Definitions containing the research առ : 10000 results

Անպարապութիւն, ութեան

s.

want of leisure, business.

· Calfa

NBHL (1)

Յանպարապութեան նորա՝ եղբարցն հոգալ (այլ ոք կարասցէ)։ Մի՛ գուցէ՝ կարացեալ ուրուք լնուլ զպատուէրն, պատճառեսցէ զգործոյն անպարապութիւն։ Արուեստաւոր հնարքն անպարապութեան առիթք լինէին։ Ո՛վ գարշելի եւ անկատար անպարապութեանն. (Բրս. հց. եւ Բրս. չար. եւ Բրս. մկրտ.։)


Անպարիմանալի

adj.

incomprehensible.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ անճառելի եւ անպարիմանալի խառնմանն եւ միաւորութեանն. (Յհ. իմ. երեւ.։ Գր. տղ.։)


Անպարիսպ

adj.

without rampart, unwalled.

· Calfa


Անպարծութիւն, ութեան

s.

want of boasting.

· Calfa

NBHL (1)

τὸ ἁκόμπαστον, ἁκενόδοξον. Չպարծելն. անփառասիրութիւն. խոնարհութիւն.


Անպարկեշտ, ից

adj. adv.

immodest, unchaste, indecent, bawdy, obscene;
dissolute, debauched;
—ս, indecently.

· Calfa

NBHL (1)

Պարկեշտացուցանել պանծալի տառիւք զանպարկեշտսն. (Սարկ. լուս.։)


Անպարկեշտութիւն, ութեան

s.

immodesty.

· Calfa

NBHL (2)

Հետեւեալ լինի զեղխութեանն՝ անկարգութիւն, անպատկառութիւն, անպարկեշտութիւն. (Արիստ. առաք.։)

Նոյնաբանութիւն ելով՝ անպարկեշտութիւն ըն՛բառսն ցուցանէ. (Անյաղթ պերիարմ.։)


Անպարոյր

adj.

uncircumscribed;
unbounded, immense;
incomprehensible.

· Calfa

NBHL (1)

Սկիզբն եղելոցս՝ անպարոյր, եւ առանց ծայրից ըմբռնման. (Շ. բարձր.։)


Անպարունակ

cf. Անպարոյր.

· Calfa


Անպարունակելի

cf. Անպարունակ.

· Calfa


Անպարտագոյն

adj.

very or more innocent.

· Calfa

NBHL (1)

Որ այսր ի խնդիր արկանիցի, անիրաւագոյնս եւ անպարտագոյնս խնդրիցէ. (յն. մի բառ, անտեղագոյն) (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)


Անպարտակիր

adj.

that suffers innocently, innocent.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ ոչ է ի պարտուց, այլ ձրի. կամաւ յանձն առեալ. կամաւոր, եւ անակնունելի.


Անպարտելի, լւոյ, լեաց

adj.

invincible, unquered;
insurmountable, unsubdued.

· Calfa


Անպիտան

cf. Անպէտ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բանից եւ ի ձեռաց անպիտան առնէր. (՟Բ. Մակ. ՟Է. 5։)


Անպիտանանամ, ացայ

vn.

to be useless, to become useless, to spoil.

· Calfa

NBHL (1)

Ցօղն եւ անձրեւն ի դէպ ժամու պիտանի, եւ ի տարադէպն անպիտանանայ. (Լմբ. առակ.։)


Անպիտանացուցանեմ, ուցի

va.

to render useless.

· Calfa

NBHL (2)

Ի սպառսպուռ ջախջախանս անպիտանացուցանել. (Դատ. ՟Է. 26։)

ἁχρειόω. inutile reddo. Անպիտան առնել կամ կացուցանել.


Անպղտոր

adj.

untroubled, unclouded, clear, pure.

· Calfa

NBHL (1)

ἅθολος, ἁθόλωτος, ἁνεπιθόλωτος. non turbidus, non turbatus, limpidus, tranquillus. Ոչ պղտոր. ոչ պղտորեալ. յստակ. վճիտ. անխառն. եւ Հանդարտ. անխռով.


Անպսակ

adj.

without a crown.

· Calfa


Անպտղաբեր

cf. Անպտուղ.

