Definitions containing the research յո : 10000 Results

Ճիպռ, ճպռի, աց

See full entry →

s.

blearedness.

NBHL (1)

ռմկ. ճպուռ. (յորմէ ճպռոտ աչք ). Բիժ աչք. ճայրոտութիւն.


Ճղճիմ

See full entry →

adj.

stingy, scurvy, niggard, sordid, covetous, miserly.

NBHL (1)

Մարդկան փոխ տալ՝ յանխնայ առատանաս, եւ յորժամ զքո տէրն իցէ կերակրել, աստ ճղճիմ եւ տմարդի գտանիս։ Ընչասէր եւ ճղճիմ լինի այնպիսին։ Որ յայնպիսի իրս հարեալ իցէ, եւ ճղճիմ լինի։ Ընդէ՞ր աղքատ կայցես, ընդէ՞ր տնանկ, հի՞մ ճղճիմ։ Ճղճիմ եւ կցիր ոք իցէ։ Ճղճիմք եւ կցիրք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 20. 24. եւ այլն։)


Ճղճմճիմ

See full entry →

vn.

cf. Ճղմճմճիմ.

NBHL (1)

ՃՂՃՄՃԻԼ կամ ՃՂՄՃՄՃԻԼ. Ճղճիմ լինել ի տուրս. ճշդել եւ խնայել յոյժ.


Ճղմճմճիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be very sordid or grasping, close-fisted.

NBHL (1)

ՃՂՃՄՃԻԼ կամ ՃՂՄՃՄՃԻԼ. Ճղճիմ լինել ի տուրս. ճշդել եւ խնայել յոյժ.


Ճճեկեր

See full entry →

adj.

worm-eaten, rotten.

NBHL (1)

ՃՃԵԿԵՐ ՃՃԵՀԱՐ. εὑρωτιῶν, καὶ βεβρώμενος cariosus, situ obsitus, et corrosus. որ եւ ՃԻՃԵԿԵՐ, ՃԻՃԵՀԱՐ. Կերեա կամ հարեալ ի ճճեաց. կրծեալ յորդանց, ի ցեցոյ, եւ այլն.


Ճմլեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ճմլեցուցանեմ.


Ճմլեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to trample, to press, to squeeze, to crush, to bruise, to compress, to contuse;
to soften, to move, to affect;
to trample on, to grind down, to oppress, to crush, to vex, to molest;
— զպտուղս, to bruise fruits;
— զսիրտ, to grieve, to oppress;
— զսիրտ ի գորով, to affect, to melt, to move to pity;
ո՞չ իսկ սիրտք մեր ճմլէին ի մեզ, did not our hearts burn within us ?

NBHL (1)

Ճմլեցուցեալ խանդաղատեսցուք զաստուածային կամացդ սաստն ի զիջումն եւ յողորմութիւն. (Լմբ. պտրգ.։)


Ճնճղուկ, ղկաց

See full entry →

s.

sparrow;
— ճճուէ, ճռուողէ, the sparrow chirps, chirrups, pips.

NBHL (1)

Ճնճղուկն ստուգաբանի ի ձայնէն. արդ որպէս նորա ճճուելն։ Ճնճղուկն միշտ ի ճռուողել կայ, յորմէ եւ զանուն ստացաւ. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. սղ.։)


Ճշգրտապատում

See full entry →

adj.

cf. Ճշմարտապատում.

NBHL (1)

Զյունական տառ ճշգրտապատում առընթեր ունիմ. (Լմբ. սղ.։)


Ճշգրտեմ, եցի

See full entry →

va.

to verify, to prove the truth, to certify, to assure;
diligently or exactly to investigate;
to seek with accuracy, to inform oneself minutely;
cf. Ճշգրտեցուցանեմ.

NBHL (1)

Երկոց եւ քրտանց յոլովութիւն, կամ ճշգրտելով ասել՝ անբաւութիւն. (Սարկ. խրատ ուսմ.։)


Ճշդավաճառ, աց

See full entry →

adj.

sold or selling with difficulty, stintedly, with much ado.

NBHL (1)

Զգուշանալ ի ճշդավաճառ ցորենոյ անտի. (Եւագր. ՟Խ՟Է։ յորմէ եւ Մաշկ.։)


Ճշդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

exactness, punctuality, accuracy, precision, regularity;
rigour, austerity;
thrift, economy, parsimony, stinginess;
հատուցանել բազում ճշդութեամբ, to pay exactly, strictly, rigorously, to a farthing, with rigorous exactness.

