Definitions containing the research այս : 9493 Results

Անհատ, ից

See full entry →

adj. s.

undivided, indivisible, inseparable;
incessant, continual;
individual, one, atom.

NBHL (2)

Կործանեա՛ ինձ զեպիկուրեայ զանաստուածութիւնն, եւ զանհատսն (այս ինքն զհիւլէսն). (Առ որս. ՟Ա։)

Եւ քո յայսոսիկ անհատ ցանկութիւն։ Հէնք եկեալ անհատք. (Խոր. ՟Ա. 1։ ՟Գ. 68։)


Անհատաբար

See full entry →

adv.

indivisibly, inseparably;
individually.

NBHL (1)

Անհատաբար ճեպիլ յայս գործ. (Պրպմ. ՟Խ՟Բ։)


Անհարթ

See full entry →

adj.

crooked, uneven, rough, rugged;
awkward, rude, unpolished, coarse.

NBHL (1)

Յայսպիսի իրս անհարթս՝ առ ոչ ուղիղ հայելոյ՝ կարծեցին թէ չար ինչ բնութեամբ իցէ. (Եզնիկ.։)


Անհարթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unevenness, inequality of surface;
want of politeness, rudeness, awkwardness, harshness, roughness, coarseness;
— օդոյ, intemperance

NBHL (1)

Զի յայսոսիկ զանհաստատութիւն եւ զանհարթութիւն տեսանելով՝ առ հանդերձեալսն փոփոխեալ յարմարիցիմք. (Ածաբ. աղք.։)


Անհարսնացեալ

See full entry →

adj.

cf. Անհարսն.

NBHL (1)

Անհարսնացեալ ծնունդ (փրկչին). այս ինքն առանց գործակցութեան առն. (ՃՃ.։)


Անհաւան, ից

See full entry →

adj.

incredulous, who makes difficulties;
obstinate, subborn, headstrong.

NBHL (1)

Կամէի անհաւան վիճաբանութեամբն զհարազատ սիրոյն ցուցանել օրինակ. այս ինքն կամաւոր դիմադրութեամբ. (Պիտ.։)


Անհաւանելի

See full entry →

cf. Անհաւանական.

NBHL (1)

Այլեւ անհաւանելի եւս առաջիկայս։ Այլեւ անհաւանելի էր՝ եւ կուսին լռութեամբ խաղաղանալ. (Պիտ.։)


Անհաւանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incredulity;
disapprobation;
obstinacy.


Անհաւասարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

inequality, disparity, disproportion.

NBHL (1)

Զամենայն անհաւասարութիւն եւ օտարագործութիւն ի բոլորիցս ի բաց արտաքսել։ Զանհաւասարութիւն թէ ոք յառաջ առցէ զբոլորիւ՝ բոլորիցս առ բոլորսն զանազանութիւնս, եւ այսորիկ արդարութիւնն է պահպանողական. (Դիոն. ածայ.։)


Անհաւաստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incertitude, doubt, uncertainty;
contingency.

NBHL (1)

Եւ որովհետեւ զանհաւաստութիւն յիշեցաք, բե՛ր այսուհետեւ ասասցուք, թէ ըստ քանի՞ յեղանակաց լինի անհաւաստութիւն. արդ լինի անհաւաստութիւն՝ կա՛մ ի բառիցն, կամ ի տեսութեանցն (մտաց բանին). (Անյաղթ պորփ.։)


Անհաւատ, ից

See full entry →

adj.

incredulous, unbelieving, infidel, irreligious;
incredible;
— լինել, to disbelieve.

NBHL (4)

Տունկ անհաւատ, եւ սերմն անհաւատ. այս ինքն անհաւատարիմ, կամ անպտուղ ի հաւատոյ եւ ի գործոց։

Անհաւատ շտեմարան. այս ինքն թափուր. (Բրս. պհ.։)

Թէ այսմ անհաւատ լիցիս, ե՛րթ ի Սոդոմ. (Յճխ. ՟Ե։)

Անհաւատ էր ապաքէն մարդկութեանս, թէ ի մեռելոցս մք յառնիցէ, իբրեւ՝ որպէս զի թէ անհաւատ իցէ ի մարմնոցն մեռելոց որդեծնութիւն լինել։ Անհաւատ են գործք, եթէ Աստուծոյ Որդի զայս համբերել հաւանեսցի։ Եթէ այն անհաւատ է, եւ այս անհաւատ է. այլ ինձ երկոքին հաւատարիմ են. (Կոչ. ՟Ե. ՟Ժ՟Գ. ՟Ժ՟Դ։)


Անհաւատալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

incredible;
անհաւատալի լինիմ, cf. Անհաւատամ.

