Definitions containing the research առ : 10000 results

Աննորոգելի, լւոյ, լեաց

adj.

irreparable.

· Calfa

NBHL (1)

Անպակասութիւնն աննորոգելի. Աննորոգելի եղծմամբ պատառեաց. (Նար. ՟Լ՟Թ. եւ Նար. խչ.։)


Աննուազ

adj.

inexhaustible.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՆՆՈՒԱԶ որ եւ ԱՆՆԻԱԶ. ἁμείωτος. non imminutus, de quo nihil imminui potest. Որ ոչ նուազի, եւ որում ոչինչ նուազի. անպակասելի. անսպառ. անթերի. անկարօտ.

Աննուազ գոլով յընտանի փառացն. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Աննուաղ

adj.

inextinguishable.

· Calfa

NBHL (2)

Աննուազ ջահիցն վառումն. (Արիստակ. նաւակատ.։)

Մշտավառ ճրագ էր աննուաղելի. (Ոսկիփոր.։)


Աննուէր, ուիրաց

adj.

without offering;
implacable, inexorable, cruel.

· Calfa

NBHL (3)

Եւ Ոչ նուիրեալ. առանց նուիրելոյ.

Աննուէր եւ առանց խաղաղութեան (գործս) ի նուէր եւ առանց խաղաղութեանն գործեցին. (Փիլ. տեսական.։)

Աննուէր պատերազմ ունէին առ հրէայսն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 40։)


Աննուիրական, ի, աց

adj.

that cannot be offered, not sacred, profane.

· Calfa

NBHL (2)

ἁνίερος. profanus. Աննուէր՝ որպէս անսրբազան. անսուրբ. պիղծ. հասարակ. խառն. ոչ արժանի նուիրելոյ աստուծոյ.

Ոչ աննուիրական իւղով առ ի յակոբայ պարարի. (Նար. ՟Հ՟Է։)


Անշահ, ից

adj.

unprofitable, useless, vain.

· Calfa

NBHL (3)

Խաբեցին՝ անշահք փոխանակ շահաւետին առնուլ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 3։)

Ոչ անշահ յիշատակ այնոցիկ, որք առաքինութեանն եղեն ընդունակք. (Նիւս. սքանչ.։)

Սնափառի պահք անվարձ, եւ աղօթք անշահ. (Կլիմաք.։)


Անշահութիւն, ութեան

s.

unprofitableness, uselessness.

· Calfa

NBHL (3)

Արհամարհութիւն լինէր առաջին պատուիրանին վասն նորին տկարութեան եւ անշահութեան. (Եբր. ՟Է. 8։)

Այլք տգիտաբար առ ունայնութիւն եւ անշահութիւն ի վայր խորտակելով. (Նիւս. սքանչ.)

Ընդ բնաւ իրաց անշահութեան պատճառի. (Պիտ.։)


Անշամանդաղ

adj.

unclouded, clear.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր չիք շամանդաղ. անմռայլ. պայծառ. անաղօտ.


Անշարժ, ից

adj.

immovable, fixed, stable, firm;
not commutable;
real, not personal.

· Calfa

NBHL (6)

անշարժաբար. ἁκινήτως, ἁκατασείστως. immobiliter, immoto animo. Առանց շարժելոյ. հաստատութեամբ. անխռովաբար. առանց այլայլութեան.

Անշարժն յառաջագոյն է քան զշարժունն. զի անշարժն սկիզբն է շարժման. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)

Յառնէ ի գերեզմանէ անշարժ կնքովք. (Սարկ. մարդեղ.։)

Անյօժար. որ ոչ բերի. անընդոստ. Քարացեալ կռապաշտութեանց սառնամանիքն անշարժ առ քաջ պտուղսն մնայր. (Խոր. հռիփս.։)

Գեղեցկաբար առաջնորդէ եւ անշարժաբար. (Առ որս. ՟Է։)

Լեռանց նըման անշարժաբար զեկեղեցւոյ կանգնեալ կամար. (Շ. յիշ. առակ.։)


Անշարժաբար

adv.

immovably, firmly.

