւ կուրութիւն բարի, ի մի՛ կարասցէ տեսանել զմեր առաքինութիւնս. (Կլիմաք.։)

Աննիրհելի ակն կամ պահապան։ Աննիրհելի դիտմամբ։ Աննիրհելի փառաբանողաց։ Զուարթունք աննիրհելիք. (Նար.։)


Աննիրհելի

cf. Աննիրհ.

· Calfa

NBHL (2)

Քուն աննիրհ, եւ կուրութիւն բարի, ի մի՛ կարասցէ տեսանել զմեր առաքինութիւնս. (Կլիմաք.։)

Աննիրհելի ակն կամ պահապան։ Աննիրհելի դիտմամբ։ Աննիրհելի փառաբանողաց։ Զուարթունք աննիրհելիք. (Նար.։)


Աննիւթ, ից

adj.

immaterial.

· Calfa

NBHL (2)

Որ խառնի յաղօթելն ընդ բազումսն երգակցութեամբ՝ ոչ կարէ աննիւթ աղօթել. (Կլիմաք.։)

ՅԱՆՆԻՒԹՍ. Առանց գտանելոյ զնիւթ. առանց պատճառի. վայրապար.


Աննիւթական, ի, աց

cf. Աննիւթ.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ յաղագս նիւթականին հոգալոյ՝ յաստուածային առաքինութեանց աննիւթական հոգոց խափանեսցի։ Աննիւթական տանջանօք. (Շ. ընդհ. եւ Շ. ամենայն չար.։)


Աննկար

adj.

without painting, figure or device;
unformed, imperfect, shapeless.

· Calfa

NBHL (1)

Մի է նկարեալն եւ աննկարն ըստ յուսոյ առնն՝ ծնանել կնոջն, թէ եւ բազում միջոց է նկարելոյ եւ աննկարի. (Մխ. դտ.։)


Աննման, ից

adj.

unlike, dissimilar, different;
not uniform;
incomparable.

· Calfa

NBHL (4)

Խառնումն աննմանիցն անչափապէս. (Դիոն. ածայ.։)

Խոյին գոլ տարացոյց առ իրն աննման. (Պիտ.։)

Զաննմանս եւ զանմօտաւորս ինքեան խօսէր։ Յանձն էառ ասել զաննմանսն վասն իւր։ Աննմանքն վայելեն եւ ոչ վայելեն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 18։)

Յերկրային տոհմէ՝ աննմանք. (Նար. առաք.։)


Աննշան, ից

adj.

without mark, without sign, without character;
ignoble, unknown, obscure;
— վարել կեանս, to leave retired.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ նշանակօղ ինչ. խառնաձայն. որ եւ ԱՆՆՇԱՆԱԿ, ԱՆՆՇԱՆԱԿԱՆ. ἁσήμαντος. incertus.

Աննշան առ տիպս է անտեղի տալին (այսինքն կարծրն). (Նիւս. կազմ.։)

Զառաւելութիւն ձայնի զօրացն աննշան հնչման ծովու նմանեցուցանէ. (Մխ. երեմ.։)