NBHL (1)

ՃՇԴՈՒԹԻՒՆ. σφιγγία parsimonia, sordes. որպէս Ռշդութիւն. խնայութիւն. կծծութիւն. եւ Խստութիւն.


Ճշմարիտ, րտից, տաց

See full entry →

adj. adv.

true, unquestionable, real, certain, sure;
veridical, faithful, upright, frank, sincere;
in truth, truly, indeed, really, in realty, verily;
— իցէ ? is it true ?

NBHL (1)

Այո՛ ճշմարիտ ես։ Ճշմարիտ էք. (Կլիմաք.։)


Ճշմարտաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

truthfulness, veracity.

NBHL (1)

Պարծանս առնուլ ի վերայ ճշմարտաբանութեան նորա. (Վանակ. յոբ.։)


Ճշմարտագոյն

See full entry →

adv.

cf. Ճշմարիտ.

NBHL (2)

Առաւել կամ յոյժ ճշմարիտ. ստուգագոյն.

Մանկական շինուածովքն խաղալ պարտ է (տղայոց), եւ գործիս՝ ճշմարտագունիցն նմանս կազմել. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)


Ճշմարտատես

See full entry →

adj.

seeing the truth;
having no respect for persons, severe, perspicacious.

NBHL (1)

Մովսէս ճշմարտատեսն. (Վանակ. յուրախացիրն.։)


Ճշմարտեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ճշմարտեցուցանեմ.

NBHL (1)

Լսելիք ճշմարտեալք զաստուծոյսն։ Ձեռք ճշմարտեալք ի բարի գործս հաւատով։ Ահա մեք եւ մանկունք մեր ճշմարտեալ։ Ճշմարտեալ ի կերպարանս աստուծոյ՝ ժառանգեսցուք զարքայութիւն. (Յճխ. ստէպ։)


Ճշմարտիւ

See full entry →

adv.

truly, in truth, certainly, undoubtedly, effectively, unquestionably, in conscience;
really, in effect.


Ճշմարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

truth;
veracity;
reality;
sincerity;
բուն —, plain truth;
— իրաց, the bottom or basis of things;
անպատրուակ ասել զ—, to tell the whole truth;
աղարտել զ—, to offend against truth;
ճշմարտութեամբ, cf. Ճշմարտիւ.


Ճոխաբան

See full entry →

adj.

eloquent, fluent.

NBHL (2)

Ոչ երեւին գրեալ ի յոլովից ճոխաբան պատմութեանց. (Խոր. պտմ. հռիփս.։)

Ոչ ճոխաբան լինիմ առ ձեզ իբրու վարդապետ. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)


Ճոխաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to speak imperiously, authoritatively, presumptuously;
to abound in discourse, to amplify, to enlarge upon;
to talk high, to boast, to brag.

NBHL (1)

Ոչ ճոխաբան լինիմ առ ձեզ իբրու վարդապետ. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)


Ճոխաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s. rhet.

haughtiness, arrogance;
amplification;
boasting, bragging;
elocution.

NBHL (1)

Զծայրագոյն յոքնատեսակ ճոխաբանութեա քո սիրական գովասանական բանս. (Մագ. ՟Խ՟Բ։)


Ճոխաճեմ

See full entry →

adj.

copious, abundant;
haughty, pompous, stately, lofty.

NBHL (1)

Առատ. յոգնազեղուն, լիուլի.


Ճոխանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to have, take or exercise high authority or great ascendency over, to prevail, to rule over;
to give oneself great airs, to lord it, to carry it like a lord, to signorise;
to be proud, puffed up;
to grow rich, to abound, to thrive, to make a fortune;
— կործանմամբ այլոց, to build one's fortune on, or to raise oneself by the ruin of another.

NBHL (1)

ՃՈԽԱՆԱԼ. Մեծանալ. ունել եւ վայելել զպանծալի ինչ. կամ լիանալ յորդութեամբ. փարթամանալ. զարդարիլ. իբր πλουτέω ditesco.


Ճոխացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to enrich, to make wealthy, to endow, to gift, to adorn;
— զոք պարգեւօք, to load with kindness, to heap up benefits, presents, honours upon one, to overwhelm with gifts.


Ճողփիւն

See full entry →

cf. Ճղփիւն.