· Calfa

NBHL (2)

Անպտղաբեր աշխարհ, կամ երկիր, կամ ծառ. (Փիլ. նխ. ՟բ. եւ Փիլ. այլաբ.։ Շ. մտթ.։ Սարկ. քհ.։)

Սաստեցին հիւսիսային հողմոյն՝ սառնագործ եւ անպտղաբեր բանսարկուին. (Վրդն. երգ.։)


Անպտղութիւն, ութեան

s.

cf. Անպտղաբերութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞ ժողովս զանպտղութիւն արծաթոյդ (այսինքն զվաշխն անշահ՝) առիթ յաւիտենական գեհենին. (Մանդ. ՟Զ։)


Անպտուղ

adj. adv.

unprofitable, useless;
unfertile, unfruitful, barren;
un-profitably, uselessly.

· Calfa

NBHL (5)

Անպտուղ ծառ, կամ երկիր, աշխատութիւն, միտք, եւ այլն. (Յուդ. 12։ Երեմ. ՟Բ. 6։ Իմ. ՟Ժ՟Է. 4։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Դ. 14։ Տիտ. ՟Գ. 4։)

Զիա՞րդ բարի ծառ ոստս անպտուղս արձակեաց. (Կլիմաք.։)

Եւ Չառօղ զպտուղ կամ զօգուտ ինչ. ունայնաձեռն. դատարկ.

Որք առնուցունզկանայս անպտուղս. (Կանոն.։)

Որք են անպտուղք, առնեն կանայս. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անջան

adj. adv.

careless, remiss, negligent;
easily.

· Calfa

NBHL (5)

Դիւրաւ եւ անջան պատերազմաւ առին. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Լռութիւնն՝ անջան առաքինութիւն. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)

Մանուկ կրօնաւոր՝ որ ոչ է առ ոտս ծերոց, անջան որս է սատանայի. (Նեղոս.։)

Անջան է զնոսա մխիթարել, մեղացն ի միջոյ բառնալով. (Ոսկ. ՟բ. կոր. ՟Ժ՟Ե։)

Որ ինչ լինի առանց շատ ջանից. ἁκίνδυνος, -ον, ἁταλαίπορος. liber a periculo. Անաշխատ. անվտանգ. դիւրին. հեշտին. զահմէթսիզ, գօլայ.


Անջատեմ, եցի

va.

to separate, to detach, to disjoin, to disunite;
to uncouple.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՆՋԱՏԱՆԵՄ ԱՆՋԱՏԵՄ. διαιρέω. divido, χωρίζω, separo. Զատանել իսպառ. որոշել. բաժանել. մեկնել. զատել, բաժնել. այըրմագ.

Հեռացան անջատան նոքա ի տեառնէն երկնի եւ երկրի. (Եղիշ. խաչել.։)


Անջատումն, ման

s.

separation, disjunction.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ անջատմամբ դիմաց կամ իմացմանց։ Զանջատման մտածութիւն պատճառելով. (Աթ. ՟Դ։)


Անջինջ

adj.

indelible;
slovenly.

· Calfa


Անջուր

adj.

without water, dry, arid, anhydrous.

· Calfa

NBHL (3)

Յանկերակուր եւ յանջուր առապարի. (Տօնակ.։)

Զանջուրն անապատ արտասուաց գետօք առոգեալ. (Հ. կիլիկ.։)

Անխառն ի ջրոյ. անապակ.


Անջրպետարան

s.

curtain of partition.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդարձակեցեր թշուառացելումս զառագաստն անջրպետարան։ Զվարագուրացն անջրպետարան. (Նար. ՟Ծ՟Բ. եւ Նար. խչ.։)


Անջրպետեմ, եցի

va.

to separate, to cutoff, to shut out, to exclude.