· Calfa

NBHL (3)

Գեղեցկաբար առաջնորդէ եւ անշարժաբար. (Առ որս. ՟Է։)

Լեռանց նըման անշարժաբար զեկեղեցւոյ կանգնեալ կամար. (Շ. յիշ. առակ.։)

ԱՆՇԱՐԺ ԱՆՇԱՐԺԱԲԱՐ. ἁκινήτως, ἁκατασείστως. immobiliter, immoto animo. Առանց շարժելոյ. հաստատութեամբ. անխռովաբար. առանց այլայլութեան.


Անշարժութիւն, ութեան

s.

immobility, immovableness, stability, firmness.

· Calfa


Անշէն

adj.

uninhabited, desert.

· Calfa


Անշէջ

adj.

inextinguishable.

· Calfa

NBHL (4)

ἅσβεστος. inextingubiis. Անշիջանելի. անշիջական. որ ոչ շիջանի. մշտավառ. մշտաբորբոք. չմարելու. սէօնմէզ.

Անշէջ եւ առանց մոռանալոյ է յիշատակ սուրբ սիրոյն. (Յճխ. ՟Ժ՟Գ։)

Առանց շիջանելոյ. առանց մարելու. սէօնմէյէրէք.

Անշէջ վառեալ զլոյս լապտերաց. (Շար.։)


Անշնորհ, աց

adj.

ill-favoured, disfigured, deformed;
ungracious, ungraceful, unpleasant;
unfortunate, unlucky;
ungrateful, unthankful.

· Calfa

NBHL (7)

Անշնորհ սնափառութեամբ ցնդին յարտասուս. (Կլիմաք.։)

Ակամայն եւ ի հարկէն անշնորհ է, եւ առանց վայելչութեան. (Վրք. սեղբ.։)

Զայնպիսի քաղցր տեսութիւն թողուլ, յանշնորհն եւ ի ժլատն ընթանալ (բռնաւորի) ծառայութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 7։)

Կշտամբէ զանշնորհն լինել նոցա, եւ առանց ողորմութեան. (Շ. յկ. ՟Ծ՟Թ։)

ԱՆՇՆՈՐՀ ԱՌՆԵԼ. Չճանաչել կամ առ ոտն հարկանել զտուօղն շնորհի. աներախտի կամ անարժան շնորհակալութեան համարել.

Դորին խրատ անշնորհ առնել զդիսն իշխեաց, որոց նմա զայն շնորհեալ էր գեղեցկութիւն. (Ագաթ.։)

Անշնորհ առնէր զտալիսն եւ զբերելիսն կարասոյն. (Բուզ. ՟Դ. 10։)


Անշնորհակալ, ի, աց

adj.

ungrateful, unthankful.

· Calfa

NBHL (3)

Յոյս անշնորհակալին իբրեւ զսառն ձմերայնոյ հալեսցի. (Իմ. ՟Ժ՟Զ. 29։)

Գիշերոյ պահպանութեան անշնորհակալս առնէ. (Խոսր.։)

Մի՛ապերախտք եւ անշնորհակալուք առ բարեգործն երեւեսցուք. (Սկեւռ. յեսայ.։)


Անշնորհակալութիւն, ութեան

s.

ingratitude.

· Calfa

NBHL (1)

Հարկաւորեալ տառապանօքն՝ յանշնորհակալութիւնն փոխեսցի. (Իսիւք.։)


Անշնորհութիւն, ութեան

s.

deformity, ugliness, ill-favouredness;
ingratitude.

· Calfa


Անշշունջ

cf. Անշշուկ.

· Calfa

NBHL (1)

ἅφωνος, ἑνέος, κωφέων. voce destitutus, mutus, surdus, silens. Ուր չիք շշունջ կամ շշնջիւն. անձայն. անբարբառ. անխօս. լուռ. համր.


Անշունչ, շնչից, ոց

adj.

inanimate, senseless.