NBHL (2)

Թուէր իսկ (գործ) անհաւատալեաց իրաց եւ սքանչելեաց՝ Կիպրիանոս ընդ քրիստոնեայս թուել երբէք. (Ածաբ. կիպր.։)

Անհաւատալի էր մարդկան յայս պատիւ վերանալ. (Լմբ. պտրգ.։)


Անհաւատամ, ացայ, ացի

See full entry →

va. vn.

to disbelieve.

NBHL (1)

եւ ԱՆՀԱՒԱՏԱՄ ԱՆՀԱՒԱՏԱՆԱՄ որ եւ ԱՆՀԱՒԱՏԵԼ, ԱՆՀԱՒԱՏ ԼԻՆԵԼ. այս ինքն չհաւատալ. թերահաւատել. դժուարիլ ի հաւատալ. չհաւտալ. ինանմամագ. ինանամամագ. ἁπιστέω, διαπιστέω, οὑ πιστεύω. non credo, incredulus sum.


Անհաւատանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Անհաւատամ.

NBHL (1)

եւ ԱՆՀԱՒԱՏԱՄ ԱՆՀԱՒԱՏԱՆԱՄ որ եւ ԱՆՀԱՒԱՏԵԼ, ԱՆՀԱՒԱՏ ԼԻՆԵԼ. այս ինքն չհաւատալ. թերահաւատել. դժուարիլ ի հաւատալ. չհաւտալ. ինանմամագ. ինանամամագ. ἁπιστέω, διαπιστέω, οὑ πιστεύω. non credo, incredulus sum.


Անհաւատարիմ, ըմի, մաց

See full entry →

adj.

unfaithful, disloyal, perfidious.

NBHL (1)

Որ ոչ հաւատայ յԱստուած, ոչ լինի հաճոյ նմա. նախ վասն անշնորհակալութեանն ... երկրորդ՝ վասն անօգտութեան, երրորդ՝ վասն անհաւատարմութեանն. քանզի որ կացուցեալ է ի վերայ իշխանութեան ինչ՝ պարտի ճանաչել զայն յորմէ կացուցաւն, զի մի՛ լիցի անհաւատարիմ ծառայ. այս ինքն զի մի՛ գոլով սպասաւոր՝ յափշտակեսցէ յինքն զտէրութիւնն. եւ այլն. (Առաք. մոլ.։)


Անհետազօտելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անհետազօտ.


Անհնազանդ, ից

See full entry →

adj.

disobedient, refractory, rebellious;
— լինել, to disobey.

NBHL (1)

Թագաւորութիւն մի այսպիսի, որ դողացուցանէ զհնազանդս եւ զանհնազանդս. (Փարպ.։)


Անհնար, ից

See full entry →

adj.

impossible;
յանհնարս մտանել, to get embarrassed, to be entangled, to want resources, to be reduced to extremities, not to know what to do;
յանհնարիցն է, it is impossible.

NBHL (3)

Ի վերայ այլոց անհնարից՝ հնարաւոր վասն քո արարելոց՝ կատարեմք եւ զայս. (Խոր. ՟Ա. 31։)

Գործի ասէ՝ այսմ մարտիս, եւ անհնար, պատրաստեմ. այս ինքն անվանելի, անհերքելի. (Լմբ. ատ.։)

Յանհնարիցն է այսմ ժամանակի եւ տեղւոյ՝ անձամբ մերով զայս առնել. (Շ. ընդհ.։)


Անհնարին

See full entry →

adj. adv.

impossible;
extremely difficult;
insupportable, intolerable;
extreme, violent, excessive, enormous, horrible, terrible.

NBHL (2)

Թէպէտ եւ սուրբն Յակոբ յանհնարինս ասաց զայս, սակայն առ մեօք եղեւ. (Լաստ. ՟Ի՟Բ։)

Գործ մի անհնարին է կալ ի ծառայութեան, եւ այլն. (այս ինքն անտանելի). (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)


Անհոգանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be neglectful, inattentive, indifferent.

NBHL (1)

Մի՛ ինչ ընկեցիկ եղելոց, եւ կամ անհոգացելոցն, թէ այսպէս դիպեսցի, թերատեսել. (Բրս. կանոն.։)


Անհոգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

negligence, heedlessness, carelessness, inattention, lethargy.

NBHL (1)

Այս հանդարտութեան պատճառ, այս անհոգութեան. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 32։)


Անհուն

See full entry →

adj.

not fordable;
unfathomable, immense.

NBHL (1)

Գետս այս անհուն է ամենայն մարդկան. (Պտմ. աղեքս.։)


Անհպելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անհուպ.

NBHL (1)

Զի յայս եւ երկնայնոցն է անհպելի. (Շ. հրեշտ.։)


Անհրահանգ

See full entry →

cf. Անկիրթ.