· Calfa

NBHL (2)

Անջրպետեաց աստուած ի մէջ ջրոյն. եւ ի մէջ ջրոյն։ Անջրպետել կամէր ընդ նոսա եւ ընդ քաղաքն։ Անջրպետիցէ ձեզ վարագոյրն ի մէջ սրբութեանն, եւ ի մէջ սրբութեան սրբութեանցն։ Անջրպետել ի մէջ սրբութեանցն, եւ եւ ի մէջ պարսպացն յօրինուածոյ տաճարին։ Եւ ահա կառք հրեղէնք եւ երիվարք հրեղէնք, եւ անջրպետեցին ի մէջ երկոցունց. (Ծն. ՟Ա. 7։ ՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 36։ Ել. ՟Ի՟Զ. 33։ Եզեկ. ՟Խ՟Բ. 20։ ՟Դ. Թագ. ՟Բ. 11։)

Ի ձեռս տեառն՝ որ անջրպետեն ընդ մեղաւորն եւ ընդ անմեղն, մատնեսցի. (Մեկն. մնաց.։)


Անջրպետութիւն, ութեան

s.

space, interval;
separation, partition.

· Calfa

NBHL (1)

Ելանեմն անջրպետութիւն ցուցանէ, եւ առաքեմն՝ չանջրպետութիւն. (Սեբեր. ՟Է։)


Անսահման, ի

adj.

infinite, unbounded;
interminable;
unlimited;
indefinite;
incomprehensible.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսնոտն՝ անսահման առ ըմռբնումն, այլ ըստ նորոյ կամ հնոյ լուսնին. (Շ. մտթ.։)


Անսահմանաբար

adv.

without limit;
indefinitely;
indeterminately.

· Calfa

NBHL (4)

Որ խիստ եւ բարկացօղ է անսահման։ Անսահման ունի զբարկանալն. (Լմբ. առակ.։)

ԱՆՍԱՀՄԱՆ. ԱՆՍԱՀՄԱՆԱԲԱՐ. ἁορίστως, ἁπεριορίστως. indefinite, infinite, incircumscripte. Իբրեւ անսահման՝ ըստ կրկին նշ. առանց սահմանի. անչափութեամբ. անորոշակի. եւ Արտօրէն.

Անսահմանաբար յամենայն ժամու առնել. (Գր. հր.։)

Ոչ առ նա միայն զբանն ձգէր եւ ասէր, այլ անսահմանաբար, եթէ ոք ոչ ծնցի վերստին, այսինքն եթէ՛ դու, կամ ո՛վ եւ իցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 23։)


Անսամ, ացի, սա՛

vn.

to listen, to obey, to give ear to, to acquiesce, to yield, to consent, to submit;
չ-, to turn a deaf ear, to refuse consent, to disobey.

· Calfa

NBHL (8)

Եթէ ասնայցես, աղերսեմ։ Քահանայապետին բարբառոյ անսաց. (Նար. ՟Ի՟Է. ՟Լ՟Ա։)

Անսայ (այսինքն յանձն առնու) եւ զվարելն եւս ի հոգւոյն, եւ մարտ ապտերազմի տալ ընդ թշնամւոյն։ Բարութեանց պատճառք հաւանելեացն, զոր օրինակ չարեաց պատճառաք նոյն է չանսալեացն. այսինքն չանսացողաց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13. 23։)

Կամ որպէս πείθομαι. Հաւանիլ. ընդունել. յանձն առնուլ. (Գծ. ՟Ի՟Ա. 14։ ՟Ի՟Գ. 21։ ՟Ի՟Է. 11։ Յկ. ՟Գ. 3։)

ἁνίημι. dimitto, remitto, indulgeo. Ներել. զիջանիլ. թոյլ առնել. թողացուցանել. տեղի տալ. թող տալ, աչք խփել. գօյ վէրմէք, մազուր պույուրմագ.

Եւ ոչ բարբառոյ բանից ձեռոց անսացից. (Յոբ. ՟Զ. 26։)

Որ ընկերին անսասցէ՝ առնե զմեղս, եթէ պարտակա՞ն իցէ մեղացն ... Պիղատոս անսացեալ մատնչացն՝ մեղս ընդունէր. (Բրս. հց.։)

Համբերելով անսացեալ, մինչեւ ի մտանել հակառակորդացն. (Պիտ.։)