· Calfa

NBHL (2)

Մատուցեալ շշնջէ առ անշնչին։ Յանշունչ կուռսն յուսացեալք։ Փափաքէ պատկերի մեռելոյ անշունչ տեսլեան։ Որպէս անշունչքն ձայն տայցեն. (Իմ. ՟Ժ՟Գ. 17։ ՟Ժ՟Դ. 29։ ՟Ժ՟Ե. 5։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Դ. 7։)

Անշունչ կառք. իմա՛ կամ ընթերցի՛ր՝ անշշունջ։


Անշուշտ

adj. adv.

incontestable, sure, certain, assured, infallible;
assuredly, incontestably, certainly.

· Calfa

NBHL (2)

Անշուշտ եւ անսուտ (յն. մի բառ) զնա ասասցուք գոլ։ Ստոյգ եւ անշուշտ կամօք. (Փիլ. նխ. ՟բ. եւ ՟Ա։)

Միացոյց ինքեան անշուշտ խառնութեամբ. (Նար.։)


Անշուք

adj.

inglorious, unhonoured, ignoble, vile;
ill-favoured, deformed;
— վարել կենցաղ, to live retired.

· Calfa

NBHL (1)

ἅτιμος. inhonoratus. Յետնեալ ի շքոյ եւ ի վայելչութենէ. անարգ. անպատիւ. անփառացի. անզարդ. եւ անշքացեալ. հագըր, սէֆիլ, պայազը.


Անշրջելի, լւոյ, լեաց

adj.

unchangeable;
that cannot be overturned.

· Calfa

NBHL (2)

(Խոզն) բնաւորեալ է անշրջելի ունել զպարանոց. (Մխ. առակ.։)

(Մեղացն) անշրջելի պատճառ. (Նար. ՟Ի՟Է։)


Անշփոթ, ից

adj. adv. without confusion;
unperplexed, not embarrassed;
tranquil.

· Calfa

NBHL (4)

ԱՆՇՓՈԹ գրի եւ ԱՆՇՓՈՅԹ, եւ ԱՆԸՇՓՈԹ. ἁσύγχυτος, ἁσύμφυρτος. inconfusus, non confusus. Ոչ շփոթեալ. ոչ խառնակեալ. անայլայլելի. ոչ կորուսեալ զիւր բնութիւն կամ զյատկութիւն.

Խառնելով ի նիւթ ինչ, որ անշփոթ է. (Շ. ամենայն չար.։)

Զկարգ դասու առ միմեանս անշփոթ կալցին. (Պիտ.։)

Եւս եւ Անապական. անշաղախ. անփորձ յառնէ. (գուցէ իբր անշփելի. անհպելի). եւ կամ Չունօղ ամօթալի ինչ.


Անշփոթութիւն, ութեան

s.

imperturbability, calm.

· Calfa

NBHL (3)

τὸ ἁσύγχυτον, ἁσύμφυρτον. Անխառնակութիւն. զանազանութիւն անշփոթ.

Վասն զանշփոթութիւնն ցուցանելոյ ընդդէմ չարափառացն։ Զանշփոթութիւն միութեանցն առաւելուն ցուցանել. (Շ. թղթ.։)

Որ սիրեսցէ զանշփոթութիւն, սիրել ստասցի զառանձին բնակութիւն. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Անշքացուցանեմ, ուցի

va.

to disfigure, to deform, to spoil.

· Calfa

NBHL (1)

Զփառս իւր անշքացուցեալ՝ ընդ հարկաւ մտանէր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։)


Անշքութիւն, ութեան

s.

awkwardness, deformity, ugliness.

· Calfa

NBHL (2)

ἁδοξία. dedecus, ignominia, vilitas. Անշուքն լինել. անփառութիւն. նուաստութիւն (իրաց, եւ անձին). նուաստակերպութիւն. հագարէթ, սէֆիլլիք.

Զի՞նչ աւելի անշքութիւն քան զայն կայցէ. յորժամ աստուած մարդ երեւեսցի, եւ տէրն ի ծառայի կերպարանս. (Ոսկ. ես.։)


Անշօշափելի, լւոյ, լեաց

adj.

impalpable.

· Calfa

NBHL (1)

Անշօշափելին շօշափի։ Անձեւն, եւ անշօշափելին (Ածաբ. ծն. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Է։)


Անոլորտ

adj.

unbounded, unlimited, infinite.