NBHL (1)

Հեթանոսք անվարժք եւ անհրահանգք՝ յովանակի նմանեալ։ Ոչ եմք անհրահանգ այսպիսի չարեաց. (Ոսկ. ծաղկզրդ. եւ Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Անձայնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

loss of voice;
aphony.

NBHL (1)

Անձայն գիրն ունի այսպէս. քանզի անձայնութիւն սոցա ի ձայնաւորութենէ ոմանց իմացեալ եղեւ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Անձաւ, աց

See full entry →

s.

cavern, den, cave.

NBHL (1)

որ եւ ՔԱՐԱՆՁԱՒ. Քարայր, փապար. խորշ. անձուկ եւ ամուր վայր. ամուրք. եւ ըստ այսմ է ի սուրբ գիրս περιοχή. muitio.


Անձեռնարկելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

that cannot be taken in hand, extremely difficult;
untractable.

NBHL (2)

Զանձեռնարկելին ամենեւին, եւ զանըմբռնելին ի մահուանէ բնութիւն, այս ինքն զԱստուածութիւն. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)

Ինձ յոքունց տարացոյց վկայս կացուցանել ո՛չ է անձեռնարկելի. (Մագ. ՟Ի՟Ա։)


Անձեռնհաս

See full entry →

adj.

that cannot reach or accomplish, incapable, unskilful.

NBHL (1)

Ոչ միում ումեք յայսցանէ անձեռնհաս է Աստուած. (Եւագր. ՟Ժ՟Գ։)


Անձեւ, ի, ից

See full entry →

adj.

unformed.

NBHL (1)

Պա՛րտ է այսպիսեացս անձեւ հարցմանց ոչ առնել սկիզբն. (Պրպմ. ՟Ի՟Է։)


Անձեւանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to lose shape, to become deformed.

NBHL (1)

Ձայնս անվայելուչս արձակել, եւ ի կապեղայս ուտել, եւ այլ մերձաւոր այսոցիկ անձեւացեալ. (Բրս. հց.։)


Անձկանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be narrow;
cf. Անձկամ.

NBHL (1)

Ընդ նեղ դուռն անձկացեալ ճանապարհին, (Շար.) է երկդիմի, այս ինքն նեղ, անձուկ. կամ ցանկացեալ, ցանկալի։


Անձնագովութիւն, ութեան

See full entry →

s.

self-praise, vainglory, arrogance;
egotism.

NBHL (1)

Նա եւ այժմ իսկ վասն միւսոյն (այս ինքն այլոց) անձնագովութեան առնես. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 10։)


Անձնախրոխտ

See full entry →

adj.

vain, presumptuous, haughty.

NBHL (1)

Յայսպիսի իմն ձգին ախորժակ՝ անձնախրոխտն լինել. (Պիտ.։)


Անձնահաճութիւն, ութեան

See full entry →

s.

presumption, pride, vanity.


Անձնանախատ

See full entry →

adj.

that reproaches himself.

NBHL (1)

Որ նախատեաց զանձն իւր ի մահ. այս ինքն զի խրոխտացաւ եւ ընկեց զանձն իւր ի մահ։ (Եփրեմ.)


Անձնապահ, աց

See full entry →

adj. s.

on guard, cautions;
royal guard, body-guard;
— լինել, to be cautious, to be on guard.

NBHL (1)

Զամենայն իշխան օրամտիցն ի սպաս անձնապահաց թագաւորին (այս ինքն անձնապահ գոլոյ կամ անձնապահութեան). (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Ը. 2։)


Անխորհուրդ

See full entry →

adj. adv.

inconsiderate, rash, imprudent;
cf. Անխորհրդաբար.

NBHL (2)

Մի՛ ոք զայս վայրապար եւ անխորհուրդ վարկանել. (Արշ.։)

Ընծայեալքն այսպէս են, իսկ անընծայքն՝ անխորհուրդ։ Իսկ ի խորհուրդ եկեալքն մի՛ լիցին ընդ անխորհուրդս. (Մխ. դտ.։)


Անխորհրդածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

thoughtlessness.

NBHL (1)

Եւ այս անխորհրդածութիւնս ծնունդ է կոյր մտաց, որ միայն զառժամայսն իմանայ, եւ զառաջակայսն ոչ տեսանէ. (Եղիշ. խաչել.։)


Անխորշ

See full entry →

adj.

without a bay.

NBHL (1)

Մի՛ անխորշք եւ առանց երկիւղի առ այս մատիցուք. (Խոսր.։)


Անխոց

See full entry →

adj.

invulnerable.

