blearedness.
ռմկ. ճպուռ. (յորմէ ճպռոտ աչք ). Բիժ աչք. ճայրոտութիւն.
stingy, scurvy, niggard, sordid, covetous, miserly.
Մարդկան փոխ տալ՝ յանխնայ առատանաս, եւ յորժամ զքո տէրն իցէ կերակրել, աստ ճղճիմ եւ տմարդի գտանիս։ Ընչասէր եւ ճղճիմ լինի այնպիսին։ Որ յայնպիսի իրս հարեալ իցէ, եւ ճղճիմ լինի։ Ընդէ՞ր աղքատ կայցես, ընդէ՞ր տնանկ, հի՞մ ճղճիմ։ Ճղճիմ եւ կցիր ոք իցէ։ Ճղճիմք եւ կցիրք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 20. 24. եւ այլն։)
cf. Ճղմճմճիմ.
ՃՂՃՄՃԻԼ կամ ՃՂՄՃՄՃԻԼ. Ճղճիմ լինել ի տուրս. ճշդել եւ խնայել յոյժ.
to be very sordid or grasping, close-fisted.
ՃՂՃՄՃԻԼ կամ ՃՂՄՃՄՃԻԼ. Ճղճիմ լինել ի տուրս. ճշդել եւ խնայել յոյժ.
worm-eaten, rotten.
ՃՃԵԿԵՐ ՃՃԵՀԱՐ. εὑρωτιῶν, καὶ βεβρώμενος cariosus, situ obsitus, et corrosus. որ եւ ՃԻՃԵԿԵՐ, ՃԻՃԵՀԱՐ. Կերեա կամ հարեալ ի ճճեաց. կրծեալ յորդանց, ի ցեցոյ, եւ այլն.
cf. Ճմլեցուցանեմ.
to trample, to press, to squeeze, to crush, to bruise, to compress, to contuse;
to soften, to move, to affect;
to trample on, to grind down, to oppress, to crush, to vex, to molest;
— զպտուղս, to bruise fruits;
— զսիրտ, to grieve, to oppress;
— զսիրտ ի գորով, to affect, to melt, to move to pity;
ո՞չ իսկ սիրտք մեր ճմլէին ի մեզ, did not our hearts burn within us ?
Ճմլեցուցեալ խանդաղատեսցուք զաստուածային կամացդ սաստն ի զիջումն եւ յողորմութիւն. (Լմբ. պտրգ.։)
sparrow;
— ճճուէ, ճռուողէ, the sparrow chirps, chirrups, pips.
Ճնճղուկն ստուգաբանի ի ձայնէն. արդ որպէս նորա ճճուելն։ Ճնճղուկն միշտ ի ճռուողել կայ, յորմէ եւ զանուն ստացաւ. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. սղ.։)
cf. Ճշմարտապատում.
Զյունական տառ ճշգրտապատում առընթեր ունիմ. (Լմբ. սղ.։)
to verify, to prove the truth, to certify, to assure;
diligently or exactly to investigate;
to seek with accuracy, to inform oneself minutely;
cf. Ճշգրտեցուցանեմ.
Երկոց եւ քրտանց յոլովութիւն, կամ ճշգրտելով ասել՝ անբաւութիւն. (Սարկ. խրատ ուսմ.։)
sold or selling with difficulty, stintedly, with much ado.
Զգուշանալ ի ճշդավաճառ ցորենոյ անտի. (Եւագր. ՟Խ՟Է։ յորմէ եւ Մաշկ.։)
exactness, punctuality, accuracy, precision, regularity;
rigour, austerity;
thrift, economy, parsimony, stinginess;
հատուցանել բազում ճշդութեամբ, to pay exactly, strictly, rigorously, to a farthing, with rigorous exactness.
ՃՇԴՈՒԹԻՒՆ. σφιγγία parsimonia, sordes. որպէս Ռշդութիւն. խնայութիւն. կծծութիւն. եւ Խստութիւն.
true, unquestionable, real, certain, sure;
veridical, faithful, upright, frank, sincere;
in truth, truly, indeed, really, in realty, verily;
— իցէ ? is it true ?
Այո՛ ճշմարիտ ես։ Ճշմարիտ էք. (Կլիմաք.։)
truthfulness, veracity.
Պարծանս առնուլ ի վերայ ճշմարտաբանութեան նորա. (Վանակ. յոբ.։)
cf. Ճշմարիտ.
Առաւել կամ յոյժ ճշմարիտ. ստուգագոյն.
Մանկական շինուածովքն խաղալ պարտ է (տղայոց), եւ գործիս՝ ճշմարտագունիցն նմանս կազմել. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)
seeing the truth;
having no respect for persons, severe, perspicacious.
Մովսէս ճշմարտատեսն. (Վանակ. յուրախացիրն.։)
cf. Ճշմարտեցուցանեմ.