· Calfa

NBHL (1)

Յանբաւ եւ յանոլորտս յառաջանայ. (Նիւս. երգ.։)


Անոխակալ, ի, աց

adj.

without malice, not revengeful, not malignant.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ոխակալ. որ ոչ պահէ ոխս. անյիշաչար. անչարայուշ. երկայնամիտ. ըստ յն. ասի՝ Յանձնառօղ չարեաց. համբերատար. ἁεξίκακος. tolerans malorum, patiens, clemens.


Անոխակալութիւն, ութեան

s.

absence of maliciousness, freedom from revenge or hatred.

· Calfa

NBHL (1)

Անոխակալութեամբ մատչել առ այցելութիւն։ Սահման անոխակալութեան. (Նար. ՟Է. ՟Վ՟Գ։)


Անողորմ, ից

adj. adv.

unpitying, imcompassionate, inhuman, barbarous, cruel, brutal. cf. Անողորմաբար.

· Calfa

NBHL (4)

ἁνελεήμων, ἁνελεής, ἁνηλεής. immisericors, durus, crudelis. Ոյր չիք ողորմ կամ ողորմութիւն ի սրտի. անգութ. անգորով. անագորոյն. անկարեկից. անմարդի. խիստ. անաչառ. անխնայ. սաստիկ, (անձն, եւ գործ). մերհամէթսիզ, գալպի փեք.

Զմիտս իւրեանց անողորմ ունելով առ աղքատս. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։)

Անողորմ հարուածք, կամ վրէժք, թշուառութիւնք, հատուցմունք, ողորմութիւնք, չարչարանք, տառապանք. (Եղիշ. ՟Բ։ Պիտ.։ Նար. ՟Ը։ Յհ. կթ.։ Լմբ. ատ.։)

Անողո՛րմ է օրն այն, անաչառ է դատաստանն. (Եփր. խոստ.։)


Անողորմաբար

adv.

cruelly, barbarously, atrociously;
— չարչարել, to tyrannize.

· Calfa

NBHL (2)

Զոր հանապազ տեսանէիր (զաղքատն), եւ անողորմ զանց առնէիր. (Ոսկ. ես.։)

Պատառեաց զկողս նորա անողորմ. (Հ. կիլիկ.։)


Անողոք

adj.

implacable, severe, inflexible, inexorable.

· Calfa

NBHL (2)

Թշուառական, ծառայելով բազմաց եւ անհաշտ եւ խիստ եւ անողոք տերանց. (Փիլ. լին.։)

Անողոքելի տանջեալս. (անդ. ՟Հ՟Ա.) իմա՛, առանց կարելոյ ողոքել։


Անողոքելի

cf. Անողոք.

· Calfa

NBHL (2)

Թշուառական, ծառայելով բազմաց եւ անհաշտ եւ խիստ եւ անողոք տերանց. (Փիլ. լին.։)

Անողոքելի տանջեալս. (անդ. ՟Հ՟Ա.) իմա՛, առանց կարելոյ ողոքել։


Անողջախոհ

adj.

unchaste, incontinent, impure, immodest.

· Calfa

NBHL (1)

Զանողջախոհ կենցաղ երկրածնացս մաքուր հանդիսի կուսութեան ետուն. (Նար. առաք.։)


Անողջանալի, լւոյ, լեաց

adj.

insanable, incurable.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ Թողեալ առանց բուժելոյ զվէրս. վէրքը չըռնտցուցած, չգոցուած.


Անոյժ

adj.

without force, feeble.

· Calfa

NBHL (2)

Տկար եւ անոյժ ի նրբութենէ (այսինքն առ նրբութեանն) իցէ փայտն. (Նիւս. երգ.։)

Քրիստոնէից գոլով անոյժ. (Լմբ. յիշ. առակ.։)


Անոստ

adj.

without branches;
that does not rise or stir.

· Calfa

NBHL (1)

Մնացի իբրեւզսալ դարբնաց անոստ։ Անոստ սաստկութիւն կարծրութեան չարին կակղացեալ. (Նար. ՟Կ՟Դ. եւ Նար. առաք.։)


Անոտն

adj. adv.

footless, apode;
baseless;
յանոտից, at the feet.