NBHL (1)

Ի ճողփմանէ ալեաց, կամ ջուրց. (Փիլ. յովն.։ Վրդն. ծն.։)


Ճողփումն, ման

See full entry →

s.

cf. Ճղփիւն.

NBHL (1)

Ի ճողփմանէ ալեաց, կամ ջուրց. (Փիլ. յովն.։ Վրդն. ծն.։)


Ճոռոմ

See full entry →

adj.

emphatic, declamatory;
—ս խօսիլ, cf. Ճոռոմաբանեմ.

NBHL (1)

Ճոխ եւ յորդ, պերճ եւ սեթեւեթեալ.


Կերպ, ից

See full entry →

s. adj.

form, figure, shape, cut, fashion, make;
aspect, look, appearance, air, deportment;
կերպս ի կերպս, in many shapes or forms;
in many ways, diverse;
կերպս ի կերպս լինել, to assume a borrowed shape or appearance, to be disguised, dissembled or concealed;
ի կերպս կերպս առնել, to transform into various shapes.

NBHL (1)

Կերպ յառաջ դիմեալ, ոտք ի վերջ կոյս յետահարեալ։ Կերպ ի ծաղր, եւ աչք յողբումն։ Յերից անշփոթ կերպից. (Նար։)


Կերպագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to form, to figure, to fashion, to make.

NBHL (1)

Աչօք իւրովք տեսցէ զինքն կերպագրեալ յորդին իւր սպանեալ ի կայենէ։ Նկարագրել զքանիսն՝ յօրինեալ կերպագրեալ որթս խաղողաբերս այգեգործովք. (Արծր. ՟Ա. 1։ ՟Ե. 8։)


Կերպաս, ուց

See full entry →

s. adj.

silk, silk-stuff;
taffeta, light silk;
silk goods;
silken.

NBHL (1)

Ի յոսկեթել կերպասուցն զի՞նչ օգտի մարմինն. (Ոսկիփոր.։)


Կերպասածին որդ

See full entry →

s.

silk-worm.

NBHL (1)

Կեպասածին ճիճու նախ լինի իբրեւ զհունդ պարտեզի սեաւ, եւ ապա շնչաբերեալ կենդանայ, եւ դառնայ յորդն, եւ զկնի այնորիկ թեւաւորի. (Տօնակ.։)


Կերպասեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj.

made of silk, silken, silky

NBHL (1)

Կերպասեղէն անկողնոյ. (Վանակ. յոբ.։)


Կերպասի, սւոյ, սեաց

See full entry →

cf. Կերպասեղէն.

NBHL (1)

Կերպասեղէն անկողնոյ. (Վանակ. յոբ.։)


Կերպարան, ի, աց

See full entry →

s.

form, figure, visage, countenance, face, aspect, look;
presence, appearance, mien, bearing, deportment;
attitude, posture;
image, effigy;
semblance, representation;
state, condition;
character, temper, comportment;
rudiment, first element, idea;
idle fancy, whim, crotchet;
feint, pretext;
coat, dress;
cf. Կենդանագիր;
—ք բանից, sense, meaning or interpretation of a word;
անպաճոյճ —ք, a simple exterior;
անյողդողդ, աղաչաւոր —, firm countenance;
supplicating posture;
մեղկ —, an effeminate manner;
— լուրջ անժպիտ, cold, frigid, reserved, constrained air;
լուրջ եւ խիստ —, serious air, severe manner;
— սէգ եւ սպառնական, haughty, disdainful, proud, threatening air or manner;
ի —ս ծառայի, in the form of a servant;
առնուլ զ—ս ուրուք, to counterfeit the character of;
ունել զ—, զ—ս իրիք բերել յանձին, to appear like, to seem, to resemble;
ածել ի —ս, to shape, to form;
to figure;
զկերպարանս ճշմարտութեան ի ներքս բերել, to be probable, to have some truth in it;
կերպարանս տալ մտացածինս, to give false a idea of, to create an erroneous or exaggerated impression;
ընդունել զ—ս վանականութեան, to take the crowl.


Կերպարանափոխ

See full entry →

adj.

transformed, metamorphosed;
transmuted;
— լինել, to be transformed, metamorphosed, to change from, to bear another aspect;
— առնել, to counterfeit, to disguise, to transform, to metamorphose;
to change the aspect or appearance;
– զաշխարհ, to change the face or state of the world;
— եղեն իրքն, things bear quite another aspect;
the tables are turned.