Լսելիք ճշմարտեալք զաստուծոյսն։ Ձեռք ճշմարտեալք ի բարի գործս հաւատով։ Ահա մեք եւ մանկունք մեր ճշմարտեալ։ Ճշմարտեալ ի կերպարանս աստուծոյ՝ ժառանգեսցուք զարքայութիւն. (Յճխ. ստէպ։)
truly, in truth, certainly, undoubtedly, effectively, unquestionably, in conscience;
really, in effect.
truth;
veracity;
reality;
sincerity;
բուն —, plain truth;
— իրաց, the bottom or basis of things;
անպատրուակ ասել զ—, to tell the whole truth;
աղարտել զ—, to offend against truth;
ճշմարտութեամբ, cf. Ճշմարտիւ.
eloquent, fluent.
Ոչ երեւին գրեալ ի յոլովից ճոխաբան պատմութեանց. (Խոր. պտմ. հռիփս.։)
Ոչ ճոխաբան լինիմ առ ձեզ իբրու վարդապետ. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)
to speak imperiously, authoritatively, presumptuously;
to abound in discourse, to amplify, to enlarge upon;
to talk high, to boast, to brag.
Ոչ ճոխաբան լինիմ առ ձեզ իբրու վարդապետ. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)
haughtiness, arrogance;
amplification;
boasting, bragging;
elocution.
Զծայրագոյն յոքնատեսակ ճոխաբանութեա քո սիրական գովասանական բանս. (Մագ. ՟Խ՟Բ։)
copious, abundant;
haughty, pompous, stately, lofty.
Առատ. յոգնազեղուն, լիուլի.
to have, take or exercise high authority or great ascendency over, to prevail, to rule over;
to give oneself great airs, to lord it, to carry it like a lord, to signorise;
to be proud, puffed up;
to grow rich, to abound, to thrive, to make a fortune;
— կործանմամբ այլոց, to build one's fortune on, or to raise oneself by the ruin of another.
ՃՈԽԱՆԱԼ. Մեծանալ. ունել եւ վայելել զպանծալի ինչ. կամ լիանալ յորդութեամբ. փարթամանալ. զարդարիլ. իբր πλουτέω ditesco.
to enrich, to make wealthy, to endow, to gift, to adorn;
— զոք պարգեւօք, to load with kindness, to heap up benefits, presents, honours upon one, to overwhelm with gifts.
cf. Ճղփիւն.
Ի ճողփմանէ ալեաց, կամ ջուրց. (Փիլ. յովն.։ Վրդն. ծն.։)
cf. Ճղփիւն.
Ի ճողփմանէ ալեաց, կամ ջուրց. (Փիլ. յովն.։ Վրդն. ծն.։)
emphatic, declamatory;
—ս խօսիլ, cf. Ճոռոմաբանեմ.
Ճոխ եւ յորդ, պերճ եւ սեթեւեթեալ.
form, figure, shape, cut, fashion, make;
aspect, look, appearance, air, deportment;
կերպս ի կերպս, in many shapes or forms;
in many ways, diverse;
կերպս ի կերպս լինել, to assume a borrowed shape or appearance, to be disguised, dissembled or concealed;
ի կերպս կերպս առնել, to transform into various shapes.
Կերպ յառաջ դիմեալ, ոտք ի վերջ կոյս յետահարեալ։ Կերպ ի ծաղր, եւ աչք յողբումն։ Յերից անշփոթ կերպից. (Նար։)
to form, to figure, to fashion, to make.
Աչօք իւրովք տեսցէ զինքն կերպագրեալ յորդին իւր սպանեալ ի կայենէ։ Նկարագրել զքանիսն՝ յօրինեալ կերպագրեալ որթս խաղողաբերս այգեգործովք. (Արծր. ՟Ա. 1։ ՟Ե. 8։)
silk, silk-stuff;
taffeta, light silk;
silk goods;
silken.
Ի յոսկեթել կերպասուցն զի՞նչ օգտի մարմինն. (Ոսկիփոր.։)
silk-worm.
Կեպասածին ճիճու նախ լինի իբրեւ զհունդ պարտեզի սեաւ, եւ ապա շնչաբերեալ կենդանայ, եւ դառնայ յորդն, եւ զկնի այնորիկ թեւաւորի. (Տօնակ.։)
made of silk, silken, silky
Կերպասեղէն անկողնոյ. (Վանակ. յոբ.։)
cf. Կերպասեղէն.