NBHL (1)

Յայսպիսի փշոցս անխոցոտելի մնալ։ Անմարթ է անխոցոտելի մնալ գարշապարացն. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)


Անխռովաբար

See full entry →

adv.

Without perturbation.

NBHL (1)

Անխռովաբար՝ որ զամենայն գիտէր, զայս այսպէս ե՛ւ ասէր ե՛ւ առնէր։ Գոլով ի խաչին՝ զամենայն գործէր անխռովաբար. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 37. 39։)


Անխտրաբար

See full entry →

adv.

cf. Անխտիր.

NBHL (1)

Կամ անզանազանաբար. առանց խտրանաց. ոչ որոշելով զայս կամ զայն. անաչառ. անստգիւտ. թէքլիֆսիզ. այրը սէլի էթմէյէրէք.


Անխտրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

indifference;
indiscretion.

NBHL (2)

Առ ի ըմբերանել զայնոսիկ՝ որ անխտրութեամբ վարին յայսոսիկ. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)

Զամենայն զայսոսիկ անխտրութեամբ բոլորովիմբ ամենայն աստուածութեանն վերադրիլ. (Դիոն. ածայ.։)


Անխրատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

indocility;
irregularity, licentiousness;
incorrigibleness.

NBHL (1)

Անխրատութիւն է այս։ Բազում եւ այսուիկ, ո՛վ աստուածամարտք, զանխրատութիւն ունել գտանիցիք. (Կիւրղ. գանձ.։)


Անխօս, ից

See full entry →

adj.

dumb;
irrational.

NBHL (3)

Անխօս՝ լեզուաց (այս ինքն ի լեզուաց՝ Աստուած). (Ագաթ.։)

Անխօս մարգարիտ. անխօս ըստ այսմ ասէ, զի ոչ կարէ խօսք կամ պատմութիւն բանի առ նա ձգտել. (Լմբ. էր ընդ.։)

Որ զանխօս կանայս բռնադատեն. (Կանոն.։)


Անծանօթ, ից

See full entry →

adj. adv.

ignorant;
unknown;
foreign;
ignoble, obscure;
յանծանօթս, ignorantly, unwittingly;
incognito, without being known;
յանծանոթս — լինել, to be in disguise;
to feign or counterfeit.

NBHL (2)

Անծանօթ խնամոցն Աստուծոյ։ Զիա՞րդ ոչ պահելովն զպատուիրանն՝ անծանօթ է ի նմանէ (այս ինքն ոչ ճանաչէ զԱստուած) (Սարգ. յկ. ՟Բ. եւ Սարգ. ՟ա. յկ. ՟Բ։)

Այր կարգաւոր ի ձանձրանալոյ անծանօթ է. այս ինքն օտար է, կամ ոչ գիտէ. (Կլիմաք.։)


Անծնելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unborn state.

NBHL (1)

Ամենայն՝ որ ինչ յանծնելութենէն ծնանի, անծնելութիւն է. եւ զի ծնաւ Որդի յանծնելութենէն Հօր (այս ինքն յանեղ Հօրէ), անծնելութիւն ուրեմն է եւ նա, եւ ծնողին մշտնջենաւորակից։ Անծնելութիւն է էութիւն Հօր, անծնելութիւն ուրեմն է եւ ի Նմանէ յառաջ եկեալն։ (cf. ԼԻՆԵԼՈՒԹԻՒՆ, cf. ԱՐԱՐԱԾՔ, եւ cf. ԾՆՈՒՆԴՔ. որք անխտիր ասին վասն առաջին մատենին Մովսէսի. զի ի յն. գրի γένεσις , կամ γέννησις , իբր վ creatio, եւ generatio վասն որոյ բազում արթնութեամբ պիտի արկանել ի բանս հարց, եւ ի թարգմանութիւնս՝ համեմատութեամբ բնագրաց։)


Անծննդական, ի, աց

See full entry →

adj.

barren, steril.

NBHL (1)

Մառախուղ է խոնաւ գոլոշի՝ անծննդական ջրոյ (այս ինքն ոչ բերօղ զանձրեւ). (Արիստ. աշխ.։)


Անկ, ից

See full entry →

adj. v. imp.

proper, fit;
— է, it ought, it is right, it is proper;
յ— ելանել, to be completed, accomplished, finished.


Անկանեմ, անկի

See full entry →

va.

to lay the groundwork of lace;
to weave;
to twine.

NBHL (2)

Ի չորեցունց նիւթոցս երանգոցս այսոցիկ նիւթեցին եւ անգին զպատմուճանն. (Սեբեր. ՟Գ։)

Ընծայս բան է՝ իբրեւ հանդերձ ինչ գձուձ յաղքատ մտացս մերոց ոչ առանց երկոց անկեալ. (Նիւս. կազմ.։)