Կերպարանեմ, եցի

See full entry →

va.

to give form to, to form, to figure, to shape, to fashion, to model;
to represent.

NBHL (1)

Ոչ միայն առ յովհաննէս կերպարանէ զնա, այլ առ մովսէս համեմատէ։ Ոչ զպատկեր առ պատկեր կերպարանէ, այլ զնոյն իսկ զգործսն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 13։)


Կերպարանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to conform;
to take the form, to put on or assume a look, state, manner or appearance, to give oneself airs;
to affect, to pretend, to simulate, to feign, to counterfeit, to give oneself out for, to set up as, to pass oneself off for;
զառաքինութիւն —, to simulate virtue or probity, to affect a sanctimonious exterior;
— զանմեղութիւն, զտղայութիւն, to put on a look of innocence;
to play the child;
զխլութիւն՝ զառատաձեռնութիւն —, to give a deaf ear to;
to pretend to be generous, liberal;
cf. Խելք.


Կերպաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

form, formation;
conformation.

NBHL (1)

Զոր հանդերձելոցն ճառից լուսաբանեն կերպաւորութիւնք։ Կերպաւորութիւն պատկերի բանին յոբայ. (Նար. ՟Գ եւ Նար. առաք.։)


Կզակ, աց

See full entry →

s.

chin;
— կենդանեաց, snout, muzzle;
—ն (խիժ) gum damar (for varnish).


Կթան, աց

See full entry →

adj.

milch

NBHL (1)

կենդանի, յորմէ կթի կաթն. կաթնաբեր անասուն.


Կթեմ, եցի

See full entry →

va.

to milk;
to gather, to reap, to get in, to harvest, to get in the harvest, to collect the fruits;
to win at play;
— զկովն, to milk the cow;
— զայգի, to gather the grapes;
ի քարէ կաթն —, to skin a flint.


Կթոց, աց

See full entry →

s.

fruit-basket.

NBHL (2)

Աման՝ յոր ժողովեն զկութս այգեաց. կողով կթելոյ զխաղաղ եւ զպտուղս. (Վստկ.։)

Լի ողկուզօք էր կթոց երկրագործին. (Վանակ. յոբ.։)


Կթուցեալ

See full entry →

adj.

cf. Կթոտ;
— ծունկք, feeble, tottering knees.


Կիզելի, լւոյ, լոյ

See full entry →

adj.

burning, scorching;
cf. Կիզանուտ.

NBHL (1)

Մի՛ կարծեսցի, թէ ընդ կիզելի գործոցն՝ եւ գոծծօղն ծախեալ յոչէութիւն դառնայ. (Գր. հր.։)


Կիզն

See full entry →

s.

wool;
worsted

NBHL (1)

(Իսկ պրս. կիյս՝ է գէս. որ եւ կիսու. նոյն է եւ՝ կիյսնէ, որ նշանակէ նաեւ թել, կամ մանուած փաթութեալ ի մատմանն. որպէս եւ խեղղ է բուրդ ոչխարի ծովային կոչեցելոյ, յորմէ կազմի ազնիւ հանդերձ) cf. ԼՈՒՍԱԿԻԶՆ, cf. ԾԻՐԱՆԱԿԻԶՆ։


Կիզում, կիզի

See full entry →

va.

to burn, to set on fire, to set fire to, to fire;
— արեգական, to tan, to brown, to make swarthy.

NBHL (1)

Անհաւատն այն կիզեալ անյուսութեամբն իւրով՝ ոչ աշխատի. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Կիպարիս

See full entry →

s. bot.

cypress.

NBHL (1)

Զփայտն կիպարիս, յորմէ կենսաբեր խաչն. (Խոր. առ արծր.։ Անյաղթ բարձր.։ Միսայէլ խչ.։)


Կիսաբաժին

See full entry →

adj.

divided in halves;

NBHL (2)

Չորրորդն յոստոց որպէս կիսաբաժին եւ նուազապտուղ. (Փարպ. կամ ըստ ՃՃ. կիսաբաժ։)

Չորրորդն յոստոց որպէս կիսաբաժին եւ նուազապտուղ. (Փարպ. կամ ըստ ՃՃ. կիսաբաժ։)


Կիսաբաց

See full entry →

adj.

half open.

NBHL (1)

Թերաքամ կիսաբաց զլոյսն փայլեաց. (Վանակ. յուրախացիրն.։)