· Calfa

NBHL (3)

ԱՆՈՏՔ. Կողմն ոտից, ուր դադարեն չափք ոտ ոտից, եւ մնայ տեղին այն առանց ոտից. ոտքին կողմը, ոտքին ծարէն դուրս.

Մի ի սնարից եւ մի յանոտից. յն. առ ոտիւքն. (Յհ. ՟Ի. 12։)

Իբրու ոչինչ տակաւին ոտից գոլով պիտոյից, յանոտս սոքա եւ գետնաշարժս առ երկրաւ ծնան. (Պղատ. տիմ.։)


Անորակ

adj.

without quality or accident.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս առ անորակ մարմին՝ պատահումն. (Անյաղթ պորփ.։)


Անորդի, դւոյ, դեաց

adj.

childless, heirless;
steril, barren;
— մեռանել, to die without children.

· Calfa

NBHL (3)

Յետ վախճանելոյ անդրանկին անորդւոյ՝ առնուլ զկին նորա, եւ յարուցանել զաւակ եղբէրն. (Կիւրղ. թուոց.։ Յանորդի վախճանել. Եւս. քր. ՟Ա։)

Եւ ոչ զանորդեացն բնաւին հանել զժառանգութիւն. (Մխ. դտ.։)

Ոչ եթէ անորդի ոք էր յառաջ, եւ ապա խորհուրդ ի մտի եդեալ՝ հայր եղեւ. (Կոչ. ՟Է։)


Անորդութիւն, ութեան

s.

cf. Անզաւակութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զանորդութիւն իւր լցուցանելով սառայ ի ձեռն նաժշտին, ոչ իրաւացոյց զառն տուն անորդութեամբ բառնալ թողուլ։ Քան զանորդութիւն եւ զանսէրութիւն ոգւոց ոչինչ ոք այլ չար գուցէ. եւ այս է անուսումնութիւն եւ անխրատութիւն. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. ել.։)


Անորիշ

adj.

inseparable, indivisible.

· Calfa

NBHL (10)

ԱՆՈՐԻՇ ԲԱՅ. ἁόριστον ῤήμα. indefinitum verbum. ըստ հայումս, ἁπαρέμφατος. infinitivus. Աներեւոյթն անդէմ, եւ անամանակ. այլ առ յոյնս է եւ յայտարար անցեալ ժամանակի անորոշակի՝ դիմաւոր կամ անդէմ.

Անհատք անբաւք եւ անորիշք են առ ի թուել. (Սահմ. ՟Ժ՟Ը։)

Պատսպարիմք մարմնով ի քրիստոսի խաչն՝ որպէս յանորիշ զօրութիւն անեղին. (Համամ առակ.։)

Որք անարատ, ուղիղ եւ անորիշ հաւատ պահեցին առ նա. (Վրք. հց. ձ։)

Անորիշ է, որ հարցականին հակառա ասի. ո՛րգոն, Որ ոք, որպիսի ոք, որչափ, որքան. (Թր. քեր.։)

Անորիշդ որպէս անունն իսկ յայտ առնէ, անորոշաբար զամենայն ժամանակս նշանակէ. (Մագ. եւ Երզն. քեր.։)

Անցեալն ունի զանազանակս չորս, յարաձգական, յարակայ, գերակատար, անորիշ. որոց բաղազանութիւնք են երեք. ներկային ընդ յարաձգին, յարակային (ընդ անցելոյն) գերակատարին, անորոշին ընդ ապառնւոյն. (Թր. քեր.։)

Անորոշաբար. առանց որոշելոյ. խառն. առ հասարակ. եւ անընտրողաբար.