ἁκούω, ὐπακούω, πείθομαι , πειθαρχέω. audio, obedio, pareo, obtempero. Հանդարտ ոգւովն ունկն դնել, կամ Յանձն առնուլ զլուեալ բանն հեզութեամբ եւ հլութեամբ. հնազանդիլ. հպատակիլ. լսել բանի. ունկնդիր լինել. մռել, մտիկ ընել. տինկլէմէք. իդաաթ էթմէք.. (տե՛ս Ծն. ՟Լ՟Թ. 10։ Օր. ՟Ժ՟Ը. 14։ Դատ. ՟Ժ՟Ա. 17։ ՟Գ. Թագ. ՟Ի. 25։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 11։ Իմ. ՟Ը. 12։ Երեմ. ՟Ի՟Թ. 8։ ՟Լ՟Բ. 33։ ՟Լ՟Զ. 25։ ՟Լ՟Բ. 15։ Գծ. ՟Զ. 7։ Յայտ. ՟Ժ՟Թ. 10։)


Անսայթաք

adj.

that is not slippery;
that does not stumble;
firm, sure;
infallible.

· Calfa

NBHL (3)

Ուր չիք սայթաքել. անգայթ. առանց գթելոյ, եւ առանց ընդ բանս ինչ ածելոյ, անխափան. անվրէպ. գայմազ. մուգարէէր.

Գաւազան անսայթաք առնէ զգնացօղն. (Տօնակ.։)

Անսայթաք ծառայել. (Մաշտ.։)


Անսայթաքելի

cf. Անսայթաք.

· Calfa

NBHL (1)

Անսայթաքելի ոտիցն հետովք։ Անսայթաքելի խօսողութիւն։ Անսայթաքելի քարոզչիս. (Նար. առաք. եւ Նար. ՟Ժ՟Ը. եւ Նար. յիշ.։)


Անսասան

adj.

unshaken, immovable, firm.

· Calfa


Անսասանելի

cf. Անսասան.

· Calfa

NBHL (1)

Անսասանելի հաստատութիւն, կամ ուղղութիւն։ Հիմամբ անսասանելեաւ։ Անսասանելի շաղկապք սիրոյ. (Նար. ՟Լ՟Բ. ՟Հ՟Ե. Նար. առաք.։)


Անսաստեմ, եցի

vn.

to disobey, to resist, to be refractory.

· Calfa

NBHL (3)

Անսաստեցէք ելէք ի լեառն։ Անսաստեալ ելին ի գլուխ լերինն. (Օր. ՟Ա. 43։ Թուոց. ՟Ժ՟Դ. 44։)

Ոչ զի անսաստիցեմ տեառն հրամանաց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 7։)

Յանսաստել բանին (ի մտաց) առանց զգուշութեան կորուսաք զպատմութիւնն. (Վեցօր. ՟Ը։)


Անսաստութիւն, ութեան

s.

disobedience, contumacy, obstinacy.

· Calfa

NBHL (2)

Առ իմաստուն բժիշկ ոգւոցն՝ անսաստութիւն հիւանդին։ Զախտն՝ որ յանսաստութենէն իցէ, եւ զառողջութիւնն՝ որ ի հնազանդութենէն լինի։ Յանսաստութիւն անկանիլ՝ կրթելովն զընդդէմսն ասել նորա. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9. 21։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 27։)

Ոչ յարարչէն, այլ յանսաստութենէ ստունգանողին։ Անսաստութիւնն եւեթ՝ որ արտաքոյ աստուծոյ կամացն գործիցի, պատճառ չարեաց իմանալի է. (Եզնիկ.։)


Անսերմն

adj.

without seed;
unfruitful, barren.

· Calfa

NBHL (3)

Եւ Որ ինչ լինի առանց սերման, կամ որոյ չիք սերմն.

Անսերմն յղութիւն, կամ ծնունդ. (Շար.։ Ծառ անսերմն. Վստկ. ՟Ծ՟Դ։)

Անսերմն, եւ առանց վարելոյ ամենայն ինչ բուսանէր. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Անսերմնաւոր

cf. Անսերմն.

· Calfa


Անսիրելութիւն, ութեան

s.

want of love or affection;
antipathy.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ վասն անսիրութեան ինչ չառնում ինչ ի ձէնջ՝ ասէ. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Անսիրութիւն, ութեան

s.

cf. Անսիրելութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ վասն անսիրութեան ինչ չառնում ինչ ի ձէնջ՝ ասէ. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)


Անսխալ

adj. adv.

without fault;
infallible, impeccable;
infallibly.