Կերպասեղէն անկողնոյ. (Վանակ. յոբ.։)
form, figure, visage, countenance, face, aspect, look;
presence, appearance, mien, bearing, deportment;
attitude, posture;
image, effigy;
semblance, representation;
state, condition;
character, temper, comportment;
rudiment, first element, idea;
idle fancy, whim, crotchet;
feint, pretext;
coat, dress;
cf. Կենդանագիր;
—ք բանից, sense, meaning or interpretation of a word;
անպաճոյճ —ք, a simple exterior;
անյողդողդ, աղաչաւոր —, firm countenance;
supplicating posture;
մեղկ —, an effeminate manner;
— լուրջ անժպիտ, cold, frigid, reserved, constrained air;
լուրջ եւ խիստ —, serious air, severe manner;
— սէգ եւ սպառնական, haughty, disdainful, proud, threatening air or manner;
ի —ս ծառայի, in the form of a servant;
առնուլ զ—ս ուրուք, to counterfeit the character of;
ունել զ—, զ—ս իրիք բերել յանձին, to appear like, to seem, to resemble;
ածել ի —ս, to shape, to form;
to figure;
զկերպարանս ճշմարտութեան ի ներքս բերել, to be probable, to have some truth in it;
կերպարանս տալ մտացածինս, to give false a idea of, to create an erroneous or exaggerated impression;
ընդունել զ—ս վանականութեան, to take the crowl.
transformed, metamorphosed;
transmuted;
— լինել, to be transformed, metamorphosed, to change from, to bear another aspect;
— առնել, to counterfeit, to disguise, to transform, to metamorphose;
to change the aspect or appearance;
– զաշխարհ, to change the face or state of the world;
— եղեն իրքն, things bear quite another aspect;
the tables are turned.
to give form to, to form, to figure, to shape, to fashion, to model;
to represent.
Ոչ միայն առ յովհաննէս կերպարանէ զնա, այլ առ մովսէս համեմատէ։ Ոչ զպատկեր առ պատկեր կերպարանէ, այլ զնոյն իսկ զգործսն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 13։)
to conform;
to take the form, to put on or assume a look, state, manner or appearance, to give oneself airs;
to affect, to pretend, to simulate, to feign, to counterfeit, to give oneself out for, to set up as, to pass oneself off for;
զառաքինութիւն —, to simulate virtue or probity, to affect a sanctimonious exterior;
— զանմեղութիւն, զտղայութիւն, to put on a look of innocence;
to play the child;
զխլութիւն՝ զառատաձեռնութիւն —, to give a deaf ear to;
to pretend to be generous, liberal;
cf. Խելք.
form, formation;
conformation.
Զոր հանդերձելոցն ճառից լուսաբանեն կերպաւորութիւնք։ Կերպաւորութիւն պատկերի բանին յոբայ. (Նար. ՟Գ եւ Նար. առաք.։)
chin;
— կենդանեաց, snout, muzzle;
—ն (խիժ) gum damar (for varnish).
milch
կենդանի, յորմէ կթի կաթն. կաթնաբեր անասուն.
to milk;
to gather, to reap, to get in, to harvest, to get in the harvest, to collect the fruits;
to win at play;
— զկովն, to milk the cow;
— զայգի, to gather the grapes;
ի քարէ կաթն —, to skin a flint.
fruit-basket.
Աման՝ յոր ժողովեն զկութս այգեաց. կողով կթելոյ զխաղաղ եւ զպտուղս. (Վստկ.։)
Լի ողկուզօք էր կթոց երկրագործին. (Վանակ. յոբ.։)
cf. Կթոտ;
— ծունկք, feeble, tottering knees.
burning, scorching;
cf. Կիզանուտ.
Մի՛ կարծեսցի, թէ ընդ կիզելի գործոցն՝ եւ գոծծօղն ծախեալ յոչէութիւն դառնայ. (Գր. հր.։)
wool;
worsted
(Իսկ պրս. կիյս՝ է գէս. որ եւ կիսու. նոյն է եւ՝ կիյսնէ, որ նշանակէ նաեւ թել, կամ մանուած փաթութեալ ի մատմանն. որպէս եւ խեղղ է բուրդ ոչխարի ծովային կոչեցելոյ, յորմէ կազմի ազնիւ հանդերձ) cf. ԼՈՒՍԱԿԻԶՆ, cf. ԾԻՐԱՆԱԿԻԶՆ։
to burn, to set on fire, to set fire to, to fire;
— արեգական, to tan, to brown, to make swarthy.
Անհաւատն այն կիզեալ անյուսութեամբն իւրով՝ ոչ աշխատի. (Վրք. հց. ՟Բ։)
cypress.
Զփայտն կիպարիս, յորմէ կենսաբեր խաչն. (Խոր. առ արծր.։ Անյաղթ բարձր.։ Միսայէլ խչ.։)
divided in halves;
Չորրորդն յոստոց որպէս կիսաբաժին եւ նուազապտուղ. (Փարպ. կամ ըստ ՃՃ. կիսաբաժ։)
Չորրորդն յոստոց որպէս կիսաբաժին եւ նուազապտուղ. (Փարպ. կամ ըստ ՃՃ. կիսաբաժ։)
half open.
Թերաքամ կիսաբաց զլոյսն փայլեաց. (Վանակ. յուրախացիրն.։)