Հասարակաբար եւ անորիշ առնէ զկշտամբանս. (Զքր. կթ. աւագ հինգշաբթի.։)

Եթէ հասարակ եւ անորիշ խառն ընդունէր զչարացն պարս. (Պիտ.։)


Անորոշ, ի, ից

adj. adv.

undetermined, indefinite, uncertain;
vague, indistinct, confused;
inarticulate;
contingent;
Անորոշաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Բաղազանութիւն անորոշին ընդ ապառնւոյն. (Թր. քեր.։)


Անորոշաբար

adv.

indefinitely;
confusedly, indistinctly;
implicitly.

· Calfa

NBHL (3)

ἁδιορίστως, ἁορίστως. indistincte, indefinite, ἁδιαφόρως. indifferenter. Առանց որոշելոյ. անորիշ. անխտիր. հասարակաբար. անյայտաբար. եւ Անխորհրդաբար կամ անպատճառ.

Որդի անդստին ի բնութենէ հօրն անճառապէս եւ անորոշաբար։ Որ առ աստուծոյ եւ ընդ աստուծոյ է անորոշաբար, եւ ոչ արտաքոյ նորա. (Սարգ. ՟բ. պետ. յռջբ։ եւ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ա։)

Յերիս անձինս անորոշաբար բաժանեալ, եւ անխառնաբար միաւորեալ. (Տօնակ.։)


Անորոշութիւն, ութեան

s.

indecision, indetermination.

· Calfa

NBHL (2)

Անորոշութեամբ նշանակի (այսինքն բառին) ամենայն ինչ ցուցեալ լինի մարդկայինն. (Նիւս. կազմ.։)

Զանորոշութիւնն եւ զմիակամութւնն իւր զհօր յայտ առնէ. (Նանայ.։)


Անուանադրեմ, եցի

va.

to give a name to, to name.

· Calfa

NBHL (1)

Այսօր ի կարգ բնութեան մարդկան՝ մտեալ կոչիս անուամբ Յիսուս. անուանադրւղ բոլոր գոյից՝ առնուս անուն ի ծառայից. (Տաղ.։)


Անուանադրութիւն, ութեան

s.

nomenclature;
անուանադրութեամբ, cf. Յորջորջանօք.

· Calfa

NBHL (5)

Որպէս Յարմարումն անուան եւ օրինակի առ ի բացատրութիւն.

Յաւուր տօնիս այս տեառն անուանադրութեան. (Գանձ.։)

Գոյութիւն ունին, եւ ոչ հանդիպեցան անուանադրութեան առ ի մէնջ. (Սահմ. ՟Է։)

Ի գործոցն առեալ զանուանադրութիւնն. (Սարգ. վջ։ Լմբ. էր ընդ.։)

Որպէս քացախ վիրի անօգուտ է. անուանադրութիւնս առնէ ստոյգ յայտ ածել զհին չարութիւնս, եւ զանօգտութենէ մերձակայիս. (Համամ առակ.։)


Անուանակիր

adj.

that bears the name of another.

· Calfa

NBHL (5)

Զանուանակիրն շինեաց աստուծոյ՝ տաճար։ Զնսեմանուն վայրսն կեդարու՝ զանուանակիր կոչմանն իսմայէլի. (Նար. խչ. եւ Նար. առաք.։)

Կրօղ զանուն աստուծոյ յինքեան՝ ի քարոզել կամ ի պատմել զփառս նորա.

Անօթ ընտրութեան անուանեալ, անուանակիր յաշխրահի իւրոյ սքանչելի անուանն առնէ. (Կորիւն.։)

Մարկոս անուանակիրն արութեան. (զի մա՛ս, մա՛րիս, է ապու ըստ լտ. որպէս եւ մո՛ւրուս, է պատուար) (Նար. առաք.։)

Երկնաբերձ աշտարակ շինել՝ անուանակիր առ ի յիշատակ մշտնջենաւոր. (Ագաթ.։)


Անուանակոչեմ, եցի

va.

to name, to call.

· Calfa

NBHL (2)

(Ադամ) անուանակոչեաց զբոլոր կենդանիս։ Լեառն աստուծոյ անուանակոչէզսա բանն. (Զքր. կթ.։)

Տեսանողք անուանակոչեալք։ Այսու պարգեւօք անուանակոչեալ ժառանգք. (Նար. ՟Լ՟Գ. եւ Նար. առաք.։)