· Calfa

NBHL (1)

Անսխալ վերաբերեալ բան։ Անսխալ կարծիք, կամ իրք, առաջնորդութիւն հաւատոյն, տնկագործութիւն. (Պիտ.։)


Անսխալութիւն, ութեան

s.

infallibility.

· Calfa

NBHL (1)

Զանսխալութիւն արուեստին յայտ առնէ. (Վրդն. սղ.։)


Անսխուր

adj.

without salary, unpaid, unrewarded.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ Հին բռ. մեկնի, Անկաշառ, անվարձ։


Անսկզբնակից, կցի, կցաց

adj.

equally without beginning, coeternal.

· Calfa

NBHL (1)

(Հայր) սկիզբն անսկզբնակցացն, եւ պատճառ անքննաբար. (Ոսկիփոր.։)


Անսկզբնութիւն, ութեան

s.

uncreatedness, eternal existence.

· Calfa

NBHL (3)

Աստուածութեանն առանձին իմն է անսկզբնութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)

Որ պատմէ զանսկզբնութիւն (այսինքն զանժամանակ ծնունդ) առ ի հօրէ. (Արշ. ՟Ժ՟Ա։)

Որով եւ զանվախճանութիւնն իւնր, եւ զանսկզբնութիւնն ցուցանէ առաւելապէս աստուածայինն տռփումն. (Դիոն. ածայ. ՟Գ։)


Անսկիզբն, կզբան, անց

adj.

without beginning, eternal;
baseless.

· Calfa

NBHL (7)

ἅναρχος. principii expers, principio carens. Որոյ չիք սկիզբն ժամանակի եւ եղանութեան. անժամանակ, անեղ. որ էն յաւիտենից։ Որպէս ստորոգելի աստուծոյ կամ երից անձանց առ հասարակ.

Զանսկիզբն բանդ անձնաւոր։ Տեառն անսկզբան. (Նար. ՟Ի՟Ը. եւ Նար. խչ.։)

Խոստովանիմք զհօր յատկութիւն առանձնաւորութեանն՝ անծին եւ անսկիզբն. (Շ. թղթ.։)

Ի հրէական փոքրաբանութիւնն անկանել, միայն անսկզբանն (հօր) զաստուածութիւնն գրել։ (Կամ ըստ արիոսի) Երիս անսկզբունս եւ անկարգս, եւ որպէս թէ իցէ ասել՝ հակառակ աստուածս։ Արդ՝ անսկիզբն է հայր, զի ո՛չ յայլմէ ումեքէ, եւ ոչ յինքենէ նմա գոլն է. եւ այլն։ Զմի եւ զնոյն գիտել զբնութիւն աստուածութեան՝ անսկզբանն, եւ ծնեցելոյ, եւ յառաջ եկելոյ. (Առ որս. ՟Ե. ՟Ժ՟Դ։)

Որդին որդի, եւ ոչ անսկիզբն, քանզի ի հօրէ. ապա եթէ ի ժամանակէ առցես զսկիզբն, ե՛ւ անսկիզբն. վասն զի արարիչ ժամանակաց. (Ածաբ. մկրտ.։)

Առանց բանաւոր պատճառի. անհիմն. վայրապար.

որ եւ ասի ԱՆՍԿԶԲՆԱՒՈՐ. Որպէս յատկութիւն հօր, անծին, անեղագոյն. ոչ ծագեալ յայլմէ անձնէ. անպատճառ. ἅναρχος, ἁγέννητος. principii carens, ingenitus.


Անսնունդ

cf. Անսին.

· Calfa

NBHL (1)

անսնունդ որ եւ ԱՆՍԻՆ. Ոչ առեալ զսնունդ. ոչ սնեալ. անաճ.


Անսուգ

adj.

without mourning, without affliction.

· Calfa

NBHL (1)

ἁπένθητος. carens luctu. Ոչ սգացեալ յայլոց. յորոյ վերայ ոչ ոք սուգ էառ.


Անսուտ, ստից

adj.

real, true, certain.

· Calfa

NBHL (1)

Միայն անսուտ եւ ճշմարիտ բարի է՝ հաստատուն առ ի յաստուածն հաւատ։ Անսուտ եւ ճշմարիտ ուրախութիւն։ Այս է անսուտ. բայց առաւելեալն յանստէն կատարելապէս ստեալ՝ է ասացեալ. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)